Сохт яғморо алии ҳоҷии ҳусайни боғӣ чаҳ боғ

ساخت یغما را علی حاجی حسین باغی چه باغ

Ҳашт бустонро гузин ҳар ҳафту Фрозину зин

هشت بستان را گزین هر هفت و فرآذین و زین

Омад эҷодаш ба дастури аҷам дар аҳди тарк

آمد ایجادش به دستور عجم در عهد ترک

Бар ба таърихи араби боғи алии ҳоҷии ҳусайн

بر به تاریخ عرب باغ علی حاجی حسین

Боғи алии ҳоҷии ҳусайн дар як ҳазор ва дивист ва шаст ва се мо ҳрўзаҳи анҷоми бунёд боғаст . Бисёр дареғи дастам буд , бо ин мояи хоки пардохтану девор афрохтани замини хстну ҷӯй бастан , раст шёрии вдрхти корӣ , номӣ аз ту зиндау нишоне поянда намонад . Таҳтаи сангии сахту стўори нарму ҳамвор дар кӯҳистони рӯми дарра ё пуштаҳои наздик « хур » ё кӯҳсор « талх » ё моҳўрҳоӣ « фаррухӣ » пайдо кун ва бидиҳ Аҳмад ё хатари ин рӯзи моҳаро дурушт ва хоно бидон брнгорнд ва касе ки бар санги тарошӣ агар ҳама чунон сангҳо ки дар гӯристони фаррухии рост бар сар мурдагон доштаанд дастӣ дорад , зишт ё зебо бар кунад , ва дар девори боғ аз сӯии андарун бар нишон то солҳои дароз аз ту ёдгорӣ бошад , ва ояндагон донанд дар рӯзгори моҳам ки мардӣ ҳамчунон дар пушт падарасту мардумӣ дар шиками модар , чун ту ҷавонмардии худованд дард бӯда ки хоки мурдаи бад-ӣни даст зинда кунаду шохӣ чанд замини гирро ба бозуии парваришу неруии посдории гардуни гроиндаҳ .

باغ علی حاجی حسین در یک هزار و دویست و شصت و سه ما هروزه انجام بنیاد باغ است. بسیار دریغ دستم بود، با این مایه خاک پرداختن و دیوار افراختن زمین خستن و جوی بستن، رست شیاری ودرخت کاری، نامی از تو زنده و نشانی پاینده نماند. تخته سنگی سخت و ستوار نرم و هموار در کوهستان روم دره یا پشته های نزدیک «خور» یا کوهسار«تلخ» یا ماهورهای «فرخی» پیدا کن و بده احمد یا خطر این روز ماهه را درشت و خوانا بدان برنگارند و کسی که بر سنگ تراشی اگر همه چونان سنگ ها که در گورستان فرخی راست بر سر مردگان داشته اند دستی دارد، زشت یا زیبا بر کند، و در دیوار باغ از سوی اندرون بر نشان تا سال های دراز از تو یادگاری باشد، و آیندگان دانند در روزگار ماهم که مردی همچنان در پشت پدر است و مردمی در شکم مادر، چون تو جوانمردی خداوند درد بوده که خاک مرده بدین دست زنده کند و شاخی چند زمین گیر را به بازوی پرورش و نیروی پاسداری گردون گراینده.

Чунон пиндорам токунӯн хокҳо саропо бардошта шуд ва деворҳо пой то сроФроштаҳ . Чун дигари боғҳоу заминҳо шоёни шухм ва шёраст ва дар хӯрд кишту кор , нахусти пероя эй ки гӯшу гардани ин дӯшизаро бояду зибоӣии ин нўхизи покизаро сармоя фазояд , инаст ки ҷўӣии кушодаи домон аз поёни девори болои бркн ва аз миёнаи ростин ба девори поин ва аз онҷо низ то ҷой берун шуд оби ҷӯй бар сохтаи обро аз он бигузароне , вале обро ҳангомӣ аз карон дар миёни каш ки навбат аз он ман ё умедгоҳии оқоу худат ё оқо боқир бошад . Зиёни мардумро агар чаҳ як чшмзди дайр ё зуди ҷунбиши об ётару хушк ҷӯй бошад дӯст надорам . Агар ҷӯии оби бад-ӣни ҳанҷор ки гуфтам дар миён науфтад , ҳамаи хӯбиҳои боғ дар ниҳон хоҳад монад ва бар карон хоҳад зист . Бар ин се ҷӯии сӣ чиҳил кирмонӣу қсбу хўшчрку хуши хурмоу хуши кулӯху хшкўу ҷоннгӣ ва монанди он тавон кошт , ва ин гӯнаи дарахтҳо ба ҳангоми худ яке ду тӯмони понздаҳи ҳазор арзиш дорад , хӯбиҳои дигар низ дар он ҳаст ки кунун пайдо нест , зинҳордр бастани ҷӯйу гардонӣдани об бар равишу муншӣ ки хостам ва дастурӣ ёфтӣ кӯтоҳӣ макун . Зуд бисоз ва ба фаррухӣу фирӯзии сартосари ниҳол аз ҳамин мояи дарахт ки нигориш рафт бар нишон ки ҳастӣ бар бодосту зиндагӣ бебунёд , дар баробари ин ранҷу подоши ин шиканҷ ҳар хоҳиши ҳушпазир худ писанд аз ман кунӣ , бори худоро савганди зуду хубу беҳтар аз он ки дилати хост , бандагӣ хоҳам кард . Хоҳишмандам ба расӣдани номаи ҳамаи корҳо бар карони монда , домани барзанӣ , остини бршкнӣ , ҷўӣии қашанг бо гул ё санги рост бар сохтаи об бароне ,у дарахт бар нишоне , ҳар чаҳ дар ин кори хоҳӣ аз Аҳмад бихоҳ .

چنان پندارم تاکنون خاک ها سراپا برداشته شد و دیوارها پای تا سرافراشته. چون دیگر باغ ها و زمین ها شایان شخم و شیار است و در خورد کشت و کار، نخست پیرایه ای که گوش و گردن این دوشیزه را باید و زیبائی این نوخیز پاکیزه را سرمایه فزاید، این است که جوئی گشاده دامان از پایان دیوار بالا برکن و از میانه راستین به دیوار پائین و از آنجا نیز تا جای بیرون شد آب جوی بر ساخته آب را از آن بگذرانی، ولی آب را هنگامی از کران در میان کش که نوبت از آن من یا امیدگاهی آقا و خودت یا آقا باقر باشد. زیان مردم را اگر چه یک چشمزد دیر یا زود جنبش آب یا تر و خشک جوی باشد دوست ندارم. اگر جوی آب بدین هنجار که گفتم در میان نیفتد، همه خوبی های باغ در نهان خواهد ماند و بر کران خواهد زیست. بر این سه جوی سی چهل کرمانی و قصب و خوشچرک و خوش خرما و خوش کلوخ و خشکو و جاننگی و مانند آن توان کاشت، و این گونه درخت ها به هنگام خود یکی دو تومان پانزده هزار ارزش دارد، خوبی های دیگر نیز در آن هست که کنون پیدا نیست، زینهاردر بستن جوی و گردانیدن آب بر روش و منشی که خواستم و دستوری یافتی کوتاهی مکن. زود بساز و به فرخی و فیروزی سرتاسر نهال از همین مایه درخت که نگارش رفت بر نشان که هستی بر باداست و زندگی بی بنیاد، در برابر این رنج و پاداش این شکنج هر خواهش هوش پذیر خود پسند از من کنی، بار خدا را سوگند زود و خوب و بهتر از آن که دلت خواست، بندگی خواهم کرد. خواهشمندم به رسیدن نامه همه کارها بر کران مانده، دامن برزنی، آستین برشکنی، جوئی قشنگ با گل یا سنگ راست بر ساخته آب برانی، و درخت بر نشانی، هر چه در این کار خواهی از احمد بخواه.