Иқўлўни ҳоҷи алҳрмини алшарифин алрзоءи алхўрии алҷндқӣ , тизои лмзҷъаҳи алмтъФнаҳи фии алдркоти алосФл , илои алмдаҳи албқоءи аллоҳи таъолии ман мқолотнои фии алсФинаҳи маъаи алнохдои блсони Алъарабияи алФсиҳаҳ , фии алостиъоби алҳрораҳ , маъаи алнолаҳи алъоҷзотаҳ : ало ё аиҳо ломоаҳ , лои ирҳўои лоирҳўо , ҳозоу анати алҳзои ман алтшнёءи алмри мрўнии ҳозои чирк . Влкни ҳнўзўни ҳозои алҳрўФи ман алҳлқўми алостдъоу лафзи алчркноФии глўкм ; оби алҳозрўн ,у болФўри алтшнёи комаи мтскнўн . Лои тхоФўни ани алърбёҳ , лои валлоҳи ман алоб хӯрдани алифи албори алосонот .

یقولون حاج الحرمین الشریفین الرضاء الخوری الجندقی، تیزا لمضجعه المتعفنه فی الدرکات الاسفل، الی المده البقاء الله تعالی من مقالاتنا فی السفینه مع الناخدا بلسان العربیه الفصیحه، فی الاستیعاب الحراره، مع الناله العاجزاته: الا یا ایها لاماه، لا یرحوا لایرحوا، هذا و انت الهذا من التشنیاء المر مرونی هذا چرک. ولکن هنوزون هذا الحروف من الحلقوم الاستدعا و لفظ الچرکنافی گلوکم؛آب الحاضرون، و بالفور التشنیا کما متسکنون. لا تخافون عن العربیاه، لا والله من الاب خوردن الف البار الآسانات.

Ин ҷониби ҳоҷии Муҳамади асмъили тарҷумаи ин иборати балиғро ки ба луғати арабии фасеҳ дар фавқи нигориши рафта аз ҳазрати яғмои хостам . Мирзои иброҳӣми дастон ки яке аз зодагон эшонаст ин мрослаҳро нигошта аз ҷндқ фиристод :

این جانب حاجی محمد اسمعیل ترجمه این عبارت بلیغ را که به لغت عربی فصیح در فوق نگارش رفته از حضرت یغما خواستم. میرزا ابراهیم دستان که یکی از زادگان ایشان است این مراسله را نگاشته از جندق فرستاد:

Ҳоҷии ризои номии ҷндқии бёбонкӣ ки яке аз куни харони ҳафтод ва ду миллат буд , ва дар риши говии маҷмӯъаи сад ҳазор айбу иллат ; вақте дар ҷндқ бо саркори яғмои роз ҳидоят меронад , ва ба суннати урафои ин давра ва ба тақлиди ниёкону иҷтиҳоди хеши дарс иршод мехонд , тарғиби сайр Макка фармуд , ва чун арбоби хорашу ҳака бо он чси нафасиҳо ки пешаи пешини аҷдоди бузургвораш буд , хори забон тез кард ,у ковушу исрор аз ҳади барад . Бо ҳар моя кам шнФтни кеши зиёди гуфтан аз дасти надод , ва аз он гуфт муфту жожи равони сифти забон боз начед ,у даҳани брндўхт .

حاجی رضا نامی جندقی بیابانکی که یکی از کون خران هفتاد و دو ملت بود،و در ریش گاوی مجموعه صد هزار عیب و علت؛ وقتی در جندق با سرکار یغما راز هدایت می راند، و به سنت عرفای این دوره و به تقلید نیاکان و اجتهاد خویش درس ارشاد می خواند، ترغیب سیر مکه فرمود، و چون ارباب خارش و حکه با آن چس نفسی ها که پیشه پیشین اجداد بزرگوارش بود، خار زبان تیز کرد، و کاوش و اصرار از حد برد. با هر مایه کم شنفتن کیش زیاد گفتن از دست نداد، و از آن گفت مفت و ژاژ روان سفت زبان باز نچید، و دهن برندوخت.

Саркор яғмо фармуд : балии сайри каъбау тўФи он қиблаи моя растгорӣасту мўрси омрзгорӣ , вале маро аз он қавми тозӣ ки дидаам ва шунидаам , ҳаросӣ дар диласту бад-ӣни сабаби дасти диранг бар сару пои шитоби дргл , зеро ки одамиро аз гуфту гузор ночораст ва ҳар касро ҳамзабонии нуктаи дону сухани санҷ дар кор . Маро бо онони забон гуфтан несту гӯши шнФтн на . Чунончии марои шинохти лафз тозӣ нишоед аз онон низ пардохт фарҳанг порсӣ наёяд , шеър :

سرکار یغما فرمود: بلی سیر کعبه و طوف آن قبله مایه رستگاری است و مورث آمرزگاری، ولی مرا از آن قوم تازی که دیده ام و شنیده ام، هراسی در دل است و بدین سبب دست درنگ بر سر و پای شتاب درگل، زیرا که آدمی را از گفت و گزار ناچار است و هر کس را همزبانی نکته دان و سخن سنج در کار.مرا با آنان زبان گفتن نیست و گوش شنفتن نه. چنانچه مرا شناخت لفظ تازی نشاید از آنان نیز پرداخت فرهنگ پارسی نیاید، شعر:

Ҳоҷиро саманди срдсроӣӣ гармтар афтод ва аз он посухи дилпазир ва гуфт нафаси чин нарм наомад , забони тънт бар кушод ки ин суханро аз чун ту донишмандии шунидани бас шигифтасту ҷои ҳазор газанд ва гирифт , зеро ки чун ман безабон ҳеҷ ндонро дар андаки замонии расму роҳи тозӣ ба даст афтоду сайди забони бозӣу луғати пардозии дршст , ту низ агар аз ингуна роҳи тааллуми сипории рози такаллум ба дасти оре :

حاجی را سمند سردسرائی گرمتر افتاد و از آن پاسخ دلپذیر و گفت نفس چین نرم نیامد، زبان تعنت بر گشاد که این سخن را از چون تو دانشمندی شنیدن بس شگفت است و جای هزار گزند و گرفت، زیرا که چون من بی زبان هیچ ندان را در اندک زمانی رسم و راه تازی به دست افتاد و صید زبان بازی و لغت پردازی درشست، تو نیز اگر از اینگونه راه تعلم سپاری راز تکلم به دست آری:

Болмсли чунончии маро дар киштӣ аз паии итфои ҳарорати об зарурӣ шудӣ , нохудоро ба фарҳанги тозии хўондмӣ : алоёи аиҳо аломоаҳ ; яъне ин падар , болФўр гуфтӣ ло , яъне балӣ . ӯро наздики худ хўостмӣ ва гуфтамӣ : лоирҳўои лоирҳўо , яъне биёи биё . Чун омадӣ хоҳиш об кардамӣу шиква аз ҳарорати аташу тоби офтоб ; бад-ӣни лафз : ҳозоу анати алҳзии ман алтшнёءи алмрмрўнӣ , яъне инаст ки ин банда аз тишнагӣ мемерад ; ҳозои чирк , яъне оё об баҳам мерасад ? влкни ҳнўзўни ҳозои алҳрўФи ман алҳлқўми алостдъоу лафзи алчркнои фии глўкм , оби алҳозрўн , яъне ҳануз ин истидъо аз ҳулқум ба забон наёмада ва ҳануз лафзи об дар гулӯии ман буд ки об ҳозир мешуд ,у болФўри алтшнёи комаи мтскнўн , яъне фии алФўри аташи ман сокин мешуд . ЛотхоФўаҳи ани алърбёҳ , яъне аз араб ҳо наметарсидам . Лоўоллаҳи ман алоб хӯрдани алифи алборолосонот яъне ба худои қисми арабии гуфтани сад мартаба аз оби хўдрни осонтар буд пеши ман .

بالمثل چنانچه مرا در کشتی از پی اطفای حرارت آب ضروری شدی، ناخدا را به فرهنگ تازی خواندمی: الایا ایها الاماه؛ یعنی این پدر، بالفور گفتی لا، یعنی بلی. او را نزدیک خود خواستمی و گفتمی: لایرحوا لایرحوا، یعنی بیا بیا. چون آمدی خواهش آب کردمی و شکوه از حرارت عطش و تاب آفتاب؛ بدین لفظ: هذا و انت الهذی من التشنیاء المرمرونی، یعنی این است که این بنده از تشنگی می میرد؛ هذا چرک، یعنی آیا آب بهم می رسد؟ ولکن هنوزون هذا الحروف من الحلقوم الاستدعا و لفظ الچرکنا فی گلوکم، آب الحاضرون، یعنی هنوز این استدعا از حلقوم به زبان نیامده و هنوز لفظ آب در گلوی من بود که آب حاضر می شد، و بالفور التشنیا کما متسکنون، یعنی فی الفور عطش من ساکن می شد. لاتخافوه عن العربیاه، یعنی از عرب ها نمی ترسیدم.لاوالله من الاب خوردن الف البارالآسانات یعنی به خدا قسم عربی گفتن صد مرتبه از آب خودرن آسان تر بود پیش من.