Муаллиф гуфт : мулоқоти боязиди бастомӣу Абуабдуллои ҷаъфари бен Муҳамади содиқ ( ъ )у обкашии боязидро дар хона ӣ он ҳазрат , бисёре аз таърих нависон зикр кардаанд , аз ҷумлаи Фхррозӣ дар шуморӣ аз кутуби каломии хеш , Сайиди гаронқадри разии аддӣни алии бен Ковӯс дар китоби троӣФ , аллома ӣ ҳиллӣ ки худованди рӯонашро тақдис кунод дар шарҳаши бртҷрид .

مولف گفت: ملاقات بایزید بسطامی و ابوعبدالله جعفر بن محمد صادق (ع) و آبکشی بایزید را در خانه ی آن حضرت، بسیاری از تاریخ نویسان ذکر کرده اند، از جمله فخررازی در شماری از کتب کلامی خویش، سید گرانقدر رضی الدین علی بن کاووس در کتاب طرائف، علامه ی حلی که خداوند روانش را تقدیس کناد در شرحش برتجرید.

Ва пас аз шаҳодати ин касон бидонча дар порае кутуб чун мўоқФ омадааст ки боязиди эмомро зиёрат накардау дараки замонашро нанамуда балки муддатҳо мтأхртр аз вай бӯдааст , эътиборӣ надорад .

و پس از شهادت این کسان بدانچه در پاره ای کتب چون مواقف آمده است که بایزید امام را زیارت نکرده و درک زمانش را ننموده بلکه مدتها متأخرتر از وی بوده است، اعتباری ندارد.

Ва шавад ки ин тазоди ношӣ аз ин буд ки ду каси бад-ӣни ном маърӯф гаштаанд , яке ҳамон тиФўри сқокаҳи бхдмти эмоми даромадау дайгарӣ , касе дигар , ин гӯнаи шабоҳатҳо андак нест .

و شود که این تضاد ناشی از این بود که دو کس بدین نام معروف گشته اند، یکی همان طیفور سقاکه بخدمت امام درآمده و دیگری، کسی دیگر، این گونه شباهت ها اندک نیست.

Чунон ки дар мавриди номи афлотӯн низ чунинаст . Ва чунон ки соҳиби алмилалу алнҳл зикр кардааст , ҷамоатии қобили тавваҷуҳ аз фалосифа ӣ пешини баноми афлотӯни хонда шудаанд .

چنان که در مورد نام افلاطون نیز چنین است. و چنان که صاحب الملل و النحل ذکر کرده است، جماعتی قابل توجه از فلاسفه ی پیشین بنام افلاطون خوانده شده اند.

Барои кашфи номи пинҳонӣ , мухотабро бигӯ аввали ҳарфи номро бардораду ҷамъи боқии калимаро ба ҳисоби абҷад бтў бигӯед . Онро дар хотири нигоҳи дор ва сипас бигӯ ки дувуми ҳарфро бардораду ҷамъи боқиро - манҳои дувуми ҳарф - бигӯед .

برای کشف نام پنهانی، مخاطب را بگو اول حرف نام را بردارد و جمع باقی کلمه را به حساب ابجد بتو بگوید. آن را در خاطر نگاه دار و سپس بگو که دوم حرف را بردارد و جمع باقی را - منهای دوم حرف - بگوید.

Онро низ дар хотир нигоҳ дорад ва баҳамин тартиб то охир , сипас ҷамъи ҳоӣиро ки дар хотири дорӣ ҷамъ куну натиҷаро бар теъдоди ҳуруфи исми мавриди назари манҳои як , бахш кун . Баъд аз хориҷи қисмат , ҷамъи аввалро хориҷ кун , ҳосили адади абҷадии ҳарфи аввал исмаст .

آن را نیز در خاطر نگاه دارد و بهمین ترتیب تا آخر، سپس جمع هائی را که در خاطر داری جمع کن و نتیجه را بر تعداد حروف اسم موردنظر منهای یک، بخش کن. بعد از خارج قسمت، جمع اول را خارج کن، حاصل عدد ابجدی حرف اول اسم است.

Сипас аз ҳамон хориҷи қисмат , ҷамъи дувумро хориҷ кун , ҳосили адади абҷадии ҳуруф дувумаст ва баҳамин тартиби кулия ӣ ҳуруфи номро кашфи намо .

سپس از همان خارج قسمت، جمع دوم را خارج کن، حاصل عدد ابجدی حروف دوم است و بهمین ترتیب کلیه ی حروف نام را کشف نما.

эй чистони хирад , хирадро бар ту роҳӣ нест .

ای چیستان خرد، خرد را بر تو راهی نیست.

Тўӣӣ ки андешаҳоро ҳайрони сохтӣ ва хирадҳоро мабҳут намӯдӣ ҳар замон ки андешаи гомии бтў наздик шавад , фарсангҳо даврии пазирад .

توئی که اندیشه ها را حیران ساختی و خردها را مبهوت نمودی هر زمان که اندیشه گامی بتو نزدیک شود، فرسنگ ها دوری پذیرد.

Афлотӯн гуфтааст : осони гирят дар омезиш бо мардумон , аз маъоӣиб туаст . Аз ин рӯ , ҷуз бо касони мавриди эътимод , дар омезиши осон гир мабош .

افلاطون گفته است: آسان گیریت در آمیزش با مردمان، از معایب توست. از این رو، جز با کسان مورد اعتماد، در آمیزش آسان گیر مباش.

Мардумонро нигаҳбон бош , парвардгор нигаҳбонат хоҳад буд . Афлотӯни мардиро дид ки аз падари амлокии борси барда буду бкўтоаҳи муддатӣ талаф карда . Гуфт : замини мардумонро ҳаме хӯрд ва ин ҷавони заминро ҳаме хӯрд .

مردمان را نگهبان باش، پروردگار نگهبانت خواهد بود. افلاطون مردی را دید که از پدر املاکی بارث برده بود و بکوتاه مدتی تلف کرده. گفت: زمین مردمان را همی خورد و این جوان زمین را همی خورد.

Суқрот гуфт : дӯстатро тамомии муҳаббати худ ошкори мсоз . Чаро ки агар дигаргунӣ дар муҳаббатат бинад , душман шавад .

سقراط گفت: دوستت را تمامی محبت خود آشکار مساز. چرا که اگر دگرگونی در محبتت بیند، دشمن شود.

Аз суханони Фисоғўрс : агар хоҳӣ ки осӯда зиндагӣ кунӣ , бигзор мардуми биҷои он ки бигӯянд фалон хирадмандаст , гӯйанд нодонаст .

از سخنان فیثاغورث: اگر خواهی که آسوده زندگی کنی، بگذار مردم بجای آن که بگویند فلان خردمند است، گویند نادان است.

Подшоҳи рӯм , номае ба Абдулмалики бен Марвон навишт ва дар он таҳдид бисёр кард ва савганд хӯрд ки садҳазори кас аз роҳи дарёу садҳазори тани дигар аз роҳи замин бсўиш фиристад .

پادشاه روم، نامه ای به عبدالملک بن مروان نوشت و در آن تهدید بسیار کرد و سوگند خورد که صدهزار کس از راه دریا و صدهزار تن دیگر از راه زمین بسویش فرستد.

Абдулмалик барон шуд ки ҷавобии шоФӣ бадв нависад . Ин шуд ки барои ҳуҷҷоҷ навишт ки номае барои Муҳамади бен алҳнФиаҳ нависад ва дар он виро таҳдид кунаду ваъда куштан диҳаду посух ӯро барои вай фиристад .

عبدالملک برآن شد که جوابی شافی بدو نویسد. این شد که برای حجاج نوشت که نامه ای برای محمد بن الحنفیه نویسد و در آن ویرا تهدید کند و وعده کشتن دهد و پاسخ او را برای وی فرستد.

Ҳуҷҷоҷи номаро бинвишт , Муҳамади бен алҳниФаҳ - ки хдоӣши розии бод - посух навишт : парвардгорро дар ҳар рӯзи сесад ва шаст нигоҳ ба махлуқ буд . Ман умеди он дирам ки бмн бо он нигоҳ аноят бингарад ки маро аз шари ту маҳфӯз дорад .

حجاج نامه را بنوشت، محمد بن الحنیفه - که خدائش راضی باد - پاسخ نوشت: پروردگار را در هر روز سیصد و شصت نگاه به مخلوق بود. من امید آن درم که بمن با آن نگاه عنایت بنگرد که مرا از شر تو محفوظ دارد.

Ҳуҷҷоҷи ин посухро барои Абдулмалик фиристоду Абдулмалики онро дар посухи подшоҳ рӯм навишт . Ҳангомикии номаи бадаст вай расед , гуфт ин номаи ҷуз аз хонадони набувват содир нагаштааст .

حجاج این پاسخ را برای عبدالملک فرستاد و عبدالملک آن را در پاسخ پادشاه روم نوشت. هنگامیکه نامه بدست وی رسید، گفت این نامه جز از خاندان نبوت صادر نگشته است.

Яке гуфт парвонаро к-эии ҳақир

یکی گفت پروانه را کای حقیر

Бирав дӯстӣ дар хури хеши гир

برو دوستی در خور خویش گیر

Раҳеи рӯ ки бинии тариқи раҷо

رهی رو که بینی طریق رجا

Туу меҳри шамъ аз куҷо то куҷо

تو و مهر شمع از کجا تا کجا

Самандар нӣӣ кард оташи макрад

سمندر نئی کرد آتش مکرد

Ки мардонагӣ бояд он ки набард

که مردانگی باید آن که نبرد

зи хуршед пинҳон шавад мӯши кӯр

ز خورشید پنهان شود موش کور

Ки ҷаҳласт бо оҳанӣни панҷаи зӯр

که جهل است با آهنین پنجه زور

Туро кас нагӯяд накӯ ме кунӣ

ترا کس نگوید نکو می کنی

Ки ҷон дар сари кор ӯ ме кунӣ

که جان در سر کار او می کنی

Куҷо дар ҳисоб оварад чун ту дӯст

کجا در حساب آورد چون تو دوست

Ки рӯй мулӯку салотин дар ӯст

که روی ملوک و سلاطین در اوست

Агар бо ҳамаи халқ нармӣ кунад

اگر با همه خلق نرمی کند

Ту бечорае бо ту гармӣ кунад

تو بیچاره ای با تو گرمی کند

Нигаҳ кун ки парвона ӣ сўзнок

نگه کن که پروانه ی سوزناک

Чаҳ гуфт : эй аҷаб гар бисӯзам чаҳ бок

چه گفت: ای عجب گر بسوزم چه باک

Маро чун халили оташӣ дар дил аст

مرا چون خلیل آتشی در دل است

Ки пиндории он шуъла бар ман гул аст

که پنداری آن شعله بر من گل است

На дилро ман длстон ме кашад

نه دل را من دلستان می کشد

Ки меҳраши гиребон ҷон ме кашад

که مهرش گریبان جان می کشد

На худро бар оташ ба худ май занам

نه خود را بر آتش به خود می زنم

Ки занҷир шавқаст дар гарданам

که زنجیر شوق است در گردنم

Маро ҳамчунон давр будам ки сӯхт

مرا همچنان دور بودم که سوخت

На ин дам ки оташ бмн барфурӯхт

نه این دم که آتش بمن برفروخت

На он мекунад ёр дар шоҳидӣ

نه آن می کند یار در شاهدی

Ки бо ӯ тавон гуфтан аз зоҳидӣ

که با او توان گفتن از زاهدی

Маро бар талафи ҳирс доне чарост ?

مرا بر تلف حرص دانی چراست؟

Чу ӯ ҳаст , агар ман набошам равост

چو او هست، اگر من نباشم رواست

Маро чанд гўӣӣ ки дар хӯрд хеш

مرا چند گوئی که در خورد خویش

Ҳарифии дасти ори ҳамдарди хеш

حریفی دست آر همدرد خویش

Бисӯзам ки ёр писандида ӯст

بسوزم که یار پسندیده اوست

Ки дар вай сироят кунад сӯзи дӯст

که در وی سرایت کند سوز دوست

Чу бешак тӯшааст бар сари ҳалок

چو بی شک توشه است بر سر هلاک

Ба дасти длороми хуштар ҳалок

به دست دلارام خوشتر هلاک

Чу рӯзӣ ба бечорагии ҷони диҳӣ

چو روزی به بیچارگی جان دهی

Ҳамон ба ки дар пои ҷонони диҳӣ

همان به که در پای جانان دهی

Перӣ аз нури ҳудои бегона

پیری از نور هدی بیگانه

Чеҳра бар дӯди зотши хона

چهره بر دود زآتش خانه

Кард аз маъбади худ азми раҳил

کرد از معبد خود عزم رحیل

Миҳмон шуд басар хон халил

میهمان شد بسر خوان خلیل

Чун халили он халалаш дар дайн дид

چون خلیل آن خللش در دین دید

Бар сар хон худаш напасандед

بر سر خوان خودش نپسندید

Гуфт бо воҳби рӯзии бгрў

گفت با واهب روزی بگرو

ё аз ин моида бархез ва бирав

یا از این مائده برخیز و برو

Пер бархест ки эй неки ниҳод

پیر برخاست که ای نیک نهاد

Дайни худро ба шикам натавон дод

دین خود را به شکم نتوان داد

Болабии хушк ва даҳон нохӯрд

بالبی خشک و دهان ناخورد

Рӯй аз он марҳала дар роҳ оварад

روی از آن مرحله در راه آورد

Омад аз олами боло ба халил

آمد از عالم بالا به خلیل

Ваҳии к-эй дар ҳамаи ахлоқи ҷамил

وحی کای در همه اخلاق جمیل

Гарчи ин пер на бар дайни ту буд

گرچه این پیر نه بر دین تو بود

Манъаш аз туъма на ойини ту буд

منعش از طعمه نه آیین تو بود

Умр ӯ бештар аз ҳафтод аст

عمر او بیشتر از هفتاد است

Ки дар он маъбад кФробод аст

که در آن معبد کفرآباد است

Рӯзяши вонгрФтми рӯзӣ

روزیش وانگرفتم روزی

Ки надорад дили дайни андӯзӣ

که ندارد دل دین اندوزی

Чаҳ шавадгар ту ҳам аз суфра ӣ хеш

چه شود گر تو هم از سفره ی خویش

Даҳяш як ду се луқма кам ва беш

دهیش یک دو سه لقمه کم و بیش

Аз ақаб дод халили овозаш

از عقب داد خلیل آوازش

Гашт бар хон карами дмсозш

گشت بر خوان کرم دمسازش

Пер пурсед ки эй лаҷа ӣ ҷӯад

پیر پرسید که ای لجه ی جود

Аз пас манъ , атои баҳр чаҳ буд ?

از پس منع، عطا بهر چه بود؟

Гуфт бо пери хитобӣ ки расед

گفت با پیر خطابی که رسید

Ва он ҷигари сӯзи итобӣ ки расед

و آن جگر سوز عتابی که رسید

Пер гуфт он ки кунад гоҳи хитоб

پیر گفت آن که کند گاه خطاب

Ошноро паии бегонаи итоб

آشنا را پی بیگانه عتاب

Роҳи бигонгиш чун сипарам

راه بیگانگیش چون سپرم

Зошноӣиш чаро брнхўрм

زآشنائیش چرا برنخورم

Рӯ бидон қибла ӣ эҳсон оварад

رو بدان قبله ی احسان آورد

Даст бигирифташ ва имон оварад

دست بگرفتش و ایمان آورد

Чордаҳи солаи бутӣ бар лаби бом

چارده ساله بتی بر لب بام

Чун маи чордаҳ дар ҳасани тамом

چون مه چارده در حسن تمام

Бар сари сарви каллаи гӯшаи шикаст

بر سر سرو کله گوشه شکست

Бар гул аз сунбултар силсилаи баст

بر گل از سنبل تر سلسله بست

Дод ҳангома ӣ маъшӯқии соз

داد هنگامه ی معشوقی ساز

Шева ӣ ҷилва гарӣ кард оғоз

شیوه ی جلوه گری کرد آغاز

ӯ фурӯзон чу ма ва карда ҳуҷум

او فروزان چو مه و کرده هجوم

Бар дару бомаши асирон , чу нуҷум

بر در و بامش اسیران، چو نجوم

Ногаҳони пушти хамии ҳамчуи ҳилол

ناگهان پشت خمی همچو هلال

Доман аз хӯн чу шафақи моломол

دامن از خون چو شفق مالامال

Кард дар қибла ӣ ӯ рӯй умед

کرد در قبله ی او روی امید

Сохт фарши раҳ ӯ мӯии сифед

ساخت فرش ره او موی سفید

Гавҳари ашки бмжгон май сифт

گوهر اشک بمژگان می سفت

Вази ду дидаи гуҳар афшон мегуфт :

وز دو دیده گهر افشان می گفت:

К-эии парӣ ! бо ҳамаи фарзонагӣам

کای پری! با همه فرزانگیم

Ном рафт аз ту бдиўонгим

نام رفت از تو بدیوانگیم

Лолаи сони сӯхта ӣ доғи туам

لاله سان سوخته ی داغ توام

Сабза вааш паии сипари боғи туам

سبزه وش پی سپر باغ توام

Назари лутф ба ҳолам бигушоӣ

نظر لطف به حالم بگشای

Занги андӯҳ зҷонм бизадой

زنگ اندوه زجانم بزدای

Навҷавони ҳоли куҳани пер чу дид

نوجوان حال کهن پیر چو دید

Буии сидқ аз нафас ӯ нишнид

بوی صدق از نفس او نشنید

Гуфт к-эии пери парокандаи назар

گفت کای پیر پراکنده نظر

Рӯ бигардон , бқФои бознгр

رو بگردان، بقفا بازنگر

Ки дар он манзараи гул рухсорӣ аст

که در آن منظره گل رخساری است

Ки ҷаҳон аз рух ӯ гулзорӣ аст

که جهان از رخ او گلزاری است

ӯ чу хуршеди фалак , ман , моҳам

او چو خورشید فلک، من، ماهم

Ман камӣни банда ӣ ӯ , ӯ шоҳам

من کمین بنده ی او، او شاهم

Ъшқбозон чу ҷамолаш нигаранд

عشقبازان چو جمالش نگرند

Ман ки бошам ки маро ном баранд ?

من که باشم که مرا نام برند؟

Пери бечора чу он сӯ нагирист

پیر بیچاره چو آن سو نگریست

То бибинад ки дар он манзара кист

تا ببیند که در آن منظره کیست

Зад ҷавони даст ва фиканд аз бомаш

زد جوان دست و فکند از بامش

Дод чун соя ба хоки оромиш

داد چون سایه به خاک آرامش

Конкаҳи бомораҳи савдои супурд

کآنکه باماره سودا سپرد

Нест лоиқ ки дигар ҷо нигарад

نیست لایق که دگر جا نگرد

Ҳаст ойини дўбинии зи ҳавас

هست آیین دوبینی ز هوس

Қибла ӣ ишқ яке бошаду бас

قبله ی عشق یکی باشد و بس

Пурсед яке змн ки маъшӯқ ту кист ?

پرسید یکی زمن که معشوق تو کیست؟

Гуфтам ки фулонӣаст мақсӯд ту чист ?

گفتم که فلانی است مقصود تو چیست؟

Бншт ва баҳоиҳои бар ман бигирист

بنشت و به های های بر من بگریست

Кздсти чунин касе ту чун хоҳӣ зист ?

کزدست چنین کسی تو چون خواهی زیست؟

Бқтлмгар шитобӣ карда бошӣ

بقتلم گر شتابی کرده باشی

Чаҳ лутф беҳисобӣ карда бошӣ

چه لطف بی حسابی کرده باشی

Асирони ту берун аз ҳисоб анд

اسیران تو بیرون از حساب اند

Ту ҳам бо худ ҳисобӣ карда бошӣ

تو هم با خود حسابی کرده باشی

Дило некат накард он ғамзаи бсмл

دلا نیکت نکرد آن غمزه بسمل

Мабодо изтиробӣ карда бошӣ

مبادا اضطرابی کرده باشی

Наҳйгар бар гулӯи теғи ҳалокам

نهی گر بر گلو تیغ هلاکم

Ба ҳалқи ташна обӣ карда бошӣ

به حلق تشنه آبی کرده باشی

Дар дӯзахи ҳиҷрони лаби кас кӣ хандад

در دوزخ هجران لب کس کی خندد

Бо хотир ӯ ба хуррамии пайвандад ?

با خاطر او به خرمی پیوندد؟

Гар он дӯзах чу дӯзах ҳиҷрон аст

گر آن دوزخ چو دوزخ هجران است

Ҳошо ки худо ба кофарӣ бипасандад

حاشا که خدا به کافری بپسندد

Охири згФти ҷом ситам нӯшедам

آخر زگفت جام ستم نوشیدم

Вази базми ту домани тараби дрчидм

وز بزم تو دامن طرب درچیدم

Рӯзӣ ки ба куштанами камар май бастӣ

روزی که به کشتنم کمر می بستی

Кош аз ту гуноҳи хеш май пурсидам

کاش از تو گناه خویش می پرسیدم

Бихўобии шаби ҷони маро гарчи бкост

بیخوابی شب جان مرا گرچه بکاست

Дар хоб шудан аз раҳ инсоф хатост

در خواب شدن از ره انصاف خطاست

Тарсам ки хаёл ӯ қадам ранҷа кунад

ترسم که خیال او قدم رنجه کند

Узри қадамаш ба солҳо натавон хост

عذر قدمش به سالها نتوان خواست

Канизаки хешро он замон ки азми раҳилам буду оби брдидгон , гуфтам : он гоҳ ки бароаи уфтам , бар ман тавваҷуҳ макун чаро ки сайёрагонро бар дигари шаҳобҳо арзишӣ бешаст ва ман шаби ҳангоми нурӣ дидаам ки гуфтӣ шаб ба рӯзи равшан бадал шуд .

کنیزک خویش را آن زمان که عزم رحیلم بود و آب بردیدگان، گفتم: آن گاه که براه افتم، بر من توجه مکن چرا که سیارگان را بر دیگر شهاب ها ارزشی بیش است و من شب هنگام نوری دیده ام که گفتی شب به روز روشن بدل شد.

Оё тавонам ки дар сҳроӣӣ диранг кунам ки танҳо чаҳор охшиҷ ҳамсоягонам бошанд ? ва он гоҳ ки он нурро байнам , чапу рости хештан аз ҳам бозншносм ?

آیا توانم که در صحرائی درنگ کنم که تنها چهار آخشیج همسایگانم باشند؟ و آن گاه که آن نور را بینم، چپ و راست خویشتن از هم بازنشناسم؟