Аз он ҷо ки худованди таъолӣ , инсонро ба каромати худ мумтози сохту вайро аз байни тамоми мавҷӯдот ба ҷонишинии худ баргузед , чунон ки фармуд : « ании ҷоъили фии аларзи Халифа » барояшон воҷиб омад ки ба ахлоқи вай мтхлқ шаванд ва ба авсофи вай муттасиф гирданд .

از آن جا که خداوند تعالی، انسان را به کرامت خود ممتاز ساخت و وی را از بین تمام موجودات به جانشینی خود برگزید، چنان که فرمود: «انی جاعل فی الارض خلیفه » برایشان واجب آمد که به اخلاق وی متخلق شوند و به اوصاف وی متصف گردند.

Зеро ҳакими ҳаргизи сафеҳро ҷонишин худ накунаду донои ҳаргизи нодонро нойиби хеш наме наад . Ба ҳамин сабаби паёмбар ( с ) фармуд : ба ахлоқи илоҳӣ мтхлқ гардид .

زیرا حکیم هرگز سفیه را جانشین خود نکند و دانا هرگز نادان را نایب خویش نمی نهد. به همین سبب پیامبر(ص) فرمود: به اخلاق الهی متخلق گردید.

Аз китоби аҳёء аз ҷобир - ки худояши хушнӯди бод - нақласт ки : расӯли худо ( с ) ба хона ӣ Фотима ( ъ ) даромаду вай бо Асияи гандуми орад ҳаме карду ҷомае аз пӯсти шутур бртн дошт .

از کتاب احیاء از جابر - که خدایش خشنود باد - نقل است که: رسول خدا(ص) به خانه ی فاطمه(ع) درآمد و وی با آسیا گندم آرد همی کرد و جامه ای از پوست شتر برتن داشت.

Паёмбари вайро нагирист ва гирист вагуфт : эй Фотима , талхии дунёро дар ҷиҳати неъмат охираш бичиш . Ҳамон замони ин оя нозил шуд ки : « влсўФи иътики рбки Фтрзӣ » .

پیامبر وی را نگریست و گریست وگفت: ای فاطمه، تلخی دنیا را در جهت نعمت آخرش بچش. همان زمان این آیه نازل شد که: «ولسوف یعطیک ربک فترضی ».

Дар ҳамон китоб аз Оиша нақласт ки гуфт : пеш омад ки чиҳил шабонаи рӯз , дар хона ӣ паёмбар ( с ) оташу чароғӣ равшан нашуд . Пурседанд : чигуна пас зиндагӣ мекардед ? гуфт бо обу хурмо .

در همان کتاب از عایشه نقل است که گفت: پیش آمد که چهل شبانه روز، در خانه ی پیامبر(ص) آتش و چراغی روشن نشد. پرسیدند: چگونه پس زندگی می کردید؟ گفت با آب و خرما.

Гузидае аз суханони яке аз номварон : эй фалон , дунёи баҳри гузаштан халқ шуд на баҳри захира кардан . Низ барои убӯр падед омаданд на ободон кардан . Пеш рӯй ту аҳволии шигифт овараст .

گزیده ای از سخنان یکی از ناموران: ای فلان، دنیا بهر گذشتن خلق شد نه بهر ذخیره کردن. نیز برای عبور پدید آمدند نه آبادان کردن. پیش روی تو احوالی شگفت آور است.

Баргӯ бидонам чаҳ тадбирҳои савобии баҳри он ҳаводиси омодаи сохтае ? агар хоҳӣ ба бузургон дар рисӣ , аз одат ба осоиш даврӣ кун ва бо аҳли дайни ҳамнишинии варз ва ба авсофи ахлоқашон мтхлқ шавад .

برگو بدانم چه تدبیرهای صوابی بهر آن حوادث آماده ساخته ای؟ اگر خواهی به بزرگان در رسی، از عادت به آسایش دوری کن و با اهل دین همنشینی ورز و به اوصاف اخلاقشان متخلق شود.

То кӣ эй бечора аз даст рафтани ғиноемро ноогоҳӣу дил дар шаҳавот бҳоем дорӣ ? агар дар қасди хеши ростгўӣӣ , бархезу даст ба кори зану роҳи эшон саъб мапиндор чаро ки ёвар ту тавоност . Ва аз ӯ ки бадишон бахшидааст , бихоҳ ки сарвари эшон сарвари ту низ ҳаст .

تا کی ای بیچاره از دست رفتن غنایم را ناآگاهی و دل در شهوات بهایم داری؟ اگر در قصد خویش راستگوئی، برخیز و دست به کار زن و راه ایشان صعب مپندار چرا که یاور تو تواناست. و از او که بدیشان بخشیده است، بخواه که سرور ایشان سرور تو نیز هست.

СўФӣӣ ба Бағдод расед . Шунид бозорӣӣ фарёд медод : даҳ « хиёр » як дарҳам . Сӯфӣ силӣ биравӣ хеш зад ки агар хиёр чунинаст , кори ашрор чунаст ?

صوفئی به بغداد رسید. شنید بازارئی فریاد می داد: ده «خیار» یک درهم. صوفی سیلی بروی خویش زد که اگر خیار چنین است، کار اشرار چون است؟

Дар кашфи алғмаҳ аз Муҳамади бен алии албоқр ( ъ ) нақласт ки рӯзии ёронро пурсед : оё касе аз шумо даст дар остини дӯст хеш кунад ки ниёзи хеш ба динорӣ чанд баровард ? гуфтанд : на . Фармуд : пас бо якдигар ба бародарӣ нарасидаед .

در کشف الغمه از محمد بن علی الباقر(ع) نقل است که روزی یاران را پرسید: آیا کسی از شما دست در آستین دوست خویش کند که نیاز خویش به دیناری چند برآورد؟ گفتند: نه. فرمود: پس با یکدیگر به برادری نرسیده اید.

Дар ҳамон китоб омадааст ки аз вай пурседанд : чаҳ касе аз мардумонро , мартаба ӣ болотрӣаст ? фармуд : он кас ки дунёро дар хӯрд хеш набинад .

در همان کتاب آمده است که از وی پرسیدند: چه کسی از مردمان را، مرتبه ی بالاتری است؟ فرمود: آن کس که دنیا را در خورد خویش نبیند.

Аз васоёии паёмбар ( с ) ба амирмؤмнони алӣ ( ъ ) : эй алии бадтарӣни мардумон касеаст ки охирати хеш ба дунё бифурӯшаду бадтар аз ӯ он кас ки охирати хеш ба дунёии дайгарии фурушад .

از وصایای پیامبر(ص) به امیرمؤمنان علی(ع): ای علی بدترین مردمان کسی است که آخرت خویش به دنیا بفروشد و بدتر از او آن کس که آخرت خویش به دنیای دیگری فروشد.

эй алӣ , ба рӯзи растохези ҳама ӣ пешинён ва мтохрон гӯйанд кош ба дунёи ҷузи рӯзии хеш ҳосил накарда будем .

ای علی، به روز رستاخیز همه ی پیشینیان و متآخران گویند کاش به دنیا جز روزی خویش حاصل نکرده بودیم.

Аъробӣӣ пурседанд : чаҳ кас назд шумо сарвараст ? гуфт : он кас ки хирадаш бар ҳавасаши чира буд , хушнӯдяш бар хашмаш фузун бошад , озораш бар қабӣла аш нарасаду бурдборӣу бахшишҳои эшон ҳамаро дрбргирд .

اعرابئی پرسیدند: چه کس نزد شما سرور است؟ گفت: آن کس که خردش بر هوسش چیره بود، خشنودیش بر خشمش فزون باشد، آزارش بر قبیله اش نرسد و بردباری و بخشش های ایشان همه را دربرگیرد.

Анӯшервон бар яке аз амиронаш хашм гирифт . Гуфтанд , атои худ аз ӯ қатъи фармой . Гуфт : аз мақоми хеш азл шавад , вале аз атои мо бадви чизе каср нашавад . Чаҳ шоҳони атрофиёни хешро бадӯрӣ танбеҳ кунанд на ба маҳрӯмӣ .

انوشیروان بر یکی از امیرانش خشم گرفت. گفتند، عطای خود از او قطع فرمای. گفت: از مقام خویش عزل شود، ولی از عطای ما بدو چیزی کسر نشود. چه شاهان اطرافیان خویش را بدوری تنبیه کنند نه به محرومی.

Алрозии биллоҳ ( Халифа ) мегуфт : касе ки иззатиро ба ботил хоҳад , худованди зиллатиро ба ҳақ насибаш кунад .

الراضی بالله (خلیفه) می گفت: کسی که عزتی را به باطل خواهد، خداوند ذلتی را به حق نصیبش کند.

Насри бен сайёр гуфт : ҳар чиз дар оғоз кучакаст ва сипас гарон гардад . Мусӣбат аммо дар оғозгаронаст ва сипас андак гардад .

نصر بن سیار گفت: هر چیز در آغاز کوچک است و سپس گران گردد. مصیبت اما در آغازگران است و سپس اندک گردد.

Вазири Авн аддӣн гуфт : байни ману перии зоҳирии алслоҳ , ба Бағдоди дӯстӣ буд . Замонӣ ки дар эҳтизор буд , ба наздаш рафтам .

وزیر عون الدین گفت: بین من و پیری ظاهری الصلاح، به بغداد دوستی بود. زمانی که در احتضار بود، به نزدش رفتم.

Марои сесад динор бидод ва гуфт : харҷи вафот ман кун ва ба мақбарае маърӯф дафнам бинмоу ончӣ ки монад ба мустаҳаққоне ки шиносии бахш . Замонӣ ки бамурд , дафнаши сохтаму бозгаштам .

مرا سیصد دینار بداد و گفت: خرج وفات من کن و به مقبره ای معروف دفنم بنما و آنچه که ماند به مستحقانی که شناسی بخش. زمانی که بمرد، دفنش ساختم و بازگشتم.

Бар сари пули қазоро асбӣ ба ман заду дастмоли пӯл аз дастам ба диҷла афтод . Фарёд задам , лоҳўлу лои қувваи алои биллоҳ . Мардӣ сабаб пурсед : гуфтам ки ҳол чунаст .

بر سر پل قضا را اسبی به من زد و دستمال پول از دستم به دجله افتاد. فریاد زدم، لاحول و لا قوة الا بالله. مردی سبب پرسید: گفتم که حال چون است.

Марди ҷома бадар кард ва ба ҳамонҷо ки дастмоли афтода буд , ба об зад . Ғӯта хӯрд ва дар ҳоле ки дастмолро бидиҳон дошт боло омад . Дастмоли рака ба ман дод , панҷ динораш аз ҳамон мол бидодам .

مرد جامه بدر کرد و به همانجا که دستمال افتاده بود، به آب زد. غوطه خورد و در حالی که دستمال را بدهان داشت بالا آمد. دستمال راکه به من داد، پنج دینارش از همان مال بدادم.

Наздик буд аз шодии пурдаровард . Ва савгандон хӯрд ки қӯт хеш надоштаасту падарашро лаънат кардан гуфт . Манъаш кардам . Гуфт : бо ин ки майдонаст бечизам , маро аз молаш ки бисёр буд манъ кард ва то имрӯз ки бамурд , аз ман даврӣ намӯд .

نزدیک بود از شادی پردرآورد. و سوگندان خورد که قوت خویش نداشته است و پدرش را لعنت کردن گفت. منعش کردم. گفت: با این که میدانست بی چیزم، مرا از مالش که بسیار بود منع کرد و تا امروز که بمرد، از من دوری نمود.

Ва ман аз беморяш низ огоҳ набудам . Гуфтам : падарат кист ? гуфт : фалони писари фалон . Ва номи ҳамон перро бар забон оварад ки ҳам он замон аз дафнаши боз май гаштам .

و من از بیماریش نیز آگاه نبودم. گفتم: پدرت کیست؟ گفت: فلان پسر فلان. و نام همان پیر را بر زبان آورد که هم آن زمان از دفنش باز می گشتم.

Сахт ба шигифти омадаму хостам бар муддаои хеш шоҳидӣ оварад . Ҷамъӣ бисёр шаҳодат доданд ки вай писар ӯст . Ман низ динорҳо ба вай додам ва гуфтам аз он тест .

سخت به شگفت آمدم و خواستم بر مدعای خویش شاهدی آورد. جمعی بسیار شهادت دادند که وی پسر اوست. من نیز دینارها به وی دادم و گفتم از آن تست.

Ҳакимӣ гуфт : ҳади мурувват онаст ки кориро ки ошкор шуданаш шармсорат мекунад , ба ниҳон накунӣ . Дайгарӣ гуфт : муруввати тарк лзоӣзаст . Чунон ки лиззат низ тарки мурувват гуфтанаст .

حکیمی گفت: حد مروت آن است که کاری را که آشکار شدنش شرمسارت می کند، به نهان نکنی. دیگری گفت: مروت ترک لذائذ است. چنان که لذت نیز ترک مروت گفتن است.

Қазои вуҷӯди ҳама ӣ мавҷӯдот дар лавҳ маҳфӯзаст ба наҳви иҷмолу қадари тафсили он иҷмоласт бо эҷоди якояки маводи хориҷии он вуҷӯд ба замонӣ ки дониши азалии онро маслиҳат ҳаме бинад .

قضا وجود همه ی موجودات در لوح محفوظ است به نحو اجمال و قدر تفصیل آن اجمال است با ایجاد یکایک مواد خارجی آن وجود به زمانی که دانش ازلی آن را مصلحت همی بیند.

Чизҳоӣӣ ки бар рӯй об мемонад . Чизҳоӣӣаст ки агар бондозаҳ ӣ ҳаҷми он чиз аз об баргирӣ , сангинтар аз он ҷисм буд .

چیزهائی که بر روی آب می ماند. چیزهائی است که اگر باندازه ی حجم آن چیز از آب برگیری، سنگین تر از آن جسم بود.

Дар сӯратӣ ки агар вазни ҷисм аз вазни оби махӯзи мусовии он сангинтар буд , дар об фурӯ равад . Дар сӯрати баробарии вазни ҷисму об низ чунин шавад .

در صورتی که اگر وزن جسم از وزن آب مأخوذ مساوی آن سنگین تر بود، در آب فرو رود. در صورت برابری وزن جسم و آب نیز چنین شود.

Ампдўкли ҳаким , ҳикматро аз Довӯд ва сипас аз луқмони омухт . Арастӯ низ ҳикматро аз ампдўкли омухт .

امپدوکل حکیم، حکمت را از داود و سپس از لقمان آموخت. ارسطو نیز حکمت را از امپدوکل آموخت.

Муҳамади бен ҳусайни роғўлӣ аз аФозли донишмандон буду китобӣ дар тафсиру ҳадис дар чаҳорсад муҷаллад бинвишт ки онро қидолоءу абади номид . Ва ба соли панҷсад ва панҷоҳ ва на бамурд .

محمد بن حسین راغولی از افاضل دانشمندان بود و کتابی در تفسیر و حدیث در چهارصد مجلد بنوشت که آن را قیدالاء و ابد نامید. و به سال پانصد و پنجاه و نه بمرد.