Ҳам ӯ бзбон ҳол гуяд :

هم او بزبان حال گوید:

Бо он ки латифи табъу пуршӯрам , аз маъонӣ холӣ ам

با آن که لطیف طبع و پرشورم، از معانی خالی ام

Мардумон агарам бхдмт гиранд , хидматгузор ҳама хоҳам буд

مردمان اگرم بخدمت گیرند، خدمتگزار همه خواهم بود

Ва агар эшон ламсам кунанд , қадарам дар чашмашон боло хоҳад рафт

و اگر ایشان لمسم کنند، قدرم در چشمشان بالا خواهد رفت

Ва агар эшон аз ман бибаранд , ман ҳавоишонро фаромӯшӣ натавонам

و اگر ایشان از من ببرند، من هوایشان را فراموشی نتوانم

Бо ин ҳамаи насибу бахти бадро байн

با این همه نصیب و بخت بد را بین

Ки танҳо замонии маро биёад меоваранд ки зарфи ғизоро ҷамъ карда бошанд

که تنها زمانی مرا بیاد می آورند که ظرف غذا را جمع کرده باشند

Гуфтаанд ки « вақт шамшерӣ баронаст » яке аз шуъаро ки гумон мекунам ҷомӣ бошад , ҳамин мазмунро бФорсии чунин бнзм даровардааст :

گفته اند که «وقت شمشیری بران است » یکی از شعرا که گمان می کنم جامی باشد، همین مضمون را بفارسی چنین بنظم درآورده است:

Замахшарии пиромни оя ӣ « ани кидкни азим » гуяд : ҳақи субҳона аз он рӯ кед занонро азим шимурдааст ки - ҳар чанд дар мардон низ макр вуҷӯд дорад - макрашони латифу чораи ҷўӣишон пурҳосиласт ва низ макрро бо мулоимати ҳамроҳ ҳаме кунанд .

زمخشری پیرامن آیه ی «ان کیدکن عظیم » گوید: حق سبحانه از آن رو کید زنان را عظیم شمرده است که - هر چند در مردان نیز مکر وجود دارد - مکرشان لطیف و چاره جوئیشان پرحاصل است و نیز مکر را با ملایمت همراه همی کنند.

Низ гуяд : аммо фитнаи ангезии занони кӯтоҳи қад аз дигаронишон бешаст .

نیز گوید: اما فتنه انگیزی زنان کوتاه قد از دیگرانشان بیش است.

Донишмандӣ гуфт : ман беш аз ончӣ аз шайтон май тарсам , аз занон воҳима дорам . Чаро ки ҳақ субҳона мефармоед : « ан кед алшитони кони зъиФо » ва дарбора ӣ занон май фармой : « ан кед кун азим » .

دانشمندی گفت: من بیش از آنچه از شیطان می ترسم، از زنان واهمه دارم. چرا که حق سبحانه می فرماید: «ان کید الشیطان کان ضعیفا» و درباره ی زنان می فرمای: «ان کید کن عظیم ».

Агар суол шавад ки чанд калима ӣ ду ҳарфӣ чаҳ бо маънӣ ва чаҳ мӯҳмал аз таркиби ҳуруфи алифбо бидӯни такрори ҳарф дар калима , бадаст меояд , метавон бист ва ҳаштро дар бист ва ҳафт зарби сохт . Ҳосили зарб , посухи ҳамон суоласт .

اگر سوال شود که چند کلمه ی دو حرفی چه با معنی و چه مهمل از ترکیب حروف الفبا بدون تکرار حرف در کلمه، بدست می آید، میتوان بیست و هشت را در بیست و هفت ضرب ساخت. حاصل ضرب، پاسخ همان سوال است.

Ҳол агар суол шавад чанд калима ӣ се ҳарфӣ бидӯни такрори ҳарф дар калима бадаст меояд , метавон бист ва ҳаштро дар бист ва ҳафт зарб кард ва сипас ҳосилро дар бист ва шаш зарби сохт . Ҳосили нӯздаҳи ҳазор ва шашсад ва панҷоҳ ва шашаст .

حال اگر سوال شود چند کلمه ی سه حرفی بدون تکرار حرف در کلمه بدست می آید، میتوان بیست و هشت را در بیست و هفت ضرب کرد و سپس حاصل را در بیست و شش ضرب ساخت. حاصل نوزده هزار و ششصد و پنجاه و شش است.

Дар мавриди калимоти чаҳор ҳарфии ҳамин ададро дар бист ва панҷ боистӣ зарб кард ва баҳамин қиёс дар калимоти панҷ ҳарфӣу бештар .

در مورد کلمات چهار حرفی همین عدد را در بیست و پنج بایستی ضرب کرد و بهمین قیاس در کلمات پنج حرفی و بیشتر.

- андозагирӣ масоҳати сутӯҳӣ ки андоза гирифтанашон мушкиласт , монанди сатҳи пӯсти филу шутур - бад-ӣни тартиб мумкинаст ки ҳайвонро дар биркае мураббаъ фурӯ мекунему миқдори обро андоза мегирем .

- اندازه گیری مساحت سطوحی که اندازه گرفتنشان مشکل است، مانند سطح پوست فیل و شتر - بدین ترتیب ممکن است که حیوان را در برکه ای مربع فرو می کنیم و مقدار آبرا اندازه می گیریم.

Сипас берунаш май оварему сатҳи оброи дубора андоза мегирем . Масоҳати ҳамин сатҳ батавр тақрйв бо масоҳати мавриди назар якеаст .

سپس بیرونش می آوریم و سطح آبرا دوباره اندازه می گیریم. مساحت همین سطح بطور تقریب با مساحت مورد نظر یکی است.

Яҳёи писари маоз борҳо мегуфт : эй олимон ! кохҳоитон қайсарӣасту хонаҳоятон чун хона ӣ касрӣ , мураккабҳоятон қорунӣасту зурӯфатони фиръавнӣу ахлоқатони намрудӣу суфраҳоятон ҷоҳилӣу равишатон султонӣаст . Бргўӣид ки чаҳ чизатон оё бар суннати Муҳамад ( с )аст ?

یحیی پسر معاذ بارها می گفت: ای عالمان! کاخهایتان قیصری است و خانه هایتان چون خانه ی کسری، مرکب هایتان قارونی است و ظروفتان فرعونی و اخلاقتان نمرودی و سفره هایتان جاهلی و روشتان سلطانی است. برگوئید که چه چیزتان آیا بر سنت محمد (ص) است؟

Муаллиф , баҳамин муносибат , шеъри орифи гиронмояи сенаеро бахотир оварад :

مولف، بهمین مناسبت، شعر عارف گرانمایه سنایی را بخاطر آورد:

Рӯзгороне бар мо бигузашт

روزگارانی بر ما بگذشت

Ки ширинтар ва гуворотар аз он набӯда аст

که شیرین تر و گواراتر از آن نبوده است

Дариғо , бигузашт ва пас аз он ҳо

دریغا، بگذشت و پس از آن ها

Чизеи ҷузи орзӯӣ бозгашташон намонад

چیزی جز آرزوی بازگشتشان نماند

Ҳукми ронданду по аз доираи ҳукми рўоӣии чунон

حکم راندند و پا از دایره حکم روائی چنان

Берун ниҳоданд ки базӯдии нишонае аз ҳукӯмат нахоҳад монад

بیرون نهادند که بزودی نشانه ای از حکومت نخواهد ماند

Агар инсоф май варзиданд , дарбора шан инсоф мешуд аммо

اگر انصاف می ورزیدند، درباره شان انصاف می شد اما

Саркашӣ карданду замона ба андӯҳон ва сахтӣҳо дучорашони сохт

سرکشی کردند و زمانه به اندوهان و سختیها دچارشان ساخت

Акнӯн забони ҳолашон чунин аст

اکنون زبان حالشان چنین است

Ин биҷои он , рӯзгорро сарзаниш нишоед

این بجای آن، روزگار را سرزنش نشاید

Аз ҳазрати ризо ( ъ ) нақласт ки касе дар маҳзар ӯ номи арафау машъарро барад . Вай гуфт : ҳар кас бар сари ин ду кӯҳ боистад , дуояш иҷобат шавад , дуои муъминон дар охирату дуои кофарон дар дунё .

از حضرت رضا (ع) نقل است که کسی در محضر او نام عرفه و مشعر را برد. وی گفت: هر کس بر سر این دو کوه بایستد، دعایش اجابت شود، دعای مومنان در آخرت و دعای کافران در دنیا.

Ин муборакро гуфтанд : то кӣ хоҳӣ навишт ? гуфт : шояд суханӣ буд ки маро суд диҳад ва ҳанузаш нанавишта бошам .

این مبارک را گفتند: تا کی خواهی نوشت؟ گفت: شاید سخنی بود که مرا سود دهد و هنوزش ننوشته باشم.

Ибни ҷўзӣ дар китоби сФўаҳи алсФўаҳ , пиромни ҳаводиси соли шашсад ва чиҳил навиштааст , дар ин соли тоъӯнии ҳамаи гир ббсраҳ афтод ки чаҳор рӯз тӯл кашид .

ابن جوزی در کتاب صفوه الصفوه، پیرامن حوادث سال ششصد و چهل نوشته است، در این سال طاعونی همه گیر ببصره افتاد که چهار روز طول کشید.

Дар рӯзи аввали ҳафтод ҳазор касро кишту бурузи дувуми ҳафтод ва якҳазор танроу бурузи сеюм ҳафтод ва се ҳазор тан . Дар охирин рӯз , ҷузи гуруҳеи маъдӯд , аз мардум , касе зинда намонда буд .

در روز اول هفتاد هزار کس را کشت و بروز دوم هفتاد و یکهزار تن را و بروز سوم هفتاد و سه هزار تن. در آخرین روز، جز گروهی معدود، از مردم، کسی زنده نمانده بود.

Абдуллоҳ гуфт : паёмбари худо ( с ) рӯзӣ барои мо мураббаъӣ кашид ва аз васаташи хаттии дигар расм кард ки то хориҷ он меомад . Ва дар ду тарафи хати васат , хутути кучак дайгарӣ кашид ва гуфт : оё медонед ин чист ? гуфтеми худоу паёмбараши нектар огоҳанд .

عبدالله گفت: پیامبر خدا (ص) روزی برای ما مربعی کشید و از وسطش خطی دیگر رسم کرد که تا خارج آن می آمد. و در دو طرف خط وسط، خطوط کوچک دیگری کشید و گفت: آیا می دانید این چیست؟ گفتیم خدا و پیامبرش نیک تر آگاه اند.

Гуфт : хати васат омизодаҳасту мураббаъ аҷалӣаст ки бар рӯй муҳӣтаст , ва ин хутути кучаки дигари арзӣ ки дар атроф ӯст , пеш омдҳоӣӣаст ки вирои ҳамеи газанд ва озоранд ва агар яке муваффақ нашавад , дайгарӣ ба озораш май пардозад , аммо он хат ки берун мураббаъаст , умедҳои одамӣаст .

گفت: خط وسط آمیزاده است و مربع اجلی است که بر روی محیط است، و این خطوط کوچک دیگر عرضی که در اطراف اوست، پیش آمدهائی است که ویرا همی گزند و آزارند و اگر یکی موفق نشود، دیگری به آزارش می پردازد، اما آن خط که بیرون مربع است، امیدهای آدمی است.

Ибни асир , мҷдолдини абўолсъодот , муаллифи ҷомеъи алосўлу алнҳоиаҳ дар замина ӣ наводири ҳадис , аз бузургоне буд ки назд подшоҳони манзалатӣ баҷо доштанду мансабҳои мухталифиро бъҳдаҳи гирифта буд .

ابن اثیر، مجدالدین ابوالسعادات، مولف جامع الاصول و النهایه در زمینه ی نوادر حدیث، از بزرگانی بود که نزد پادشاهان منزلتی بجا داشتند و منصب های مختلفی را بعهده گرفته بود.

То ин ки биморӣии ориз вай шуд ки дасту поиш аз кор боз монад . Баҳамин сабаб низ тарки машоғил хеш гуфт ва аз омезиш мардум бибаред ва хона нишин шуд .

تا این که بیمارئی عارض وی شد که دست و پایش از کار باز ماند. بهمین سبب نیز ترک مشاغل خویش گفت و از آمیزش مردم ببرید و خانه نشین شد.

Аммо руасо ҳамчунон бахона аш омад ва рафт мекарданд . То ин ки табибӣ ба наздаш омаду дармони вайро ӯҳда дор шуд . Аммо замонӣ ки дирамонаш кард ва наздик шуд саломатяшро бозёбад , миқдорӣ тиллояш дод ва гуфт : бароаи хеши рӯ .

اما روسا همچنان بخانه اش آمد و رفت می کردند. تا این که طبیبی به نزدش آمد و درمان وی را عهده دار شد. اما زمانی که درمانش کرد و نزدیک شد سلامتیش را بازیابد، مقداری طلایش داد و گفت: براه خویش رو.

Ёрон , сарзанишаш карданд ва пурседанд ки нмигзориш то шифои комил ҳосил ояд ? гуфт : замонӣ ки офият ёбам , бмнсбм хонанд ва ногузир бидон гардани нуҳум .

یاران، سرزنشش کردند و پرسیدند که نمیگذاریش تا شفای کامل حاصل آید؟ گفت: زمانی که عافیت یابم، بمنصبم خوانند و ناگزیر بدان گردن نهم.

Аммо то замонӣ ки беморам , бакори маносиб ҳукӯматӣ намеоем . Ва аз ин рӯи авқотамро сарфи такмили хешу хондани кутуб илмӣ мекунам ва бо эшон дар корӣ ки хўшнўдшон месозад аммо худоро нохушнӯд мекунад , ёр наме гирдам .

اما تا زمانی که بیمارم، بکار مناصب حکومتی نمی آیم. و از این رو اوقاتم را صرف تکمیل خویش و خواندن کتب علمی می کنم و با ایشان در کاری که خوشنودشان میسازد اما خدا را ناخشنود می کند، یار نمی گردم.

Рӯзӣ низ ки ночор мерасад . Вай - ки худованди мавриди бахшоишаш қарор диҳад - нотавонии ҷисмашро баргузед то бидон аз баргумоштагӣ дар маносиб монеъ шавад ва дар он муддати китоби ҷомеъи алосўлу нҳоиаҳу ҷузи онҳоро биришта ӣ таҳрири даровард . Худованди беҳтар огоҳаст .

روزی نیز که ناچار میرسد. وی - که خداوند مورد بخشایشش قرار دهد - ناتوانی جسمش را برگزید تا بدان از برگماشتگی در مناصب مانع شود و در آن مدت کتاب جامع الاصول و نهایه و جز آنها را برشته ی تحریر درآورد. خداوند بهتر آگاه است.

Дар тафсири Найшобӯрӣ , пиромни ин оя аз сӯра ӣ ҷосиаҳ : «у схри лаками мо фии алсмўот ва мо фии аларз ҷмиъо манеҳ ани фии злки лоёти лқўми итФкрўн » .

در تفسیر نیشابوری، پیرامن این آیه از سوره ی جاثیه: «و سخر لکم ما فی السموات و ما فی الارض جمیعا منه ان فی ذلک لآیات لقوم یتفکرون ».

Омадааст ки Абуёқӯб нҳрҷўрӣ гуфт : ҳақи субҳонаи тамомии ҷаҳону ончӣ дар ӯст , фармонбардори ту сохт . То чизе аз онҳо , турои фармонбардор худ насозад .

آمده است که ابویعقوب نهرجوری گفت: حق سبحانه تمامی جهان و آنچه در اوست، فرمانبردار تو ساخت. تا چیزی از آنها، ترا فرمانبردار خود نسازد.

Ва ту танҳо фармонбардор он бошӣ ки ҳамаро фармонбардори ту сохтааст . Ҳоли он кас ки мақҳури дунёу зибоӣиҳо ва сарвараш шавад , неъмати ҳақро мункир гаштаасту фазлу бахшишҳои вайро қадари нашинохта .

و تو تنها فرمانبردار آن باشی که همه را فرمانبردار تو ساخته است. حال آن کس که مقهور دنیا و زیبائی ها و سرورش شود، نعمت حق را منکر گشته است و فضل و بخشش های وی را قدر نشناخته.

Чаро ки ҳақи субҳонаи вайро фориғ аз ҳар чиз барои бандагии хеш халқ кардааст аммо ӯ банда ӣ ҳама чиз гашта ва ба бандагии ҳақ напардохтааст .

چرا که حق سبحانه وی را فارغ از هر چیز برای بندگی خویش خلق کرده است اما او بنده ی همه چیز گشته و به بندگی حق نپرداخته است.

Аз Абуабдуллои ҷаъфари бен Муҳамади алсодқ ( ъ ) нақласт ки : дарвешӣ ба назд паёмбар ( с ) омад . Тавонгарӣ назд он ҳазрат буду ҷома ӣ хеш аз дарвеши дркшид .

از ابوعبدالله جعفر بن محمد الصادق (ع) نقل است که: درویشی به نزد پیامبر (ص) آمد. توانگری نزد آن حضرت بود و جامه ی خویش از درویش درکشید.

Паёмбар фармуд : чаҳ чизеи турои бад-ӣн кор водошт ? оё тарсидӣ туҳидастӣ ӯ бтўрсд ё тавонгарӣ ту буи ? тавонгар гуфт : эй паёмбари худо , акнӯн ки чунин фармудӣ , ним дороӣии ман аз он ӯ бошад .

پیامبر فرمود: چه چیزی ترا بدین کار واداشت؟ آیا ترسیدی تهیدستی او بتورسد یا توانگری تو بوی؟ توانگر گفت: ای پیامبر خدا، اکنون که چنین فرمودی، نیم دارائی من از آن او باشد.

Паёмбар ( с ) аз туҳидаст пурсед : оё май пазирӣ ? гуфт на . Пурсед : чаро ? гуфт : тарсам аз онаст ки ман низ баҳмон дучор шавам ки ӯ дучор онаст .

پیامبر (ص) از تهیدست پرسید: آیا می پذیری؟ گفت نه. پرسید: چرا؟ گفت: ترسم از آن است که من نیز بهمان دچار شوم که او دچار آن است.

Гуфтаанд ки зоҳидӣ дар яке аз кӯҳҳои Лубнон , дар ғории инзиво гузида мезист . Рӯзҳоро рӯза медошту шаби ҳангом , гарда ӣ ноне баҳраш мерасед ки бо нимӣ аз он ифтор мекарду нимаи дигарашро ба саҳар мехӯрд .

گفته اند که زاهدی در یکی از کوههای لبنان، در غاری انزوا گزیده می زیست. روزها را روزه میداشت و شب هنگام، گرده ی نانی بهرش می رسید که با نیمی از آن افطار می کرد و نیمه دیگرش را به سحر می خورد.

Рӯзгории дарози чунин буд ва аз он кӯҳ фурӯд намеомад . То ин ки қазоро , шабӣ , гарда ӣ Нонаш нарасед . Сахти гурусна ва бетоб шуд . Намози бгзорд ва он шабро чашми интизори чизе ки грснгишро фурӯи нишонд , гузаронаду чизе бадасташ нарасед .

روزگاری دراز چنین بود و از آن کوه فرود نمی آمد. تا این که قضا را، شبی، گرده ی نانش نرسید. سخت گرسنه و بی تاب شد. نماز بگزارد و آن شب را چشم انتظار چیزی که گرسنگیش را فرو نشاند، گذراند و چیزی بدستش نرسید.

Дар домана ӣ он кӯҳ , рўстоӣӣ буд ки сокинонаш ғайримусулмон буданд . Зоҳид , субҳи ҳангом бидонҷо фурӯд омад ва аз перии таоми хост . Пер , вайро ду гарда ӣ ҷӯин дод . Зоҳиди он дуро бигирифту оҳанг кӯҳ кард .

در دامنه ی آن کوه، روستائی بود که ساکنانش غیرمسلمان بودند. زاهد، صبح هنگام بدانجا فرود آمد و از پیری طعام خواست. پیر، وی را دو گرده ی جوین داد. زاهد آن دو را بگرفت و آهنگ کوه کرد.

Қазоро дар хона ӣ он пер , сегигару лоғар буд . Ба дунбол зоҳид афтоду ъўъўкнони домани ҷома аш бигирифт . Зоҳид , яке аз он ду гардаро барояши афканд , то даст аз ӯ бидорад .

قضا را در خانه ی آن پیر، سگی گر و لاغر بود. به دنبال زاهد افتاد و عوعوکنان دامن جامه اش بگرفت. زاهد، یکی از آن دو گرده را برایش افکند، تا دست از او بدارد.

Аммо саг , гардаро хӯрду бори дигари худро ба зоҳиди расонад ва ба ъўъў кардан пардохт . Зоҳид , нони дувумро низ бадви андохт . Саги онро низ хӯрду бори дигари бадунбол зоҳид рафт ва ба ъў ъў пардохту домани ҷома аш бадаред .

اما سگ، گرده را خورد و بار دیگر خود را به زاهد رساند و به عوعو کردن پرداخت. زاهد، نان دوم را نیز بدو انداخت. سگ آن را نیز خورد و بار دیگر بدنبال زاهد رفت و به عو عو پرداخت و دامن جامه اش بدرید.

Зоҳид гуфт : субҳони аллоҳи ҳеҷ сегиро бе ҳаётар аз ту надидаам . Соҳиби ту , ду гардаи нон бмн дод ки ту ҳар дуро аз ман гирифтӣ . Пас ин зузау ъўъўу ҷома дариданат чист ?

زاهد گفت: سبحان الله هیچ سگی را بی حیاتر از تو ندیده ام. صاحب تو، دو گرده نان بمن داد که تو هر دو را از من گرفتی. پس این زوزه و عوعو و جامه دریدنت چیست؟

Худои таъолии сагро бзбон оварад ки : ман беҳаё нестам . Чаҳ дар хона ӣ ин ғайримусулмони парварда шудаам . Гилау хонаашро ҳаросат мекунам ва ба устихони пора ё тиккаи ноне ки маро медиҳад , хурсандам .

خدای تعالی سگ را بزبان آورد که: من بی حیا نیستم. چه در خانه ی این غیرمسلمان پرورده شده ام. گله و خانه اش را حراست می کنم و به استخوان پاره یا تکه نانی که مرا می دهد، خرسندم.

Гоҳе низ маро фаромӯш мекунад ва чанд рӯзиро бидӯни ин ки чизе бихӯрам , мигзронм . Гоҳе ҳам ӯ ҳатто барои худ чизе намеёбад ва барои ман низ .

گاهی نیز مرا فراموش می کند و چند روزی را بدون این که چیزی بخورم، میگذرانم. گاهی هم او حتی برای خود چیزی نمی یابد و برای من نیز.

Бо ин ҳама , аз замонӣ ки худро шинохтаам , хонаашро тарк нагуфтаам ва ба дар хона ӣ ғайр ӯ нарафтаам . Бали одатам ин бӯда ки агар чизе биёбам , сипоси бгзорм ва агар на , бурдборӣ пеша кунам .

با این همه، از زمانی که خود را شناخته ام، خانه اش را ترک نگفته ام و به در خانه ی غیر او نرفته ام. بل عادتم این بوده که اگر چیزی بیابم، سپاس بگزارم و اگر نه، بردباری پیشه کنم.

Аммо ту қатъи гарда ӣ нонетро ба як шаб тоқат надоштӣ ва аз дар хона ӣ рӯзии расон , бдрхонаҳ ӣ ин ғайримусулмон омадӣ , рӯй аз маъшӯқ битофтӣ ва бо душмани риёкораши бсохтӣ , баргӯ кадоми як аз мо бе ҳаёст . Ту ё ман ? зоҳид бо шунидани ин суханон , даст бар сари кӯфту биҳуш бар замин афтод .

اما تو قطع گرده ی نانت را به یک شب طاقت نداشتی و از در خانه ی روزی رسان، بدرخانه ی این غیرمسلمان آمدی، روی از معشوق بتافتی و با دشمن ریاکارش بساختی، برگو کدام یک از ما بی حیاست. تو یا من؟ زاهد با شنیدن این سخنان، دست بر سر کوفت و بیهوش بر زمین افتاد.

Абуалҳусайн бен ҷзорро харӣ буд ки бамурд . Яке аз ёрон барояш навишт :

ابوالحسین بن جزار را خری بود که بمرد. یکی از یاران برایش نوشت:

Хари адиби мо ки бамурд , ёронро гуфтам

خر ادیب ما که بمرد، یاران را گفتم

Хари фалон аз даст шуду зӣоне ки метавонист зад

خر فلان از دست شد و زیانی که می توانست زد

Аммо он кас ки ба иззати бимирад , оромиш ёфта

اما آن کس که به عزت بمیرد، آرامش یافته

Ва касе ки мисли ин адибро баҷои бигузорад , намурда аст

و کسی که مثل این ادیب را بجا بگذارد، نمرده است

Ин ҷзор дар посухаш навишт :

این جزار در پاسخش نوشت:

Басои нодонӣ ки маро дар ҷустуҷӯии рӯзӣ , равон бинад ва гуяд :

بسا نادانی که مرا در جستجوی روزی، روان بیند و گوید:

Пиёдаи бароаи афтодае ? ндонӣ ки ҳар пиёдае ба меҳнат гирифтор ояд ?

پیاده براه افتاده ای؟ ندانی که هر پیاده ای به محنت گرفتار آید؟

Ва гӯямаш : хуррами мард . Умеди ту зинда ва боқӣ бошӣ .

و گویمش: خرم مرد. امید تو زنده و باقی باشی.

Банно бинвишта ӣ яке аз ашхоси мавриди эътимод , бсоли нуҳсад ва навад ва ду теъдоди банноҳои қстнтинаҳи бқрор зераст :

بنا بنوشته ی یکی از اشخاص مورد اعتماد، بسال نهصد و نود و دو تعداد بناهای قسطنطینه بقرار زیر است:

Маҳаллаҳои мусулмон нишин ду ҳазор ва панҷсад маҳалла , масҷиди маҳаллаи чаҳор ҳазор ва чаҳорсад ва навад ва чаҳор боб , мактаби хонаи ҳазор ва шашсад ва панҷоҳ ва ду боб , банноҳои муртафаъи панҷоҳ боб , хонақоҳи сад ва панҷоҳ боб , завоёии машойиху зоҳидии дивист ва ҳаштод ва панҷ боб , корвонсарои чаҳорсаду ҳаждаҳи боб , чашмаи ҳоӣӣ ки бноӣӣ ҳам дорад , нуҳсад ва чиҳил ва ҳашт боб , взўгоҳҳои чаҳорҳазор ва нуҳсад ва ҳаштод ва панҷ боб , нонўоӣии сесад ва навад ва панҷ боб , Асияи панҷсад ва ҳаштод ва панҷ боб , борондозҳои васеъи дувоздаҳ бобу ҳаммоми ҳаштсад ва ҳафтод ва чаҳор боб .

محله های مسلمان نشین دو هزار و پانصد محله، مسجد محله چهار هزار و چهارصد و نود و چهار باب، مکتب خانه هزار و ششصد و پنجاه و دو باب، بناهای مرتفع پنجاه باب، خانقاه صد و پنجاه باب، زوایای مشایخ و زاهدان دویست و هشتاد و پنج باب، کاروانسرا چهارصد و هجده باب، چشمه هائی که بنائی هم دارد، نهصد و چهل و هشت باب، وضوگاهها چهارهزار و نهصد و هشتاد و پنج باب، نانوائی سیصد و نود و پنج باب، آسیا پانصد و هشتاد و پنج باب، باراندازهای وسیع دوازده باب و حمام هشتصد و هفتاد و چهار باب.

Маҳаллаҳои ғайримусулмон нишин , маҳаллаҳои исавӣони чаҳорсад ва ҳаштод ва панҷ маҳалла , маҳаллаҳои яҳудёни дивист ва ҳаштод ва панҷ маҳалла , ъбодтгоҳҳои ҳафтсад ва чиҳил ва ду боб .

محله های غیرمسلمان نشین، محله های عیسویان چهارصد و هشتاد و پنج محله، محله های یهودیان دویست و هشتاد و پنج محله، عبادتگاهها هفتصد و چهل و دو باب.

Ҳангомӣ ки марги шблӣ наздик шуд , яке аз ҳозирони буи ки ба ҳоли назъ буд , гуфт :

هنگامی که مرگ شبلی نزدیک شد، یکی از حاضران بوی که به حال نزع بود، گفت:

эй шайх тҳлил кун , шблӣ ки худовандаш раҳмат кунод , чунин хонд :

ای شیخ تهلیل کن، شبلی که خداوندش رحمت کناد، چنین خواند:

Бетардид , хонае ки ту сокини онӣ , ба чароғ ниёзманд нест .

بی تردید، خانه ای که تو ساکن آنی، به چراغ نیازمند نیست.

Ибни дақиқи алъиди ҳангоми сафар , барои ибн набота навишт :

ابن دقیق العید هنگام سفر، برای ابن نباته نوشت:

Чаҳ шаби ҳоӣиро бо хаёли ту , шаб то бсбҳро надидааму чашмӣ барҳам наниҳода .

چه شب هائی را با خیال تو، شب تا بصبح را ندیده ام و چشمی برهم ننهاده.

Ва надимон дар ин ки бо он хастагӣ чаҳ чизеи шиква ӣ эшонро монеъ буд ё ромишашон медод , тардид кардаанд бархе бар он буданд ки соъатии рафъи хастагӣ ки кардаанд , аммо боқии ёди туро ромиш бахш донистанд .

و ندیمان در این که با آن خستگی چه چیزی شکوه ی ایشان را مانع بود یا رامششان میداد، تردید کرده اند برخی بر آن بودند که ساعتی رفع خستگی که کرده اند، اما باقی یاد تو را رامش بخش دانستند.

Ибни набота дар посух навишт :

ابن نباته در پاسخ نوشت:

Сафари шабонау азми пирӯзатро худованди маҳфӯзи бдород

سفر شبانه و عزم پیروزت را خداوند محفوظ بداراد

Агар ҳақ май буд ки бар рӯй чашмҳоямон гом наҳй

اگر حق می بود که بر روی چشم هایمان گام نهی

Тамоми пилкҳои хунинмонро фарш роҳат ме сохтем

تمام پلکهای خونینمان را فرش راهت می ساختیم

Аммо дариғо ки чашмонмонро даврии ту алил карда аст

اما دریغا که چشمانمان را دوری تو علیل کرده است

Ва ту низ ҳаргизи ҷузи роҳи саҳеҳ наме рӯй

و تو نیز هرگز جز راه صحیح نمی روی

Муҳамади бен сайринро аз ҳол касе гуфтанд ки ҳар гоҳаши қуръони Фрўмихўоннд биҳуш шавад .

محمد بن سیرین را از حال کسی گفتند که هر گاهش قرآن فرومیخوانند بیهوش شود.

Гуфт : меоди мо ва ӯ он ки бар болой девораш бинишонанду тамомии қуръон аз оғоз то анҷом бар ваии Фрўхўоннд . Агар ФрўоФтд , ҳамонгунааст ки муддаӣаст .

گفت: میعاد ما و او آن که بر بالای دیوارش بنشانند و تمامی قرآن از آغاز تا انجام بر وی فروخوانند. اگر فروافتد، همانگونه است که مدعی است.

То дируз , агар дайни надими ман , бо ман наздик наме буд , инкораш ме кардам

تا دیروز، اگر دین ندیم من، با من نزدیک نمی بود، انکارش می کردم

Аммо имрӯз , дили ман ҳар нақширо пазирост , чунонкии гўӣии чарогоҳ оҳӯонасту дайри рҳбонон ё каъбаасту бткдаҳ , ё алвоҳ тавротасту сҳоӣФи қирон

اما امروز، دل من هر نقشی را پذیراست، چنانکه گوئی چراگاه آهوان است و دیر رهبانان یا کعبه است و بتکده، یا الواح تورات است و صحائف قران

Имрӯз , муродин , дайн ишқасту саворкоронаш ҳар ҷорўкннд , марои дайну мароми дигари нхўоҳдшд .

امروز، مرادین، دین عشق است و سوارکارانش هر جاروکنند، مرا دین و مرام دیگر نخواهدشد.

Дар ҳаёаи алҳиўон , зайли номи Кебеки чунин омадааст :

در حیاه الحیوان، ذیل نام کبک چنین آمده است:

Яке аз руасойа кард бар суфра ӣ шоҳзода Эй нишаста буд . Қазоро ду Кебеки бирён бар суфра ниҳода буданд . Ҳамин ки чашм мард кард бидонҳо афтод , хандид .

یکی از روسای کرد بر سفره ی شاهزاده ای نشسته بود. قضا را دو کبک بریان بر سفره نهاده بودند. همین که چشم مرد کرد بدانها افتاد، خندید.

Шоҳзода сабаб пурсед . Мард гуфт : дар оғози ҷавонӣ , рӯзӣ бар тоҷирӣ роҳ буридам . Замонӣ ки хостами бқтлши расонам , лоба ва зорӣ кард , судӣ набахшид .

شاهزاده سبب پرسید. مرد گفت: در آغاز جوانی، روزی بر تاجری راه بریدم. زمانی که خواستم بقتلش رسانم، لابه و زاری کرد، سودی نبخشید.

Ва ҳангомӣ ки донист ногузир хоҳамаш кишт , рӯ ба ду Кебекӣ кард ки бар кӯҳ нишаста буд ва гуфт : эй Кебекҳо , шоҳид бошед ки ин марди қотил манаст .

و هنگامی که دانست ناگزیر خواهمش کشت، رو به دو کبکی کرد که بر کوه نشسته بود و گفت: ای کبکها، شاهد باشید که این مرد قاتل من است.

Ин шуд ки ҳангомӣ ки ин ду Кебекро дидам , ҳамоқати он мард бахотирам омад . Шоҳзода гуфт : ондўи Кебеки шоҳдтшро доданд . Сипас дастур дод гарданашро бизананд ки заданд .

این شد که هنگامی که این دو کبک را دیدم، حماقت آن مرد بخاطرم آمد. شاهزاده گفت: آندو کبک شاهدتش را دادند. سپس دستور داد گردنش را بزنند که زدند.