Ҳастӣ бо ҳама ӣ аҷзояши сухан ҳаме гуяд « ваон ман шайъи ءи алои исбҳи бҳмдаҳи влкни лотФқҳўни тсбиҳҳм »
هستی با همه ی اجزایش سخن همی گوید «وان من شی ء الا یسبح بحمده ولکن لاتفقهون تسبیحهم »
Аммо сухан бархе бигӯаш меояд , фаҳмида низ шавад . Ҳамчунон гуфтугӯии ду тан ки бзбони воҳид бо якдигар сухан гӯйанду садоӣ якдигар бишинаванд .
اما سخن برخی بگوش می آید، فهمیده نیز شود. همچنان گفتگوی دو تن که بزبان واحد با یکدیگر سخن گویند و صدای یکدیگر بشنوند.
Аммо сухан бархе бигӯаш ояд аммо бафаҳм дар наёяд . Ҳамчунон гуфтугӯии ду тан ки бадви забон бо якдигар сухан гӯйанд . ё ҳамчун садои ҳайвонот ки бигӯаш мо расад ё садои мо ки бигӯаш эшон .
اما سخن برخی بگوش آید اما بفهم در نیاید. همچنان گفتگوی دو تن که بدو زبان با یکدیگر سخن گویند. یا همچون صدای حیوانات که بگوش ما رسد یا صدای ما که بگوش ایشان.
Ва сухани бархе дигар на шунида шавад на бафаҳм ояд . Аммо ин маънӣ дарбора ӣ маҳҷӯбонаст вагарнаи дигарон калом ҳар чиз бишинаванд .
و سخن برخی دیگر نه شنیده شود نه بفهم آید. اما این معنی درباره ی محجوبان است وگرنه دیگران کلام هر چیز بشنوند.
Чун бути рух туаст , бути парастии беҳтар
چون بت رخ تو است، بت پرستی بهتر
Чун бодаи зҷом туаст , мастии беҳтар
چون باده زجام تو است، مستی بهتر
Аз ҳастӣ ишқи ту чунон нест шудам
از هستی عشق تو چنان نیست شدم
Кони нестӣ аз ҳазор мастии беҳтар
کان نیستی از هزار مستی بهتر
Рӯемро пурседанд сӯфӣ кист , гуфт : сӯфӣ касеаст ки на молики чизе буд на чизеи молик ӯ .
رویم را پرسیدند صوفی کیست، گفت: صوفی کسی است که نه مالک چیزی بود نه چیزی مالک او.
Аз суханони смнўни алмҳб : аввалин гоми висоли абди ҳақро субҳона онаст ки тарки нафас хеш кунад . Ва аввалин гоми даврии абди ҳақро субҳона , пайвастан ба нафас хешаст .
از سخنان سمنون المحب: اولین گام وصال عبد حق را سبحانه آن است که ترک نفس خویش کند. و اولین گام دوری عبد حق را سبحانه، پیوستن به نفس خویش است.
Шахсе бадӣгарӣ гуфт : барои нёзкии бензади ту омадам . Посух дод барои нёзкти марди кӯчакиро биёб .
شخصی بدیگری گفت: برای نیازکی بنزد تو آمدم. پاسخ داد برای نیازکت مرد کوچکی را بیاب.
Шахсеи дайгариро гуфт : бтўи ниёз кӯчакӣ дорам . Гуфт : бигзораш бузург шавад .
شخصی دیگری را گفت: بتو نیاز کوچکی دارم. گفت: بگذارش بزرگ شود.
Дар ҳадис омадааст ки бародаратро ситамгар бошад ё ситамдида , ёрӣ кун . Паёмбар ( с )ро пурседанд , чигуна ба ситамгар ёрӣ боистӣ кард ? фармуд : бо манъи вай аз ситами бештару маргро биёад оварданаш .
در حدیث آمده است که برادرت را ستمگر باشد یا ستمدیده، یاری کن. پیامبر(ص) را پرسیدند، چگونه به ستمگر یاری بایستی کرد؟ فرمود: با منع وی از ستم بیشتر و مرگ را بیاد آوردنش.
Маро чаҳ сухани пеши он ҷамол ва қад аст
مرا چه سخن پیش آن جمال و قد است
Ки сад ҳазор сифат гар кунам , яке з сад аст
که صد هزار صفت گر کنم، یکی ز صد است
Бадаст хуии ту эй ҷон ки бади ҳмигўинд
بد است خوی تو ای جان که بد همیگویند
Рахт ки ҳаст накӯ , гуфт ҳечкас ки бадаст ?
رخت که هست نکو، گفت هیچکس که بد است؟
Гуфтае дарвеши ҷони даҳ дар тариқи ошиқӣ
گفته ای درویش جان ده در طریق عاشقی
Кор душворӣ бифармо ин худ осон ман аст
کار دشواری بفرما این خود آسان من است
Аз ғами сӯрати ширини бқёмти Фарҳод
از غم صورت شیرین بقیامت فرهاد
Сад қиёмат кунад он дам ки равад кӯҳи ббод
صد قیامت کند آن دم که رود کوه بباد
Мекунад парвози тарки ҷону мисўзди равон
میکند پرواز ترک جان و میسوزد روان
То набинад шамъи худро маҷлиси орои касон
تا نبیند شمع خود را مجلس آرای کسان
Агар змни талабии ҷон чунон биафшонам
اگر زمن طلبی جان چنان بیفشانم
Ки об дар даҳани ҳозирони бгрдонм
که آب در دهن حاضران بگردانم
Марои зи ишқ на ақл ва на дайн ва на дунёст
مرا ز عشق نه عقل و نه دین و نه دنیاست
Чаҳ зиндагӣаст ки ман дорам ин чаҳ рсўоӣӣ аст
چه زندگیست که من دارم این چه رسوائی است
Ҳадиси шавқи ҳамин бас ки сӯхтам бе дӯст
حدیث شوق همین بس که سوختم بی دوست
Сухан якеаст дигарҳо иборат ороӣӣ аст
سخن یکی است دگرها عبارت آرائی است
Дар ърсот ҳамчунон рӯй кушодаи андро
در عرصات همچنان روی گشاده اندرآ
То бдъо бадал шавад даъвии додхоҳи ту
تا بدعا بدل شود دعوی دادخواه تو
Ҳар гунаҳӣ ки мекунӣ , узр ки мекунад талаб
هر گنهی که میکنی، عذر که میکند طلب
Ин ҳамаи тоъати ҳасани гирди сари гуноҳи ту
این همه طاعت حسن گرد سر گناه تو
Ҳал ҳар нукта ки бар пери хиради мушкил буд
حل هر نکته که بر پیر خرد مشکل بود
Озмудем , бики ҷуръа ӣ май ҳосил буд
آزمودیم، بیک جرعه ی می حاصل بود
Гуфтам аз мадрисаи пурсами сабаби ҳарам май
گفتم از مدرسه پرسم سبب حرم می
Дар ҳар кас ки задам бихўду лоиъқл буд
در هر کس که زدم بیخود و لایعقل بود
Хостами сӯзи дил хеш бигӯям бо шамъ
خواستم سوز دل خویش بگویم با شمع
Буд ӯро бзбони ончии маро дар дил буд
بود او را بزبان آنچه مرا در دل بود
Давлатӣ буд зи васли ту шабии Меҳрӣ ро
دولتی بود ز وصل تو شبی مهری را
Ҳайф ва сад ҳайф ки баси давлати мстъҷл буд
حیف و صد حیف که بس دولت مستعجل بود
Он ёр ки аҳд дӯстдорӣ бишикаст
آن یار که عهد دوستداری بشکست
Мерафту маниши гирифтаи доман дар даст
میرفت و منش گرفته دامن در دست
Мегуфт дигар бора бихобам бинӣ
میگفت دگر باره بخوابم بینی
Пиндошт ки баъд аз ӯ маро хобӣ ҳаст
پنداشت که بعد از او مرا خوابی هست
Аз гардиши чарх вожгӯн ме гарем
از گردش چرخ واژگون می گریم
Вази ҷаври замонаи байн ки чун ме гарем
وز جور زمانه بین که چون می گریم
Бо қади хамида чун суроҳеи шабу рӯз
با قد خمیده چون صراحی شب و روز
Дар « қаҳқаҳа »ам валек хӯни мигрим
در «قهقهه »ام ولیک خون میگریم
Офоқи бпои оҳи мо фарсангӣ аст
آفاق بپای آه ما فرسنگی است
Вази нола ӣ мо сипеҳри дӯд оҳангӣ аст
وز ناله ی ما سپهر دود آهنگی است
Дар пои умеди мост ҳар ҷо хорӣ аст
در پای امید ماست هر جا خاری است
Бар шиша ӣ умри мост ҳар ҷо сангӣ аст
بر شیشه ی عمر ماست هر جا سنگی است
Асрори вуҷӯди хоми вно пухта бимонад
اسرار وجود خام ونا پخته بماند
Ва он гавҳари баси шариф носуфта бимонад
و آن گوهر بس شریف ناسفته بماند
Ҳар каси зи сари қиёс чизе гуфтанд
هر کس ز سر قیاس چیزی گفتند
Ва он нукта ки асл буд ногуфта бимонад
و آن نکته که اصل بود ناگفته بماند
Ҳасани хеш аз рӯй хубон ошкоро карда Эй
حسن خویش از روی خوبان آشکارا کرده ای
Пас ба чашми ошиқони худро тамошо карда Эй
پس به چشم عاشقان خود را تماشا کرده ای
зи обу гули акси ҷамол хештан бинмуда Эй
ز آب و گل عکس جمال خویشتن بنموده ای
Шамъи гули рухсору моҳи сарв боло карда Эй
شمع گل رخسار و ماه سرو بالا کرده ای
Ҷуръае аз ҷоми ишқи худ бхоки афканда Эй
جرعه ای از جام عشق خود بخاک افکنده ای
Зуфунуни ақлро маҷнӯн ва шайдо карда Эй
ذوفنون عقل را مجنون و شیدا کرده ای
Гарчи маъшӯқии либоси ошиқии пӯшида Эй
گرچه معشوقی لباس عاشقی پوشیده ای
Онкӣ аз худ ҷилвае бар худ таманно карда Эй
آنکه از خود جلوه ای بر خود تمنا کرده ای
Бар рух аз машки сияҳи мишкӣни слосли баста Эй
بر رخ از مشک سیه مشکین سلاسل بسته ای
Олимиро баста ӣ занҷир савдо карда Эй
عالمی را بسته ی زنجیر سودا کرده ای
Мавкиб ҳасанат нагунҷад дар замину осмон
موکب حسنت نگنجد در زمین و آسمان
Дар даруни синаи ҳайронам ки чун ҷо карда Эй
در درون سینه حیرانم که چون جا کرده ای
Мекунӣ ҷомӣ кам андари ишқи исму расми хеш
میکنی جامی کم اندر عشق اسم و رسم خویش
Офарини бодо бар ин расмӣ ки пайдо карда Эй
آفرین بادا بر این رسمی که پیدا کرده ای
Оё оби дидагонро пас аз марги мардӣ ки моро обрӯ будӣ , ҳифз кунем ?
آیا آب دیدگان را پس از مرگ مردی که ما را آبرو بودی، حفظ کنیم؟
эй гӯр ! турои ҷасадӣ дар оғӯш нест . Бали макоримии зиндаро дар оғӯши дорӣ .
ای گور! ترا جسدی در آغوش نیست. بل مکارمی زنده را در آغوش داری.
Бҷони ту , мӯии хеш барои он ки ҷавон баназар оем , хизоб накардаам .
بجان تو، موی خویش برای آن که جوان بنظر آیم، خضاب نکرده ام.
Бали тарсам аз он буд ки агарам бо мӯии сипеди бенанд , хиради перон аз ман хоҳанд ва наёрам .
بل ترسم از آن بود که اگرم با موی سپید بینند، خرد پیران از من خواهند و نیارم.
Гуфт дирузи табибӣ ки таби ёри шикаст
گفت دیروز طبیبی که تب یار شکست
Ллаҳи алҳмд ки имрӯз ба сиҳҳати пайваст
لله الحمد که امروز به صحت پیوست
Длором , замонӣ ки мӯии биногваши сипедамро дид ки бо хизобаш аз дид ӯ мастур доштаам , гуфт : сӯрати ҳақ ба ботили мастур ҳаме кунӣ ва бо дурахшиши сароби марои бўҳми оби ҳамеи афканӣ ?
دلارام، زمانی که موی بناگوش سپیدم را دید که با خضابش از دید او مستور داشته ام، گفت: صورت حق به باطل مستور همی کنی و با درخشش سراب مرا بوهم آب همی افکنی؟
Гуфтамаш , накӯҳиш кофӣаст , ин сиёҳии либос ҳузнӣаст ки дар мотами ҷавонӣ бетон кардаам .
گفتمش، نکوهش کافی است، این سیاهی لباس حزنی است که در ماتم جوانی بتن کرده ام.
Барқи ямонӣ дарахшидан гирифт ва он гӯна ки хости марои ғамгини сохт . Ва ёди рӯзгорӣ ки дар « ҳмӣ » будем зиндаи сохт , ростӣ чаҳ рӯзгорӣ буд .
برق یمانی درخشیدن گرفت و آن گونه که خواست مرا غمگین ساخت. و یاد روزگاری که در «حمی » بودیم زنده ساخت، راستی چه روزگاری بود.
эй барқ дарахшнда баргӯӣ оё рӯзгорони васли дубора боз хоҳад гашт ? ва моро дубора иҷтимоӣ хоҳад буд ва ман брсидни орзӯҳо оё саодатманд хоҳам шуд ?
ای برق درخشنده برگوی آیا روزگاران وصل دوباره باز خواهد گشت؟ و ما را دوباره اجتماعی خواهد بود و من برسیدن آرزوها آیا سعادتمند خواهم شد؟
Ҳиҷр оё кадомин тирро дар камони ниҳод ва маро бидон брдўхт ! ва бидон , ёронро аз ман даври сохту марои он нишон дод ки набоистӣ .
هجر آیا کدامین تیر را در کمان نهاد و مرا بدان بردوخت! و بدان، یاران را از من دور ساخت و مرا آن نشان داد که نبایستی.
Онки харобаҳои сарзамини саъдии вҳмӣ ва илмонаст , ростии замон кӯдакӣ куҷост , даврони ҷавониро чаҳ пеш омад ? масарратҳои мо ҳамонанди зеборуён аз дастмон шуданд .
آنک خرابه های سرزمین سعدی وحمی و علمان است، راستی زمان کودکی کجاست، دوران جوانی را چه پیش آمد؟ مسرت های ما همانند زیبارویان از دستمان شدند.
Ростии асирии ашки резонро кадом кас биорӣ хоҳад шитофт ? ҳамонро ки ҳаргоҳ гуяд блоӣӣ бигузашт , балои дгарӣ фурӯдаш ояд .
راستی اسیری اشک ریزان را کدام کس بیاری خواهد شتافت؟ همان را که هرگاه گوید بلائی بگذشت، بلای دگری فرودش آید.
Низ ҳам ӯ рост : май фуруши ишқи ту . Ҷомӣ пеш оварад , замона оромаст , бархез шамъии биФрўзим . То чаҳ замони рози аҳволи нохушоянди хеши ҳамеи пӯшӣ , парда бияфкану дамии ороми гир !
نیز هم او راست: می فروش عشق تو. جامی پیش آورد، زمانه آرام است، برخیز شمعی بیفروزیم. تا چه زمان راز احوال ناخوشایند خویش همی پوشی، پرده بیفکن و دمی آرام گیر!
Ҳангомӣ ки маломатгарони ҳол маро бичишам диданд , ҳайрони монданд ва гуфтанд : накӯҳиши ваии дигари моро ораст .
هنگامی که ملامتگران حال مرا بچشم دیدند، حیران ماندند و گفتند: نکوهش وی دیگر ما را عار است.
Чаҳ мо токунӯн мепиндоштем касеро накӯҳиш ҳаме кунем ки май шунӯд , ҳамеи фаҳмад ва дарме ёбад .
چه ما تاکنون می پنداشتیم کسی را نکوهش همی کنیم که می شنود، همی فهمد و درمی یابد.
Ҳиҷоб аз таҷаллӣ баргиру марои бўсли хеши зиндагии бахш .
حجاب از تجلی برگیر و مرا بوصل خویش زندگی بخش.
Агарат қатли ман хушнӯд ҳаме кунад , ҳазор борати ҳалоли бод .
اگرت قتل من خشنود همی کند، هزار بارت حلال باد.
Марои ҷуз ҷонӣ намонда онро бустон , ҷон танҳо дороӣӣ туҳидастаст .
مرا جز جانی نمانده آن را بستان، جان تنها دارائی تهیدست است.
Ҷузъӣ аз маро аз хештани стондӣ , коши кули марои ҳамеи стондӣ .
جزئی از مرا از خویشتن ستاندی، کاش کل مرا همی ستاندی.
Дилро аз ман баргардонадӣ ,у ақламро бстондӣ .
دل را از من برگرداندی، و عقلم را بستاندی.
Бар дар хонаи ?ути қарнӣ истодам шавад ки бўсл нойил шавам .
بر در خانه ات قرنی ایستادم شود که بوصل نایل شوم.
Ростӣ аммо кадом кас тавонадам ёрӣ кунад то ту аз ман хушнӯди шӯй ?
راستی اما کدام کس تواندم یاری کند تا تو از من خشنود شوی؟
Марои ҷузи ту дил машғӯлӣ нест , чаро ки ғоят ҳар дил машғӯлем тўӣӣ .
مرا جز تو دل مشغولی نیست، چرا که غایت هر دل مشغولیم توئی.
Мардумонро пиромни худованди эътиқодотии гӯна гаванаст . Аммо марои тамомии эътиқодот эшонаст .
مردمان را پیرامن خداوند اعتقاداتی گونه گون است. اما مرا تمامی اعتقادات ایشان است.
Аз ишқӣ ки бидон мубталои гаштам , ҷузи шӯру иштиёқи бештари маро насибӣ нашуд .
از عشقی که بدان مبتلا گشتم، جز شور و اشتیاق بیشتر مرا نصیبی نشد.
Ва меҳнати ман дар ишқ ӯ ҷузи доира Эй набӯд ки оғозу анҷомаш якеаст .
و محنت من در عشق او جز دایره ای نبود که آغاز و انجامش یکی است.
Қаноатро реша ӣ тавонгарӣ ёфтам ва аз ин рӯ бидон дроўихтм .
قناعت را ریشه ی توانگری یافتم و از این رو بدان درآویختم.
Пас аз он , на ин кас маро бинад ки брдрхонаҳ ӯем ва на он кас бинад ки бо ваии бҷди андарам .
پس از آن، نه این کس مرا بیند که بردرخانه اویم و نه آن کس بیند که با وی بجد اندرم.
Бад-ӣни гӯна бедарҳамӣ , тавонгарона ҳаме зему байни мардумон чунон шоҳӣ рафт ва омад ҳаме кунам .
بدین گونه بی درهمی، توانگرانه همی زیم و بین مردمان چونان شاهی رفت و آمد همی کنم.
Моро андаки ғзоӣӣ ҳаме оварад ва бисёраш ҳамеи пиндорад , инро сабаб чашм ӯст .
ما را اندک غذائی همی آورد و بسیارش همی پندارد، این را سبب چشم اوست.
Бахти бадро байн ки рӯзии ман бадаст касеаст ки ҳар чизеро дубаробар ҳаме бинад .
بخت بد را بین که روزی من بدست کسی است که هر چیزی را دوبرابر همی بیند.
Касе ки тамомии умрро дар ҷиҳати суди аҳл хеш бакӯшад , бҳкмт нарасад .
کسی که تمامی عمر را در جهت سود اهل خویش بکوشد، بحکمت نرسد.
Ва ҷузи ҷавонии холӣ аз ғаму гирифторӣ , касе дигарро дастрасӣ ба дониш нест .
و جز جوانی خالی از غم و گرفتاری، کسی دیگر را دسترسی به دانش نیست.
Луқмони ҳаким низ ки хабари фазлашро корвонҳо бойени сӯ ва он сӯ май бурданд .
لقمان حکیم نیز که خبر فضلش را کاروانها باین سو و آن سو می بردند.
Агар дучори туҳидастӣу аёл будӣ , ҳаргизи гову хар аз якдигари тамизи надодӣ .
اگر دچار تهیدستی و عیال بودی، هرگز گاو و خر از یکدیگر تمیز ندادی.
Агарат на молӣаст ки моро судии расонӣ ва на донишӣ ки дайнмонро ҳосилӣ дошта бошӣ ,
اگرت نه مالی است که ما را سودی رسانی و نه دانشی که دینمان را حاصلی داشته باشی،
Ва низ умедӣ дар балоёи бтў нмитўон дошт , бигзор муҷассамае аз гул чун ту созем .
و نیز امیدی در بلایا بتو نمیتوان داشت، بگذار مجسمه ای از گل چون تو سازیم.
Чондкии молу фузӯнии орўзҳои маро дар ин сарзамин бирафт ва омад бисёр водоштааст .
چاندکی مال و فزونی آروزها مرا در این سرزمین برفت و آمد بسیار واداشته است.
Шабро агар дар шаҳрии монам , ҳануз ором нагирифта штронми бароа ҳаме уфтанд ту гўӣии ман андешае барангехтаам ки соъатӣ низ яксон натавонам монад .
شب را اگر در شهری مانم، هنوز آرام نگرفته شترانم براه همی افتند تو گوئی من اندیشه ای برانگیخته ام که ساعتی نیز یکسان نتوانم ماند.
Прсидндмон ки ҳолатон чигунааст , суолашон бо бадрӯд ҳамзамон шуд .
پرسیدندمان که حالتان چگونه است، سوالشان با بدرود همزمان شد.
Ҳануз нарасида бори брстим . Росташи байни фурӯд омадану бароа омаданмон тафовутӣ наёфтем .
هنوز نرسیده بار برستیم. راستش بین فرود آمدن و براه آمدنمان تفاوتی نیافتیم.