Афлотӯн гуфт : ишқи нирўӣӣ ғарӣзӣаст ки аз васвасаҳои хостану сояҳои хаёли оиди сӯрат табиӣ гардад . Ва далеронро буздилии ораду буздилонро далер кунад ва ҳар инсониро хуӣ бахшад , ки акси хуй ӯ буд .

افلاطون گفت: عشق نیروئی غریزی است که از وسوسه های خواستن و سایه های خیال عاید صورت طبیعی گردد. و دلیران را بزدلی آرد و بزدلان را دلیر کند و هر انسانی را خویی بخشد، که عکس خوی او بود.

Ҳакимӣ гуфт : зебои ҷозибае рӯҳонӣаст ки дилрабоеашро ҷуз ба сабаби хосияташи тавҷеҳ наметавон кард .

حکیمی گفت: زیبایی جاذبه ای روحانی است که دلربایی‌اش را جز به سبب خاصیتش توجیه نمی‌توان کرد.

Соҳиби ағонӣ дар ахбори алавӣа ӣ маҷнӯн овардааст : рӯзии вай назд Маъмун шуду дасту покўбон чунин мехонд :

صاحب اغانی در اخبار علویه ی مجنون آورده است: روزی وی نزد مامون شد و دست و پاکوبان چنین می‌خواند:

Ёвари ман на он касаст ки чун бадв ситам накунам

یاور من نه آن کس است که چون بدو ستم نکنم

Ва фурмонаш бар , бо ман икрнгӣ кунад

و فرمانش بر، با من یکرنگی کند

Ман орзӯманди соя дӯстӣам ки агар бо вай

من آرزومند سایه دوستی‌ام که اگر با وی

Кудурат кунам низ бо ман меҳрбонӣу софӣ буд

کدورت کنم نیز با من مهربانی و صافی بوَد

Маъмуну дигари ҳозирон гӯш доданду мақсӯдро дар наёфтанд , аммо Маъмуни шеърро турфа дид ва гуфт : наздиктар ой ва такрор кун . Алавӣаи ҳафт бори шеърро такрор карду саранҷом Маъмун гуфт :

مامون و دیگر حاضران گوش دادند و مقصود را در نیافتند، اما مامون شعر را طرفه دید و گفت: نزدیک تر آی و تکرار کن. علویه هفت بار شعر را تکرار کرد و سرانجام مامون گفت:

эй алавӣа ! хилофатро аз ман бустон ва чунон дӯстии баҷояш ба ман даҳ .

ای علویه! خلافت را از من بستان و چنان دوستی بجایش به من ده.

Абӯ нўос гуфт : рӯзӣ ба хароба Эй шудам . Мишкии пар об дидам ки ба девор такя дорад . Ҳангомӣ ки ба миёна ӣ харобаи расидам . Насронӣиро дидам ки саққое бар вай хуфтааст . Ҳангомӣ киро ( ? маро ) диданд , мард саққо бархест , машки хешро бардошт ва бигурехт .

ابو نواس گفت: روزی به خرابه‌ای شدم. مشکی پر آب دیدم که به دیوار تکیه دارد. هنگامی که به میانه‌ی خرابه رسیدم. نصرانیی را دیدم که سقایی بر وی خفته است. هنگامی که را (؟مرا) دیدند، مرد سقا برخاست، مشک خویش را برداشت و بگریخت.

Насронӣ низ аз ҷо бархест ва бе ҳеҷ тарсии ҷилавии чашми ман ба муҳкам кардан шалвораш пардохт ва гуфт : абўнўос ! дар чунин ҳоле , ҳаргиз касеро сарзаниш макун . Чаро ки сарзаниши ту , вайро таҳрис мекунад . Ва ман аз гуфта ӣ ӯ мисроъи маърӯфи хешро гирифтам ки : дъи ънки лўмии ?фони аллўми ағроء . . .

نصرانی نیز از جا برخاست و بی‌هیچ ترسی جلوی چشم من به محکم کردن شلوارش پرداخت و گفت: ابونواس! در چنین حالی، هرگز کسی را سرزنش مکن. چرا که سرزنش تو، وی‌را تحریص می‌کند. و من از گفته‌ی او مصراع معروف خویش را گرفتم که: دع عنک لومی فان اللوم اغراء . . .

Амри бен Саид гуфт : ман бо чаҳор ҳазор тани бнўбт , посдорӣ Маъмун мекардем . То шабии вайро дидам ки ҳамроҳ бо ҷамъӣ аз ғуломони хурдсолу канизакони латифаи пардоз хориҷ мешуд , аммо вай маро нашнохт ва пурсед : ту кистӣ ?

عمرو بن سعید گفت: من با چهار هزار تن بنوبت، پاسداری مامون می‌کردیم. تا شبی وی را دیدم که همراه با جمعی از غلامان خردسال و کنیزکان لطیفه‌پرداز خارج می‌شد، اما وی مرا نشناخت و پرسید: تو کیستی؟

Гуфтам : ман ъмрўом , худои умрати дҳод . Писари Саидам , худои саодатати дҳод . Навода ӣ мусалламами худои саломатати дороад . Вай гуфт : аз амшти ту моро нигаҳбонӣ ҳаме кунӣ .

گفتم: من عمروام، خدا عمرت دهاد. پسر سعیدم، خدا سعادتت دهاد. نواده‌ی مسلمم خدا سلامتت داراد. وی گفت: از امشت تو ما را نگهبانی همی‌کنی.

Гуфтам : эй амири муъминон ! худованди нигаҳбонӣ ?ут кунад ки нектарин ҳофизонаст ва меҳрбонтарин меҳрбонон . Маъмун бо шунидани гуфтори ман лабхандӣ зад ва гуфт :

گفتم: ای امیر مومنان! خداوند نگهبانی‌ات کند که نیکترین حافظان است و مهربانترین مهربانان. مامون با شنیدن گفتار من لبخندی زد و گفت:

Ёвари ту он касаст ки ҳангоми ҷанги ҳамроҳ ту бошад

یاور تو آن کس است که هنگام جنگ همراه تو باشد

Ва хештанро дар роҳи суди ту ба зиёни афканд

و خویشتن را در راه سود تو به زیان افکند

Ва низ онкӣ агар ҳаводиси замона бар ту тозад

و نیز آنکه اگر حوادث زمانه بر تو تازد

Барои ҷамъияти хотири ту ҷамъи вуҷӯди хешро пароканда созад

برای جمعیت خاطر تو جمع وجود خویش را پراکنده سازد

Ва сипас гуфт : эй ғулом ! чаҳор сад динораши даҳ . Динорҳоро бстдму роҳ хеш гирифтам .

و سپس گفت: ای غلام! چهار صد دینارش ده. دینارها را بستدم و راه خویش گرفتم.

Маъмун аз яҳёи бен аксм пурсед : ишқ чист ? вай посухаш дод ки : рӯйдодҳоеи хуш Яманаст ки бродмӣ пеш ояду дили вайро маҷзӯб хеш созаду рӯҳи вайро мутаассир кунад .

مامون از یحیی بن اکثم پرسید: عشق چیست؟ وی پاسخش داد که: رویدادهایی خوش یمن است که برآدمی پیش آید و دل وی را مجذوب خویش سازد و روح وی را متاثر کند.

Смомаҳ гуфт : яҳё ! тўрост ки сухан аз мсолмаҳ ӣ талоқии пеши оре ё пиромни эҳроми пӯшӣ ки шикор кунад , назари диҳӣ . Сухан дар ин замина , хоси мост .

ثمامه گفت: یحیی! توراست که سخن از مسالمه‌ی طلاقی پیش آری یا پیرامن احرام‌پوشی که شکار کند، نظر دهی. سخن در این زمینه، خاص ماست.

Маъмун гуфт : эй смомаҳ ! ту баргӯ . Гуфт : ишқ , ҳамнишинии баҳраи даҳу дӯстӣ чирааст ки равишҳояш печидау аҳкомаш матоъаст .

مامون گفت: ای ثمامه! تو برگو. گفت: عشق، همنشینی بهره‌ده و دوستی چیره است که روش‌هایش پیچیده و احکامش مطاع است.

Ҷисму ҷони одамӣу дилу хотиру хираду мағзи вайро моликаст . Аннани шахс бадаст ӯсту неруии кӯшишу кораш . Маъмун гуфт : никўгФтӣ . Ва ҳазор динораш бидод .

جسم و جان آدمی و دل و خاطر و خرد و مغز وی را مالک است. عنان شخص بدست اوست و نیروی کوشش و کارش. مامون گفت: نیکوگفتی. و هزار دینارش بداد.

Дар китоби ҳёءи алҳиўон , бнқл аз комили алторихи ибни асир , пиромни ҳаводиси соли шашсад ва бист ва се омадааст : моро ҳамсоя эй буд ки духтарии сафӣа ном дошт . Вайро аммо ба понздаҳи солагии олати мардӣ ҳосил шуд ва риш баруед .

در کتاب حیاء الحیوان، بنقل از کامل التاریخ ابن اثیر، پیرامن حوادث سال ششصد و بیست و سه آمده است: ما را همسایه‌ای بود که دختری صفیه نام داشت. وی را اما به پانزده سالگی آلت مردی حاصل شد و ریش برویید.

Муаллиф гуяд : назири ҳамин ҳодисаро ҳамдоллаи муставфӣ дар нзҳаҳи улқулубу дигари муаррихон низ нақл кардаанд ки : духтарӣ дар қмшаҳ аз шаҳрҳои Исфаҳони ҳамсар ихтиёр кард .

مولف گوید: نظیر همین حادثه را حمدالله مستوفی در نزهه القلوب و دیگر مورخان نیز نقل کرده اند که: دختری در قمشه از شهرهای اصفهان همسر اختیار کرد.

Аммо дар шаби зифофи вайро хоршӣ дар шрмгоҳӣ падедор шуд ва ҳамон шаби соҳиби олат мардӣ шуд . Ин воқеа ба аҳди султони алҷоитўи худобанда - ки худо рҳтмш кунод - иттифоқ афтодааст .

اما در شب زفاف وی را خارشی در شرمگاهی پدیدار شد و همان شب صاحب آلت مردی شد. این واقعه به عهد سلطان الجایتو خدابنده - که خدا رحتمش کناد- اتفاق افتاده است.

Ҳар китобиро ки касе хонд , малол ё Фтўр ё длздгӣ аз он бинад

هر کتابی را که کسی خواند، ملال یا فتور یا دلزدگی از آن بیند

Ҷузи ин китоб ки дар он турфа ҳоӣаст ки то рӯзи ҳашар низ малол наёвард .

جز این کتاب که در آن طرفه‌هایی است که تا روز حشر نیز ملال نیاورد.

Муҳаққиқи зркшӣ дар шарҳи хеш бар талхиси мифтоҳ ки онро муҷаллои алоФроҳ номидааст - ва он китобӣ ҳаҷемаст ки бар китоби мтўл низ май чарбад ва ман онро ба соли нуҳсад ва навад ва ду дар байти алмуқаддас дидаам - чунин навиштааст :

محقق زرکشی در شرح خویش بر تلخیص مفتاح که آن را مجلی الافراح نامیده است - و آن کتابی حجیم است که بر کتاب مطول نیز می‌چربد و من آن را به سال نهصد و نود و دو در بیت‌المقدس دیده‌ام - چنین نوشته است:

« бидон ки алифу лоамро дар алҳмди порае алифу лоам астғроқ гуфтаанд ва бархе алифу лоами таърифи ҷинс . Ва Замахшарии онро барои таърифи ҷинси донистау астғроқии буданашро нафй кардааст .

« بدان که الف و لام را در الحمد پاره‌ای الف و لام استغراق گفته‌اند و برخی الف و لام تعریف جنس. و زمخشری آن را برای تعریف جنس دانسته و استغراقی بودنش را نفی کرده است.

Ва ҳар чанд ки ин тавҷеҳро бархе мсбўғ ба эътизол донистаанд , муроди вай онаст ки : ончӣ аз банда матлӯбаст , иншоӣ ҳамдаст ва на ахбор бидон .

و هر چند که این توجیه را برخی مصبوغ به اعتزال دانسته‌اند، مراد وی آن است که: آنچه از بنده مطلوب است، انشای حمد است و نه اخبار بدان.

Ва дар ин сӯрат табъан наметавонад ҳама ӣ ҳамдҳоро бостғроқи дрбргирд . Чаро ки банда наметавонад тмои ҳамдҳои худ ва дигаронро эҷод ва аншоء кунад . Бархилофи сӯратӣ ки алифу лоами вижаи таъриф ҷинс бошад . » поёни каломи зркшӣ .

و در این صورت طبعا نمی‌تواند همه‌ی حمدها را باستغراق دربرگیرد. چرا که بنده نمی‌تواند تمای حمدهای خود و دیگران را ایجاد و انشاء کند. برخلاف صورتی که الف و لام ویژه تعریف جنس باشد.» پایان کلام زرکشی.

Дар ҳамин китоб , дар баҳси лФу нашри чунин омадааст : « Замахшарии пиромни ин оя « ва ман оётаи мномнкми боллилу алнҳору абтғоўкми ман фазла » гуфтааст ки санъати бадеъии оя , лФасту тартибаши ин ки : ман оётаи мномкму абтғоўкми ман фазлаи боллилу алнҳори ҷузи ин ки ду қарина ӣ дувумро фосила ӣ ду қарина ӣ аввал қарор додааст чаро ки ду қарина ӣ дувуми мафҳум замонӣ доранду замону мазруфаш чун шийъ воҳидаст . Бавижа ки лФ низ ба ягонагӣ ёрӣ мекунад .

در همین کتاب، در بحث لف و نشر چنین آمده است:« زمخشری پیرامن این آیه «و من آیاته منامنکم باللیل و النهار و ابتغاوکم من فضله » گفته است که صنعت بدیعی آیه، لف است و ترتیبش این که: من آیاته منامکم و ابتغاوکم من فضله باللیل و النهار جز این که دو قرینه‌ی دوم را فاصله‌ی دو قرینه ی اول قرار داده است چرا که دو قرینه‌ی دوم مفهوم زمانی دارند و زمان و مظروفش چون شیء واحد است. بویژه که لف نیز به یگانگی یاری می‌کند.

Низ шавад ки мном дар ҳар ду замону абтғоء низ дар ҳар ду мурод бошад . Аммо зоҳиран ваҷҳи аввал муродаст . Чаро ки дар қирони такрори он ваҷҳ низ бисёраст .

نیز شود که منام در هر دو زمان و ابتغاء نیز در هر دو مراد باشد. اما ظاهرا وجه اول مراد است. چرا که در قران تکرار آن وجه نیز بسیار است.

Аммо гӯйем пазируфтани манзури Замахшарӣ аз дидгоҳи наҳв мушкиласт . Чаро ки агар маънӣ онаст ки ӯ гуфта , вожа ӣ наҳор маъмӯл абтғоءаст ки бар омили худ ки масдараст , пешии ҷуста ва ин нашавад .

اما گوییم پذیرفتن منظور زمخشری از دیدگاه نحو مشکل است. چرا که اگر معنی آن است که او گفته، واژه‌ی نهار معمول ابتغاء است که بر عامل خود که مصدر است، پیشی جسته و این نشود.

Ҷузи ин , дар он сӯрат атф боистӣ бар ҳар ду маъмӯл авомил шавад ки чунин таркибӣ низ мозўн нест . » поёни сухани зркшӣ .

جز این، در آن صورت عطف بایستی بر هر دو معمول عوامل شود که چنین ترکیبی نیز ماذون نیست. » پایان سخن زرکشی.

Шайхи алрӣиси Абӯалии синоро рисолае дар ишқаст ки дар он сухан бдрозо кашидааст ва гуфтааст ки ишқи вижа ӣ навъ одамиён нест бал дар ҳама ӣ мавҷӯдоти фалакӣ , унсурӣу маволеди се гона яъне коинот , набототу ҳайвонот низ ёфта ояд .

شیخ الرئیس ابوعلی سینا را رساله‌ای در عشق است که در آن سخن بدرازا کشیده‌است و گفته است که عشق ویژه‌ی نوع آدمیان نیست بل در همه‌ی موجودات فلکی، عنصری و موالید سه‌گانه یعنی کاینات، نباتات و حیوانات نیز یافته آید.

Баҳроми гӯрро писарии ягона буд кӯтоҳи ҳиммату ?данӣ ки канизакони зебоу хуши овоз бар ӯ сахт мусаллат гашта буданд , то он ҷо ки ба яке аз онон ошиқ шуд .

بهرام گور را پسری یگانه بود کوتاه‌همت و دنی که کنیزکان زیبا و خوش‌آواز بر او سخت مسلط گشته بودند، تا آن جا که به یکی از آنان عاشق شد.

Ҳангомӣ ки баҳром аз ин воқеа огоҳ шуд , канизакро гуфт : вайро ба гуноҳии муттаҳами намо ва бигӯ ки « ман ҷузи мардии баланди табъу олии ҳимматро нишоем . »

هنگامی که بهرام از این واقعه آگاه شد، کنیزک را گفت: وی را به گناهی متهم نما و بگو که «من جز مردی بلند‌طبع و عالی‌همت را نشایم.»

Пас аз он , писар , тарки ҳолот хеш гуфту ҳангомӣ ки ба салтанат расед , аз бошаҳоматтарину саҳеҳи алроитарин подшоҳон маҳсӯб фитод .

پس از آن، پسر، ترک حالات خویش گفت و هنگامی که به سلطنت رسید، از باشهامت ترین و صحیح الرای ترین پادشاهان محسوب فتاد.

Ин низ млхсӣ аз ҷилди панҷуми китоби ағонии абўолФрҷи исфаҳонӣ ки дар байт алмуқаддас ёфтам омад :

این نیز ملخصی از جلد پنجم کتاب اغانی ابوالفرج اصفهانی که در بیت المقدس یافتم آمد:

Аъшии Ҳамадон , абдурраҳмони бен Абдуллоҳаст ки байн ӯу Ҳамадони сездаҳ пушт фосилаасту Ҳамадони худ писари молики писар зайд назор писари вослаҳи писари рабеъаи писари ҷаббори писари молики писари зайди писари кҳлони писари сбоءи писари ишхби писари иърби писар қаҳтонаст .

اعشی همدان، عبدالرحمن بن عبدالله است که بین او و همدان سیزده پشت فاصله است و همدان خود پسر مالک پسر زید نزار پسر واثله پسر ربیعه پسر جبار پسر مالک پسر زید پسر کهلان پسر سباء پسر یشخب پسر یعرب پسر قحطان است.

Аъшии шоирии забоновар буду шавҳари хоҳари шуъабии фақиҳ ба шумор меомаду шуъабӣ низ шӯии хоҳар ӯ буд . Вай аз он касон буд ки бар ҳуҷҷоҷ шӯрида буданд то инки саранҷоми асир ҳуҷҷоҷ шуд .

اعشی شاعری زبان آور بود و شوهر خواهر شعبی فقیه به شمار می آمد و شعبی نیز شوی خواهر او بود. وی از آن کسان بود که بر حجاج شوریده بودند تا اینکه سرانجام اسیر حجاج شد.

Ҳуҷҷоҷ виро гуфт : хдоирои сипос ки маро бар ту чираи сохт .Гар ту набӯдӣ ки чунон ва чунин гуфта будӣ ?у абётиро ки вай дар ҳаҷви ҳуҷҷоҷу ташвиқи мардумон ба ҷанг ӯ сурӯда буд , бархонад . Ва дар охир гуфт магар ту нагуфтае :

حجاج ویرا گفت: خدایرا سپاس که مرا بر تو چیره ساخت. گر تو نبودی که چنان و چنین گفته بودی؟ و ابیاتی را که وی در هجو حجاج و تشویق مردمان به جنگ او سروده بود، برخواند. و در آخر گفت مگر تو نگفته ای:

Гуруҳеи маро ба бало андар андохтанд ки ман пеш аз он бблоишон андар андохта будам

گروهی مرا به بلا اندر انداختند که من پیش از آن ببلایشان اندر انداخته بودم

Аз ин рӯи имрӯз , бо замонаи бурдборӣ ҳаме кунам ва онро нек ҳаме шиносам

از این رو امروز، با زمانه بردباری همی کنم و آن را نیک همی شناسم

Агар ҳаводиси рӯзгор , бадбахтии насиби ту сохт

اگر حوادث روزگار، بدبختی نصیب تو ساخت

Брдборбош чаро ки ҳрмсибтии саранҷом аз миён хоҳад хост

بردبارباش چرا که هرمصیبتی سرانجام از میان خواهد خاست

Аммо ба худои қисми бдбхтӣии насиб ту гардӣда аст

اما به خدا قسم بدبختئی نصیب تو گردیده است

Ки мусӣбаташи ҳаргиз аз ту брнхўоҳд хост

که مصیبتش هرگز از تو برنخواهد خاست

Сипас гуфт : нигаҳбонон ! гарданаши занед . Ва гарданашро заданд .

سپس گفت: نگهبانان! گردنش زنید. و گردنش را زدند.

Аъшӣ , замонӣ низ дар Дайламони асир буд . Дар он муддат , духтари кофарӣ ки виро асир дошта буд , мафтӯн вай шуду шабонгоҳӣ назд вай рафт ва худро ба ӯ таслим дошт . Аъшӣ то бсбҳи ҳашт бор бо ӯ даромехт .

اعشی، زمانی نیز در دیلمان اسیر بود. در آن مدت، دختر کافری که ویرا اسیر داشته بود، مفتون وی شد و شبانگاهی نزد وی رفت و خود را به او تسلیم داشت. اعشی تا بصبح هشت بار با او درآمیخت.

Субҳдам , духтар гуфт : оё шумо мусулмонон бо занонатон ҳамчунин кунед ? гуфт : балӣ . Гуфт : бад-ӣни сабаби пирўзмндид . Сипас гуфт : агар халосат кунам , маро барои худ баргузинӣ ?

صبحدم، دختر گفت: آیا شما مسلمانان با زنانتان همچنین کنید؟ گفت: بلی. گفت: بدین سبب پیروزمندید. سپس گفت: اگر خلاصت کنم، مرا برای خود برگزینی؟

Гуфт : балӣу паймони баст . Ҳангомӣ ки шаби дубораи ФрўоФтод , духтараки банд ӯ багушӯду роҳиро ки мешинохт , бо ӯ дар пеш гирифт ва бо вай гурехт .

گفت: بلی و پیمان بست. هنگامی که شب دوباره فروافتاد، دخترک بند او بگشود و راهی را که میشناخت، با او در پیش گرفت و با وی گریخت.

Дар ин бораи шоирӣ аз асирон мусулмон гуфтааст :

در این باره شاعری از اسیران مسلمان گفته است:

Ҳаргиз аз паймони хеш малул нагаштаму ҳаргизи такзиб аҳд накунам

هرگز از پیمان خویش ملول نگشتم و هرگز تکذیب عهد نکنم

Бал , бо вуҷӯди даврии поимрд ва амин ам

بل، با وجود دوری پایمرد و امین ام

Мапиндор агар даврӣ ранҷам диҳад , нарм хоҳам шуд

مپندار اگر دوری رنجم دهد، نرم خواهم شد

Бали чунонам ки агар парда низ аз миён бархезад , яқинам нахоҳад афзуд

بل چنانم که اگر پرده نیز از میان برخیزد، یقینم نخواهد افزود

эй насим , агар ба сарзамини ёрон яъне Тӯс бигузарӣ

ای نسیم، اگر به سرزمین یاران یعنی طوس بگذری

Мардуми он сомонро аз ман бигӯӣ

مردم آن سامان را از من بگوی

Ки баҳои шумо ҳаргиз ба бӯстонӣ фурӯд наомад

که بهائی شما هرگز به بوستانی فرود نیامد

Магари он ки боғчаҳояшро бо оби чашм обёрӣ кард

مگر آن که باغچه هایش را با آب چشم آبیاری کرد

Низ муаллиф , шеъри зеринро барои дӯстӣ ба Наҷафи ашраф - ки бар муқӣми хокаши саломи бод - фиристодааст :

نیز مولف، شعر زیرین را برای دوستی به نجف اشرف - که بر مقیم خاکش سلام باد - فرستاده است:

эй насим , он гоҳ ки бхоки Наҷафи рисӣ

ای نسیم، آن گاه که بخاک نجف رسی

Заминро бабўс ва сипас диранг кун

زمین را ببوس و سپس درنگ کن

Зикрӣ аз ман бар аъробӣ ки дар онҷои фурӯд омада анд баргӯ

ذکری از من بر اعرابی که در آنجا فرود آمده اند برگو

Достон маро бипардоз ва сипас сари хеши гир

داستان مرا بپرداز و سپس سر خویش گیر

Ҳам ӯ рости ҳангомӣ ки саводи Мадинаро - бар муқӣми хокаши дуруди бод - аз давр дид :

هم او راست هنگامی که سواد مدینه را - بر مقیم خاکش درود باد - از دور دید:

Онк , гунбади мавлои ман ва ғоят орзӯем

آنک، گنبد مولای من و غایت آرزویم

Ҳамсафарони маҳмилро нигоҳ доред то кафи пои шутуронро бабўсам

همسفران محمل را نگاه دارید تا کف پای شتران را ببوسم

Ҳангомӣ ки падар - хокаши ъбргини бод - бсоли нуҳсад ва ҳаштод ва на дар Ҳирот буд , барояш навиштам :

هنگامی که پدر - خاکش عبرگین باد - بسال نهصد و هشتاد و نه در هرات بود، برایش نوشتم :

эй он касон ки дар Ҳирот иқомат карда ед

ای آن کسان که در هرات اقامت کرده اید

Шуморо ба паёмбар , фироқ оё кофӣ нест ?

شما را به پیامبر، فراق آیا کافی نیست؟

Бензади ман боз гардид чаҳ бунён бурдборем аз ҳам пошед

بنزد من باز گردید چه بنیان بردباریم از هم پاشید

Ва пилк ҳоем пас аз ҳиҷратони ҳаргизи баҳам наздик нашуд

و پلک هایم پس از هجرتان هرگز بهم نزدیک نشد

Хаёлатон дар хотирасту дил аз шумо дар ташвиш

خیالتان در خاطر است و دل از شما در تشویش

Ҳаргоҳи насими сабо аз сӯии мо вазидан гирад

هرگاه نسیم صبا از سوی ما وزیدن گیرد

Гўӣимш хуш омадӣ , мақдамати хирбод

گوئیمش خوش آمدی، مقدمت خیرباد

Инак шумоу дилии мафтӯн ки муштоқатон аст

اینک شما و دلی مفتون که مشتاقتان است

Ва ҷонӣ ки даврятони асираши сохта

و جانی که دوریتان اسیرش ساخته

Дили ман ҳаргиз аз ишқи он холи чеҳр холӣ нест

دل من هرگز از عشق آن خال چهر خالی نیست

Сарзамини дӯст чаҳ хуш сарзаминӣ аст

سرزمین دوست چه خوش سرزمینی است

Ҳамон ки оҳӯонаши оташии деранда дар дили ман афрӯхта

همان که آهوانش آتشی دیرنده در دل من افروخته

Ҳаргизи рӯзи фироқатонро фаромӯш нахоҳам кард

هرگز روز فراقتان را فراموش نخواهم کرد

Ҳамон рӯз ки дидагонами гирёну дилами дардманд буд

همان روز که دیدگانم گریان و دلم دردمند بود

Бурдбории ҳаргиз , ёди он буми пари обро аз дил ман нахоҳад барад .

بردباری هرگز، یاد آن بوم پر آب را از دل من نخواهد برد.

Маргро , ҳар он ки бар ин тӯда ӣ хок гом дорад , нохуш медорад .

مرگ را، هر آن که بر این توده ی خاک گام دارد، ناخوش میدارد.

Аммо бидида ӣ хирад агар бингаранд , маргро болотарин ромиш ҳо хоҳанд ёфт .

اما بدیده ی خرد اگر بنگرند، مرگ را بالاترین رامش ها خواهند یافت.

Низ ҳангомӣ ки ҳаҷи байти аллоҳи мигзордм ва он машоири олиро шоҳид будам , сурӯдаам :

نیز هنگامی که حج بیت الله میگزاردم و آن مشاعر عالی را شاهد بودم، سروده ام:

Низ табъи фусурда ӣ муаллиф , ҳангоми сафар , миёнаи роҳи ҳалаб ва омад , бсбби варзиши насими саҳаргоҳӣ сурӯдааст :

نیز طبع فسرده ی مولف، هنگام سفر، میانه راه حلب و آمد، بسبب ورزش نسیم سحرگاهی سروده است:

Соҳибдилӣ гуфтааст : Юсуф - ки дуруди худованд бар ӯу паёмбари мо бод - аз он рӯи пероҳанашро аз Миср барои падар фиристод ки аввали бори ҷома ӣ бхўни олӯдааш боиси ҳузн падар шуд . Аз ин рӯи Юсуф дӯст медошт ки сарвари падар низ аз ҳамон боис , натиҷа шавад .

صاحبدلی گفته است: یوسف - که درود خداوند بر او و پیامبر ما باد - از آن رو پیراهنش را از مصر برای پدر فرستاد که اول بار جامه ی بخون آلوده اش باعث حزن پدر شد. از این رو یوسف دوست می داشت که سرور پدر نیز از همان باعث، نتیجه شود.

Ҳасани бен саҳли Маъмунро гуфт : лиззатҳои дунёи вайро чун нек нагиристам , ҷузи ҳафт тоишонро малол овар дидам , нони гандум , гӯшти гӯсфанд , оби хунак , ҷома ӣ нарм , буии хуш , бистари нарм ва нигаристан ба зибоӣӣ ҳар чиз , Маъмун гуфт : пас ҷои гуфтугӯ бо мардон куҷост ? гуфт : рост гуфтӣ . Аввалинашон онаст .

حسن بن سهل مامون را گفت: لذت های دنیا وی را چون نیک نگریستم، جز هفت تایشان را ملال آور دیدم، نان گندم، گوشت گوسفند، آب خنک، جامه ی نرم، بوی خوش، بستر نرم و نگریستن به زیبائی هر چیز، مامون گفت: پس جای گفتگو با مردان کجاست؟ گفت: راست گفتی. اولینشان آن است.