Аз наҳҷи албалоға : бандагони худо , парҳез пеша кунед ва бо корҳои хеши брмргтон пешӣ гиреду ончӣ боқӣаст ба баҳоии ончӣ фонӣаст харидорӣ кунед .

از نهج البلاغه: بندگان خدا، پرهیز پیشه کنید و با کارهای خویش برمرگتان پیشی گیرید و آنچه باقی است به بهای آنچه فانی است خریداری کنید.

Бор бар борагӣ наед чаҳ сафаратони ногузир буду марг бар саратон соя андохта . Аз он касон бошед ки чун бонгашон заданд , ҳушёри гаштанд ва донистанд ки дунёи хона ӣ эшон нашавад ва онро таъвиз карданд .

بار بر بارگی نهید چه سفرتان ناگزیر بود و مرگ بر سرتان سایه انداخته. از آن کسان باشید که چون بانگشان زدند، هشیار گشتند و دانستند که دنیا خانه ی ایشان نشود و آن را تعویض کردند.

Чаҳ худованди шуморо ба абас халқ нафармӯдау беҳуда раҳоятон накунад . Байни шумоу фирдавс ё ҷаҳаннами ҷузи марги фосила Эй несту онмдти гузашт ҳар лаҳза кӯтоҳ кунаду гузашт ҳар соъат ба харобаш дучор кунад . Ва аз ин рӯ боядаш кӯтоҳ донист .

چه خداوند شما را به عبث خلق نفرموده و بیهوده رهایتان نکند. بین شما و فردوس یا جهنم جز مرگ فاصله ای نیست و آنمدت گذشت هر لحظه کوتاه کند و گذشت هر ساعت به خرابش دچار کند. و از این رو بایدش کوتاه دانست.

Бе шаки он ғоиб ки ҳар рӯзу шабии тозаи гомашро тез кунад , бсрът боз хоҳад омад ва он раҳрав ки комёбӣ ё нокомии пеши орад , шоистаи созу барг буд .

بی شک آن غایب که هر روز و شبی تازه گامش را تیز کند، بسرعت باز خواهد آمد و آن رهرو که کامیابی یا ناکامی پیش آرد، شایسته ساز و برگ بود.

Аз ин рӯи ончии фардоятон ҳифз кунад , имрӯз аз дунё баргиред . Он бандаро тавон парҳезгори шимурд ки худои хеши пурситад , нафаси хеш панд диҳаду тавбаи пеши орад ва бар шҳўотш пирӯз шавад .

از این رو آنچه فردایتان حفظ کند، امروز از دنیا برگیرید. آن بنده را توان پرهیزگار شمرد که خدای خویش پرستد، نفس خویش پند دهد و توبه پیش آرد و بر شهواتش پیروز شود.

Чаҳ аҷалаш пинҳонасту орзӯяши ҳилагару шайтонаш баргумоштааст то мураккаби маъсиятро чунон ороед ки вай бар он брншинд .

چه اجلش پنهان است و آرزویش حیله گر و شیطانش برگماشته است تا مرکب معصیت را چنان آراید که وی بر آن برنشیند.

Ва чунонаш умеди имкон тавба диҳад ки одамии он қадар ба тавба тохир кунад ки маргаш дар расад дар сӯратӣ ки беш аз ҳар чиз аз он ғофил бӯдааст .

و چنانش امید امکان توبه دهد که آدمی آن قدر به توبه تاخیر کند که مرگش در رسد در صورتی که بیش از هر چیز از آن غافل بوده است.

Дареғ бар он ғофил ки гузашти умраш бар ӯ ҳуҷҷат буду рӯзгораши виро ба бдхтӣ кашонад . Аз худованди ҳамеи хоҳем ки мо ва шуморо аз он касон кунад ки на аз неъмати вай мағрур шаванд . Ва на аз итоати парвардгорӣ чизе фурӯгузоранд ва на пас аз марги пушаймонӣу андӯҳ бсроғшон ояд .

دریغ بر آن غافل که گذشت عمرش بر او حجت بود و روزگارش ویرا به بدختی کشاند. از خداوند همی خواهیم که ما و شما را از آن کسان کند که نه از نعمت وی مغرور شوند. و نه از اطاعت پروردگاری چیزی فروگذارند و نه پس از مرگ پشیمانی و اندوه بسراغشان آید.

Хоҷаи низоми алмалики пас аз он ки Ғаззолии зуҳд пеша карду тадриси Низомияи бгзошт , буи навишт ва дар он виро хонд то ба Бағдод ояду ваъда ӣ маносибӣ ъолиш дод . Ончӣ меояд , айни посухи Ғаззолӣ ба хоҷааст :

خواجه نظام الملک پس از آن که غزالی زهد پیشه کرد و تدریس نظامیه بگذاشت، بوی نوشت و در آن ویرا خواند تا به بغداد آید و وعده ی مناصبی عالیش داد. آنچه می آید، عین پاسخ غزالی به خواجه است:

Бисмии аллоҳи арраҳмони арраҳим :у лкли ваҷҳи ҳўи мавлоҳо Фосбқўои алхирот

بسم الله الرحمن الرحیم: و لکل وجه هو مولیها فاسبقوا الخیرات

Бидон ки мардумон дар рӯ кардан бидонча шумояш пазируфтаанд , се тайифаанд , тайифае оммаанд ки домана ӣ дидашон то ончӣ ки зӯдтар аз дунё бадаст ояд , мқсўраст .

بدان که مردمان در رو کردن بدانچه شمایش پذیرفته اند، سه طایفه اند، طایفه ای عامه اند که دامنه ی دیدشان تا آنچه که زودتر از دنیا بدست آید، مقصور است.

Ва расӯли худо ( с ) эшонро аз чунин равишӣ манъ карда ва фармуд : зиёни ҳеҷ гурги дарандае дар гила ӣ гӯсфандии бондозаҳ ӣ зиёни моли дӯстӣу исрофи одамӣ ба дайн вай набӯд .

و رسول خدا(ص) ایشان را از چنین روشی منع کرده و فرمود: زیان هیچ گرگ درنده ای در گله ی گوسفندی باندازه ی زیان مال دوستی و اسراف آدمی به دین وی نبود.

Тайифа ӣ дигар хавосанд ки охиратро роҷҳ ҳаме донанд ва огоҳанд ки охирати нек тараст ва барои он ба дунё ба кирдори неки дасти ҳамеи ёзнд . Паёмбари худо ( с ) ӣнонро низ ба тақсири мансӯби дониста ва фармӯдааст :

طایفه ی دیگر خواص اند که آخرت را راجح همی دانند و آگاه اند که آخرت نیک تر است و برای آن به دنیا به کردار نیک دست همی یازند. پیامبر خدا(ص) اینان را نیز به تقصیر منسوب دانسته و فرموده است:

Дунё ба шоистагони охират ҳаромасту охират ба шоистагони дунё низ ҳаром . Ва ин ҳар ду бар аҳли худованд ҳаромаст . Тайифа ӣ сеюм хавос вижаанд ки донистаанд , болой ҳар чизеи чиз дайгарӣаст ва худ нопойдорасту хирадманди нопойдорро дӯст надорад .

دنیا به شایستگان آخرت حرام است و آخرت به شایستگان دنیا نیز حرام. و این هر دو بر اهل خداوند حرام است. طایفه ی سوم خواص ویژه اند که دانسته اند، بالای هر چیزی چیز دیگری است و خود ناپایدار است و خردمند ناپایدار را دوست ندارد.

Эшон ба яқин дарёфтаанд ки дунёу охират , худ махлуқ худосту муҳимтарин умӯри дунёи ду амри миён тиҳӣаст , хӯрдан ва даромехтан .

ایشان به یقین دریافته اند که دنیا و آخرت، خود مخلوق خداست و مهم ترین امور دنیا دو امر میان تهی است، خوردن و درآمیختن.

Ва ҳайвонот низ дар ин ҳар ду амр кам арҷ бо одамӣ мшорканд ва аз ин рӯ аз он рӯй гардондаанд ва ба холиқу молику мавҷади онҳо рӯй кардаанд .

و حیوانات نیز در این هر دو امر کم ارج با آدمی مشارک اند و از این رو از آن روی گردانده اند و به خالق و مالک و موجد آنها روی کرده اند.

Бад-ӣни тартиби маънӣ « валлоҳи хирўобқӣ »ро нек донистаанду маънӣ « лооллаҳи алооллаҳ » барояшон равшан гашта ва низ ин ки ҳар кас ба ҷузи худованд рӯ кунад , аз ширк холӣ нест .

بدین ترتیب معنی «والله خیروابقی » را نیک دانسته اند و معنی «لاالله الاالله » برایشان روشن گشته و نیز این که هر کس به جز خداوند رو کند، از شرک خالی نیست.

Назд ӣнони мавҷӯдот дўгўнаҳаст , худоу ғайри худо . Ва он дуро каффаҳои мизони хеш ниҳодаанду дилашони забона ӣ он мизонаст .

نزد اینان موجودات دوگونه است، خدا و غیر خدا. و آن دو را کفه های میزان خویش نهاده اند و دلشان زبانه ی آن میزان است.

Ва ҳар бор ки бенанди длҳоишон ба каффа ӣ худованд моиласт , ба сангинии каффаи ҳасанот ҳукм кунанд . Ва ҳар бор ки онҳоро ба каффа ӣ ғайрихудованди моили бенанд , ба сангинии он ҳукми намоянд .

و هر بار که بینند دلهایشان به کفه ی خداوند مایل است، به سنگینی کفه حسنات حکم کنند. و هر بار که آنها را به کفه ی غیرخداوند مایل بینند، به سنگینی آن حکم نمایند.

Ва ҳамчунон ки тайифа ӣ аввал дар қиболи тайифа ӣ дувуми омӣ маҳсӯбанд , табақа ӣ дувум низ дар қобили табақа ӣ сеюм омӣ баҳисоб оянд . Ва бад-ӣни гӯна , ин се тайифа , ду тайифа гирданд .

و همچنان که طایفه ی اول در قبال طایفه ی دوم عامی محسوب اند، طبقه ی دوم نیز در قابل طبقه ی سوم عامی بحساب آیند. و بدین گونه، این سه طایفه، دو طایفه گردند.

Акнӯн гӯям ки садраъзами маро аз мартаба ӣ боло ба мартаба ӣ поин хондааст дар ҳоле ки ман ӯро аз мартаба ӣ поин ба мартаба ӣ боло ки аъло алӣин аст хон .

اکنون گویم که صدراعظم مرا از مرتبه ی بالا به مرتبه ی پائین خوانده است در حالی که من او را از مرتبه ی پائین به مرتبه ی بالا که اعلی علیین است خوان.

Ва роҳи худовандӣ аз Бағдоду Тӯс ва ҳар ҷои дигар якеаст ва ҳеҷ якашон наздиктар аз дайгарӣ нест . Аз худованди мутаъол ҳаме хоҳам ки вайро аз хоби ғифлати барангезад то пеш аз он ки кор аз дасти бишавад , имрӯзу фардои хешро нек назар кунад . Вассалом .

و راه خداوندی از بغداد و طوس و هر جای دیگر یکی است و هیچ یکشان نزدیک تر از دیگری نیست. از خداوند متعال همی خواهم که وی را از خواب غفلت برانگیزد تا پیش از آن که کار از دست بشود، امروز و فردای خویش را نیک نظر کند. والسلام.

Абӯи Саиди исфаҳонии шоирии зарифи табъ буду гӯшӣ сангин дошт . Ва ҳар гоҳ касе ӯро мухотаб ме сохт , мегуфт : баландтар бигӯӣ , гӯши ман низ монанди дили тест .

ابو سعید اصفهانی شاعری ظریف طبع بود و گوشی سنگین داشت. و هر گاه کسی او را مخاطب می ساخت، می گفت: بلندتر بگوی، گوش من نیز مانند دل تست.

Вай аз ҷумла ӣ шоирони соҳиби бен ибодасту съолбӣ дар ятемаи алдҳр аз ӯ зикр Бамён овардааст . Шеъраш дар ниҳояти зибоӣӣ буд .

وی از جمله ی شاعران صاحب بن عباد است و ثعالبی در یتیمه الدهر از او ذکر بمیان آورده است. شعرش در نهایت زیبائی بود.

Аз зароифии аъроб , асмъӣ гуфт : шунидам аъробӣӣ мегуфт : худовандо модарамро бибахшоӣ .

از ظرایف اعراب، اصمعی گفت: شنیدم اعرابئی میگفت: خداوندا مادرم را ببخشای.

Гуфтамаш : чаро падарро дуо накунӣ ? гуфт : падарам мардӣаст ки барои худ чора Эй кунад . Аммо модарами занӣ заъифаст .

گفتمش: چرا پدر را دعا نکنی؟ گفت: پدرم مردی است که برای خود چاره ای کند. اما مادرم زنی ضعیف است.

Ҳакимиро гуфтанд : зчаҳи рӯи тарк дунё бигуфтӣ ? гуфт аз он рӯ ки аз неъматҳои гуворояши маҳрӯмам ва додаҳои тирау мукаддарашро низ нахоҳам .

حکیمی را گفتند: زچه رو ترک دنیا بگفتی؟ گفت از آن رو که از نعمت های گوارایش محرومم و داده های تیره و مکدرش را نیز نخواهم.

Орифиро гуфтанд : насиби хеш аз дунёи бустон чаро ки ту нопойдорӣ . Гуфт : инак ки нопойдорам , боистааст ки насиби хеши нстонм .

عارفی را گفتند: نصیب خویش از دنیا بستان چرا که تو ناپایداری. گفت: اینک که ناپایدارم، بایسته است که نصیب خویش نستانم.

Пиндор ки ба ҳар чаҳ хоҳӣ раседӣ ва бар замона ҳукӯмат ёфтӣ магар на инаст ки зиндагиро марг дар интиҳост ва ҳар чаҳ бадаст ояд , саранҷом аз одамӣ ҳаме гиранд ?

پندار که به هر چه خواهی رسیدی و بر زمانه حکومت یافتی مگر نه این است که زندگی را مرگ در انتهاست و هر چه بدست آید، سرانجام از آدمی همی گیرند؟

Аз суханони Искандар : Фрмонрўоӣии хирад бар хирадманд , нерӯмандтар аз султа ӣ шамшер бар аҳмақаст .

از سخنان اسکندر: فرمانروائی خرد بر خردمند، نیرومندتر از سلطه ی شمشیر بر احمق است.

Бармеони банди Қобӯси вушмгири пора ӣ коғазии ёФнд ки ба хати худ барони навишта буд : агар макри варзии табиӣ одамиёнаст , итмӣнон кардани бадӣгарӣ аҷзаст агар марги ногузир фаро хоҳад расед , такя кардан бар дунё ҳмқаст ва агар фазои ҳақ буд , дурандешӣ беҳудааст .

برمیان بند قابوس وشمگیر پاره ی کاغذی یافند که به خط خود برآن نوشته بود: اگر مکر ورزی طبیعی آدمیان است، اطمینان کردن بدیگری عجز است اگر مرگ ناگزیر فرا خواهد رسید، تکیه کردن بر دنیا حمق است و اگر فضا حق بود، دوراندیشی بیهوده است.

Ҳакимӣ гуфт : агар иззати ҷўӣӣ , ба тоъати ҷӯй , ва агар бе ниёзии хоҳӣ дар қаноати хоҳ , чаҳ ҳаркаси тоъат худо кунад , пирӯзяш бисёр шавад ва касе ки дар шарҳи шаҳоби Ровандӣ омадааст ки :

حکیمی گفت: اگر عزت جوئی، به طاعت جوی، و اگر بی نیازی خواهی در قناعت خواه، چه هرکس طاعت خدا کند، پیروزیش بسیار شود و کسی که در شرح شهاب راوندی آمده است که:

Дар ахбор омадааст ки хуфтан дар фосила ӣ тулӯъи фаҷру тулӯъи хуршед макрӯҳаст . Чаро ки ин вақт аз он бахши рӯзӣ мардумонаст .

در اخبار آمده است که خفتن در فاصله ی طلوع فجر و طلوع خورشید مکروه است. چرا که این وقت از آن بخش روزی مردمان است.

Ҳакимӣ гуфт : дунёи сарой андӯҳаст . Аз ин рӯи он кас ки дар талаби дунё шитоб кунад , хештанро ба ранҷ андар андохтааст ва он кас ки дар талабаши диранг раво дорад , ёронашро ба ранҷи афканда .

حکیمی گفت: دنیا سرای اندوه است. از این رو آن کس که در طلب دنیا شتاب کند، خویشتن را به رنج اندر انداخته است و آن کس که در طلبش درنگ روا دارد، یارانش را به رنج افکنده.

Ҳакимӣ гуфт : он кас ки туро барои корӣ дӯст бидорад , ҳангомӣ ки анҷом шуд , рҳоят кунад .

حکیمی گفت: آن کس که ترا برای کاری دوست بدارد، هنگامی که انجام شد، رهایت کند.

Низ ҳакямони рост : инс ба маҷлиси хавос шояд на ҳар маҷлис пуромад ва шуд . Низ аз ҳам эшонаст : инсоф набӯд ки одамӣ аз дӯстони инсофи талабад .

نیز حکیمان راست: انس به مجلس خواص شاید نه هر مجلس پرآمد و شد. نیز از هم ایشان است: انصاف نبود که آدمی از دوستان انصاف طلبد.

эй дунёи хоҳ , рӯзии дунёяти ошиқ сохтааст . Аммо агар рӯ гирданд пешмони шӯй .

ای دنیا خواه، روزی دنیایت عاشق ساخته است. اما اگر رو گرداند پیشمان شوی.

Аз васоёии амирмўмнон ( ъ ) ба фарзандон : эй фарзандон , бо мардумони чунон муошират кунед ки агар аз эшон ғоиби шадид , муштоқатон шаванд . Ва агаратон аз даст доданд , бар шумо бгринд .

از وصایای امیرمومنان(ع) به فرزندان: ای فرزندان، با مردمان چنان معاشرت کنید که اگر از ایشان غایب شدید، مشتاقتان شوند. و اگرتان از دست دادند، بر شما بگریند.

эй фарзандон , дилҳои одамиён чунон сипоҳӣонеанд пайваста ки бдўстии якдигарро бингаранд ва бидон бо ҳам наҷво кунанд ва ба буғз низ ҳангоми нафрат .

ای فرزندان، دلهای آدمیان چونان سپاهیانی اند پیوسته که بدوستی یکدیگر را بنگرند و بدان با هم نجوا کنند و به بغض نیز هنگام نفرت.

Аз ин рӯ агар касе робии он ки хайрӣ аз ӯ ба шумо расида бошад , дӯст доштед , бадв умедвор бошед ва агар касеро паии онкии шарӣ аз ӯ ба шумо расида бошад , душман доштед , аз ан бар ҳазар бошед .

از این رو اگر کسی رابی آن که خیری از او به شما رسیده باشد، دوست داشتید، بدو امیدوار باشید و اگر کسی را پی آنکه شری از او به شما رسیده باشد، دشمن داشتید، از ان بر حذر باشید.

Аз китоби алмилалу алнҳл : зобтаҳ дар тақсими мардумон онаст ки гўӣӣ , порае аз мардум на маҳсусотро бовар доранд на маъқӯлотро , ӣнон суфистоиёнанд .

از کتاب الملل و النحل: ظابطه در تقسیم مردمان آن است که گوئی، پاره ای از مردم نه محسوسات را باور دارند نه معقولات را، اینان سوفسطائیان اند.

Порае дигари маҳсусотро бовар доранд , аммо маъқӯлотро на . ӣнони табиӣ машрабанд . Порае аммо маҳсусу маъқӯлро бовар доранд аммо ҳудӯду аҳкомро намепазиранд . ӣнони файласуфон даҳрӣанд .

پاره ای دیگر محسوسات را باور دارند، اما معقولات را نه. اینان طبیعی مشرب اند. پاره ای اما محسوس و معقول را باور دارند اما حدود و احکام را نمی پذیرند. اینان فیلسوفان دهری اند.

Ҷамъӣ низ маҳсусоту маъқӯлоту ҳудӯду аҳкомро бовар доранд аммо шариъати исломро напазиранд . ӣнон собӣонанд .

جمعی نیز محسوسات و معقولات و حدود و احکام را باور دارند اما شریعت اسلام را نپذیرند. اینان صابئان اند.

Гуруҳеи дигари тамомии онҳоу шариъати исломро низ пазируфтаанд аммо шариъати паёмбари моро ( с ) напазируфтаанд . ӣнони зардуштёну яҳудён внсронёнанд . Бархе низ ба тамоми онҳо эътиқод доранд . Эшон мусулмонанд .

گروهی دیگر تمامی آنها و شریعت اسلام را نیز پذیرفته اند اما شریعت پیامبر ما را(ص) نپذیرفته اند. اینان زردشتیان و یهودیان ونصرانیان اند. برخی نیز به تمام آنها اعتقاد دارند. ایشان مسلمان اند.

Аз китоби иддаи алдоъӣу нҷоҳи алсоъӣ , Абуабдуллои ҷаъфари бен Муҳамади алсодқ ( ъ ) мФзли бен солеҳро гуфт : эй мФзл , худовандро бандагонӣаст ки ба сари холиси вай буи пардозанд .

از کتاب عده الداعی و نجاح الساعی، ابوعبدالله جعفر بن محمد الصادق (ع) مفضل بن صالح را گفت: ای مفضل، خداوند را بندگانی است که به سر خالص وی بوی پردازند.

Ва ӯ низ субҳона , бо никўӣии холиси хеши бадишони пардозад . ӣнони ҳамон касонеанд ки рӯзи ҷазо , номаи кирдорашон , аз кори зишт холӣасту ҳангомӣ ки дар қиболи ҳазрат ҳақ истанд , эшонро мамлу аз розҳоӣӣ ҳаме кунад ки эшон бар ӯ доштаанд .

و او نیز سبحانه، با نیکوئی خالص خویش بدیشان پردازد. اینان همان کسانی اند که روز جزا، نامه کردارشان، از کار زشت خالی است و هنگامی که در قبال حضرت حق ایستند، ایشان را مملو از رازهائی همی کند که ایشان بر او داشته اند.

Гуфтам : срўро , чаро чунинаст ? фармуд ба сабаби он ки рози миёни худ ва ӯро ҳифз кардаанд .

گفتم: سرورا، چرا چنین است؟ فرمود به سبب آن که راز میان خود و او را حفظ کرده اند.

Пиндорами бобо фиғонӣаст ки қариби ҳамин мазмунро сурӯдааст :

پندارم بابا فغانی است که قریب همین مضمون را سروده است:

Аъробӣиро гуфтанд : фардост ки худованд ба ҳисобат расад . Гуфт : эй фалон , шодам кардӣ . Чаҳ , Карими ҳангомӣ ки ҳисобӣ кашад , бахшандагӣ кунад .

اعرابئی را گفتند: فرداست که خداوند به حسابت رسد. گفت: ای فلان، شادم کردی. چه، کریم هنگامی که حسابی کشد، بخشندگی کند.

Ҳикоят кардаанд ки орифии ҷома Эй бадухт ва дар он неки маҳорати хеш ба кори барад . Аммо ҳангомӣ ки онро бФрўхт , ба сабаби уюбӣ ки дошт , пасаш овараданд . Ориф бигирист .

حکایت کرده اند که عارفی جامه ای بدوخت و در آن نیک مهارت خویش به کار برد. اما هنگامی که آن را بفروخت، به سبب عیوبی که داشت، پسش آوردند. عارف بگریست.

Муштарӣ гуфт : эй фалон , гиря бигзор . Ман бад-ӣни ҷомаи розӣам . Гуфт : гиряам аз он нест . Бал аз онаст ки дар кори ин ҷомаи тамомии кӯшишу маҳорати хеши бакори барадаму бсбби уюбӣ ки бар ман пинҳон буд , маро пасаш доданд . Аз ин рӯи тарсам аз онаст ки кори чиҳил солаи ман низ баҳмони сабаб , маро пас дода шавад .

مشتری گفت: ای فلان، گریه بگذار. من بدین جامه راضیم. گفت: گریه ام از آن نیست. بل از آن است که در کار این جامه تمامی کوشش و مهارت خویش بکار بردم و بسبب عیوبی که بر من پنهان بود، مرا پسش دادند. از این رو ترسم از آن است که کار چهل ساله من نیز بهمان سبب، مرا پس داده شود.

Орифиро пурседанд : субҳ чигуна бархестӣ ? гуфт : таассуфи хорон бар дируз , нафрати дорон бар имрӯзу умедворон бар фардо .

عارفی را پرسیدند: صبح چگونه برخاستی؟ گفت: تاسف خواران بر دیروز، نفرت داران بر امروز و امیدواران بر فردا.

Касе ки ба ту гумони хайрии барад , бо кирдори хеш тасдиқаш кун .

کسی که به تو گمان خیری برد، با کردار خویش تصدیقش کن.

Миёни ду корӣ ки лиззати яке аз он ду бугзарад ва пай омадҳояш монад ,у корӣ ки масорифаш бугзарад ва аҷраш бимонад , тафовут бисёраст .

میان دو کاری که لذت یکی از آن دو بگذرد و پی آمدهایش ماند، و کاری که مصارفش بگذرد و اجرش بماند، تفاوت بسیار است.

Яҳёи бен маоз дар мноҷотш гуфт : худовандо , давр нест ки умеди ман ба ту бо ҳамаи гуноҳкорӣ , бар умеди ман ба аъмоли неки хеш ғолиб шавад .

یحیی بن معاذ در مناجاتش گفت: خداوندا، دور نیست که امید من به تو با همه گناهکاری، بر امید من به اعمال نیک خویش غالب شود.

Чаҳ ман дар корҳои хеш ба хулӯси худ муътамад бӯдаам ва бо ин ҳама боистӣ аз он битарс андар бошам чаҳ ба табоҳии маърӯфам . Ва ҳамеи байнам ки дар гноҳонм ба афви ту муътамадам ва ту ки ба ҷӯади мавсуфӣ чигунаам нбхшоӣӣ .

چه من در کارهای خویش به خلوص خود معتمد بوده ام و با این همه بایستی از آن بترس اندر باشم چه به تباهی معروفم. و همی بینم که در گناهانم به عفو تو معتمدم و تو که به جود موصوفی چگونه ام نبخشائی.

Аз ғурарулҳикам , аз суханони амири муъминон ( ъ ) : дӯст низ инсонӣаст ,у фарқаш бо ту ин ки ҷуз туаст . Зани саропо фитнааст . Ва фитнатар аз он ин ки одамӣ аз ӯ ногузираст .

از غررالحکم، از سخنان امیر مومنان(ع): دوست نیز انسانی است، و فرقش با تو این که جز تو است. زن سراپا فتنه است. و فتنه تر از آن این که آدمی از او ناگزیر است.

Ширкат дар моли бархӯрд падед оварад . Аммо ширкат дар рой ба савоби анҷомад . Ончӣ сабаб мешавад ки нотавон ба хост худ расад , ҳамонаст ки тавоноро аз талаб боз медорад .

شرکت در مال برخورد پدید آورد. اما شرکت در رای به صواب انجامد. آنچه سبب می شود که ناتوان به خواست خود رسد، همان است که توانا را از طلب باز می دارد.

Хидматкори хешро агар нофармонӣ худовандӣ кард , танбеҳ кун ва агар нофармонӣ ту кунад , бар ӯ бибахшоӣ . Аз ҳар чизеи тозаашро багазин ҷузи ёрон ки куҳанашон ба буд . Кори некро бо фаромӯши карданаши зинда нигоҳ дорад . Чаҳ миннат , кори некро табоҳ мекунад .

خدمتکار خویش را اگر نافرمانی خداوندی کرد، تنبیه کن و اگر نافرمانی تو کند، بر او ببخشای. از هر چیزی تازه اش را بگزین جز یاران که کهنشان به بود. کار نیک را با فراموش کردنش زنده نگاه دارد. چه منت، کار نیک را تباه می کند.

Аз китоби вароам : ду фиришта бикдигр бархӯрданд ва аз кор якдигар пурседанд . Аввалӣ гуфт : ба ман дастур дода шуд ки моҳӣиро ки иҳўдӣӣ хостааст , баҳраш барам . Дайгарӣ гуфт : ман аммо маъмурам ки равғаниро ки фалони зоҳид орзӯ кардааст , бирезам .

از کتاب ورام: دو فرشته بیکدیگر برخوردند و از کار یکدیگر پرسیدند. اولی گفت: به من دستور داده شد که ماهئی را که یهودئی خواسته است، بهرش برم. دیگری گفت: من اما مامورم که روغنی را که فلان زاهد آرزو کرده است، بریزم.

Деви ҷонўси рӯзии заниро дид ки сайлаш май барад . Гуфт : ин ҷо он ҷост ки мисл гуфтааст , бигзор шарро шарҳои дигар бишӯяд . Низ заниро дид ки оташ ҳамл мекард . Гуфт : ҳомили шартар аз мҳмўласт .

دیو جانوس روزی زنی را دید که سیلش می برد. گفت: این جا آن جاست که مثل گفته است، بگذار شر را شرهای دگر بشوید. نیز زنی را دید که آتش حمل می کرد. گفت: حامل شرتر از محمول است.

Низ заниро дид ки ороста , рӯзи ид берун гаштааст . Гуфт : ин зани буруни омада то бенандаш на он ки бинад . Духтаракиро дид ки китоб май омухт , гуфт : заҳрӣаст ки заҳр менӯшанд .

نیز زنی را دید که آراسته، روز عید بیرون گشته است. گفت: این زن برون آمده تا بینندش نه آن که بیند. دخترکی را دید که کتاب می آموخت، گفت: زهری است که زهر می نوشاند.

Яке аз ёрон Искандар гуфт : шабии ваии ёронро хонд то ситорагонро ба эшон нишон диҳаду хавос ва масирашон бинмоӣанд . Ҳамагиро ба боғии бараду қадами занон бо дасти ситорагонро менамӯд то ин ки ба чоҳӣ андар афтод . Гуфт : касе ки ба дониши фавқонии пардозад , ба балои таҳтоне гирифтор шавад .

یکی از یاران اسکندر گفت: شبی وی یاران را خواند تا ستارگان را به ایشان نشان دهد و خواص و مسیرشان بنمایاند. همگی را به باغی برد و قدم زنان با دست ستارگان را می نمود تا این که به چاهی اندر افتاد. گفت: کسی که به دانش فوقانی پردازد، به بلای تحتانی گرفتار شود.

Ҳасани басариро гуфтанд : дунёро чигуна бинӣ ? гуфт : таваққуъи балояши маро аз шодмонӣ ба фарохяш боздоштааст .

حسن بصری را گفتند: دنیا را چگونه بینی؟ گفت: توقع بلایش مرا از شادمانی به فراخیش بازداشته است.

Аз суханони ҳасан : эй одамизода , ту асири днёӣӣ ва аз лазоизаш ба чизе ки ҳаме гузарад , хушнӯдӣ , ва аз неъматҳояш ба ончӣ шавад ва аз Фрмонрўоӣиш бидонча тамом гардад .

از سخنان حسن: ای آدمیزاده، تو اسیر دنیائی و از لذایذش به چیزی که همی گذرد، خشنودی، و از نعمتهایش به آنچه شود و از فرمانروائیش بدانچه تمام گردد.

Ҳамвора гуноҳи хешу амволи аҳлати афзӯн ҳаме кунӣ . Дар сӯратӣ ки чун ҳалоки шӯии гноҳонтро бо худ ба гӯри хоҳии бараду амволро баҳри наздиконати хоҳии ниҳод .

همواره گناه خویش و اموال اهلت افزون همی کنی. در صورتی که چون هلاک شوی گناهانت را با خود به گور خواهی برد و اموال را بهر نزدیکانت خواهی نهاد.

Диъбили шоирро гуфтанд : тнҳоӣӣ чист ? гуфт : мардумонро нигоҳ кардан ва сипас сурӯд :

دعبل شاعر را گفتند: تنهائی چیست؟ گفت: مردمان را نگاه کردن و سپس سرود:

Одамиён чаҳ фаровонанд , на аммо чаҳ андаканд ! худованд ҳаме донад ки ман носавобӣ нагуфтаам .

آدمیان چه فراوانند، نه اما چه اندکند! خداوند همی داند که من ناصوابی نگفته ام.

Чаро ки ҳангомӣ ки чашми боз ҳаме кунам , бар бисёре ҳаме уфтад . Аммо баростӣ бродмӣӣ науфтад .

چرا که هنگامی که چشم باز همی کنم، بر بسیاری همی افتد. اما براستی برآدمئی نیفتد.

Умри бен абдулазизи бдъо ҳаме гуфт : худовандо маро ба ниёзмандӣ ба худат бе ниёзии даҳ . Ва ба бениёзӣ аз худат фақирам магардон .

عمر بن عبدالعزیز بدعا همی گفت: خداوندا مرا به نیازمندی به خودت بی نیازی ده. و به بی نیازی از خودت فقیرم مگردان.

Умри бен абдулазиз ба ъдии бен артоаҳ навишт : аз миёни бкрбни Абдуллоҳу аёси бен Муъовияи як танро ба қизоват Басра баргумор . Ҳангомӣ ки ъдӣ , нома бадишон намӯд , он ду аз қабули мансаб имтиноъ карданд .

عمر بن عبدالعزیز به عدی بن ارطاه نوشت: از میان بکربن عبدالله و ایاس بن معاویه یک تن را به قضاوت بصره برگمار. هنگامی که عدی، نامه بدیشان نمود، آن دو از قبول منصب امتناع کردند.

Вай аммо он дуро эҳзор карду исрор фаровон намӯд . Бикр гуфт : бхдоӣӣ ки ҷуз ӯ парвардгорӣ нест , ман қизоват нек надонаму аёс аз ман бидон сазовортараст .

وی اما آن دو را احضار کرد و اصرار فراوان نمود. بکر گفت: بخدائی که جز او پروردگاری نیست، من قضاوت نیک ندانم و ایاس از من بدان سزاوارتر است.

Ҳол агар ман дар ин гуфта содиқам , ки қизоват наёрам . Ва агар козибам , чигуна козибиро қизоват туоне дод ? аёс гуфт : ин мардро бар лаби ҷаҳаннами он қадар нигоҳ доштед то куффора ӣ савгандии фидя ӣ хеш кард . Ъдӣ гуфт : ҳол ки бад-ӣни нуктаи роҳи барадӣ , ба қизовати шоистатарӣу вайро мансаб қазо дод .

حال اگر من در این گفته صادقم، که قضاوت نیارم. و اگر کاذبم، چگونه کاذبی را قضاوت توانی داد؟ ایاس گفت: این مرد را بر لب جهنم آن قدر نگاه داشتید تا کفاره ی سوگندی فدیه ی خویش کرد. عدی گفت: حال که بدین نکته راه بردی، به قضاوت شایسته تری و وی را منصب قضا داد.

Аёс , ба кӯдакӣ ба шом омад . Хасмии пер аз вай ба қозии шикояти барад . Аёс , дар маҳзари қозӣ бо сухан ба ваии ҳамлаи барад . Қозӣ гуфт : ороми гир ки ӯ шайхӣ кабӣраст . Аёс гуфт : ҳақ аз ӯ кабӣртараст .

ایاس، به کودکی به شام آمد. خصمی پیر از وی به قاضی شکایت برد. ایاس، در محضر قاضی با سخن به وی حمله برد. قاضی گفت: آرام گیر که او شیخی کبیر است. ایاس گفت: حق از او کبیرتر است.

Қозӣ гуфт : сокити шӯ ! гуфт : агар сокит шавам чаҳ каси ҳуҷҷат ман бинмоед ? қозӣ гуфт : наме бинмт ки бар ҳақи сухани гўӣӣ ? гуфт : лооллаҳи алои аллоҳ .

قاضی گفت: ساکت شو! گفت: اگر ساکت شوم چه کس حجت من بنماید؟ قاضی گفت: نمی بینمت که بر حق سخن گوئی؟ گفت: لاالله الا الله.

Қозии бензад Абдулмалик шуд ва ончӣ бигузашта буд , буи гуфт . Вай гуфт : ҳоҷаташ баровар ва аз шом берунаш кун ки мардуми ин сомон фосид накунад .

قاضی بنزد عبدالملک شد و آنچه بگذشته بود، بوی گفت. وی گفت: حاجتش بر آور و از شام بیرونش کن که مردم این سامان فاسد نکند.

Барои осони сохтани мусӣбату тахфифи сахтиҳо роҳҳои гӯногӯнӣаст : агар қарини дурандешии шӯй ва азм кунӣ , мусӣбату сахтиро ночизи ёбӣу таъсиу зӣонишони андаксозӣ .

برای آسان ساختن مصیبت و تخفیف سختی ها راههای گوناگونی است: اگر قرین دوراندیشی شوی و عزم کنی، مصیبت و سختی را ناچیز یابی و تاثیر و زیانشان اندک سازی.

Низ аз ҳамон роҳҳост ки : ончӣ аз фаро расӣдани фанои доне , дилро низ биомуз ва низ ончӣ аз бигзаштанӣ ки сарнавиштаст . Чаро ки дунёро ҳол яксон намонад ва ҳеҷ махлуқиро бқоӣӣ ошкоро нест .

نیز از همان راه هاست که: آنچه از فرا رسیدن فنا دانی، دل را نیز بیاموز و نیز آنچه از بگذشتنی که سرنوشت است. چرا که دنیا را حال یکسان نماند و هیچ مخلوقی را بقائی آشکارا نیست.

Низ ин ки эҳсос кунӣ ки ба ҳар рӯз аз дунёи порае ҳаме гузараду лухтӣ то он ки саранҷом тамом бугзарад ва ту бар гузаштан ғофил бошӣ . Шоир гуфт :

نیز این که احساس کنی که به هر روز از دنیا پاره ای همی گذرد و لختی تا آن که سرانجام تمام بگذرد و تو بر گذشتن غافل باشی. شاعر گفت:

Ғамони хешро фаромӯш кун чаро ки ҳеҷ чиз дар дунё монданӣ нест ки ғамон ту монад . Ва шояд ки худованди пас аз ин бо назари бахшоиш низ бар ту бингарад .

غمان خویش را فراموش کن چرا که هیچ چیز در دنیا ماندنی نیست که غمان تو ماند.و شاید که خداوند پس از این با نظر بخشایش نیز بر تو بنگرد.

Низ ин ки донеи басо дар чизе ки аз мусӣбат монеъ шавад ё ҳаводисро кофӣ буд , чизеи азимтар аз мусӣбат ва шадидтар аз бало буд .

نیز این که دانی بسا در چیزی که از مصیبت مانع شود یا حوادث را کافی بود، چیزی عظیم تر از مصیبت و شدیدتر از بلا بود.

Низ ин ки донеи ҳаводисӣ ки ба суроғи одамӣ ҳаме ояд , аз далоил фазл ӯсту меҳнатҳояш аз нишонаҳои ниҷобати вай . . .

نیز این که دانی حوادثی که به سراغ آدمی همی آید، از دلایل فضل اوست و محنت هایش از نشانه های نجابت وی . . .

Ҳасани бен алӣ ( ъ )ро пурседанд : қадари кадоми кас беш аз дигаронаст ? гуфт : он кас ки эътино накунад дунё бо кист .

حسن بن علی (ع) را پرسیدند: قدر کدام کس بیش از دیگران است؟ گفت: آن کس که اعتنا نکند دنیا با کیست.

Касе гуфт : марг , бар соҳибони неъмат , неъматашон мукаддар кунад . Аз ин рӯи неъматиро ҷустуҷӯ кун ки бо вай маргӣ набӯд .

کسی گفت: مرگ، بر صاحبان نعمت، نعمتشان مکدر کند. از این رو نعمتی را جستجو کن که با وی مرگی نبود.

Ривоятаст ки ҳангомӣ ки иброҳӣм ( ъ )ро дар манҷаниқ ниҳоданд то ба оташ андар фикананд , Ҷабраили бензад вай омад ва пурседаш : ҳоҷатии дорӣ ? гуфт : оре , аммо ба ту на .

روایت است که هنگامی که ابراهیم (ع) را در منجنیق نهادند تا به آتش اندر فکنند، جبرئیل بنزد وی آمد و پرسیدش: حاجتی داری؟ گفت: آری، اما به تو نه.

Яке гуфт : тафовути миёни ҳўӣу шаҳват бо вуҷӯди мушорикаташон дар иллату маълулу далолату мадлул онаст ки ҳўии вижа ӣ ороъ ва эътиқодотаст . Ва шаҳвати вижа ӣ ҷазби лазоиз . Аз ин рӯи шаҳват аз натоиҷ ҳўӣасту ахас аз онасту ҳўии гумроҳкунандатар ва аъамаст .

یکی گفت: تفاوت میان هوی و شهوت با وجود مشارکتشان در علت و معلول و دلالت و مدلول آن است که هوی ویژه ی آراء و اعتقادات است. و شهوت ویژه ی جذب لذایذ. از این رو شهوت از نتایج هوی است و اخص از آن است و هوی گمراه کننده تر و اعم است.

Яке гуфт : ин дониш касеро ҳосил нашавад магари он ки дукони хеш хароб кунад , ёрони хеши бигузорад ва аз меҳани хеш давр шаваду оғози донишро ғанимати шимурд .

یکی گفت: این دانش کسی را حاصل نشود مگر آن که دکان خویش خراب کند، یاران خویش بگذارد و از میهن خویش دور شود و آغاز دانش را غنیمت شمرد.

Симёء бар ҷодӯгарии ғайриҳақиқӣ итлоқ шаваду ҳосили он эҷоди намӯнаи ҳоӣӣ хаёлӣаст ки вуҷӯд надорад . Гоҳ низ ба эҷоди намӯнаҳоу тсўирҳоӣӣ ба зибоӣӣу таквини онҳо дар ҷавҳар ҳавост .

سیمیاء بر جادوگری غیرحقیقی اطلاق شود و حاصل آن ایجاد نمونه هائی خیالی است که وجود ندارد. گاه نیز به ایجاد نمونه ها و تصویرهائی به زیبائی و تکوین آنها در جوهر هواست.

Ва сабаби суръати заволи он намӯнаҳо ва тасвирҳо , суръати дигаргунӣ ҷавҳар ҳавост ва ин ки ҷавҳар , чизеро ки базмонеи дарози ниёзманд буд , напазирад .

و سبب سرعت زوال آن نمونه ها و تصویرها، سرعت دگرگونی جوهر هواست و این که جوهر، چیزی را که بزمانی دراز نیازمند بود، نپذیرد.