Яке аз ёрони амирмؤмнони алайҳи ассаломро пурсед : эй амир , оё бар гуноҳкорон уммат метавонем салом кард ? посух дод : май бинӣ ки худованди эшонро шоиста ӣ тавҳид медонад , ту эшонро шоиста ӣ салом наме доне ?

یکی از یاران امیرمؤمنان علیه السّلام را پرسید: ای امیر، آیا بر گناهکاران امّت می‌توانیم سلام کرد؟ پاسخ داد: می‌بینی که خداوند ایشان را شایسته‌ی توحید می‌داند، تو ایشان را شایسته‌ی سلام نمی‌دانی؟

Низ фармӯдааст : чизе ки нотавонро ба орзӯяш май расонад , ҳамонаст ки байни дурандешу орзӯяш ҳоил мешавад .

نیز فرموده است: چیزی که ناتوان را به آرزویش می‌رساند، همان است که بین دوراندیش و آرزویش حایل می‌شود.

Он гоҳ ки гуноҳро азими шуморӣ , ҳақи худовандро азими шимурдае ва он гоҳ ки гуноҳро кучаки бишуморӣ , ҳақи худовандро кучаки шимурдае , гуноҳӣ ки ту онро азими пиндорӣ , худованд кучакаш хоҳад шимурду гуноҳӣ ки ту хирадаши бшмрӣ , худованд азимаш хоҳад дошт .

آن‌گاه که گناه را عظیم شماری، حق خداوند را عظیم شمرده‌ای و آن‌گاه که گناه را کوچک بشماری، حق خداوند را کوچک شمرده‌ای، گناهی که تو آن را عظیم پنداری، خداوند کوچکش خواهد شمرد و گناهی که تو خردش بشمری، خداوند عظیمش خواهد داشت.

Агар муъминиро дар кории ношоистаи байнам , вайро бпушонам . Он кас ки чизеро ки бидон ниёз надорад бихарад , чизеро ки бидон муҳтоҷ аст хоҳад фурухт .

اگر مؤمنی را در کاری ناشایسته بینم، وی را بپوشانم. آن کس که چیزی را که بدان نیاز ندارد بخرد، چیزی را که بدان محتاج است خواهد فروخت.

Волис ҳаким гуфт : моли дӯстии сутун шарасту шари дӯстии сутуни айбҳост .

والیس حکیم گفت: مال دوستی ستون شرّ است و شرّ دوستی ستون عیب‌هاست.

Ҳамӯро ҳангом перӣ пурседанд : ҳолат чигунааст ? гуфт : ҳамчунон ки бинӣ , кам кам мемеРом .

همو را هنگام پیری پرسیدند: حالت چگونه است؟ گفت: همچنان که بینی، کم کم می‌میرم.

Ҳам аз ӯ пурседанд : кадоми подшоҳ бартараст , шоҳи Юнон ё шоҳи Эрон ? гуфт : онкӣ бар хашму шаҳвати хеш фармонраво бошад , бартараст . Вай гуфтааст : он гоҳ ки дунё касеро меёбад ки аз он май гурезад , маҷрӯҳаш медорад .

هم از او پرسیدند: کدام پادشاه برتر است، شاه یونان یا شاه ایران؟ گفت: آنکه بر خشم و شهوت خویش فرمانروا باشد، برتر است. وی گفته است: آن‌گاه که دنیا کسی را می‌یابد که از آن می‌گریزد، مجروحش می‌‌دارد.

Ва он гоҳ ки хоҳонеро меёбад , ҳалокаш месозад . Низ гуфт : ҳақи нафаси хешро бадви даҳ . Чаҳ агар ҳақи ҳақро ифо накардае , ба хусуматат бархоҳад хост .

و آن‌گاه که خواهانی را می‌یابد، هلاکش می‌سازد. نیز گفت: حق نفس خویش را بدو ده. چه اگر حق حق را ایفا نکرده‌ای، به خصومتت برخواهد خاست.

Ҳакимӣ гуфт : бетардид касе ки аз мардуми бугсалад ва ба шоҳӣ аз шоҳони бипайвандад , асарашро бинад . Ҳол касе ки аз мардуми бугсалад ва ба худои пайвандад , нек равшанаст .

حکیمی گفت: بی تردید کسی که از مردم بگسلد و به شاهی از شاهان بپیوندد، اثرش را بیند. حال کسی که از مردم بگسلد و به خدا پیوندد، نیک روشن است.

Низ гуфт : мо аз мардуми замонаи босрори чизҳоӣии хоҳем ва эшон бногзир диҳандмон . Аз ин рӯ на эшонро савобӣаст ва на моро баракатӣ дар он .

نیز گفت: ما از مردم زمانه باصرار چیزهائی خواهیم و ایشان بناگزیر دهندمان. از این رو نه ایشان را ثوابی است و نه ما را برکتی در آن.

Низ гуфт : шодии дунё дар онаст ки бидонча дорӣ хурсанд бошӣу андӯҳаш дар онаст ки ғами он хурӣ ки рӯзӣ ту нест .

نیز گفت: شادی دنیا در آن است که بدانچه داری خرسند باشی و اندوهش در آن است که غم آن خوری که روزی تو نیست.

Ҳакимӣ гуфт : нишона ӣ он ки чизе ки акнӯн дар даст туаст насиб дигар мешавад , онаст ки чизе ки дар даст дайгарӣ бӯдааст , насиб ту гаштааст . Низ гуфт : зиндагии фақиронаи бомнити нектар аз зиндагӣ тавонгарона битарсаст .

حکیمی گفت: نشانه ی آن که چیزی که اکنون در دست تو است نصیب دیگر می شود، آن است که چیزی که در دست دیگری بوده است، نصیب تو گشته است. نیز گفت: زندگی فقیرانه بامنیت نیک تر از زندگی توانگرانه بترس است.

Эмоми козим ( ъ ) ба ин иқтин гуфт : чизеро бҳрмни бъҳдаҳи гир , дар ивази се чизро баҳри ту бъҳдаҳ май гирам , баръуҳдаи гир ки ҳеҷ як аз ёрони моро дар дорулхилофа набинӣ магари он ки бонҷом кораш бархезӣ .

امام کاظم (ع) به این یقطین گفت: چیزی را بهرمن بعهده گیر، در عوض سه چیز را بهر تو بعهده می گیرم، برعهده گیر که هیچ یک از یاران ما را در دارالخلافه نبینی مگر آن که بانجام کارش برخیزی.

Дар иваз бар ӯҳда май гирам ки ҳаргизи лаба ӣ шамшерат нарасаду ҳаргизати соя ӣ зиндон бар сар науфтаду ҳаргизи туҳидастии бахонаи ?ут гом наниҳад .

در عوض بر عهده می گیرم که هرگز لبه ی شمشیرت نرسد و هرگزت سایه ی زندان بر سر نیفتد و هرگز تهیدستی بخانه ات گام ننهد.

Марди ҳакимиро пурсед : ҳоли бародарати фалон чигунааст ? гуфт : дар гузашт пурсед : иллати маргаш чаҳ буд ? гуфт : зндгониш .

مرد حکیمی را پرسید: حال برادرت فلان چگونه است؟ گفت: در گذشت پرسید: علت مرگش چه بود؟ گفت: زندگانیش.

Боязиди бастомӣ касеро шунид ки ин ояро ҳаме хонд : « ани аллоҳи уштурии ман алмўмнини анФсҳму амўолҳми бони ?лаами алҷнаҳ » . Сахт бигирист ва бигуфт : касе ки аз ҳастӣ худ даргузарад , чигунааш вуҷӯд буд ?

بایزید بسطامی کسی را شنید که این آیه را همی خواند: «ان الله اشتری من المومنین انفسهم و اموالهم بان لهم الجنه ». سخت بگریست و بگفت: کسی که از هستی خود درگذرد، چگونه اش وجود بود؟

Ҳакимӣ гуфт : хашми худованди баси шадидтар аз оташасту хушнӯдяши сутургтар аз биҳишт .

حکیمی گفت: خشم خداوند بس شدیدتر از آتش است و خشنودیش سترگ تر از بهشت.

Бузургӣ гуфт : маро бо дунё чикор ки агар бимонам , бо ман намонад ва агар бимонад , ман нмонм .

بزرگی گفت: مرا با دنیا چکار که اگر بمانم، با من نماند و اگر بماند، من نمانم.

Башар ҳоФӣ мегуфт : касе маргро нохуш дорад ки дарбора ӣ уқбои бшк андараст ва ман чунин касро нохуш медорам .

بشر حافی میگفت: کسی مرگ را ناخوش دارد که درباره ی عقبی بشک اندر است و من چنین کس را ناخوش می دارم.

Масеҳ - ки бар паёмбари мо ва ӯ дуруди бодо - гуфт : касе ки худованди бдири расондани рӯзии хеш нисбат медиҳад боистӣ аз хашм ӯ бимнок бошад .

مسیح - که بر پیامبر ما و او درود بادا - گفت: کسی که خداوند بدیر رساندن روزی خویش نسبت می دهد بایستی از خشم او بیمناک باشد.

Яке аз ҳакямон гуфт : бандаи он гоҳ ба худованди наздик тараст ки чизе аз ӯ хоҳад ва он гоҳ ба халқи худои наздик тараст ки аз эшон чизе нахоҳад .

یکی از حکیمان گفت: بنده آن‌گاه به خداوند نزدیک تر است که چیزی از او خواهد و آن‌گاه به خلق خدا نزدیک تر است که از ایشان چیزی نخواهد.

Обидӣ гуфт : ман аз ин ки худованди маро аз ӯ бадӣгарӣ машғӯл бинад , шармсорам .

عابدی گفت: من از این که خداوند مرا از او بدیگری مشغول بیند، شرمسارم.

Ҳакимӣ гуфт : агар бидон дониш ки омӯхтае амал накунӣ , аз донишат суд набардае . Дар ин сӯратгар бадонаши хешафзое , ҳоли ту баҳоли он мард монад ки дастае ҳизуми баҳами баст то барад ва натавонисташ барад . Бастаро биниҳод ва бар он афзудан гирифт .

حکیمی گفت: اگر بدان دانش که آموخته ای عمل نکنی، از دانشت سود نبرده ای. در این صورت گر بدانش خویش افزایی، حال تو بحال آن مرد ماند که دسته ای هیزم بهم بست تا برد و نتوانستش برد. بسته را بنهاد و بر آن افزودن گرفت.

Яке аз муфассирон дар тафсири ин фармӯда ӣ худованд « ва аммо алсоӣли Флотнҳр » гуфт : мурод аз соил , хоҳон донишаст на хоҳони таом .

یکی از مفسران در تفسیر این فرموده ی خداوند «و اما السائل فلاتنهر» گفت: مراد از سائل، خواهان دانش است نه خواهان طعام.

Волии Басраи зоҳидиро гуфт : маро дъоӣӣ кун ! гуфт : касоне бар дарат нафринат ҳаме кунанд .

والی بصره زاهدی را گفت: مرا دعائی کن! گفت: کسانی بر درت نفرینت همی کنند.

Ҳакимӣ гуфт : агар хоҳии қадари неъматҳои дунё фаҳм кунӣ , бингар ки дар даст чаҳ касонаст ?

حکیمی گفت: اگر خواهی قدر نعمت های دنیا فهم کنی، بنگر که در دست چه کسان است؟

Ҳам ӯ гуфт : бар марди фозил ва хирадмандаст ки маҷлиси хеш аз се чизи парҳезади шухӣ , зикри занону сухан аз таом .

هم او گفت: بر مرد فاضل و خردمند است که مجلس خویش از سه چیز پرهیزد شوخی، ذکر زنان و سخن از طعام.

Иброҳӣмро пурседанд : чаро бо мардумон муошират накунӣ ? гуфт : агар бо фурӯтар аз хеш ҳамнишинӣ кунам , бо нодоняши марои бёзорд . Ва агар бо бартар аз худ ҳамнишинӣ кунам , бар ман кибри фурушад .

ابراهیم را پرسیدند: چرا با مردمان معاشرت نکنی؟ گفت: اگر با فروتر از خویش همنشینی کنم، با نادانیش مرا بیازارد. و اگر با برتر از خود همنشینی کنم، بر من کبر فروشد.

Ва агар ҳам нишинии ҳамсони хешпазирам , бар ман ҳасодат кунад . Аз ин рӯи суҳбати он кас гузидаам ки дар мсоҳбтш малолӣ нест ва дар васлаши инқитоъӣ на ва дар инсаш ваҳшатӣ нест .

و اگر هم نشینی همسان خویش پذیرم، بر من حسادت کند. از این رو صحبت آن کس گزیده ام که در مصاحبتش ملالی نیست و در وصلش انقطاعی نه و در انسش وحشتی نیست.

Дрҳдисаст ки дар биҳишт чизҳоӣӣаст ки на чашмашони дида ва на гӯшашон шунида ва на ба хотир одмӣӣ бигузаштааст .

درحدیث است که در بهشت چیزهائی است که نه چشمشان دیده و نه گوششان شنیده و نه به خاطر آدمئی بگذشته است.

Бузургӣ гуфт : ид аз он касе нест ки рахти нави пӯшидаи бал аз он касеаст ки аз ваъиди худованди амният хотир дорад .

بزرگی گفت: عید از آن کسی نیست که رخت نو پوشیده بل از آن کسی است که از وعید خداوند امنیت خاطر دارد.

Роҳибиро пурседанд : иди шумо чаҳ рӯзӣаст ? гуфт : рӯзӣ ки дар он маъсият худованд накунем , он рӯзи иди мост .

راهبی را پرسیدند: عید شما چه روزی است؟ گفت: روزی که در آن معصیت خداوند نکنیم، آن روز عید ماست.

- ид аз он касе нест ки либосии фахри дар бар дорад , бал аз он касеаст ки аз азоби охират эминаст .

- عید از آن کسی نیست که لباسی فاخر در بر دارد، بل از آن کسی است که از عذاب آخرت ایمن است.

- ид аз он касе нест ки ҷома аз порчае зарифи дӯхта , бал аз он касеаст ки роҳ дуруст медонад .

- عید از آن کسی نیست که جامه از پارچه ای ظریف دوخته، بل از آن کسی است که راه درست میداند.

Аз суханони ҳакямон : он қадри манишин то туро бинишонанд . То замонӣ ки ншондндт , дар бартарин ҷо бошӣ . Ва то мпрсндт , магӯӣ то волотарин суханро гуфта бошӣ .

از سخنان حکیمان: آنقدر منشین تا ترا بنشانند. تا زمانی که نشاندندت، در برترین جا باشی. و تا مپرسندت، مگوی تا والاترین سخن را گفته باشی.

Шайхи алтоиФаҳ , абӯи ҷаъфари Муҳамади бен ҳасани тӯсӣ , хокаши некӯи бод дар китоби алохбор , таии хабарии ҳасан , аз эмоми боқир ( ъ ) ривоят кардааст ки паёмбар ( с ) рӯзӣ дар масҷид нишаста буд мардӣ ворид шуд ва бе он ки рукӯъу суҷуди хеш тамом кунад , намозгузорад .

شیخ الطایفه، ابو جعفر محمد بن حسن طوسی، خاکش نیکو باد در کتاب الاخبار، طی خبری حسن، از امام باقر(ع) روایت کرده است که پیامبر (ص) روزی در مسجد نشسته بود مردی وارد شد و بی آن که رکوع و سجود خویش تمام کند، نمازگزارد.

Паёмбар фармуд : чунон мурғӣ ки бзири пои хеш панҷа занад . Агар вай бо чунин намозии бимирад , бад-ӣни ман дар нагузаштааст .

پیامبر فرمود: چونان مرغی که بزیر پای خویش پنجه زند. اگر وی با چنین نمازی بمیرد، بدین من در نگذشته است.

Яке аз бузургон сӯфия гуфт : фӯти вақт назд асҳоби ҳақиқати душвортар аз супурдан ҷонаст . Чаро ки супурдани ҷон , ббридн аз мардумонасту фӯти вақти ббридн аз ҳақ .

یکی از بزرگان صوفیه گفت: فوت وقت نزد اصحاب حقیقت دشوارتر از سپردن جان است. چرا که سپردن جان، ببریدن از مردمان است و فوت وقت ببریدن از حق.

Абӯи алии дқоқро пиромни ин ҳадис пурседанд ки : касе ки барои тавонгарӣ фурӯтанӣ кунад , ду сеюм дайни хеш аз даст додааст . Гуфт : бқлби мо агар фурӯтаняш кунад , тамомии дайни худ аз даст додааст .

ابو علی دقاق را پیرامن این حدیث پرسیدند که: کسی که برای توانگری فروتنی کند، دو سوم دین خویش از دست داده است. گفت: بقلب ما اگر فروتنیش کند، تمامی دین خود از دست داده است.

Шак бисёр гардӣда ва ҳар қавм муддаӣаст ки роҳаш мустақӣмаст . Ман ба лооллаҳ . . . Даст ёзидаам ва пас аз он ба ишқи хеш ба Аҳмаду алӣ . Онҷо ки сегӣ ба ишқи асҳоб Каҳф раст , чигуна ба ишқи ол набӣ нахоҳад раст ?

شک بسیار گردیده و هر قوم مدعی است که راهش مستقیم است. من به لاالله . . . دست یازیده ام و پس از آن به عشق خویش به احمد و علی. آنجا که سگی به عشق اصحاب کهف رست، چگونه به عشق آل نبی نخواهد رست؟

эй он касон ки бо фироқи хеши дигар гаванам кардаед , марои тоқат даврятон намонда .

ای آن کسان که با فراق خویش دیگر گونم کرده اید، مرا طاقت دوریتان نمانده.

Бад-ӣни бемори висол , васл арзонӣ доред . Чаро ки умр бигузаштау ҳоли ман дигргўн нагашта .

بدین بیمار وصال، وصل ارزانی دارید. چرا که عمر بگذشته و حال من دیگرگون نگشته.

Ба хати ниёии муаллиф ки худованд раҳматаш кунод :

به خط نیای مولف که خداوند رحمتش کناد:

Марои шойистагӣ висол набӯд , ту марои шойистагӣ висол бахшедӣ .

مرا شایستگی وصال نبود، تو مرا شایستگی وصال بخشیدی.

Маро ки мурдае беш набудам , зиндагӣ бахшедӣ , пас он гоҳ нодонӣамро ба хиради бадали сохтӣ .

مرا که مرده ای بیش نبودم، زندگی بخشیدی، پس آن‌گاه نادانی‌ام را به خرد بدل ساختی.