Ҳангомӣ ки ҷинозаи мурдагонро ҳаме оваранд , ҳамеи тарсиму замонӣ ки мегузарад , фаромӯш мекунем .

هنگامی که جنازهٔ مردگان را همی‌آورند، همی‌ترسیم و زمانی‌که می‌گذرد، فراموش می‌کنیم.

Ҳоли мо чунон ҳоли гила Эйаст ки пас аз рафтани гурги дубора ба чаро ҳамеи пардозад .

حال ما چونان حال گله‌ای است که پس از رفتن گرگ دوباره به چرا همی‌پردازد.

Ба тири мижгонаши марои кишт . Ҳиҷрону фироқаш обам кард . Агар аз даст рафтам , хасмии ҷуз ӯ надорам , чаро ки чашмон ӯ қотил манаст .

به تیر مژگانش مرا کشت. هجران و فراقش آبم کرد. اگر از دست رفتم، خصمی جز او ندارم، چرا که چشمان او قاتل من است.

Дидагонам , ба нигоҳӣ таматтуъ гирифтанду дилро ба бадтарӣни гирифториҳо , гирифтор сохтанд .

دیدگانم، به نگاهی تمتع گرفتند و دل را به بدترین گرفتاری‌ها، گرفتار ساختند.

Оии ду дида ! даст аз дил ман бидоред . Кӯшиши ду кас дар қатли яке саркашӣаст .

آی دو دیده‌! دست از دل من بدارید. کوشش دو کس در قتل یکی سرکشی است.

Ҳар он ҳол ки маҷнӯнро буд , маро низ бӯдааст . Аммо маро бар ӯ фазлӣаст , чаро ки ӯ даҳон гушӯд ва бигуфт ва ман то марг , ишқи хеши пинҳони доштам .

هر آن حال که مجنون را بود، مرا نیز بوده است. اما مرا بر او فضلی است، چرا که او دهان گشود و بگفت و من تا مرگ، عشق خویش پنهان داشتم.

Маҷнӯни омирии ҳадиси ишқи худ ба забон оварад ва ман сокити ҳавои хеш ба гӯри барадам .

مجنون عامری حدیث عشق خود به زبان آورد و من ساکت هوای خویش به گور بردم.

Аз ин рӯ агар ба қиёмат мунодӣ кунанд ки куштагони ишқ пеш оянд , танҳо манам ки пеш хоҳам рафт .

از این رو اگر به قیامت منادی کنند که کشتگان عشق پیش آیند، تنها منم که پیش خواهم رفت.

Муштоқ он моҳрӯем ки тамомии зебоиҳоро дар худ гирд кардааст ва ҳар он касро ки чашми висол вай дошт , ноком гузорад .

مشتاق آن ماهرویم که تمامی زیبایی‌ها را در خود گرد کرده است و هر آن کس را که چشم وصال وی داشت، ناکام گذارد.

Дариғо ! аммо ки аз бими он ки дил бар ман ба раҳм ояд , аз шунидани қиссаи ман сарбоз мезанад .

دریغا! اما که از بیم آن که دل بر من به رحم آید، از شنیدن قصهٔ من سرباز می‌زند.

Моҳрӯеро ошиқам ки маро ба дасти балои супурд . Ва дили ман аз он рӯи ҳаргиз ромиш надорад . Басо ки ба шиква ба наздаш омадам . Аммо то дида бар ӯ афтод , лиззати қурб , шиква аз ёдами барад .

ماهرویی را عاشقم که مرا به دست بلا سپرد. و دل من از آن رو هرگز رامش ندارد. بسا که به شکوه به نزدش آمدم. اما تا دیده بر او افتاد، لذت قرب، شکوه از یادم برد.

Чаҳ зебост онкас ки дӯсташ дорам , ростӣ чаҳ зебост , ва чаҳ нодонаст маломатгар !

چه زیباست آنکس که دوستش دارم، راستی چه زیباست، و چه نادان است ملامت‌گر!

Ростии длором чиқадр маро ғусса хӯронад . Ва ростиро дили ман чаҳ сабураст !

راستی دلارام چقدر مرا غصه خوراند. و راستی را دل من چه صبور است!

Ҳар гоми замонаи маро аз ҳам ншинонм давр кунад , танҳоиро шиква нахоҳам кард . Чаро ки , шавқ дидани ёрон ҳамеша ҳамроҳ манаст ва ғам набӯдашон ҳмншинм .

هر گام زمانه مرا از هم‌نشینانم دور کند، تنهایی را شکوه نخواهم کرد. چرا که، شوق دیدن یاران همیشه همراه من است و غم نبودشان همنشینم.

эй моҳтоби шубони тира ки бо ҳиҷри хеши марои куштае ва бо васл , дигар бора зиндаам сохта ! худоро , хӯнамро бирез . Чаро ки дигарами тоқати шаб ҳиҷрон намондааст .

ای ماهتاب شبان تیره که با هجر خویش مرا کشته‌ای و با وصل‌، دگر باره زنده‌ام ساخته! خدا را، خونم را بریز. چرا که دیگرم طاقت شب هجران نمانده است.

Шоирии рост : агар пеш аз он ки маргмон дарёбад , якдигарро бубинем , дил аз дарди итоб осӯда гаштааст . Ва агар пеш аз он марги дрёбдмон , низ дареғӣ нест чаро ки басои ҳасратҳо ки зери хок хуфтааст .

شاعری راست: اگر پیش از آن که مرگمان دریابد، یکدیگر را ببینیم، دل از درد عتاب آسوده گشته است. و اگر پیش از آن مرگ دریابدمان، نیز دریغی نیست چرا که بسا حسرت‌ها که زیر خاک خفته است.

Арабиро канизакӣ буд ки бисёр дӯсташ медошт . Рӯзии Абдулмалики вайро гуфт : хоҳӣ ки Халифа бошӣу канизакати бимирад ? гуфт : на . Гуфт : чаро ? гуфт : аз он рӯ ки бо марги канизаки уммат низ аз дастам хоҳад рафт .

عربی را کنیزکی بود که بسیار دوستش می‌داشت. روزی عبدالملک وی را گفت: خواهی که خلیفه باشی و کنیزکت بمیرد؟ گفت: نه. گفت: چرا؟ گفت: از آن رو که با مرگ کنیزک امت نیز از دستم خواهد رفت.

Абдулмалик гуфт : хоҳишии дорӣ ? гуфт : балӣ , офият . Гуфт : ҷузи он чаҳ хоҳӣ ? гуфт : рӯзии кушода ки дар он касеро бар ман миннат набӯд . Гуфт : пас аз он дигар чаҳ хоҳӣ ? гуфт : гумномӣ , чаро ки дидаам ҳалокати зуд ба суроғи ном оварон ояд .

عبدالملک گفت: خواهشی داری؟ گفت: بلی، عافیت. گفت: جز آن چه خواهی؟ گفت: روزی گشاده که در آن کسی را بر من منت نبود. گفت: پس از آن دیگر چه خواهی؟ گفت: گمنامی، چرا که دیده‌ام هلاکت زود به سراغ نام‌آوران آید.

Ҷолинус гуфт : девҳои дарунро се дев аз дигарон хатар беш бошад : олоишҳои табъ ,у васвасаҳои мардум ва бандҳои одат .

جالینوس گفت: دیوهای درون را سه دیو از دیگران خطر بیش باشد: آلایش‌های طبع، و وسوسه‌های مردم و بندهای عادت‌.

Ҳакимӣ гуфт : шикваи сукутро ба арзонӣ калом мафруш .

حکیمی گفت: شکوه سکوت را به ارزانی کلام مفروش.

Низ гуфтаанд : нигоҳи тирии масмӯм аз тирҳои шайтонаст .

نیز گفته‌اند : نگاه تیری مسموم از تیرهای شیطان است.

Баном худованд бахшанда ӣ меҳрбон

بنام خداوند بخشنده‌ی مهربان

Сипоси худованди таъолӣу дорои фазлу маҷду шикваро бод

سپاس خداوند تعالی و دارای فضل و مجد و شکوه را باد

Низ саломии воло бар паёмбараши Мустафои бодо .

نیز سلامی والا بر پیامبرش مصطفی بادا.

Ва низ бар аҳли байти атҳораш то он замон ки рӯзу шаб дар гардишаст . Аммо ин банда ки ба бахшоишаш ба рӯзи ҷазо умед дорад .

و نیز بر اهل بیت اطهارش تا آن زمان که روز و شب در گردش است. اما این بنده که به بخشایشش به روز جزا امید دارد.

Бҳоءи аддӣни омилӣ - ки худованд аз гуноҳонаши даргузарад ва бар уюбаши парда дар кашад - гуяд : рӯзгорӣ ба Қазвӣн , ба чашми дардии сахт дучор шудам ки дилро ба дард ҳаме оварад .

بهاء الدین عاملی - که خداوند از گناهانش درگذرد و بر عیوبش پرده در کشد - گوید: روزگاری به قزوین، به چشم‌دردی سخت دچار شدم که دل را به درد همی‌آورد.

Ва маро аз сарфи рӯз ба корҳое ки хирадманду ҳӯшманду фаҳимро хушнӯд месозад , манъ мекард , ва аз ҷумла аз баҳсу таловати қуръону дуоу дарсу ибодату тафаккур боз медошт .

و مرا از صرف روز به کارهایی که خردمند و هوشمند و فهیم را خشنود می‌سازد، منع می‌کرد، و از جمله از بحث و تلاوت قرآن و دعا و درس و عبادت و تفکر باز می‌داشت.

То ин ки аз бекори мондани дил аз мшғўлёти худ ва низ иҷбор ба мондан дар манзил дилгир шудам ба вижа ки ҳаргизи бикоргиро ки аз сифот ҷоҳилонаст дӯст надоштаам .

تا این که از بیکار ماندن دل از مشغولیات خود و نیز اجبار به ماندن در منزل دلگیر شدم به‌ویژه که هرگز بیکارگی را که از صفات جاهلان است دوست نداشته‌ام .

Аз ин рӯ , дили хост ки ба кории дасти занам ки маро аз андӯҳ ба худ машғӯл созад , ва бо он ки шеър сурудани кор ман нест , нектар аз сурудани шеъри муносиби ин амр наёфтам .

از این رو، دل خواست که به کاری دست زنم که مرا از اندوه به‌خود مشغول سازد، و با آن که شعر سرودن کار من نیست، نیک‌تر از سرودن شعر مناسب این امر نیافتم.

Аз ин рӯ дар ин андеша будам ки асби хотир дар кадоми водии сардаам ки дӯстии хирадманд аз ман хост ки Ҳиротро дар абётӣ чанд аз ҳамаи вуҷӯҳ тавсиф кунам .

از این رو در این اندیشه بودم که اسب خاطر در کدام وادی سردهم که دوستی خردمند از من خواست که هرات را در ابیاتی چند از همهٔ وجوه توصیف کنم.

Ва дар он ҳақоиқро он гӯна изҳор кунам ки соҳибони салиқаро масрур созад . Ин шуд ки ҳар чанд чашми обрезон буд , ба худ гуфтам ки гумшудаи ?утро ёфтӣ .

و در آن حقایق را آن گونه اظهار کنم که صاحبان سلیقه را مسرور سازد. این شد که هر چند چشم آبریزان بود، به‌خود گفتم که گمشده‌ات را یافتی.

Сипас ба назми ин қасида дар баҳри раҷази бнҳўии навзуҳӯру зебоу хулоса даст задам ва чунон ки гоҳи шабро ба ҳадис мегузаронанд , рӯзро ба назми ин шеър сар кардам . Ва ҳангомӣ ки тамом шуд , онро « зоҳраҳ » номи ниҳодам . Ва инак ту ва он сад байти фахри :

سپس به نظم این قصیده در بحر رجز بنحوی نوظهور و زیبا و خلاصه دست زدم و چنان که گاه شب را به حدیث می‌گذرانند، روز را به نظم این شعر سر کردم. و هنگامی که تمام شد، آن را «زاهره » نام نهادم. و اینک تو و آن صد بیت فاخر :

Бе шаки Ҳироти шаҳрии латиф , беҳамто , муносиб ва номӣаст . Ва низ мутаносибу ороми бахшу турфа ва бо эътидол ва волост .

بی شک هرات شهری لطیف، بی همتا، مناسب و نامی است. و نیز متناسب و آرام‌بخش و طرفه و با اعتدال و والاست.

Дар хандақи атрофи шаҳри об ҷорӣасту деворҳояши сар ба фалак кашида фазояши дилро фарохӣ медиҳаду одамиро ба сарвару нишот вомӣ дорад .

در خندق اطراف شهر آب جاری است و دیوارهایش سر به‌فلک کشیده فضایش دل را فراخی می‌دهد و آدمی را به سرور و نشاط وامی‌دارد.

Шаҳрӣаст ки тамомии зебоиҳои бошукӯҳу сӯратҳои бе ҳамтои зеборо дар худ дорад . Зебоиҳоу сӯратҳоӣ ки на акнӯн дар шаҳрӣ дида мешавад ва на дар гузашта дида гаштааст .

شهری است که تمامی زیبایی‌های باشکوه و صورت‌های بی‌همتای زیبا را در خود دارد. زیبایی‌ها و صورت‌هایی که نه اکنون در شهری دیده می‌شود و نه در گذشته دیده گشته است.

Ту ҳаргизи байни мардумони Ҳирот беморӣ нахоҳӣ дид . Хушо онон ки муқӣми онҷоинд .

تو هرگز بین مردمان هرات بیماری نخواهی دید. خوشا آنان که مقیم آنجایند.

Ростиро ҳеҷ шаҳрӣ дар обу ҳавоу мивау занони зебо рӯй ба пой Ҳирот намерасад . Низ бозорҳоу мадрисаҳои Ҳиротро дар ҳеҷ ҷой дигар натавон ёфт .

راستی را هیچ شهری در آب و هوا و میوه و زنان زیبا‌روی به‌پای هرات نمی‌رسد. نیز بازارها و مدرسه‌های هرات را در هیچ جای دیگر نتوان یافت.

Ҳавои ин шаҳр аз бемориҳо масӯнаст , гӯйии насими биҳишт дар онҷо май варзад . Чунон ки дилро фарохӣ медиҳад , ғамро меронад , синаро май кушояду дилро дармон мебахшад .

هوای این شهر از بیماری‌ها مصون است، گویی نسیم بهشت در آنجا می‌ورزد. چنان که دل را فراخی می‌دهد، غم را می‌راند، سینه را می‌گشاید و دل را درمان می‌بخشد.

Вазиши бодаши сахт муносибаст ончунон ки на тӯфон ба по мешавад ва на ҳаво ракад мемонад . Гӯйии насими Ҳироти чунон занӣ зебост ки дар шаҳри домани кашон май хиромад .

وزش بادش سخت مناسب است آنچنان که نه طوفان به پا می‌شود و نه هوا راکد می‌ماند. گویی نسیم هرات چنان زنی زیباست که در شهر دامن‌کشان می‌خرامد.

Аз ин рӯ , касоне ки рӯзгори туҳидасти шан сохтаасту ҷо ва либосӣ надоранд , беҳтар аз Ҳирот мақомӣ наёбанд . Чаро ки ҳавои ин шаҳри муносиб эшонаст .

از این رو، کسانی که روزگار تهیدست‌شان ساخته است و جا و لباسی ندارند، بهتر از هرات مقامی نیابند. چرا که هوای این شهر مناسب ایشان است.

Чаҳ ҷомае ҳангоми сармои зимистон кофӣасту ҷуръае об ба гармои тобистон . Ҷомаи эшонро аз сармои нигоҳдору ҷуръаи тишнагии шанро ба гармои Фрўншонд .

چه جامه‌ای هنگام سرمای زمستان کافی است و جرعه‌ای آب به گرمای تابستان. جامه ایشان را از سرما نگاهدار و جرعه تشنگی‌شان را به گرما فرونشاند.

Агар гӯйанд ки оби наҳрҳои Ҳирот бо нилу Фурот ҳамсонаст , суханӣ ба газоф гуфта нашудаасту басои касон ки шоҳиди ин маънӣанд .

اگر گویند که آب نهرهای هرات با نیل و فرات همسان است، سخنی به‌گزاف گفته نشده است و بسا کسان که شاهد این معنی‌اند.

Ҳангоми рӯз , наҳрҳоро бинӣ ки обашон чун марвориди садафҳо софӣаст . Он чунон зулол ки дидаро аз дидани бозндоштаҳ ба асрори даруни хеш воқиф месозад .

هنگام روز، نهرها را بینی که آبشان چون مروارید صدف‌ها صافی است. آن‌چنان زلال که دیده را از دیدن بازنداشته به اسرار درون خویش واقف می‌سازد.

Зулолӣ чунонаст ки ду найзаи жарфои обро ду ваҷаби пиндорӣ , ҷузи ин , обии сабк ва гуворост ки ҳамонандаши биҷой дигар ёфт нагардад . Ва ҳар ғизоиро ки одамӣ хӯрд , чунон ҳазм мекунад ки гӯйии солӣ ғизо нахурдааст .

زلالی چنان است که دو نیزه ژرفای آب را دو وجب پنداری، جز این، آبی سبک و گواراست که همانندش بجای دیگر یافت نگردد. و هر غذایی را که آدمی خورد، چنان هضم می‌کند که گویی سالی غذا نخورده است.

Занони Ҳироти гӯйии оҳӯоне гум гаштаанд бо чашмонеи ҷодӯгар , заноне ки сабр аз дил зоҳид баранду ҷисми носк ба ҳалок супоранд .

زنان هرات گویی آهوانی گم‌گشته‌اند با چشمانی جادوگر، زنانی که صبر از دل زاهد برند و جسم ناسک به هلاک سپارند.

Занонеи хуши сухан ки ҳаркиро ки хоҳанд ба тири мижгон кушта доранд . Заноне ки даҳонишон аз рӯзии хирадманди танг тарасту камарашон аз рӯзии адиби борӣктар .

زنانی خوش‌سخن که هرکه‌را که خواهند به تیر مژگان کشته دارند. زنانی که دهانشان از روزی خردمند تنگ‌تر است و کمرشان از روزی ادیب باریک‌تر.

Заноне ки гули гӯнагии чеҳрашони хабар аз корӣ медиҳад ки чашмонишон бо мо кардааст .

زنانی که گل‌گونگی چهرشان خبر از کاری می‌دهد که چشمانشان با ما کرده است.

Заноне ки бо гӯшаи чашми хуморолӯд чунон менигаранд ки дайну дил аз зоҳид мерубойанд . Гесувони биногвашашон ҳар чанд чун ваоваст аз атфи шан хабарӣ несту пистонҳоашон чун анорӣ ба чидан лазизаст .

زنانی که با گوشهٔ چشم خمارآلود چنان می‌نگرند که دین و دل از زاهد می‌ربایند. گیسوان بناگوششان هر چند چون واو است از عطف‌شان خبری نیست و پستان‌هاشان چون اناری به چیدن لذیذ است.

Баданашон ба нармӣ чунон обаст аммо дилӣ чун санг хоро доранд . Гуфторашон чунон саҳар ҳалоласт ва сарин шан ба инҳинои ҳилол , қадашон чун ниҳол , пистони шан чун нору чеҳрашон чун гул тозааст .

بدنشان به نرمی چونان آب است اما دلی چون سنگ خارا دارند. گفتارشان چونان سحر حلال است و سرین‌شان به انحنای هلال‌، قدشان چون نهال، پستان‌شان چون نار و چهرشان چون گل تازه است.

Гесуонишон чун ханҷар , оби даҳонишон май ,у пилкҳоашон чун аждар , зебо рӯйонеанд некӯи хисол ки хуш ба ҳоли касонеи бод ки ба висолашон сероб гаштаанд .

گیسوانشان چون خنجر، آب دهانشان می، و پلک‌هاشان چون اژدر‌، زیبا‌رویانی‌اند نیکو‌خصال که خوش به‌حال کسانی باد که به وصالشان سیراب گشته‌اند.

Миваҳои Ҳирот дар ниҳоят латофатаст , аз хӯрданашон на зӣонеаст на тарсӣ , дасташон ки май зании пӯсти шани чунон латифаст ки дар ҳол , об мешавад .

میوه‌های هرات در نهایت لطافت است، از خوردنشان نه زیانی است نه ترسی‌، دستشان که می‌زنی پوست‌شان چنان لطیف است که در حال، آب می‌شود.

Бо ин ҳама аммо , миваҳои Ҳироти сахти арзон ва фаровонаст . Фурӯшанда , онҳоро аз субҳ то ба аср рӯй ҳасир рехтаасту гоҳ ки шаби чизе аз он боқӣ монад , ба охури чҳорпоёнш май резад .

با این همه اما، میوه‌های هرات سخت ارزان و فراوان است‌. فروشنده‌، آنها را از صبح تا به عصر روی حصیر ریخته‌است و گاه که شب چیزی از آن باقی ماند، به آخور چهارپایانش می‌ریزد.

Ростиро , ман васфи ангури Ҳиротро натавонам чаро ки аз боқӣ волотараст . Донаҳояш аз андешаи хирадмандони латиф тарасту пӯсташ аз дили ғариби нозуктар , ангури сипедаш дар нармӣу дарозӣ чун ангуштони духтаракони оҳӯ ваашаст .

راستی را، من وصف انگور هرات را نتوانم چرا که از باقی والاتر است. دانه‌هایش از اندیشهٔ خردمندان لطیف‌تر است و پوستش از دل غریب نازک‌تر، انگور سپیدش در نرمی و درازی چون انگشتان دخترکان آهو‌وَش است‌.

Ва ангури қирмизаш , аз бӯсаи чеҳрии гулгун беш дилро муштоқ кунаду ангури сиёҳаш назд зарифон аз нигоҳи чашмии махмур зеботараст . Анвоъи дигари ангураши қобил шумориш несту никуиҳоашон қобили зикр .

و انگور قرمزش، از بوسهٔ چهری گلگون بیش دل را مشتاق کند و انگور سیاهش نزد ظریفان از نگاه چشمی مخمور زیباتر است. انواع دیگر انگورش قابل شمارش نیست و نکویی‌هاشان قابل ذکر.

Навъе фахрӣаст ва навъе дигари тоӣФӣ , кишмишӣу соҳибӣ низ аз онҳост . Ҷузи инҳо анвоъ дайгарӣ дорад ки бе чун ва чаро ба ҳаштод гӯна мерасад .

نوعی فخری است و نوعی دیگر طائفی، کشمشی و صاحبی نیز از آنهاست. جز اینها انواع دیگری دارد که بی‌چون و چرا به هشتاد گونه می‌رسد.

Бо ин ҳама аммо , баси арзону сахт кам баҳост . Ва тиҳии дасттарин касонро бинӣ ки аз онҳо бори бори ҳамеи хирад ; он қадари арзон ки гоҳ агар ҷӯ гир наёяд , порае аз онро назд чаҳорпо андозанд .

با این همه اما، بس ارزان و سخت کم بهاست. و تهی‌دست‌ترین کسان را بینی که از آنها بار بار همی‌خرد‌؛ آن قدر ارزان که گاه اگر جو گیر نیاید، پاره‌ای از آن را نزد چهارپا اندازند.

Харбузаи Ҳироти он қадар некӯаст ки ҳушёрон дар васфаши ҳайрон май монанди . Ҳамагӣ ширинаст . Ширинтар аз висоли пас аз ҳиҷр . Ва ҳар чанд ки восифон дар тавсиф шан бакӯшанд тамоми васфашонро нагуфтаанд .

خربزهٔ هرات آن قدر نیکوست که هشیاران در وصفش حیران می‌مانند. همگی شیرین است. شیرین‌تر از وصال پس از هجر. و هر چند که واصفان در توصیف‌شان بکوشند تمام وصفشان را نگفته‌اند.

Ба баҳои сахти андаку ночиз май Фрўшндшон зеро ки сахт фаровонаст . Мардони худ аз саҳро май оўрндшон , чаро ки ба кироя кардан макорӣ намерасад .

به بهایی سخت اندک و ناچیز می‌فروشندشان زیرا که سخت فراوان است. مردان خود از صحرا می‌آورندشان، چرا که به کرایه کردن مکاری نمی‌رسد.

Мадорисӣ ки дар Ҳироти бунён шуда , ҳамонандӣ дар дигар шаҳрҳо надорад . Номитарин онҳо мадриса мрзоءаст ки сохтимонӣ бошукӯҳ дорад . Сохтимонии муносиб , мустаҳкам , барафрошта ки гӯйии худ ба фарохӣ шаҳрӣаст .

مدارسی که در هرات بنیان شده، همانندی در دیگر شهرها ندارد. نامی‌ترین آنها مدرسهٔ مرزاء است که ساختمانی باشکوه دارد. ساختمانی مناسب، مستحکم، برافراشته که گویی خود به فراخی شهری است.

Дар зебоӣу истеҳком беназираст . Басо ки ҳамонандаш дар ҳеҷ ҷо ёфт наёбад . Порае ҷоҳояшро чунон биҳишти адан бо тиллои сурх зинат кардаанд .

در زیبایی و استحکام بی‌نظیر است. بسا که همانندش در هیچ‌جا یافت نیابد. پاره‌ای جاهایش را چونان بهشت عدن با طلای سرخ زینت کرده‌اند.

Ва дар саҳнаши наҳрӣ ҷорӣаст ки ду сӯяшро санги чин сохтаанд ва дар васат сохтимонӣ дорад ки бешабоҳат ба банноҳои биҳишт адан нест .

و در صحنش نهری جاری است که دو سویش را سنگ‌چین ساخته‌اند و در وسط ساختمانی دارد که بی‌شباهت به بناهای بهشت عدن نیست.

Тамомяшро аз мармари чунон сохтаанд ки гӯйии меъмораш аз ҷинёнаст ва ҳар чаҳ беш аз ин дар васфаш гуфта ояд ҳамчунон кам ба назар расад .

تمامیش را از مرمر چنان ساخته‌اند که گویی معمارش از جنیان است و هر چه بیش از این در وصفش گفته آید همچنان کم به نظر رسد.

Ва буқъае ки дар Ҳирот ба гозргоаҳ машҳураст ба зебоӣ монандӣ надорад . Ҳавояш ҷон мебахшаду обаши занг аз дил мезадойад .

و بقعه‌ای که در هرات به گازرگاه مشهور است به زیبایی مانندی ندارد. هوایش جان می‌بخشد و آبش زنگ از دل می‌زداید.

Сарв дар бастонаши гӯйӣ зиборхӣаст ки доман Фрохўиш кашидау бӯстонҳои мутаъаддидаши меодгоҳи асри ҳангом мардумонаст ва асрҳо , ҳар гӯнаи одамӣ аз марду зану озодау барда бидонҷо рӯй ҳаме кунанд .

سرو در بستانش گویی زیبارخی است که دامن فراخویش کشیده و بوستان‌های متعددش میعادگاه عصر هنگام مردمان است و عصرها، هر گونه آدمی از مرد و زن و آزاده و برده بدانجا روی همی‌کنند.

На андӯҳӣ доранд ва на гӯйӣ аз муҳосибаи шан бокӣаст . Гилаи гила ҳар замонишони бинӣ ва ҳар дам касе дайгариро ба бонг ҳаме хонанд . Дар чунин рӯзӣ , ҳеҷ чизи ҷузи никоҳи перзанон мамнӯъ нест !

نه اندوهی دارند و نه گویی از محاسبه‌شان باکی است. گله گله هر زمانشان بینی و هر دم کسی دیگری را به بانگ همی‌خوانند. در چنین روزی، هیچ چیز جز نکاح پیرزنان ممنوع نیست‌!

Ёди бодо ! ёди бодо ! аз рӯзгороне ки ба Ҳироти гзрондимшон .

یاد بادا! یاد بادا! از روزگارانی که به هرات گذراندیمشان.

Лиззатҳоу шодмониҳоро дар ихтиёр доштем ва аз шухӣу мазоҳ дилтанг намегаштем . Зиндагонӣмон дар сояи он шаҳри васеъ буду рӯзгор ҳар чаҳ мехостем дар дастрасмон май ниҳод .

لذت‌ها و شادمانی‌ها را در اختیار داشتیم و از شوخی و مزاح دلتنگ نمی‌گشتیم. زندگانیمان در سایهٔ آن شهر وسیع بود و روزگار هر چه می‌خواستیم در دسترسمان می‌نهاد.

Дариғо бозгаштӣ ба Ҳирот дариғо , чаро ки зиндагӣ дар ҷузи Ҳирот гуворо нест . Оҳои шабҳои висол ! умед ки ба боришии пай дар паии сероби гардӣ вае рӯзҳои гузашта , дуруди фаровон аз ман бар ту бод !

دریغا بازگشتی به هرات دریغا، چرا که زندگی در جز هرات گوارا نیست. آهای شب‌های وصال! امید که به بارشی پی در پی سیراب گردی و ای روزهای گذشته، درود فراوان از من بر تو باد‌!

Қасида дар ин ҷо ба поён расед . Дуруди фаровони худованд бар паёмбари мо Муҳамаду аҳлу ёронаши бод .

قصیده در این جا به پایان رسید. درود فراوان خداوند بر پیامبر ما محمد و اهل و یارانش باد.

Маро дилдорӣаст ки ишқи вай дар даруни дил ҷой карда , агар хоҳад ки гом бар дидагон ҳар кас наад , тавонад .

مرا دلداری است که عشق وی در درون دل جای کرده، اگر خواهد که گام بر دیدگان هر کس نهد، تواند.

Орифӣ дар тафсири ин оя « влқд наилм анки изиқи сдрки бмои иқўлўни Фсбҳи бҳмди рбк » гуфт : маънӣ онаст ки аз дарди ончии пиромн ту гӯйанд , ба санохонии мо ороми гир .

عارفی در تفسیر این آیه «ولقد نعلم انک یضیق صدرک بما یقولون فسبح بحمد ربک » گفت: معنی آن است که از درد آنچه پیرامن تو گویند، به ثناخوانی ما آرام گیر.

Наздики ҳамин маънӣаст ки гуфтаанд паёмбар ( с ) вақте мунтазир буд ки вақт намоз шавад . Ва доимои балолро мегуфт , роҳатмон бидор эй балол , яъне бо эъломи вақти намози ромиши мони даҳ !

نزدیک همین معنی است که گفته‌اند پیامبر (ص) وقتی منتظر بود که وقت نماز شود. و دائما بلال را می‌گفت، راحتمان بدار ای بلال، یعنی با اعلام وقت نماز رامش‌مان ده!

Дар фармӯда ҳояш надидӣ низ ки фармуд : намози нури чашм манаст , низ қариб ба ҳамин мақомаст ки ваии салавоти аллоҳ алайҳ мефармуд : эй балоли хунак мон бидор ! яъне оташи шавқи намозро бо таъҷили азони оромиши даҳ ва ё ин ки чунон ки қосид ба суръати паёмро май расонад .

در فرموده‌هایش ندیدی نیز که فرمود: نماز نور چشم من است، نیز قریب به همین مقام است که وی صلوات الله علیه می‌فرمود: ای بلال خنک‌مان بدار! یعنی آتش شوق نماز را با تعجیل اذان آرامش ده و یا این که چونان که قاصد به سرعت پیام را می‌رساند.

Ту низ паёмро ба суръат бирасон . Ин маънӣ ҳамонаст ки шайхи садуқ ки рӯонаши қудсӣ бод гуфтааст . Аммо маънои дайгарӣ низ кардаанд ки ғараз аз вожа ӣ эзад он бӯдааст ки намозро то замонӣ ки шиддати ҳарорат ҳаво биншинад , ба таъхир андоз .

تو نیز پیام را به سرعت برسان. این معنی همان است که شیخ صدوق که روانش قدسی باد گفته است. اما معنای دیگری نیز کرده‌اند که غرض از واژه ی ایزد آن بوده است که نماز را تا زمانی که شدت حرارت هوا بنشیند، به تأخیر انداز.