Замона чаҳ зудмон даргузараст . Гоҳе бо мо бароаасту гоҳи об аз сармон мегузаронад .

زمانه چه زودمان درگذر است. گاهی با ما براه است و گاه آب از سرمان میگذراند.

Ба ҳар рӯз , одамиро орзўҳоӣӣаст ки аз пайки маргӣ ки наздик май шӯ , хабараш нест .

به هر روز، آدمی را آرزوهائی است که از پیک مرگی که نزدیک می شو، خبرش نیست.

Рӯзгор , андар замон дод . Аммо нпзирФтимш чаро ки гўӣӣ бо дайгарӣаст . Мо ба абас машғӯлему аҷал сахт кӯшост . Натиҷаи некӯ равшанаст .

روزگار، اندر زمان داد. اما نپذیرفتیمش چرا که گوئی با دیگری است. ما به عبث مشغول ایم و اجل سخت کوشاست. نتیجه نیکو روشن است.

Мардумон , бадунё , чунон шутуронеанд ки пас аз расӣдани басари манзили чашми бароа сафарӣ дигаранд . Ва низ чунон шутурони бсроғи гиёҳии ҳамеи раванд ки дар пушташони найзаи дорӣ бкмин нишастааст .

مردمان، بدنیا، چونان شترانی اند که پس از رسیدن بسر منزل چشم براه سفری دیگراند. و نیز چونان شتران بسراغ گیاهی همی روند که در پشتشان نیزه داری بکمین نشسته است.

Онон ки иморатиро бунён карданд , дариғо ки пеш аз харобии он худ аз дасти рафтанд .

آنان که عمارتی را بنیان کردند، دریغا که پیش از خرابی آن خود از دست رفتند.

На кушодаи дастии гштодаҳи дастон ҳифзашон кард ва на тавонгаронро тавонгарӣ рҳоӣӣ дод .

نه گشاده دستی گشتاده دستان حفظشان کرد و نه توانگران را توانگری رهائی داد.

Оё назор ин гӯнаам бояд монад ки гўӣии шубон аз таби холҳои хеши масмӯмам сохтааст ?

آیا نزار این گونه ام باید ماند که گوئی شبان از تب خالهای خویش مسمومم ساخته است؟

Дар ҳоле ки бузургтарин дилхоҳам аз замона танҳо он бӯдааст ки шодмонаи бум на инки соҳиби ҷоҳу ҷалоли гирдам .

در حالی که بزرگترین دلخواهم از زمانه تنها آن بوده است که شادمانه بوم نه اینکه صاحب جاه و جلال گردم.

Низ на ин ки молӣ гирд кунам ё ба волоӣиҳо расм ва ё музд гирд кунам ё дониши биндўзм , ё ин ки чунон ноеи байни туҳидастӣ ва тавонгарӣу бадбахтӣу неъмати гоҳи бад-ӣни сӯи рӯм ва гоҳ бидон сӯ .

نیز نه این که مالی گرد کنم یا به والائی ها رسم و یا مزد گرد کنم یا دانش بیندوزم، یا این که چونان نایی بین تهیدستی و توانگری و بدبختی و نعمت گاه بدین سو روم و گاه بدان سو.

Чунон дил ба ишқ дод ки ошиқ шуд , ва он гоҳ ки ишқ аз он ӯ шуд , тоқаташ наёвард .

چنان دل به عشق داد که عاشق شد، و آن گاه که عشق از آن او شد، طاقتش نیاورد.

Вартаеро мавҷ пайдост ва дарун шуд ва аз онҷо ки тоқати нмидошти об ӯро бо худ барад .

ورطه ای را موج پیداست و درون شد و از آنجا که طاقت نمیداشت آب او را با خود برد.

АбўолФрҷи алии бен алҳусайн бен ҳинд аз адӣбон ва ҳакямонасту шаҳри зӯрӣ дар таърихи ҳкмоء аз ӯ ёд кард ва ин шеърро аз ӯ мутазаккир афтодааст :

ابوالفرج علی بن الحسین بن هند از ادیبان و حکیمان است و شهر زوری در تاریخ حکماء از او یاد کرد و این شعر را از او متذکر افتاده است:

Оилаи мандро бо волоӣиҳо чикор ? тктозон танҳо ба пеш меронанд . Хуршед аз он рӯ ки танҳост тамоми осмонро дар май навардад . Аммо ситора ӣ ҷаддӣ ки бенот алнъшро дар атроф хеш дорад , ҳамеша як ҷо мемонад .

عائله مند را با والائی ها چکار؟ تکتازان تنها به پیش می رانند. خورشید از آن رو که تنهاست تمام آسمان را در می نوردد. اما ستاره ی جدی که بنات النعش را در اطراف خویش دارد، همیشه یک جا می ماند.

Абуабдуллои алмъсўмии баннои бқўли шаҳри зӯрӣ аз фозилтарин шогирдони шайхи алрӣиси Абӯалии сино буд . Аз шеър ӯст :

ابوعبدالله المعصومی بنا بقول شهر زوری از فاضل ترین شاگردان شیخ الرئیس ابوعلی سینا بود. از شعر اوست:

Чунон ки ташнаро иштиёқи об хунакаст , марои иштиёқи ҳадис бхрдонаст ва ончунон ки шахсе аз бозгашти мусофираш шодмон шавад , аз мулоқоташони ббзмшони дилшоди ҳамеи гирдам .

چنان که تشنه را اشتیاق آب خنک است، مرا اشتیاق حدیث بخردان است و آنچنان که شخصی از بازگشت مسافرش شادمان شود، از ملاقاتشان ببزمشان دلشاد همی گردم.

Бо он ки аз васли хубрӯён маҳрӯм набудам , вақте зиборўӣии рӯмии марои бўсл хеш хонд ва гуфт : фидоят шавам , умеди васл ту дорам . Бигӯ бидонам аслат аз куҷост ? гуфтамаш рӯм .

با آن که از وصل خوبرویان محروم نبودم، وقتی زیباروئی رومی مرا بوصل خویش خواند و گفت: فدایت شوم، امید وصل تو دارم. بگو بدانم اصلت از کجاست؟ گفتمش روم.

Суқротро гуфтанд : ту подшоҳро хафифи ҳамеи шуморӣ . Гуфт : ман бар шаҳвату ғазаб мусаллатам ва он ду бар ӯ мусаллатанд . Аз ин рӯ , ӯ барда ӣ банда ӣ ман бишумор меояд .

سقراط را گفتند: تو پادشاه را خفیف همی شماری. گفت: من بر شهوت و غضب مسلط ام و آن دو بر او مسلط اند. از این رو، او برده ی بنده ی من بشمار می آید.

Ганҷина ӣ мадҳи хешро дар роҳи ғунча ӣ даҳонаш иттифоқ кардаму тамомии маъонии ғарибро дар васфаш ба назм кашидам . Аммо ҳангомӣ ки музди онҳамаро бӯсае хостам , имтиноъ карду тағаззулам беҳуда монад .

گنجینه ی مدح خویش را در راه غنچه ی دهانش اتفاق کردم و تمامی معانی غریب را در وصفش به نظم کشیدم. اما هنگامی که مزد آنهمه را بوسه ای خواستم، امتناع کرد و تغزلم بیهوده ماند.

Аз ӯ хабари хешонашро пурсидам , баргашт ва аз дидани чашми гирёнам бшгФт омад . Сипас гесуӣ чун машку сӯрат чун қамарашро нишонам дод ки ҳон : инак доӣии ману онк : бародарам .

از او خبر خویشانش را پرسیدم، برگشت و از دیدن چشم گریانم بشگفت آمد. سپس گیسوی چون مشک و صورت چون قمرش را نشانم داد که هان: اینک دائی من و آنک: برادرم.

Зиборхии гӯшвор бар гӯшаст ки рӯйиши надимро аз ҷому абриқ май бениёз месозад . Чаро ки ҷодӯӣ майу рангу мазааш , дар чашму симо ва даҳонаш якҷои ҷамъ шудааст .

زیبارخی گوشوار بر گوش است که رویش ندیم را از جام و ابریق می بی نیاز می سازد. چرا که جادوی می و رنگ و مزه اش، در چشم و سیما و دهانش یکجا جمع شده است.

Бтмъи салае мадҳатон гуфтаму ҷузи гуноҳу тъби насеи набардам .

بطمع صله ای مدحتان گفتم و جز گناه و تعب نصیی نبردم.

Агар шуморо баҳри адӣбони сала Эй нест , охири аҷрат нигоришӣ диҳед ё куффора ӣ дурӯғӣ ки гуфтааст .

اگر شما را بهر ادیبان صله ای نیست، آخر اجرت نگارشی دهید یا کفاره ی دروغی که گفته است.

Басои мадеҳаи ҳоӣӣ чунон гул ки бо суруданашон дар васфи бахилони табоҳашон сохтаам .

بسا مدیحه هائی چونان گل که با سرودنشان در وصف بخیلان تباهشان ساخته ام.

Мадеҳаи ҳоӣӣ ки ҳангомӣ касе онро хонду мамдуҳро бинад , гуяд : чаҳ шоири дрўғгўӣӣ !

مدیحه هائی که هنگامی کسی آن را خواند و ممدوح را بیند، گوید: چه شاعر دروغگوئی!

Ҳилолро ҳангомӣ ки абр пӯшоанда аст бигӯ : тақлиди он рӯй кардӣ ки маро иштиёқ ӯст .

هلال را هنگامی که ابر پوشانده است بگو: تقلید آن روی کردی که مرا اشتیاق اوست.

Бишоратати бод ! пас рӯй пӯш аз худ баргир ва он кажиро ки дар худ дорӣ низ

بشارتت باد! پس روی پوش از خود برگیر و آن کژی را که در خود داری نیز

Он гоҳ ки замонаи фурсатам ҳаме диҳад . « меҳ » дар роҳ доданами бахуди бухл май варзад .

آن گاه که زمانه فرصتم همی دهد. «میه » در راه دادنم بخود بخل می ورزد.

Ва он замона ки « меҳ » рӯй хуш нишон медиҳад , замонаи бухл варзидан гирад .

و آن زمانه که «میه » روی خوش نشان می دهد، زمانه بخل ورزیدن گیرد.

Ҳар бор ки сухан аз сарманзил дилдор меояд , марои шавқи онкии бФроқм мубтало кард фузӯнӣ мегирад . Ростии мардумони сарманзили дӯст чаҳ некӯ мардумонеанд ! шавқи эшон маро чунон неи трошиаҳ ва назор сохтааст .

هر بار که سخن از سرمنزل دلدار می آید، مرا شوق آنکه بفراقم مبتلا کرد فزونی می گیرد. راستی مردمان سرمنزل دوست چه نیکو مردمانی اند! شوق ایشان مرا چونان نی تراشیه و نزار ساخته است.

Ҳар гоҳ ки андакии ромиши ҳамеи гирам , шавқи эшон ъноми мураккабамро басӯиашон мекашад . Ва ҳар гоҳ ки парандае аз ҷо май ҷаҳд ё ба парвоз дар меояд ки бсрзминшон равад , бар он ҳасодат ҳаме кунам .

هر گاه که اندکی رامش همی گیرم، شوق ایشان عنام مرکبم را بسویشان می کشد. و هر گاه که پرنده ای از جا می جهد یا به پرواز در می آید که بسرزمینشان رود، بر آن حسادت همی کنم.

Ва дар дил орзӯ мекунам ки агар омол даст диҳад , мсоҳбтшонро бахт рӯзӣ кунад .

و در دل آرزو می کنم که اگر آمال دست دهد، مصاحبتشان را بخت روزی کند.

Умр дар таманноӣ висолашон бигузашту марои саодати висоли дасти надод .

عمر در تمنای وصالشان بگذشت و مرا سعادت وصال دست نداد.

Ёрон ! ишқи марои дигари миФзоӣид . Чаро ки ончии пас аз даврӣ шумо кашидам , маро кофӣаст .

یاران! عشق مرا دیگر میفزائید. چرا که آنچه پس از دوری شما کشیدم، مرا کافی است.

Ёрон ! паймониро ки пеш аз фироқ бо ман бастед , биёад оред .

یاران! پیمانی را که پیش از فراق با من بستید، بیاد آرید.

Ва онгуна ки ман шуморо ба ёд меоварам , бёдм оред . Инсоф нест ки маро фаромӯш созед . Ва низ аз дилдор ман пурсед ки маро ба кадомин гуноҳ ба ҷафои хеши мубтало сохтааст .

و آنگونه که من شما را به یاد می آورم، بیادم آرید. انصاف نیست که مرا فراموش سازید. و نیز از دلدار من پرسید که مرا به کدامین گناه به جفای خویش مبتلا ساخته است.

Онгоҳ ки аввалин хутути сипедиро бар мӯӣ хеш дидам ва донистам ки замони раҳил дар мерасад , гуфтам : дариғо , бпрўрдгори савганд ки ин сипедии нишона ӣ кафан ман тавонад буд .

آنگاه که اولین خطوط سپیدی را بر موی خویش دیدم و دانستم که زمان رحیل در می رسد، گفتم: دریغا، بپروردگار سوگند که این سپیدی نشانه ی کفن من تواند بود.

Марои бмстии гуноҳии срзд . Маро бибахшоӣ ки бахшоиши сазовори тест .

مرا بمستی گناهی سرزد. مرا ببخشای که بخشایش سزاوار تست.

Ҷавониро ки ҳангоми ҳушёрӣ низ хурдӣ нест , брончаҳ ки бмстӣ гуфтааст мгир !

جوانی را که هنگام هشیاری نیز خردی نیست، برآنچه که بمستی گفته است مگیر!

Дӯстони ин рӯзгорро озмудаму давришонро ихтиёр кардам . Чаро ки агар неки бенгарӣ ҳамагӣ дӯстон ҳузуранду душманони ғиоб .

دوستان این روزگار را آزمودم و دوریشان را اختیار کردم. چرا که اگر نیک بنگری همگی دوستان حضوراند و دشمنان غیاب.

Длором бдидорм омад ва ман тамомии шабро бнзораҳ ӣ рӯйиш машғӯл будам . Саранҷом маро гуфт : агар шубони висолро бедор май Монӣ , шубони ҳиҷрро чигуна хоҳӣ хуфт ?

دلارام بدیدارم آمد و من تمامی شب را بنظاره ی رویش مشغول بودم. سرانجام مرا گفت: اگر شبان وصال را بیدار می مانی، شبان هجر را چگونه خواهی خفت؟

Ҷавонӣ аз дар даромад ,у бишорати гӯйони паймонаро бигардаш андохт . Гуворои боди бодае аз кафи оҳўўшӣ ки пеш аз он ки мастам кунад , масташ гаштаам .

جوانی از در درآمد، و بشارت گویان پیمانه را بگردش انداخت. گوارا باد باده ای از کف آهووشی که پیش از آن که مستم کند، مستش گشته ام.

Оҳӯи вшӣ ки тири мижааш бадалҳо ҳаме нишастау басои ошиқонро ки бедор нигоҳ дошта

آهو وشی که تیر مژه اش بدلها همی نشسته و بسا عاشقان را که بیدار نگاه داشته

Ҳои ёрон ! ҷомҳои гарон бурдоред , чаро ки онк муаззинаст ки такбир мегуяд .

های یاران! جامهای گران بردارید، چرا که آنک مؤذن است که تکبیر می گوید.

Ҷомҳои гарони лабрез аз он пардагӣ насронӣон кунед ки васфаш ба нигориш наёяд . Ҳамон ки замонии маломатгар аз нӯшиданаш манъам карду шавқ ман бидон зиёдат шуд .

جامهای گران لبریز از آن پردگی نصرانیان کنید که وصفش به نگارش نیاید. همان که زمانی ملامتگر از نوشیدنش منعم کرد و شوق من بدان زیادت شد.

Маломатгар маро гуфт оё он ҷуръа ӣ мамнӯъро ҳаме нӯшӣ гуфтам балии ин мамнӯъро ҳамеи нӯшам , даст аз маломат бурдор чаро ки ман дар паймонаи он байнам ки туро диданаш мумкин нест , паймонае ки ман рӯҳи хешу надими худу тамомии мардумони рӯзгорро Фдоӣиши ҳамеи созам .

ملامتگر مرا گفت آیا آن جرعه ی ممنوع را همی نوشی گفتم بلی این ممنوع را همی نوشم، دست از ملامت بردار چرا که من در پیمانه آن بینم که ترا دیدنش ممکن نیست، پیمانه ای که من روح خویش و ندیم خود و تمامی مردمان روزگار را فدائیش همی سازم.

Субҳгоҳи фироқ , ҳангомӣ ки замони раҳили ёрон фароз омад , сахт ҳайрон мондам ,у ҷузи қатра ӣ ашкӣ ки бар чеҳра ам меғалтид , чизем намонад .

صبحگاه فراق، هنگامی که زمان رحیل یاران فراز آمد، سخت حیران ماندم، و جز قطره ی اشکی که بر چهره ام می غلتید، چیزیم نماند.

Ва он замон ки гиристан мерафт маро аз миёни барад , носеҳӣ маро гуфт : бошкҳои хеш раҳмат оварад , аз ин пас турои замони гиря эй фарох дар пешаст .

و آن زمان که گریستن میرفت مرا از میان برد، ناصحی مرا گفت: باشکهای خویش رحمت آورد، از این پس ترا زمان گریه ای فراخ در پیش است.

Дунёро сарзаниши оғозидм ва гуфтам то кӣ аз ғамоне ки сахтяш поёнӣ надорад , биринҷ андар бошам ? оё тамомии фарзандони алӣу мардумони шарифро боистӣ зиндагонии талху ногувор буд ?

دنیا را سرزنش آغازیدم و گفتم تا کی از غمانی که سختیش پایانی ندارد، برنج اندر باشم؟ آیا تمامی فرزندان علی و مردمان شریف را بایستی زندگانی تلخ و ناگوار بود؟

Гуфто : эй писари ҳусайн ! аз ҳамон замон ки алии маро талоқ дод , шуморо ба тири душмании хеши нишона сохтаам .

گفتا: ای پسر حسین! از همان زمان که علی مرا طلاق داد، شما را به تیر دشمنی خویش نشانه ساخته ام.

Мо ҳамон касонем ки агар шмширҳоимон охта шавад , хӯн резаст .

ما همان کسانیم که اگر شمشیرهایمان آخته شود، خون ریز است.

Такяи гоҳашони кафи дстонмону ғилофашон сршоҳонаст .

تکیه گاهشان کف دستانمان و غلافشان سرشاهان است.

Чашмони туро эй қотили ман , бар ман фазл бисёраст . Чаро ки аз ҷодӯии чашми ту ҷодӯгарии омухтам ва бо он забони рақибу маломатгарро брдўхтм .

چشمان ترا ای قاتل من، بر من فضل بسیار است. چرا که از جادوی چشم تو جادوگری آموختم و با آن زبان رقیب و ملامتگر را بردوختم.

Ёрон шуданду тӯмори бурдбории маро ҳиҷрашон дарнавардед .

یاران شدند و طومار بردباری مرا هجرشان درنوردید.

Агар пас аз ҳиҷр , марои зиндаи бенанд , бкдом рӯй оё дидорашон кунам ?

اگر پس از هجر، مرا زنده بینند، بکدام روی آیا دیدارشان کنم؟

Ва марои шармсории ҳамин бас ки гӯйанд ҳиҷрони мо бар ӯ коргар науфтод .

و مرا شرمساری همین بس که گویند هجران ما بر او کارگر نیفتاد.