Гдоӣӣ ҳаме рафту кӯдакаш дар пеши равон буд . Кӯдаки садоӣ занӣ бишунид ки дар паии ҷинозае ҳаме гуфт : эй марди туро ба ҷоӣӣ баранд ки на дар он ътоӣӣ буд на фаррошӣ , на чоштӣ ва на шомӣ . Кӯдак гуфт : падар , ҷинозаро ба хона ӣ мо ҳаме баранд .

گدائی همی رفت و کودکش در پیش روان بود. کودک صدای زنی بشنید که در پی جنازه ای همی گفت: ای مرد ترا به جائی برند که نه در آن عطائی بود نه فراشی، نه چاشتی و نه شامی. کودک گفت: پدر، جنازه را به خانه ی ما همی برند.

Абўолъинои рӯзӣ аз кӯдакӣ пурсед : дар кадоми боби наҳвӣ ? гуфт : дар боби фоилу мафъӯл . Гуфт : бад-ӣни гӯна дар боби Абуйени хештанӣ .

ابوالعینا روزی از کودکی پرسید: در کدام باب نحوی؟ گفت: در باب فاعل و مفعول. گفت: بدین گونه در باب ابوین خویشتنی.

Канизакии вайро гуфт : ангуштарии хеш ба ман даҳ то ҳамора ба хотирати орм . Гуфт : марои баҳри ин ки онро ба ту надодам ба хотири дор .

کنیزکی وی را گفت: انگشتری خویش به من ده تا هماره به خاطرت آرم. گفت: مرا بهر این که آن را به تو ندادم به خاطر دار.

Дар ашороти суханони хуши зер , ашъорӣ ба сари ваҳдату зуҳӯраш дар мазоҳири касрат бо тақдиси он аз олӯдагӣаст :

در اشارات سخنان خوش زیر، اشعاری به سر وحدت و ظهورش در مظاهر کثرت با تقدیس آن از آلودگی است:

Алайҳ , духти Меҳдӣ , хоҳари ҳорӯни алрашеди зании зебоу нуктаи санҷ буд . Ва шоиртарин занон ва моҳиртарин эшон дар мусиқӣ ва сохт оҳанг буд .

علیه، دخت مهدی، خواهر هارون الرشید زنی زیبا و نکته سنج بود. و شاعرترین زنان و ماهرترین ایشان در موسیقی و ساخت آهنگ بود.

НизъФиФу некӯи дайн буд . Он чунон ки овоз намехонд ,у ҷуз ба рўзҳоӣӣ ки аз намози хондани маъзӯр буд , шароб намеошомед .

نیزعفیف و نیکو دین بود. آن چنان که آواز نمی خواند، و جز به روزهائی که از نماز خواندن معذور بود، شراب نمی آشامید.

Замонӣ ки пок май гашт аммо ҳамораи намоз ҳаме хонду қуръон таловат мекард . Аз суханон ӯст ки : худованди ҳеҷ чизро ҳароми мнмўди магари он ки ба ҷояши ҳалолӣ қарор дод .

زمانی که پاک می گشت اما هماره نماز همی خواند و قرآن تلاوت می کرد. از سخنان اوست که: خداوند هیچ چیز را حرام منمود مگر آن که به جایش حلالی قرار داد.

Аз ин рӯи гуноҳкори исёни хеш чигуна ҳуҷҷати орад ? ваии яке аз ғуломони рашидро тиллои ном , дӯст ҳаме дошт . Ва достони он ду машҳураст .

از این رو گناهکار عصیان خویش چگونه حجت آرد؟ وی یکی از غلامان رشید را طلا نام، دوست همی داشت. و داستان آن دو مشهور است.

Зоҳидӣ бар хона Эй бигузашт ки абӯи нўос дар он буд . Ва вайро шунид ки ҳаме хонд :

زاهدی بر خانه ای بگذشت که ابو نواس در آن بود. و وی را شنید که همی خواند:

Бе тардиди тавба ӣ ман , бизиҳкории маро зоил созад . эй он ки шоиста ӣ афвӣ , афвам кун .

بی تردید توبه ی من، بزهکاری مرا زایل سازد. ای آن که شایسته ی عفوی، عفوم کن.

Зоҳиди дастони хеш ба осмони барад ва гуфт : худовандо , тавба кард ва ба сӯии ту бозгашт , тавба аш бипазир . Аммо абўнўоси пас аз он чунин хонд :

زاهد دستان خویش به آسمان برد و گفت: خداوندا، توبه کرد و به سوی تو بازگشت، توبه اش بپذیر. اما ابونواس پس از آن چنین خواند:

Худовандо брончаҳи ҷавонии махмур ки ҳангоми ҳушёрӣ низ хирадаш , нест , ҳаме гуяд , мгир .

خداوندا برآنچه جوانی مخمور که هنگام هشیاری نیز خردش، نیست، همی گوید، مگیر.

Зоҳиди дастони худ ба осмони барад ва гуфт : худовандо , ҳидояташ фармо !

زاهد دستان خود به آسمان برد و گفت: خداوندا، هدایتش فرما!

Туғрули бен Арсалони бен туғрули бен султони маликшоҳ , зебои сӯрату латифи симо , хуши амал буд ва ба форсӣу арабии шеъри неки ҳамеи сурӯд : шеъри зер аз ӯст :

طغرل بن ارسلان بن طغرل بن سلطان ملکشاه، زیبا صورت و لطیف سیما، خوش عمل بود و به فارسی و عربی شعر نیک همی سرود: شعر زیر از اوست:

Дар шарҳи девон омадааст : « чунончии танро сиҳҳат ва ғизо ҳаст , рӯҳро ҳам ҳаст . « алои ман ?утии аллоҳ ба қалби салим »у фии қлўбҳми марази ишора ба онаст чунонкӣ ҳар марази ҷисмониро сабабӣ ва дорўӣӣ ҳаст ки хосса ӣ ӯст ки ғайри табиби ҳозиқи онро нашносад , марази рӯҳониро ҳам сабабӣ ва дўоӣӣаст , ки ғайри анбиёу авлиёъи онро ндонанд .

در شرح دیوان آمده است: «چنانچه تن را صحت و غذا هست، روح را هم هست. «الا من اتی الله به قلب سلیم » و فی قلوبهم مرض اشاره به آنست چنانکه هر مرض جسمانی را سببی و داروئی هست که خاصه ی اوست که غیر طبیب حاذق آن را نشناسد، مرض روحانی را هم سببی و دوائی است، که غیر انبیا و اولیاء آن را ندانند.

Агар касеро савдо ғолиб бошад ва ба муъолиҷоти сФроўиаҳи иштиғоли намояд , ҳалок гардад . Ва ҳамчунин ҳар марази рӯҳониро дўоӣӣаст ки аз он таҷовуз натавон кард . « раби толи ллқрону алқуръони илънаҳ » шеър :

اگر کسی را سودا غالب باشد و به معالجات صفراویه اشتغال نماید، هلاک گردد. و همچنین هر مرض روحانی را دوائی است که از آن تجاوز نتوان کرد. «رب تال للقرآن و القرآن یلعنه » شعر:

Аз ҳазрати рисолати паноҳ ( с ) тафсир «у бдолҳми ман аллоҳи молами икўнўи аиҳтсбўн » пурседанд . Фармуд :у ҳаии аъмоли ҳсбўҳои ҳасаноти Фўҷдўҳои фии каффаи алсиӣот ( аъмолӣаст ки нек май пндоштндшон ва онҳоро дар каффа ӣ бадӣ ҳо ёфтанд )у чунончии набзи вқорўраҳи далолат бар аҳвол бадан доранд , воқеаи далолат бар аҳвол нафас дорад ,у лиҳозои соликони воқеъоти худро бар шайх арз кунанд .

از حضرت رسالت پناه (ص) تفسیر «و بدالهم من الله مالم یکونو ایحتسبون » پرسیدند. فرمود: و هی اعمال حسبوها حسنات فوجدوها فی کفه السیئات (اعمالی است که نیک می پنداشتندشان و آن ها را در کفه ی بدی ها یافتند) و چنانچه نبض وقاروره دلالت بر احوال بدن دارند، واقعه دلالت بر احوال نفس دارد، و لهذا سالکان واقعات خود را بر شیخ عرض کنند.

Ва ҳазрати рисолати паноҳ ( с ) бисёр ба асҳоб худ фармуд : ҳилли рои аҳади мнкми ман руъё ? ( оё касе аз шумо рўёӣӣ дидааст ? )

و حضرت رسالت پناه(ص) بسیار به اصحاب خود فرمود: هل رای احد منکم من رویا؟ (آیا کسی از شما رویائی دیده است؟)

Аз китоби қӯти улқулуб : аз амири муъминони алӣ ( ъ ) ривоят шудааст ки худованд , фақрро подошҳои нек ва низ азоби ҳоӣӣ қарор додааст .

از کتاب قوت القلوب: از امیر مومنان علی(ع) روایت شده است که خداوند، فقر را پاداش های نیک و نیز عذاب هائی قرار داده است.

Амоони фақр ки подош некӯ дорад , нишонааш ҳасани халқ , шикоят накардану шукргузории худованд бар фақрӣаст ки дода . Аммо он фақр ки азобӣ дар пай дорад . Нишонааш бдхлқӣ , нофармонии худованд , бисёре шиквау хашми брқзоӣ худовандӣаст .

اماآن فقر که پاداش نیکو دارد، نشانه اش حسن خلق، شکایت نکردن و شکرگزاری خداوند بر فقری است که داده. اما آن فقر که عذابی در پی دارد. نشانه اش بدخلقی، نافرمانی خداوند، بسیاری شکوه و خشم برقضای خداوندی است.

Ин ҳамон навъ фақрӣаст ки паёмбар ( с ) аз он истеъоза кардааст .

این همان نوع فقری است که پیامبر(ص) از آن استعاذه کرده است.

Шайхи Абдурразоқ дар шарҳи манозил алсоӣрин гуфт : ишқи поки нерӯманди сабабӣ дар талтифи ботину омодагии одамӣ барои ишқ ҳақиқӣаст .

شیخ عبدالرزاق در شرح منازل السائرین گفت: عشق پاک نیرومند سببی در تلطیف باطن و آمادگی آدمی برای عشق حقیقی است.

Чаҳ ғамонро ба ғамии воҳиди бадал ҳаме кунаду тафриқа ӣ хотирро мунқатиъ медораду хизмати маҳбӯбро лиззат мебахшаду ранҷу тъб дар фармонбардории вайу амтсоли амрашро осон ҳаме кунад .

چه غمان را به غمی واحد بدل همی کند و تفرقه ی خاطر را منقطع می دارد و خدمت محبوب را لذت می بخشد و رنج و تعب در فرمانبرداری وی و امتثال امرش را آسان همی کند.

Бархилофи ишқи ношӣ аз пирӯзии шаҳват ҳосил меояд . Чаҳ ин ишқи васвасае ношӣ аз пирӯзии андешаи зебо шумурдан бархе чеҳра ҳоасту парастиши нафас бо саъй дар бадаст овардани лазоиз : мадҳу зми ишқи сӯрӣ дар каломи бархе аз урафоу ҳакямон бар ҳамин ду гӯнаи ишқ мубтанӣаст .

برخلاف عشق ناشی از پیروزی شهوت حاصل می آید. چه این عشق وسوسه ای ناشی از پیروزی اندیشه زیبا شمردن برخی چهره ها است و پرستش نفس با سعی در بدست آوردن لذایذ: مدح و ذم عشق صوری در کلام برخی از عرفا و حکیمان بر همین دو گونه عشق مبتنی است.

Ҳамсари мардии озодаи вайро гуфт : оё набинӣ ки замонии турои кушодагӣ ҳосиласт , ёрон мулозимат гирданду замони дасти танагӣ рҳоят кунанд ?

همسر مردی آزاده وی را گفت: آیا نبینی که زمانی ترا گشادگی حاصل است، یاران ملازمت گردند و زمان دست تنگی رهایت کنند؟

Гуфт : ин аз бузургворӣ эшонаст . Чаҳ замонӣ ба назд мо ҳаме оянд ки метавонем ба эшон эҳсон кунем . Ва замонӣ ки наметавонем чунин кунем , таркмон ҳаме гӯйанд .

گفت: این از بزرگواری ایشان است. چه زمانی به نزد ما همی آیند که می توانیم به ایشان احسان کنیم. و زمانی که نمی توانیم چنین کنیم، ترکمان همی گویند.

Ҳикоят шудааст ки яке аз ҳукамои ислом барон шуд ки байни каломи фалосифау суханони анбёء вифқ диҳад . Вай бо он ки дар маворидӣ муваффақ шуд , дар порае мавориди ногузир аз тклФотии давру тоўилотӣ дар сухан анбёء шуд то муваффақият ҳосил ояд .

حکایت شده است که یکی از حکمای اسلام برآن شد که بین کلام فلاسفه و سخنان انبیاء وفق دهد. وی با آن که در مواردی موفق شد، در پاره ای موارد ناگزیر از تکلفاتی دور و تاویلاتی در سخن انبیاء شد تا موفقیت حاصل آید.

Савоб онаст ки сухани анбёءро ки баргирифта аз ваҳй илоҳӣаст , мизон гузинанд ва ба таъйиди он ба сухани фалосифа илтифот накунанд .

صواب آن است که سخن انبیاء را که برگرفته از وحی الهی است، میزان گزینند و به تایید آن به سخن فلاسفه التفات نکنند.