Ин фақир , Муҳамади бҳоолдини омилӣ - ки худояши ббхшоёд - гуяд : аз ҷумла ӣ ончӣ ки асҳобно - худованди асрорашонро қудсӣ куноду ҷойгоҳашонро дар ҷинати волоброд - дар исботи вуҷуби ақлонии сипосгузорӣ аз манъам мегӯйанд , ҳар чанд дар ин заминаи манқӯлӣ дар даст нест

این فقیر، محمد بهاالدین عاملی - که خدایش ببخشایاد - گوید: از جمله ی آنچه که اصحابنا - خداوند اسرارشان را قدسی کناد و جایگاهشان را در جنت والابراد - در اثبات وجوب عقلانی سپاسگزاری از منعم می گویند، هر چند در این زمینه منقولی در دست نیست

Он ки касе ки бидида хирад ба неруҳоу ҳавоси зоҳиру ботинӣ ки буи дода шуда аст бингарад , ва бо нури фитрат ба дақоиқи ҳикматӣ ки дар таркиби бадани ваии бакори рафта таъаммул кунад ,у басирати хешро дар арзёбии анвоъ бе интиҳои нъмтҳоӣӣ ки вайро иҳота кардааст , бакори барад , хирадаш ҳукм хоҳад кард ки мнъмӣ ки онҳамаи неъмати азиму миннатҳои дуруштро бар вай арзонӣ доштааст , дар хур шукргузорӣаст ва на носипосӣ .

آن که کسی که بدیده خرد به نیروها و حواس ظاهر و باطنی که بوی داده شده است بنگرد، و با نور فطرت به دقایق حکمتی که در ترکیب بدن وی بکار رفته تأمل کند، و بصیرت خویش را در ارزیابی انواع بی انتهای نعمتهائی که وی را احاطه کرده است، بکار برد، خردش حکم خواهد کرد که منعمی که آنهمه نعمت عظیم و منت های درشت را بر وی ارزانی داشته است، در خور شکرگزاری است و نه ناسپاسی.

Ин чунин кас , қатъан ҳукм хоҳад кард ки касе ки аз сипосгузории онҳамаи лутф рӯй гирданд ва аз ҳамди онҳамаи қудратӣ ки рӯзу шабу ошкороу пинҳон ӯро зери миннат худ дорад , ғифлати варзад , на фақат мустаҳаққи мазаммату маломат ки дар хури бузургтарину сахттарин подоФраҳҳоу ҷзоҳост .

این چنین کس، قطعا حکم خواهد کرد که کسی که از سپاسگزاری آنهمه لطف روی گرداند و از حمد آنهمه قدرتی که روز و شب و آشکارا و پنهان او را زیر منت خود دارد، غفلت ورزد، نه فقط مستحق مذمت و ملامت که در خور بزرگترین و سخت ترین پادافره ها و جزاهاست.

Ашоира аммо пас аз он ки далоилии нодурустро дар канор ҳам ниҳоданд , онҳоро далоилии қотеъ бар ибтоли вуҷӯди зишту зебои ақлӣ баршумурдаанд .

اشاعره اما پس از آن که دلایلی نادرست را در کنار هم نهادند، آنها را دلایلی قاطع بر ابطال وجود زشت و زیبای عقلی برشمرده اند.

Эшон қазоёеи ақимро мураттаб сохтанд ки худ онҳоро дар масоили шаръии бурҳонҳои сотиъ шимурдаанд ва хостаанд бо тақдири мувофиқати худ бо эшон , бғлбаҳ ӣ худ бар онҳо тазоҳур карда ва онҳоро дар муқобили суханони худ сокит бидоранд .

ایشان قضایایی عقیم را مرتب ساختند که خود آنها را در مسائل شرعی برهان های ساطع شمرده اند و خواسته اند با تقدیر موافقت خود با ایشان، بغلبه ی خود بر آنها تظاهر کرده و آنها را در مقابل سخنان خود ساکت بدارند.

Бад-ӣн гӯна гуфтаанд : агар мо аз мақоми худ фурӯди оӣим ва таслим шавем ки зиштӣу зибоӣии ақлӣ вуҷӯд дорад ва мо ва шумо ҳар ду онҳоро бовар дорем , бози ҳам гуфтори шуморо бидон маънӣ бидӯни вуруд нсўс нақулӣ , заъиф шуморем .

بدین گونه گفته اند: اگر ما از مقام خود فرود آئیم و تسلیم شویم که زشتی و زیبائی عقلی وجود دارد و ما و شما هر دو آنها را باور داریم، باز هم گفتار شما را بدان معنی بدون ورود نصوص نقلی، ضعیف شماریم.

Зеро ки ончии шумо басӯрат тарс аз ҷазоу гумони уқоби далели вуҷуби фавқ шимурдаед , ҳангомии ҳам ки бандаи бўзоиФи сипосгузорӣу латоифи ҳамди хеш қиём кунад , мавҷӯдаст .

زیرا که آنچه شما بصورت ترس از جزا و گمان عقاب دلیل وجوب فوق شمرده اید، هنگامی هم که بنده بوظایف سپاسگزاری و لطایف حمد خویش قیام کند، موجود است.

Зеро ҳар он кас ки кучактарин далелӣ дар ихтиёр дошта бошад ҳукм хоҳад кард ки султони карӣмӣ ки шарқу ғарби оламро моликаст ва ин сӯ ва он сӯро чаҳ наздик ва чаҳ давр мусаххар дорад ҳар гоҳ барои раоёии худ , чаҳ ом ва чаҳ хоси хуонеи бузурги бгстрд ки на мақтӯъаст ва на мамнӯъ ва дар тамомии рӯзгорон бо доштани анвоъи хӯрданиҳои аштҳооўру нӯшӣданиҳои арзанда густарда аст

زیرا هر آن کس که کوچکترین دلیلی در اختیار داشته باشد حکم خواهد کرد که سلطان کریمی که شرق و غرب عالم را مالک است و این سو و آن سو را چه نزدیک و چه دور مسخر دارد هر گاه برای رعایای خود، چه عام و چه خاص خوانی بزرگ بگسترد که نه مقطوع است و نه ممنوع و در تمامی روزگاران با داشتن انواع خوردنی های اشتهاآور و نوشیدنی های ارزنده گسترده است

Ва поини мартабагону дўртронро низ бар он ҷойасту Фрмонбру ёғии яксон аз никўӣиҳои он таматтуъ мебаранд , ва яке аз рӯзҳо мискинӣ ки пештар бар он хон наёмадааст , бкнорш бияёд ва танҳо як луқма аз даст султон бастанд ва сипас ҳамду санои вайро ба бахшишу эҳсони бузургаши бёғозду миннату карами фарогирашро мадҳ кунад ва ҳамвора он як луқмаро васф гуяд ва такрор кунаду сипос наад

و پائین مرتبگان و دورتران را نیز بر آن جای است و فرمانبر و یاغی یکسان از نیکوئی های آن تمتع می برند، و یکی از روزها مسکینی که پیشتر بر آن خوان نیامده است، بکنارش بیاید و تنها یک لقمه از دست سلطان بستاند و سپس حمد و ثنای وی را به بخشش و احسان بزرگش بیاغازد و منت و کرم فراگیرش را مدح کند و همواره آن یک لقمه را وصف گوید و تکرار کند و سپاس نهد

Бе тардиди ин чунин шукру сноӣӣ назд хирадмандони схриаҳу истеҳзо баназар ояд на ҷузи он . Чаро ки нъмтҳоӣӣ ки худованди бузурги бмои аноят фармӯдааст , дар муқобили тўоноӣӣ бисёр ӯ - ҷли шаъна - аз он як луқма назд он малики он қадар ҳақиртараст ки ба андоза намегунҷад .

بی تردید این چنین شکر و ثنائی نزد خردمندان سخریه و استهزا بنظر آید نه جز آن. چرا که نعمتهائی که خداوند بزرگ بما عنایت فرموده است، در مقابل توانائی بسیار او - جل شأنه - از آن یک لقمه نزد آن ملک آن قدر حقیرتر است که به اندازه نمی گنجد.

Бад-ӣни тартиб ошкор шуд ки ақли салиму рои дурусту табъи рост ҳукм мекунад ки спосгзордни неъматҳои худованди таъолӣ воҷиб нест .

بدین ترتیب آشکار شد که عقل سلیم و رای درست و طبع راست حکم میکند که سپاسگزاردن نعمتهای خداوند تعالی واجب نیست.

Аммо бар раҳравони роҳҳои дурусту касоне ки по дар роҳ лҷоҷ надоранд махфӣ нест ки асҳобно метавонанд дар посух мӯътазила бигӯянд ки ончии баъунвонии далели овардеду баъунвонии тамсил барои оварданаш худро ба машаққат афкандед , суханонеи хаёли пардозона ва носолимаст ки на ташна ӣ ҳақиқатро сероб мекунад ва на шоиста ӣ такя карданаст .

اما بر رهروان راههای درست و کسانی که پا در راه لجاج ندارند مخفی نیست که اصحابنا می توانند در پاسخ معتزله بگویند که آنچه بعنوان دلیل آوردید و بعنوان تمثیل برای آوردنش خود را به مشقت افکندید، سخنانی خیال پردازانه و ناسالم است که نه تشنه ی حقیقت را سیراب می کند و نه شایسته ی تکیه کردن است.

Чаҳ он луқма аз он ҷо ки назд ҳама ӣ соҳиби назарон кам баҳост ва дар ҳама ӣ гӯшау канор беарзиш , аз он рӯи ҳамду сногўӣӣ дар муқобилаш дар силки схриаҳу астҳзоء баназар мерасад .

چه آن لقمه از آن جا که نزد همه ی صاحب نظران کم بهاست و در همه ی گوشه و کنار بی ارزش، از آن رو حمد و ثناگوئی در مقابلش در سلک سخریه و استهزاء بنظر می رسد.

Аммо мисоли муносиб барои масъала ӣ мавриди назари мо онаст ки : агар мискинии гунг бо аъзоӣии офати дидау ранҷур . Бо дастонеи фалаҷ , бидӯни доштани по .

اما مثال مناسب برای مساله ی مورد نظر ما آن است که: اگر مسکینی گنگ با اعضائی آفت دیده و رنجور. با دستانی فلج، بدون داشتن پا.

Ба тамоми бемориҳо ва дардҳо мубтало , маҳрӯм аз тамоми хостаҳоу ҳадафҳо , бечашму гӯши он чунон ки тафовути шабу рӯзу пинҳону ошкорои дрнёбду бсхнии дигари холӣ аз тамоми ҳавоси зоҳиру орӣ аз тамоми машоири ботин дар гӯшае буд .

به تمام بیماری ها و دردها مبتلا، محروم از تمام خواسته ها و هدف ها، بی چشم و گوش آن چنان که تفاوت شب و روز و پنهان و آشکارا درنیابد و بسخنی دیگر خالی از تمام حواس ظاهر و عاری از تمام مشاعر باطن در گوشه ای بود.

Сипас он султони вайро аз ранҷҳои он зовияу сахтиҳои он ҷаҳаннам раҳо кунаду забоноварӣ биомузад , аъзояшро тақвият бахшад , беморӣҳояшро зоӣл кунад , фалаҷашро аз миёни барад ;

سپس آن سلطان وی را از رنجهای آن زاویه و سختی های آن جهنم رها کند و زبان آوری بیاموزد، اعضایش را تقویت بخشد، بیماریهایش را زائل کند، فلجش را از میان برد؛

БлтФи вайро чашм ва гӯш бахшаду бмҳрбонии вирои тавон ҷазби суду дафъ зиён диҳад , вирои бикрам гиромӣ дорад ва иззат бахшад ва ба тамоми хидматкорону пайравонаш бартарӣ диҳад ,у баъд аз он ки он султони вайро аз он офот азим Раҳонед .

بلطف وی را چشم و گوش بخشد و بمهربانی ویرا توان جذب سود و دفع زیان دهد، ویرا بکرم گرامی دارد و عزت بخشد و به تمام خدمتکاران و پیروانش برتری دهد، و بعد از آن که آن سلطان وی را از آن آفات عظیم رهانید.

Ва аз он балӣот халосӣ дод ва аз он бемориҳо бсломт дошт ва он ранҷҳои мутароким аз ӯ давр карду анвоъи неъматҳои балиғу ақсоми бузургдоштҳо буи арзонӣ дошту вай аз сипосгузоряши рӯи баргардонад ва аз ҳамдаш худдорӣ кунад ва ба нъмтҳоӣӣ ки он подшоҳи буи арзонӣ доштау бхшшҳоӣӣ ки буи карда аътноӣӣ накунад .

و از آن بلیات خلاصی داد و از آن بیماری ها بسلامت داشت و آن رنجهای متراکم از او دور کرد و انواع نعمتهای بلیغ و اقسام بزرگداشت ها بوی ارزانی داشت و وی از سپاسگزاریش رو برگرداند و از حمدش خودداری کند و به نعمتهائی که آن پادشاه بوی ارزانی داشته و بخششهائی که بوی کرده اعتنائی نکند.

Балки ҳолаши пас аз вусӯлаш чун вазъи вай қабл аз он бошад , бе тардиди чунин каси қобил сарзаниш бӯдау мустуҷиби хорӣу тавҳин .

بلکه حالش پس از وصولش چون وضع وی قبل از آن باشد، بی تردید چنین کس قابل سرزنش بوده و مستوجب خواری و توهین.

Бад-ӣни тартиби далоили шумо - мӯътазила - биҷои инки шоиста ӣ нигориш буд дар хур Фрўпўшонднасту тамсили шумо низ боиста ӣ эърозаст на ҳифз . Табъи салими онҳоро наме пазираду зеҳни биҳанҷори бдонҳо розӣ намешавад .

بدین ترتیب دلایل شما - معتزله - بجای اینکه شایسته ی نگارش بود در خور فروپوشاندن است و تمثیل شما نیز بایسته ی اعراض است نه حفظ. طبع سلیم آنها را نمی پذیرد و ذهن بهنجار بدآنها راضی نمی شود.

Салом бар тамоми касонеи бод ки аз ҳидоят пайравӣ мекунанду дуруди худованд бар сарвари мо Муҳамаду аҳли байту ёрони поки ваии бод . Аз гуфтори ҳумир : бохаллоқи нописанди хеш бадгумон бош .

سلام بر تمام کسانی باد که از هدایت پیروی می کنند و درود خداوند بر سرور ما محمد و اهل بیت و یاران پاک وی باد. از گفتار هومر: باخلاق ناپسند خویش بدگمان باش.

Чаро ки агар ба муроди хештан аз дунё даст ёбад , мисоли он буд ки ба оташ сӯхт расад ва ба моҳии об . Ҳоло агар аз ончӣ ки хоҳад бозаши дорӣ , ҳамчунон ки оташ дар набӯдани ҳизум хомӯш шавад , хомӯшӣ гирад ва чунон ки моҳӣ бидӯни оби бимирад , ҳалок гардад .

چرا که اگر به مراد خویشتن از دنیا دست یابد، مثال آن بود که به آتش سوخت رسد و به ماهی آب. حالا اگر از آنچه که خواهد بازش داری، همچنان که آتش در نبودن هیزم خاموش شود، خاموشی گیرد و چنان که ماهی بدون آب بمیرد، هلاک گردد.

Ва чунон ки чашми одамӣ агар ба чашми дард гирифтор шавад , аз дидани нури файзи бахши хуршед маҳрӯм монад , басират низ агар ба офати ҳўӣу пайравӣ аз шаҳавоту омезиш бо мардумони дунё гирифтор ояд , аз дараки анвори қудсӣ ва чашедани лаззоти инс маҳрӯм уфтад .

و چنان که چشم آدمی اگر به چشم درد گرفتار شود، از دیدن نور فیض بخش خورشید محروم ماند، بصیرت نیز اگر به آفت هوی و پیروی از شهوات و آمیزش با مردمان دنیا گرفتار آید، از درک انوار قدسی و چشیدن لذات انس محروم افتد.

Аз сурӯдаҳои бҳоءи аддӣни омилӣ - ки худованди вирои машмӯли алтоф хеш кунод - дар китоби риёзи алорўоҳ :

از سروده های بهاء الدین عاملی - که خداوند ویرا مشمول الطاف خویش کناد - در کتاب ریاض الارواح :

эй онкӣ дар дарёҳои орзӯи ғӯтаи варӣ , худованд рҳнмоӣит кунад ӣнҳама сустӣ чист ? умрро саросар дар саркашӣу нодонии гузарондае . Мғрўрои андакӣ диранг кун !

ای آنکه در دریاهای آرزو غوطه وری، خداوند رهنمائیت کند اینهمه سستی چیست؟ عمر را سراسر در سرکشی و نادانی گذرانده ای. مغرورا اندکی درنگ کن!

Ҷавонӣ бигузашт ва ту дар ҷома ӣ нобиноӣӣу гумроҳӣ ғофил монадӣ то кӣ чунон чаҳорпоёни саргардонӣу ҳангоми ғанимати бгўшаҳ эй хуфта ?

جوانی بگذشت و تو در جامه ی نابینائی و گمراهی غافل ماندی تا کی چونان چهارپایان سرگردانی و هنگام غنیمت بگوشه ای خفته؟

Чашмонати ҷузи бтмъ гушӯда нагардад ва нафаст ҷуз ба саркашӣ пеша накунад . Ва дилат аз гуноҳкорӣ афоқа напазирад , ростии бурузи ҳисоби вой бар ту бодо .

چشمانت جز بطمع گشوده نگردد و نفست جز به سرکشی پیشه نکند. و دلت از گناهکاری افاقه نپذیرد، راستی بروز حساب وای بر تو بادا.

Онки муаззини перӣ дар биногвашат фарёд мекашад ки ҳии алии алзҳоб бо ӣнҳама аммо , ту ғарқи баҳри гуноҳон , гӯши шунавои баландтарӣну тӯлонитарин мавъизаҳоро надорӣ .

آنک موذن پیری در بناگوشت فریاد می کشد که حی علی الذهاب با اینهمه اما، تو غرق بحر گناهان، گوش شنوای بلندترین و طولانی ترین موعظه ها را نداری.

Дилат , ҳар рӯзӣ ба ҷоӣӣ ҳайронасту нодонии ?ут ҳар рӯзи афзӯн тар гардад . Барои бадаст овардани дунёии пасти хеш аз субҳ то бшби машғӯли кӯшишӣ .

دلت، هر روزی به جائی حیران است و نادانی ات هر روز افزون تر گردد. برای بدست آوردن دنیای پست خویش از صبح تا بشب مشغول کوششی.

Ва бо он ки нодонии одамии нисбати бадунё бисёрасту ончро ки хоҳад бадунё бадаст наёвард . Пайдо нест ки бо он ки барои ҳусӯли мароми хеши бъқбӣ корӣ накардаем , чигуна бидон даст хоҳем ёфт .

و با آن که نادانی آدمی نسبت بدنیا بسیار است و آنچرا که خواهد بدنیا بدست نیاورد. پیدا نیست که با آن که برای حصول مرام خویش بعقبی کاری نکرده ایم، چگونه بدان دست خواهیم یافت.

Рабиъи бен хисмро гуфтанд : ҳеҷ гоҳи ндидимт ки касеро ғайбат кунӣ ? гуфт : ончунон аз ҳоли худ хўшнўд нестам то бсрзнши мардумони пардозам . Онгоҳи чунин сурӯд :

ربیع بن خیثم را گفتند: هیچ گاه ندیدیمت که کسی را غیبت کنی؟ گفت: آنچنان از حال خود خوشنود نیستم تا بسرزنش مردمان پردازم. آنگاه چنین سرود:

Марои гиря бар хешаст на бар дигарон . Пардохтан ба уюби хеши маро аз дигарон боздоштааст .

مرا گریه بر خویش است نه بر دیگران. پرداختن به عیوب خویش مرا از دیگران بازداشته است.

Ҳангоми бозгашт аз зиёрати Машҳади алрзо - ки бар сокинонаши дуруд бисёр бодо - ба муҳаррамулҳаром соли ҳазор ва ҳашт бар хотирами гузашт :

هنگام بازگشت از زیارت مشهد الرضا - که بر ساکنانش درود بسیار بادا - به محرم الحرام سال هزار و هشت بر خاطرم گذشت:

Ибни аббос ки худо аз ӯ хушнӯд бод гуфт : наздиктарин ҷои бандаи бхдоўнд замонӣаст ки чизе агар хоҳад аз ӯ хоҳад ,у дуртарини ҷои одамии нисбат ба мардум онҷост ки агар чизе хоҳад , аз эшон хоҳад .

ابن عباس که خدا از او خشنود باد گفت: نزدیکترین جای بنده بخداوند زمانی است که چیزی اگر خواهد از او خواهد، و دورترین جای آدمی نسبت به مردم آنجاست که اگر چیزی خواهد، از ایشان خواهد.

Номварӣ гуфтааст : он касе ки дар дониш фузӯнӣ ёбад ва дар днёўии бпрҳизгории пеши негроад , дар даврӣ аз худованди бешӣ ҷустааст .

ناموری گفته است: آن کسی که در دانش فزونی یابد و در دنیاوی بپرهیزگاری پیش نگرود، در دوری از خداوند بیشی جسته است.

Ҷунайд гуфт : рӯзии бензади яке аз бузургон тариқат шудам . Дидамаш ки ба нигориш машғӯласт . Гуфтамаш : то кӣ нигоштан , пас ба амал кӣ пардозӣ ? гуфто : эй Абулқосим , оё ин худ амал нест ? ман сокит мондааму ҷавобии нёрстм .

جنید گفت: روزی بنزد یکی از بزرگان طریقت شدم. دیدمش که به نگارش مشغول است. گفتمش: تا کی نگاشتن، پس به عمل کی پردازی؟ گفتا: ای ابوالقاسم، آیا این خود عمل نیست؟ من ساکت مانده ام و جوابی نیارستم.

Абдуллоҳи муборакро гуфтанд : то бкии ончро май шинавии ҳамеи нависӣ ? гуфт : басои каломӣ ки маро суд диҳад ва ҳанузаш нанавишта бошам .

عبدالله مبارک را گفتند: تا بکی آنچرا می شنوی همی نویسی؟ گفت: بسا کلامی که مرا سود دهد و هنوزش ننوشته باشم.

Ончии маро дар хилвати ҳарами мубораки баланди поя ӣ фотимии Қум бар хотири гузашт , ва ман дар онҷо , рӯзҳои бисёр , субҳу шом ба накӯҳиши нафаси саркаш машғӯл будам :

آنچه مرا در خلوت حرم مبارک بلند پایه ی فاطمی قم بر خاطر گذشت، و من در آنجا، روزهای بسیار، صبح و شام به نکوهش نفس سرکش مشغول بودم:

Маро гуфтанд аз лаҳви ҷавонӣ даст бурдор чаро ки нишонаҳои перӣ бар биногвашати сахт зоҳир гашта . Гуфтам ёрон ! маро бо лиззат хеш бигзоред . Магар на инаст ки лиззати хоби субҳи дам бешаст ?

مرا گفتند از لهو جوانی دست بردار چرا که نشانه های پیری بر بناگوشت سخت ظاهر گشته. گفتم یاران! مرا با لذت خویش بگذارید. مگر نه این است که لذت خواب صبح دم بیش است؟

Ҳар гоҳ дар дил орзӯ кунам ки бо нигоҳӣ аз давр ба Лайлӣ , оташи даруни сина фурӯ бинишонам , мардони қабӣлаи гўиндм , агар тамаъ дидан Лайлӣ турост , ба бемории тамаъи ҳалоки шӯ !

هر گاه در دل آرزو کنم که با نگاهی از دور به لیلی، آتش درون سینه فرو بنشانم، مردان قبیله گویندم، اگر طمع دیدن لیلی تراست، به بیماری طمع هلاک شو!

Чигуна туоне бо дидае ки ҷузи Лайлиро дидааст ва ҳануз ба ашк татҳир нагашта ӯро бинӣ , ва ё чигуна туоне лиззати ҳадис ӯ ёбӣ дар сӯратӣ ки пижвоки суханони ғайр ӯ дар гӯши тест ?

چگونه توانی با دیده ای که جز لیلی را دیده است و هنوز به اشک تطهیر نگشته او را بینی، و یا چگونه توانی لذت حدیث او یابی در صورتی که پژواک سخنان غیر او در گوش تست؟

Бузургӣ гуфт : агар донишманди нисбати бадунё парҳезгор набӯд , бўоқъи уқубати мардумони замон хешаст .

بزرگی گفت: اگر دانشمند نسبت بدنیا پرهیزگار نبود، بواقع عقوبت مردمان زمان خویش است.

Низ гуфтаанд : агар одамии омода ӣ марг набӯд , яксол низ агар брхтхўоб афтода бошад , маргаши марг мФоҷотаст .

نیز گفته اند: اگر آدمی آماده ی مرگ نبود، یکسال نیز اگر برختخواب افتاده باشد، مرگش مرگ مفاجات است.

- касе ки дар ин рӯзгор дар ҷустуҷӯӣ донишмандӣ бошад ки ба илми хеш амал мекунад , ҳамеша бедониш хоҳад монад . Ва он кас ки дар ҷустуҷӯии таомӣ бешубҳааст , гурусна хоҳад буд . Ва он касро ки орзӯии дӯстӣ беайбаст , ҳаргиз дӯстӣ ёфт нашавад .

- کسی که در این روزگار در جستجوی دانشمندی باشد که به علم خویش عمل می کند، همیشه بی دانش خواهد ماند. و آن کس که در جستجوی طعامی بی شبهه است، گرسنه خواهد بود. و آن کس را که آرزوی دوستی بی عیب است، هرگز دوستی یافت نشود.

Мардии ҳакимиро пурсед : чисонаст ки таҳаммули гарони ҷонӣ аз таҳаммули бории гарони сахт тараст ? гуфт : аз он рӯ ки дар бурдани бори гарон , рӯҳу ҷисм ҳар ду мададкоранд аммо гаронии гронҷонро танҳо рӯҳи таҳаммул ҳаме кунад .

مردی حکیمی را پرسید: چسان است که تحمل گران جانی از تحمل باری گران سخت تر است؟ گفت: از آن رو که در بردن بار گران، روح و جسم هر دو مددکاراند اما گرانی گرانجان را تنها روح تحمل همی کند.

Се оя ӣ шарифаро падари қудси сира васиятам кард ки дар мазмуну мадлулашон таъаммул кунам :

سه آیه ی شریفه را پدر قدس سره وصیتم کرد که در مضمون و مدلولشان تأمل کنم:

Аввалӣ . Ани акрмкми ъндоллаҳи атқикм . Дувумӣ : тлки ?илдори алохраҳи нҷълҳои ллзини лоиридўни ълўо « фии аларзу лои Фсодо »у алъоқбаҳи ллмтқину сеюмӣ : аввалами нъмркми моитзкри фӣаи ман тзкрўи ҷоء кам алнзир .

اولی. ان اکرمکم عندالله اتقیکم. دومی: تلک الدار الآخره نجعلها للذین لایریدون علوا «فی الارض و لا فسادا» و العاقبه للمتقین و سومی: اولم نعمرکم مایتذکر فیه من تذکرو جاء کم النذیر.

Аз гуфтори пешинён : бадтарӣни донишманди он касаст ки мулозимат шоҳон кунад . Ва нектарин шоҳи он касаст ки мулозимат донишмандон кунад .

از گفتار پیشینیان: بدترین دانشمند آن کس است که ملازمت شاهان کند. و نیک ترین شاه آن کس است که ملازمت دانشمندان کند.

Оё пас аз он ки тилоияи дорони перӣ ки хизоб низ чора созашон нест , бар оризам нишастаанд , роҳат зист кунам ? эй ҷғд , акнӯн ки ғроби сиёҳи срмн паридан гирифтааст , бар сар ман барнишастае ? турои маскани харобаҳост . Аз он , акнӯн ки харобии умри марои дидае бзёртми омадае .

آیا پس از آن که طلایه داران پیری که خضاب نیز چاره سازشان نیست، بر عارضم نشسته اند، راحت زیست کنم؟ ای جغد، اکنون که غراب سیاه سرمن پریدن گرفته است، بر سر من برنشسته ای؟ ترا مسکن خرابه هاست. از آن، اکنون که خرابی عمر مرا دیده ای بزیارتم آمده ای.

Ҳангомӣ ки ранги чеҳра ӣ мард зард гардаду мӯяш бспидӣ гароед , рӯзгорони гуворояш ногувор мегардад . Таҳи монда ӣ корҳоро дигар бигзор , нафаси парҳезгори ҳаргизи мабодои бдонҳои машғӯл буд .

هنگامی که رنگ چهره ی مرد زرد گردد و مویش بسپیدی گراید، روزگاران گوارایش ناگوار می گردد. ته مانده ی کارها را دیگر بگذار، نفس پرهیزگار هرگز مبادا بدآنها مشغول بود.

Дунёи ҷиФаҳ эй сахт ёб беш нест ки бар он сагоне афтодаанд ,у бахуд май кашандаш , ҷиФаҳ эй ки агар аз он даврӣ кунӣ , бо мардумонаши сохтае ва агар бидон пардозӣ , сагонаш дар ту дроўизнд .

دنیا جیفه ای سخت یاب بیش نیست که بر آن سگانی افتاده اند، و بخود می کشندش، جیفه ای که اگر از آن دوری کنی، با مردمانش ساخته ای و اگر بدان پردازی، سگانش در تو درآویزند.

Хушо он кас ки хештанро дар қаъри хона ӣ хеш ҷой дода ва бар худ парда Фрўондохтаҳаст .

خوشا آن کس که خویشتن را در قعر خانه ی خویش جای داده و بر خود پرده فروانداخته است.

Он гоҳи дошмндиро бинӣ ки мулозимати султон пеша кардааст , огоҳ бош ки дуздӣ беш нест . Ва ҳон бҳўш бош агар гӯйанд бо ин мулозимат аз ситамӣ ҷилавгирӣ мекунад , ё аз мазлӯмии дифо ҳаме кунад , фирефта нашӯй чаро ки ин суханони васила Эйаст ки донишмандони фоҷири нардибом хеш кардаанд .

آن گاه داشمندی را بینی که ملازمت سلطان پیشه کرده است، آگاه باش که دزدی بیش نیست. و هان بهوش باش اگر گویند با این ملازمت از ستمی جلوگیری می کند، یا از مظلومی دفاع همی کند، فریفته نشوی چرا که این سخنان وسیله ای است که دانشمندان فاجر نردبام خویش کرده اند.