Асмъил ; худ доне аз дарози дроӣии гризонм ва дар гуфт ва навишт кам сроӣӣу кӯтоҳгароиро ба мўӣии овезон , вале чун нигориш порсӣ пардохт душвораст , ва аз ин равиш то он манишҳо ҳамон дастони музейу дастори дидау дониста дар озорам , то агар дайгариро низ ба ин шеваи ниёзи хезад аз як навиштаи се чаҳор нома тавонанд сиришт .

اسمعیل؛ خود دانی از دراز درائی گریزانم و در گفت و نوشت کم سرائی و کوتاه گرائی را به موئی آویزان، ولی چون نگارش پارسی پرداخت دشوار است، و از این روش تا آن منش ها همان دستان موزه و دستار دیده و دانسته در آزارم، تا اگر دیگری را نیز به این شیوه نیاز خیزد از یک نوشته سه چهار نامه توانند سرشت.

Дар ин се нигоштаи он физоиши гуфтор аз дилтангӣу ҷунбиш хашм хост , паҳнаи биғораҳ фарохӣ гирифту хома бе хостаи ман соз густохӣ ангехт . Агарат даст ва дилӣ ҳаст дар ҳар се аз дар дид нигоҳӣ кун ва ҳар моя ки доне ва туоне кӯтоҳ намой то онон аз хондан хаста науфтанду забони накӯҳиши гарон низ бар ман баста монад . Ман чашми боздидии срсрӣ на аз сар бениш гумоштааму кост ва фузудро газ ва трозўӣӣ гузошта . Номаи Аҳмаду доӣиро ду бахшу навиштаи хатарро нимаи тавон кост . Агар туоне пой дар нау чунончии душвори донеи бҳрчаҳи туоне паймони гарав дар бндў огоҳӣ фирист , то бар ҳанҷории зебоу гуфтории нағз ва аз он шевотар ороста боз фиристам .

در این سه نگاشته آن فزایش گفتار از دلتنگی و جنبش خشم خاست، پهنه بیغاره فراخی گرفت و خامه بی خواسته من ساز گستاخی انگیخت. اگرت دست و دلی هست در هر سه از در دید نگاهی کن و هر مایه که دانی و توانی کوتاه نمای تا آنان از خواندن خسته نیفتند و زبان نکوهش گران نیز بر من بسته ماند. من چشم بازدیدی سرسری نه از سر بینش گماشته ام و کاست و فزود را گز و ترازوئی گذاشته. نامه احمد و دائی را دو بخش و نوشته خطر را نیمه توان کاست. اگر توانی پای در نه و چنانچه دشوار دانی بهرچه توانی پیمان گرو در بندو آگاهی فرست، تا بر هنجاری زیبا و گفتاری نغز و از آن شیواتر آراسته باز فرستم.

Фарзанди дил ба корӣ дар банду гиребон аз чанги андешаҳои парокандаи даракаш , ноҳамвориҳои кайҳону носозгориҳои мардумро сар то дам сангӣ манеҳ , аз зишт зебо назояд ва аз пашм дебо наёяд , бо ҳамаи мардумии варз , ва аз ҳамаи захми дадии хур , кнгоши некии ангезу омодаи подош бадӣ бош , ҳама инанд ва аз ин бадтар . Ҷуз аз ҳазор яке ва аз бисёр андакӣ ки мардум ва худро ҷузи зиёну суд ва ба афтоду беҳбуди пеша ва андеша набинӣ . Дандони поки паямбарро ба донкии сим ба санги озмоинд ва ба ҷои оби шӯри хӯни шери пурвирди Заҳроро чун бода гулранг гуморанд , то бар буи судӣ ниёзманданд ва ба андешаи газандии бими окнд , ҳама гарм гуфторанду нарми рафтор , фурӯтананду меҳрбон , оҳистаи пўинду чарби забон , пос доранду сипоси гузор , поимрднду дастёр , худои нокарда чун бениёзӣ хосту бим дар кост , ҳама даст банданду пои зан , намак нашносанд ва дар шикан , талхи даринаду блндгроӣ , кин андешанду худситоӣ , дурушти пўинду зишти гӯй , хираи кашанду пархоши ҷӯй . Хуб онаст ки ӯро нашиносӣ ,у кордонии онкӣ аз ҳама дар ҳаросӣ . Ин писарони ёдгор он падаронанд ки яксад ва бист ва чаҳор ҳазор пайғамбарро куштаанд ва ҷой нишин ононро ки дарёии омрзгоринду киштии растгорӣ ба аку хӯни оғишта . Тухми харбузаи латифиро агар ҳамаи сола дкш наёрӣ ва дар заминии тоза ва навгир накорӣ , ҳастӣ худ нарми нармак боз монад ва дар пастии гавҳар кирмак гирад .

فرزند دل به کاری در بند و گریبان از چنگ اندیشه های پراکنده درکش، ناهمواری های کیهان و ناسازگاری های مردم را سر تا دم سنگی منه، از زشت زیبا نزاید و از پشم دیبا نیاید، با همه مردمی ورز، و از همه زخم ددی خور، کنگاش نیکی انگیز و آماده پاداش بدی باش، همه اینند و از این بدتر. جز از هزار یکی و از بسیار اندکی که مردم و خود را جز زیان و سود و به افتاد و بهبود پیشه و اندیشه نبینی. دندان پاک پیمبر را به دانکی سیم به سنگ آزمایند و به جای آب شور خون شیر پرورد زهرا را چون باده گلرنگ گمارند، تا بر بوی سودی نیازمندند و به اندیشه گزندی بیم آکند، همه گرم گفتارند و نرم رفتار، فروتنند و مهربان، آهسته پویند و چرب زبان، پاس دارند و سپاس گزار، پایمردند و دستیار، خدای ناکرده چون بی نیازی خاست و بیم در کاست، همه دست بندند و پای زن، نمک نشناسند و در شکن، تلخ درایند و بلندگرای، کین اندیشند و خودستای، درشت پویند و زشت گوی، خیره کشند و پرخاش جوی. خوب آن است که او را نشناسی، و کاردانی آنکه از همه در هراسی. این پسران یادگار آن پدرانند که یکصد و بیست و چهار هزار پیغمبر را کشته اند و جای نشین آنان را که دریای آمرزگاریند و کشتی رستگاری به اک و خون آغشته. تخم خربزه لطیفی را اگر همه ساله دکش نیاری و در زمینی تازه و نوگیر نکاری، هستی خود نرم نرمک باز ماند و در پستی گوهر کرمک گیرد.

Ин ҳеҷ мояи панҷ пурвазро ки годаҳи ҳафт падарасту зодаи чаҳор модар , ҳазорон ҳазор сол афзӯн шуд то ҳамеи тухм дигаргун несту оби ҷуз аз пушти хоҷау пеши хотун на чашми суду умеди беҳбуд аз ин тухмаи доштан , лола дар шӯраи бум коштанаст ва агар мағзи кору ниҳоди гавҳари ин говон бешоху даму харон бо гӯшу сам ки номаш аз дар воруни бозии мардуми ниҳодаи бози шикофӣ , ҷузи дашти дашти деви одами фиребу гилаи гилаи саги мардум хора наёбӣ , шеър :

این هیچ مایه پنج پروز را که گاده هفت پدر است و زاده چهار مادر، هزاران هزار سال افزون شد تا همی تخم دگرگون نیست و آب جز از پشت خواجه و پیش خاتون نه چشم سود و امید بهبود از این تخمه داشتن، لاله در شوره بوم کاشتن است و اگر مغز کار و نهاد گوهر این گاوان بی شاخ و دم و خران با گوش و سم که نامش از در وارون بازی مردم نهاده باز شکافی، جز دشت دشت دیو آدم فریب و گله گله سگ مردم خواره نیابی، شعر:

Сиришту моя мардумӣ дид ва донишаст , ва доду бениши хуй ва манишаст ,у роҳу равиши фурӯ хӯрданасту чашми баҳам кардан , оҳистагӣ ва оромишасту бахшандагӣу бахшоиш , бори зердастон бурданасту тимори бенавоён хӯрдан , аз ҳамаи кас рустагӣаст ва бо бори худои бастагӣ , ва монанди инҳо . Бо онҳамаи пўёӣӣу ҷўёӣии сдики ин дар ки дидӣ ё аз ки шунидӣ муштии хашми бораи зинҳори хора , одамӣ рӯй аҳримани хуй , рӯбоҳи ранги гурги оҳанг , чашми дарида шарм парида , худ сипоси худошинос , девонаи ҳуши худ фуруш , сабки сояи тнки моя , хоми андешаи ҷанги пеша , сусти гумони сахти камон , тавонгари ҷомаи гарои ҳангома , фузун то се сиёҳи коса , номи хеши одам ниҳодаанду гурги осоу гурбаи маниш ба шағоли маргӣу рӯбоҳи бозӣ дар пӯсти душман ва пӯстин дӯсти афтода , шеър :

سرشت و مایه مردمی دید و دانش است، و داد و بینش خوی و منش است، و راه و روش فرو خوردن است و چشم بهم کردن، آهستگی و آرامش است و بخشندگی و بخشایش، بار زیردستان بردن است و تیمار بینوایان خوردن، از همه کس رستگی است و با بار خدا بستگی، و مانند اینها. با آنهمه پویائی و جویائی صدیک این در که دیدی یا از که شنیدی مشتی خشم باره زنهار خواره، آدمی روی اهرمن خوی، روباه رنگ گرگ آهنگ، چشم دریده شرم پریده، خود سپاس خدانشناس، دیوانه هوش خود فروش، سبک سایه تنک مایه، خام اندیشه جنگ پیشه، سست گمان سخت کمان، توانگر جامه گرا هنگامه، فزون تا سه سیاه کاسه، نام خویش آدم نهاده اند و گرگ آسا و گربه منش به شغال مرگی و روباه بازی در پوست دشمن و پوستین دوست افتاده، شعر:

Саркори сардор ба дастӣ ки дидау дастоне ки доне дар срдориаҳи гушояндаи ин розасту навозандаи ин соз . Ниёзат ба гузоришии тозау нигоришӣ нав нест , чун шумори кор инасту бунёди мардуми рӯзгори барон , дил аз андешаи кору кирдори онони бози пардозу берун аз ин беша ки тешаи решаи ном ва нангасту санги шишаи фурӯи фарҳанги оҳангу ҳанҷории дигари гир , сипоси онро ки чунонат насохтаанду бирнгт аз найранги ӣнони поку пардохта .

سرکار سردار به دستی که دیده و دستانی که دانی در سرداریه گشاینده این راز است و نوازنده این ساز. نیازت به گزارشی تازه و نگارشی نو نیست، چون شمار کار این است و بنیاد مردم روزگار برآن، دل از اندیشه کار و کردار آنان باز پرداز و بیرون از این بیشه که تیشه ریشه نام و ننگ است و سنگ شیشه فرو فرهنگ آهنگ و هنجاری دیگر گیر، سپاس آنرا که چنانت نساخته اند و بیرنگت از نیرنگ اینان پاک و پرداخته.

Ҳар мояи зишти бинӣ фаромӯш кун ва то ҳар пояи бдшнўӣ хомӯш бош , тоби бабру печи мада , чиз бубахш ва ҳеҷ махоҳ , мардумии ору дадии байн , никўӣии созу бадии каш , хон парокану хӯни ошом , пирӯзии расону шабихун бар , дашноми нюашу ситоиши сарой , гуноҳи нигару бахшоиши андеш , шеър :

هر مایه زشت بینی فراموش کن و تا هر پایه بدشنوی خاموش باش، تاب ببر و پیچ مده، چیز ببخش و هیچ مخواه، مردمی آر و ددی بین، نیکوئی ساز و بدی کش، خوان پراکن و خون آشام، پیروزی رسان و شبیخون بر، دشنام نیوش و ستایش سرای، گناه نگر و بخشایش اندیش، شعر:

Ду ёри дӯсти дидори сутӯдаи ҳанҷор ки марои пос ҳо доштаанд ва бар гардан аз дар коми гузории сипос ҳо гузошта фармоиш хурмо кардаанд , ва ба бадгумонии онкӣ дайр ояду даҳанҳо лаби нёлўдаҳ сайр шавад , сози накӯҳишро бод ба срнодмидаҳ . Оқои Аҳмад , оқои Муҳамад , Меҳдӣ , ҳар се ё ҳар крои доне нигориш кун ва сифориш намой ки штрўории навбари хуши чирк ё кирмонӣ ё тухми Бам ва агар ҳар се бошад хуштар , яккаи чин ва даст гузину пеш аз онкии ёрон аз чашм дошт хаста шаванд ва ман ба шохчаҳ фурӯ гузошт шарми огӣну саршикастаи равонаи раии созу нигоришҳои пӯзиши овези анбози вай , кӯтоҳиро ҷузи ранҷиши ману биғораҳи ёрони анҷуман судӣ нест . Зиёнро суд махон ва бад афтод беҳбуди мадон . Зуди ин каминаи фармоишро ороиши анҷоми бахшу перояи фарҷоми даҳ , таҳтаи зерини астрх « наҳруад »ро росту санҷида на коҷ ва печида бидон роҳу равиш ки Аҳмадро нигориш рафт ва худ низ сифориш кардӣ , найзории сабзу хуррам ва аз ҳастаи кории дрхтстонии анбӯҳу дарҳами брсоз . Бодому писта низ чндонкаҳи туоне бабр ва дар кори бзргрҳоӣ « чодрглаҳ » ва « таббат » ва « боғи ҳунар »ро бар коштан инҳо ки гуфтаму амрўду тӯти сиёҳ ва ҳар беху шох ки дар он реги буму санглохи решаи ёзду болои фарозад , фармони даҳу паймони гир .

دو یار دوست دیدار ستوده هنجار که مرا پاس ها داشته اند و بر گردن از در کام گزاری سپاس ها گذاشته فرمایش خرما کرده اند، و به بدگمانی آنکه دیر آید و دهن ها لب نیالوده سیر شود، ساز نکوهش را باد به سرنادمیده. آقا احمد، آقا محمد، مهدی، هر سه یا هر کرا دانی نگارش کن و سفارش نمای که شترواری نوبر خوش چرک یا کرمانی یا تخم بم و اگر هر سه باشد خوشتر، یکه چین و دست گزین و پیش از آنکه یاران از چشم داشت خسته شوند و من به شاخچه فرو گذاشت شرم آگین و سرشکسته روانه ری ساز و نگارش های پوزش آویز انباز وی، کوتاهی را جز رنجش من و بیغاره یاران انجمن سودی نیست. زیان را سود مخوان و بد افتاد بهبود مدان. زود این کمینه فرمایش را آرایش انجام بخش و پیرایه فرجام ده، تخته زیرین استرخ«نهرود» را راست و سنجیده نه کاج و پیچیده بدان راه و روش که احمد را نگارش رفت و خود نیز سفارش کردی، نیزاری سبز و خرم و از هسته کاری درختستانی انبوه و درهم برساز. بادام و پسته نیز چندانکه توانی ببر و در کار بزرگرهای «چادرگله» و «تبت» و «باغ هنر» را بر کاشتن اینها که گفتم و امرود و توت سیاه و هر بیخ و شاخ که در آن ریگ بوم و سنگلاخ ریشه یازد و بالا فرازد، فرمان ده و پیمان گیر.

Токҳои « ҷндқ » ва « додкин »ро болида то молидаа агар имсол аз хок брнагирӣ ва бар чифту парчини нёўизӣ , кӯшиши куштани ҳама бесуду баргу бориш яксар дар пои ҳоҷӣу пушти нисоу оринҷи аббосу зонуӣ иброҳӣм нест ва нобӯд хоҳад шуд . Боғ бе токи чеҳр беозинасту чифт бе ангури чарх бепарвин , шеър :

تاک های «جندق» و «دادکین» را بالیده تا مالیده اگر امسال از خاک برنگیری و بر چفت و پرچین نیاویزی، کوشش کشتن همه بی سود و برگ و بارش یکسر در پای حاجی و پشت نسا و آرنج عباس و زانوی ابراهیم نیست و نابود خواهد شد. باغ بی تاک چهر بی آذین است و چفت بی انگور چرخ بی پروین، شعر:

Чаҳоруми шавол дар рай нигориш ёфт .

چهارم شوال در ری نگارش یافت.