Афлотӯн гуфт : подшоҳ чунон наҳрасту амиронаш чун ҷӯйборон . Агар оби наҳри гуворо буд , оби ҷӯйборон низ гуворост ва агар оби наҳри шӯр буд , оби ҷӯйборон низ шӯр буд .

افلاطون گفت: پادشاه چونان نهر است و امیرانش چون جویباران. اگر آب نهر گوارا بود، آب جویباران نیز گواراست و اگر آب نهر شور بود، آب جویباران نیز شور بود.

Низ гуфт : шоҳро шоиста нест ки пеш аз он ки ҳайбати вай дар дили ёронаш ҷой кунад , хоҳони муҳаббати эшон буд , чаҳ пас аз ҷой кардани ҳайбат ӯ , бо камтарини мؤўнтии муҳаббати эшонро бадасти орад . Аммо агар пеш аз он , муҳаббат эшон хоҳад , на бар ӯ гирд шаванд ва на тавонад эшонро забт кунад .

نیز گفت: شاه را شایسته نیست که پیش از آن که هیبت وی در دل یارانش جای کند، خواهان محبت ایشان بود، چه پس از جای کردن هیبت او، با کمترین مؤونتی محبت ایشان را بدست آرد. اما اگر پیش از آن، محبت ایشان خواهد، نه بر او گرد شوند و نه تواند ایشان را ضبط کند.

Баҳром гӯр гуфт : ҳеҷ чизшоҳонро зёнмндтр аз ин набӯд ки аз касе хабари пурсанад ки садиқ набӯд .

بهرام گور گفت: هیچ چیزشاهان را زیانمندتر از این نبود که از کسی خبر پرسند که صدیق نبود.

Ҳакимӣ гуфт : сафарро ҳафт айбаст : ин ки одамӣ аз мأлўФи хеш давр шаваду қарин касе гардад ки ҳамсон ӯ нест .

حکیمی گفت: سفر را هفت عیب است: این که آدمی از مألوف خویش دور شود و قرین کسی گردد که همسان او نیست.

Низ мухотира ӣ амволу мухолифати одати одамӣ дар хӯрдан ва хуфтан . Низ сахтии сармоу гармоу таҳаммули макорӣу млоҳ ва ин ки ҳар рӯз барои манзили тозае бояд кушед .

نیز مخاطره ی اموال و مخالفت عادت آدمی در خوردن و خفتن. نیز سختی سرما و گرما و تحمل مکاری و ملاح و این که هر روز برای منزل تازه ای باید کوشید.

Ибни Муқаннаъро пурседанд : балоғат чист ? гуфт : эҷоз дар сухан бе он ки аз бисёряш нотавонӣ буду сухан бдрозо кашӣдан бе он ки ба беҳудаи гўӣии анҷомад .

ابن مقنع را پرسیدند: بلاغت چیست؟ گفت: ایجاز در سخن بی آن که از بسیاریش ناتوانی بود و سخن بدرازا کشیدن بی آن که به بیهوده گوئی انجامد.

Бори дигари ҳам ӯро аз балоғат пурседанд : гуфт : сухан гуфтанӣаст ки агараш ҷоҳили шунӯд , пиндоради шабиҳи онро некӯ гуяд .

بار دیگر هم او را از بلاغت پرسیدند: گفت: سخن گفتنی است که اگرش جاهل شنود، پندارد شبیه آن را نیکو گوید.

Аз суханони ҳакямон : орзӯҳо , руъёҳои нохуфтагонаст . Ёс талхаст . Марг бар орзӯҳо ҳаме хандад . Дасти хушктарин касон ба мол , дасту длбозтрини касон ба арз хешаст .

از سخنان حکیمان: آرزوها، رویاهای ناخفتگان است. یاس تلخ است. مرگ بر آرزوها همی خندد. دست خشک ترین کسان به مال، دست و دلبازترین کسان به عرض خویش است.

Муъовияи ъдии бен ҳотамро пурсед : қабӣла ӣ тайро чаҳ монеъ шуд ки чун туро дигар надорад . Гуфт ҳамон ки арабро аз доштани мушобеҳи ту монеъ шавад .

معاویه عدی بن حاتم را پرسید: قبیله ی طی را چه مانع شد که چون ترا دیگر ندارد. گفت همان که عرب را از داشتن مشابه تو مانع شود.

Яке аз машойихи арабро гузар ба қабӣла Эй афтод . Зании хуши қоматро дид ки рӯбандае зебо бар худ дошт . Пер гуфт : дар дилам ҷой гирифт ва пурседаш : эй фалон , агар туро шўӣӣаст , худовандат бар ӯ баракат диҳад .

یکی از مشایخ عرب را گذر به قبیله ای افتاد. زنی خوش قامت را دید که روبنده ای زیبا بر خود داشت. پیر گفت: در دلم جای گرفت و پرسیدش: ای فلان، اگر ترا شوئی است، خداوندت بر او برکت دهد.

Гуфт : турои хаёл хостгорӣаст ? гуфтам : балӣ . Гуфт : порае аз мӯии серум сипед гаштааст , онро пазирӣ ? пер гуфт : инро ки шунидам Аннан бигардонадам то бози гирдам .

گفت: ترا خیال خواستگاری است؟ گفتم: بلی. گفت: پاره ای از موی سرم سپید گشته است، آن را پذیری؟ پیر گفت: این را که شنیدم عنان بگرداندم تا باز گردم.

Зан гуфт : диранг кун то туро чизе гӯям . Гуфтам : баргӯӣ . Гуфт : ман ҳануз бист сола нагаштаам . Ончӣ туро гуфтам аз он буд то доне ки ончии ту дар ман нохуши мидорӣ , ман низ дар ту нохуш медорам , ва сипас бозгашт .

زن گفت: درنگ کن تا ترا چیزی گویم. گفتم: برگوی. گفت: من هنوز بیست ساله نگشته ام. آنچه ترا گفتم از آن بود تا دانی که آنچه تو در من ناخوش میداری، من نیز در تو ناخوش می دارم، و سپس بازگشت.

Ҳакимӣ гуфт : он қадри сукут пеша кун то сухани гуфтанат лозим ояд . Ҳасани ҷавор на онаст ки аз озори ҳамсоя худдорӣ кунӣ , бал онаст ки озор ӯро бурдбории варзӣ . Касе ки моли хеш азиз дорад , ҷони хеш хор дошта .

حکیمی گفت: آنقدر سکوت پیشه کن تا سخن گفتنت لازم آید. حسن جوار نه آن است که از آزار همسایه خودداری کنی، بل آن است که آزار او را بردباری ورزی. کسی که مال خویش عزیز دارد، جان خویش خوار داشته.

Яке аз чокарони касрии ҳамеи хости таомиро назд вай наад . Қатрае аз он таом бар дасти касрии рехту ваии абрӯ дар ҳам кашид .

یکی از چاکران کسری همی خواست طعامی را نزد وی نهد. قطره ای از آن طعام بر دست کسری ریخت و وی ابرو در هم کشید.

Мард донист ки ба қатл хоҳад расед . Аз он рӯи тамоми он таомро бар суфраи рехт . Касрӣ гуфт : бо он ки донистӣ рехтани он як қатраи хато буд , ин кори зчаҳ рӯ кардӣ ?

مرد دانست که به قتل خواهد رسید. از آن رو تمام آن طعام را بر سفره ریخت. کسری گفت: با آن که دانستی ریختن آن یک قطره خطا بود، این کار زچه رو کردی؟

Гуфт : подшоҳо шармам омад ки малики хидматкориро ки умрӣ дар хизмат вай бӯда , ба сабаб чакидан як қатраи таом ҷазо диҳад .

گفت: پادشاها شرمم آمد که ملک خدمتکاری را که عمری در خدمت وی بوده، به سبب چکیدن یک قطره طعام جزا دهد.

Хостами гуноҳи хеши бузурги гардонам то подшоҳро дар қатлами узрӣ буд , касрӣ гуфт : бхшўдмт ва фармуд вайро ҷоиза доданд .

خواستم گناه خویش بزرگ گردانم تا پادشاه را در قتلم عذری بود، کسری گفت: بخشودمت و فرمود وی را جایزه دادند.

Мардиро ки мустуҷиби марг буд , бензад подшоҳӣ биовараданд . Замонӣ ки муқобил вай барисед , гуфт : туро савганд бидон кас ки фардои хортар аз имрӯзи ман дар муқобилаш боистӣу ваии фардо бар уқоби ту тавонотар аз имрӯзи ту бар манаст , ки дар кори ман чун касе назар кунӣ ки саломати ман бнздш ба аз беморем буду бароъатами нектар аз ибтилоем . Шоҳи вайро афв карду озоди бгзошт .

مردی را که مستوجب مرگ بود، بنزد پادشاهی بیاوردند. زمانی که مقابل وی برسید، گفت: ترا سوگند بدان کس که فردا خوارتر از امروز من در مقابلش بایستی و وی فردا بر عقاب تو تواناتر از امروز تو بر من است، که در کار من چون کسی نظر کنی که سلامت من بنزدش به از بیماریم بود و برائتم نیک تر از ابتلایم. شاه وی را عفو کرد و آزاد بگذاشت.

Шуъабӣ гуфт : назд шриҳ ( қозӣ ) будам ки занӣ биёмад , аз шӯии хеши шиква ҳаме кард ва сахт мегирист гуфтам : худованди карт ислоҳ бидорад , ин занро ситамдидаи пиндорам .

شعبی گفت: نزد شریح (قاضی) بودم که زنی بیامد، از شوی خویش شکوه همی کرد و سخت می گریست گفتم: خداوند کارت اصلاح بدارد، این زن را ستمدیده پندارم.

Шриҳ гуфт : аз куҷо донистӣ ? гуфтам : магари сӯзи гиря аш набинӣ ? гуфт : нФрибдт , чаҳ бародарони Юсуф ( ъ ) низ шаби гирён ба назд падар боз омаданд .

شریح گفت: از کجا دانستی؟ گفتم: مگر سوز گریه اش نبینی؟ گفت: نفریبدت، چه برادران یوسف(ع) نیز شب گریان به نزد پدر باز آمدند.

Яке аз шуъарои яке аз амирони хуросонро ҳаҷв бигуфт . Амир ба талаб вай фиристод . Мард бигурехт ва сипас модараш бо номае назд он амир шафоаташ кард .

یکی از شعرا یکی از امیران خراسان را هجو بگفت. امیر به طلب وی فرستاد. مرد بگریخت و سپس مادرش با نامه ای نزد آن امیر شفاعتش کرد.

Замонӣ ки шоир ба назд амир омад , вай пурсед : маро бо чаҳ рўӣии ҳамеи бинӣ ? гуфт : бо ҳамон рӯй ки ба лақои худованди рӯму гноҳонм дар пешгоҳ ӯ беш аз гуноҳами нисбат ба тест . Амир гуфт : рост бигуфтӣ ,у виро анъом дод .

زمانی که شاعر به نزد امیر آمد، وی پرسید: مرا با چه روئی همی بینی؟ گفت: با همان روی که به لقای خداوند روم و گناهانم در پیشگاه او بیش از گناهم نسبت به تست. امیر گفت: راست بگفتی، و ویرا انعام داد.

Амин ки муҳосира гашта буд , сипоҳӣонаш низ ошӯб ҳаме карданду махориҷи хеш ҳаме хостанд . То рӯзии ваии бонги муҳосиракунандагонашро аз хориҷи шаҳр ҳаме шуниду бонги ошӯбгаронро аз дохил .

امین که محاصره گشته بود، سپاهیانش نیز آشوب همی کردند و مخارج خویش همی خواستند. تا روزی وی بانگ محاصره کنندگانش را از خارج شهر همی شنید و بانگ آشوبگران را از داخل.

Гуфт : худованд ҳар ду ҷамоатро бикашад . Гуруҳишони хӯнамро ҳаме хоҳанду гуруҳеи моламро . Яке аз хавос гуфт : амир дар сахтӣу осонии яксони зариф алтбъаст .

گفت: خداوند هر دو جماعت را بکشد. گروهیشان خونم را همی خواهند و گروهی مالم را. یکی از خواص گفت: امیر در سختی و آسانی یکسان ظریف الطبع است.

Қозӣӣ гуфт : замонӣ ки ҳзмӣ бнздт ояд ки як чашмашро бадар оварда бошанд , бсўдши ҳукми марон то ҳзми вай низ ояд . Басо ки ҳар ду чашмон ӯро бадар оварда бошанд .

قاضئی گفت: زمانی که حضمی بنزدت آید که یک چشمش را بدر آورده باشند، بسودش حکم مران تا حضم وی نیز آید. بسا که هر دو چشمان او را بدر آورده باشند.

Аз суханони афлотӯн : замонӣ ки душмани ту дар ихтиёрат қарор гирифт , дигар аз ҷумла ӣ дшмнонт хориҷ гаштау ҷузъи атрофиёнат даромадааст .

از سخنان افلاطون: زمانی که دشمن تو در اختیارت قرار گرفت، دیگر از جمله ی دشمنانت خارج گشته و جزء اطرافیانت درآمده است.

Ҳакимӣ гуфт : бо касе ки умӯрро тҷрбт кардааст , мушовара макун . Он рой ки баҳр ӯгарон тамом гашта , ройгон дар ихтиёрат наад .

حکیمی گفت: با کسی که امور را تجربت کرده است، مشاوره مکن. آن رای که بهر اوگران تمام گشته، رایگان در اختیارت نهد.

Афлотӯн гуфт : барҳазар аз он бош ки касеро ба зоҳири худ аз корӣ ки бботн кунӣ , қонеъсозӣ , аз ҷони хеш дар ин амр , шарм кун .

افلاطون گفت: برحذر از آن باش که کسی را به ظاهر خود از کاری که بباطن کنی، قانع سازی، از جان خویش در این امر، شرم کن.

Низ гуфт : агар хоҳии бадонеи сипосгузории одмӣӣ дар афзоиши неъмат чунаст , бингар ҳангоми мнқст чигуна бурдборӣ кунад .

نیز گفت: اگر خواهی بدانی سپاسگزاری آدمئی در افزایش نعمت چون است، بنگر هنگام منقصت چگونه بردباری کند.

Арастӯ гуфт : ҳамчинонкии хоҳонеи комёбро лиззат комрўоӣӣаст , хоҳони нокомро низ лиззат яъсаст . Прсидндш : кадоми чизро одамӣ шояд ки захира кунад ? гуфт : он чиз ки агар киштяш ғарқ шавад , бо он дар дарё шиногарӣ кунад .

ارسطو گفت: همچنانکه خواهانی کامیاب را لذت کامروائی است، خواهان ناکام را نیز لذت یأس است. پرسیدندش: کدام چیز را آدمی شاید که ذخیره کند؟ گفت: آن چیز که اگر کشتیش غرق شود، با آن در دریا شناگری کند.

Ҳакимиро пурседанд : дӯст чист ? гуфт яке аз ном ҳои анқосту исмӣ бемаънӣ бар ҳайвонӣ номавҷӯдаст .

حکیمی را پرسیدند: دوست چیست؟ گفت یکی از نام های عنقاست و اسمی بی معنی بر حیوانی ناموجود است.

Абўолъиноءро ҳангомӣ ки аз перӣ фартут гашта буд , пурседанд : чигунае ? гуфт : бо биморӣии ҳамроҳам ки мардумонаш тмнӣ кунанд яъне перӣ .

ابوالعیناء را هنگامی که از پیری فرتوت گشته بود، پرسیدند: چگونه ای؟ گفت: با بیمارئی همراهم که مردمانش تمنی کنند یعنی پیری.

Ҳакимӣ гуфт : зории ту бар мусӣбати бародарати зеботар аз бурдбории ту бар онаст . Аммо бурдбории ту бар мусӣбати хеши зеботар аз зорӣ туаст .

حکیمی گفت: زاری تو بر مصیبت برادرت زیباتر از بردباری تو بر آن است. اما بردباری تو بر مصیبت خویش زیباتر از زاری تو است.

Абўъбидаҳ гуфт : ҷамъиро ки бар ҳуҷҷоҷ хурӯҷ карда буданд , бнздш овараданд . Фармон дод эшонро бикашанд . Яке аз эшон монда буд ки намозро иқома гуфтанд .

ابوعبیده گفت: جمعی را که بر حجاج خروج کرده بودند، بنزدش آوردند. فرمان داد ایشان را بکشند. یکی از ایشان مانده بود که نماز را اقامه گفتند.

Ҳуҷҷоҷи қтибаҳи бен мусалламро гуфт : вайро нигоҳи дор ва фардо биовар . Қтибаҳ гуфт : ман берун шудам ва он мардро бо худ барадам . Дар авосити роҳ маро гуфт : оё корӣ хайр кунӣ ? гуфтам : кадоми кор ?

حجاج قتیبه بن مسلم را گفت: وی را نگاه دار و فردا بیاور. قتیبه گفت: من بیرون شدم و آن مرد را با خود بردم. در اواسط راه مرا گفت: آیا کاری خیر کنی؟ گفتم: کدام کار؟

Гуфт : вдоиъӣ аз мардумон назд манаст . Ва дӯсти ту маро ногузир хоҳад кишт . Оё туоне рҳоем кунӣ то бо наздиконам видоъ кунаму вдоиъи мардум бадишон сипорам ва дарбора ӣ диўни хеш васият кунам , худовандро кафили гирам ки бозгардам .

گفت: ودایعی از مردمان نزد من است. و دوست تو مرا ناگزیر خواهد کشت. آیا توانی رهایم کنی تا با نزدیکانم وداع کنم و ودایع مردم بدیشان سپارم و درباره ی دیون خویش وصیت کنم، خداوند را کفیل گیرم که بازگردم.

Қтибаҳ гуфт : ман аз суханон ӯ бшгФти омадаму бадви бхндидм . Вай дубора гуфт : эй фалон , бхдои савганд ки боз хоҳам гашт . Ва ҳамвора исрор ҳаме кардам то гуфтамаш : бирав . Замонӣ ки аз чашми биФтод , бахуди омадам ва гуфтам : бо хештан чаҳ кардам ?

قتیبه گفت: من از سخنان او بشگفت آمدم و بدو بخندیدم. وی دوباره گفت: ای فلان، بخدا سوگند که باز خواهم گشت. و همواره اصرار همی کردم تا گفتمش: برو. زمانی که از چشم بیفتاد، بخود آمدم و گفتم: با خویشتن چه کردم؟

Пас аз он наздиконам биёмаданду шабии дайрро бо якдигари бгзрондим . То он ки субҳ шуд ва шунидем ки касе дар мезанад . Берун рафтам , ҳамон мард буд .

پس از آن نزدیکانم بیامدند و شبی دیر را با یکدیگر بگذراندیم. تا آن که صبح شد و شنیدیم که کسی در می زند. بیرون رفتم، همان مرد بود.

Гуфтамаш бозгаштӣ ? гуфт : худоиро кафил хеш карда будам , чигуна бознмии гаштам ? броҳши андохтам . Замонӣ ки ҳуҷҷоҷро чашм бар ман афтод гуфт : асир куҷост ? гуфтамаш : худованди амирро ба салоҳ дорад , бар дараст .

گفتمش بازگشتی؟ گفت: خدای را کفیل خویش کرده بودم، چگونه بازنمی گشتم؟ براهش انداختم. زمانی که حجاج را چشم بر من افتاد گفت: اسیر کجاست؟ گفتمش: خداوند امیر را به صلاح دارد، بر در است.

Вайро ҳозири бкрдму қисса ба ҳуҷҷоҷ гуфтам . Ҳуҷҷоҷ чанд бор бадв нагирист ва саранҷом гуфт : вайро бтў бахшедам . Бо якдигар аз назд ваии бадари шудем ва ман бадв гуфтам : ҳар ҷои хоҳии рӯ .

وی را حاضر بکردم و قصه به حجاج گفتم. حجاج چند بار بدو نگریست و سرانجام گفت: وی را بتو بخشیدم. با یکدیگر از نزد وی بدر شدیم و من بدو گفتم: هر جا خواهی رو.

Марди сар ба осмон баланд кард ва гуфт : худовандо турои сипос . Ва маро нагуфт ки нек кардам ё бад . Ман бахуд гуфтам : бхдо девонааст .

مرد سر به آسمان بلند کرد و گفت: خداوندا ترا سپاس. و مرا نگفت که نیک کردم یا بد. من بخود گفتم: بخدا دیوانه است.

Рӯзи баъд аммо биёмад ва бигуфт : эй фалон , худованд дар қиболи корӣ ки бо ман кардӣ , нек ҷазоят диҳад . Бхдои ончии дай аз ман дидӣ нмихўостм , аммо нохуш май доштам ки дар ҳамди худованди дайгариро низ шарики қарори даҳум .

روز بعد اما بیامد و بگفت: ای فلان، خداوند در قبال کاری که با من کردی، نیک جزایت دهد. بخدا آنچه دی از من دیدی نمیخواستم، اما ناخوش می داشتم که در حمد خداوند دیگری را نیز شریک قرار دهم.

Дар китоби ҷавоҳир , абўъбидаҳ гуфт : алии бен абитолб ( ъ )ро гФторҳоӣӣаст ки дигари балиғонро ба орзӯии гуфтанашон низ даст нарасад . Аз он гуфтор , се андар муноҷотаст ва се дар илм ва се дар адаб .

در کتاب جواهر، ابوعبیده گفت: علی بن ابیطالب(ع) را گفتارهائی است که دیگر بلیغان را به آرزوی گفتنشان نیز دست نرسد. از آن گفتار، سه اندر مناجات است و سه در علم و سه در ادب.

Аммо он се ки дар муноҷотаст : худовандо , марои ҳамин иззати бас ки туами хдоӣӣу марои ҳамин ифтихори бас ки туро бандаам . Худовандо , онгуна ки дӯст дорам ту мроӣии пас онгуна ки дӯсти дорӣ муваффақам бидор .

اما آن سه که در مناجات است: خداوندا، مرا همین عزت بس که توام خدائی و مرا همین افتخار بس که ترا بنده ام. خداوندا، آنگونه که دوست دارم تو مرائی پس آنگونه که دوست داری موفقم بدار.

Ва он се ки дар илмаст : одамии зери забони хеш пинҳонаст . Касе ки қадари хеши шиносад , аз даст нашавад . Сухани гўӣид , шинохта ойед .

و آن سه که در علم است: آدمی زیر زبان خویش پنهان است. کسی که قدر خویش شناسد، از دست نشود. سخن گوئید، شناخته آیید.

Ва он се ки дар адабаст : ба ҳар каси хоҳӣ анъом кун , сар ва рӯй шӯй , аз ҳар кас ки хоҳии мустағнии шӯ , ҳамтояши гардӣ . Ва ба ҳар каси хоҳии ниёзманди гирд , асираши шӯй .

و آن سه که در ادب است: به هر کس خواهی انعام کن، سر و روی شوی، از هر کس که خواهی مستغنی شو، همتایش گردی. و به هر کس خواهی نیازمند گرد، اسیرش شوی.

Ҳакимиро гуфтанд : неъмат чист ? гуфт : неъмат дар ҳашт чизаст : бениёзӣ , амният , сиҳҳат , ҷавонӣ , ҳасани халқ , иззат , бародарону зании солеҳ .

حکیمی را گفتند: نعمت چیست؟ گفت: نعمت در هشت چیز است: بی نیازی، امنیت، صحت، جوانی، حسن خلق، عزت، برادران و زنی صالح.

Ҳакимиро пурседанд : он чист ки агар такрор шавад низ , малулӣ наёрад ? гуфт : ҳашт чизаст : нони гандум , гӯшти гӯсфанд , оби хунак , ҷома ӣ нарм , рахтихоби мулоим , буии хуш , дидани маҳбӯбу сухан бо бародарони садиқ .

حکیمی را پرسیدند: آن چیست که اگر تکرار شود نیز، ملولی نیارد؟ گفت: هشت چیز است: نان گندم، گوشت گوسفند، آب خنک، جامه ی نرم، رختخواب ملایم، بوی خوش، دیدن محبوب و سخن با برادران صدیق.

Аз суханони ҳакямон : дониш , аҳли худро фарои барад агар аҳли дониши Фробрндш . Бухл варзидани нисбат ба илм дар қиболи ноаҳл , ифои ҳақ илмаст . Хати некӯ , ба ҳақиқат вузӯҳ мебахшад .

از سخنان حکیمان: دانش، اهل خود را فرا برد اگر اهل دانش فرابرندش. بخل ورزیدن نسبت به علم در قبال نااهل، ایفای حق علم است. خط نیکو، به حقیقت وضوح می بخشد.

Қалам дарахтӣаст ки самараш маъонӣаст ,у андеша дрёӣӣаст ки марворидаш ҳикматаст . Қалами забон дастасту худбинии офати мағз .

قلم درختی است که ثمرش معانی است، و اندیشه دریائی است که مرواریدش حکمت است. قلم زبان دست است و خودبینی آفت مغز.

Нодони душман хешаст , чигуна тавонад ки дӯсти дайгарӣ буд . Воҷиботи бандаро биёади парвардгораш ҳаме андозад . Мол ниҳоданӣ се чашма ӣ андӯҳаст .

نادان دشمن خویش است، چگونه تواند که دوست دیگری بود. واجبات بنده را بیاد پروردگارش همی اندازد. مال نهادنی سه چشمه ی اندوه است.

Сипосгузорӣ неъмат бигузашта муқтазии неъматҳои отӣаст . Он касонро ки тўоноӣӣ уқубатаст , ба афви аўлоинд .

سپاسگزاری نعمت بگذشته مقتضی نعمتهای آتی است. آن کسان را که توانائی عقوبت است، به عفو اولایند.

Амӣрӣ гуфт : ду дуост ки якеро баҳмон андоза хоҳам ки аз дайгарии бимнокам : дуои ситамдидаи ёварони хешроу дуои заъифи ситамгарони худро .

امیری گفت: دو دعاست که یکی را بهمان اندازه خواهم که از دیگری بیمناکم: دعای ستمدیده یاوران خویش را و دعای ضعیف ستمگران خود را.

Ҳакимӣ гуфт : ду кас дар азоб ҳамсонанд : тавонгарӣ ки дунёро бадаст оварда ва ба он машғӯл ва ба сабаби он парешони хотир ва мағмумаст .

حکیمی گفت: دو کس در عذاب همسان اند: توانگری که دنیا را بدست آورده و به آن مشغول و به سبب آن پریشان خاطر و مغموم است.

Ва дайгарии туҳидастӣ ки дунё аз ӯ бибридау вай бар он ҳасрат хӯрд ва бидон роҳи набард . Оғози хашм ҷунунасту пойонаши пушаймонӣ .

و دیگری تهیدستی که دنیا از او ببریده و وی بر آن حسرت خورد و بدان راه نبرد. آغاز خشم جنون است و پایانش پشیمانی.

Худованди таъолӣ фурсат диҳад аммо мӯҳмал наниҳад . Хато дар сухан чун обила дар рӯй буд . Забони кучаки ҳаҷмии азим ҷурмаст . Оташ аз тилло накоҳад .

خداوند تعالی فرصت دهد اما مهمل ننهد. خطا در سخن چون آبله در روی بود. زبان کوچک حجمی عظیم جرم است. آتش از طلا نکاهد.

Ҳакимӣ касеро шунид ки сухан мегуфт ва хато мекард . Гуфт : дарбора ӣ сухан ту гуфтаанд ки сукут ба аз сухани гуфтан .

حکیمی کسی را شنید که سخن می گفت و خطا می کرد. گفت: درباره ی سخن تو گفته اند که سکوت به از سخن گفتن.

Мардии ҳакимиро гуфт : фалон , дарбора ӣ ту чунин ва чунон гуфт . Ҳаким гуфт : ончро ӯ аз гуфтан назд ман шармсор буд , ту назд ман бигуфтӣ .

مردی حکیمی را گفت: فلان، درباره ی تو چنین و چنان گفت. حکیم گفت: آنچرا او از گفتن نزد من شرمسار بود، تو نزد من بگفتی.

Яке аз хлФоء , бикӣ аз коргузоронаш навишт : аз ин ки гуноҳкориро ба ҷзоӣӣ беш аз онкии мустуҷиб онаст , тарсоне , бипарҳез , чаҳ агар он кунӣ гуноҳ варзида бошӣ ва агар накунӣ дурӯғ гуфта бошӣ .

یکی از خلفاء، بیکی از کارگزارانش نوشت: از این که گناهکاری را به جزائی بیش از آنکه مستوجب آن است، ترسانی، بپرهیز، چه اگر آن کنی گناه ورزیده باشی و اگر نکنی دروغ گفته باشی.

Афлотӯн гуфт : нишона ӣ заъфи инсони ин ки гоҳи хайр аз ҷоӣӣ насибаш шавад ки ба ҳисобаш наёварда бошаду шар аз ҷонибӣ ки интизорашро надошта бошад .

افلاطون گفت: نشانه ی ضعف انسان این که گاه خیر از جائی نصیبش شود که به حسابش نیاورده باشد و شر از جانبی که انتظارش را نداشته باشد.

Низ гуфт : пурвои суръат амал макун бали толиби дурустӣ кор бош . Чаҳ мардумон напурсанд ки дар чаҳ муддатӣ ба поён расидааст .

نیز گفت: پروای سرعت عمل مکن بل طالب درستی کار باش. چه مردمان نپرسند که در چه مدتی به پایان رسیده است.

Аммо ба дурустӣу диққатӣ ки дар кор рафта аст бингаранд . Агар ваъдае ки додае ба анҷоми расонӣ , ду фазилатро бадаст овардае : бахшишу ростгўӣӣ .

اما به درستی و دقتی که در کار رفته است بنگرند. اگر وعده ای که داده ای به انجام رسانی، دو فضیلت را بدست آورده ای: بخشش و راستگوئی.

Ибни мқФъу халили дӯст ҳаме доштанд ки якдигарро бенанд . Қазоро дар Макка баҳам бархӯрданд . Се рӯз бо якдигар шуданд всхн ҳаме гуфтанд .

ابن مقفع و خلیل دوست همی داشتند که یکدیگر را بینند. قضا را در مکه بهم برخوردند. سه روز با یکدیگر شدند وسخن همی گفتند.

Замонӣ ки ҷудои гаштанд , ибни мқФъро пурседанд : халилро чигуна дидӣ ? гуфт : мардӣаст ки хирадаш беш аз дониш ӯст .

زمانی که جدا گشتند، ابن مقفع را پرسیدند: خلیل را چگونه دیدی؟ گفت: مردی است که خردش بیش از دانش اوست.

Халилро пурседанд : ибни мқФъро чигуна ёфтӣ ? гуфт : мардӣаст ки донишаш беш аз хирад ӯст . Муаррихон гуфтаанд : ки ин ду дарбора ӣ якдигар нек гуфта буданд .

خلیل را پرسیدند: ابن مقفع را چگونه یافتی؟ گفت: مردی است که دانشش بیش از خرد اوست. مورخان گفته اند: که این دو درباره ی یکدیگر نیک گفته بودند.

Халил дар ҳоле бамурд ки зоҳидтарин мардумони дунё буду ибни мқФъ ба корҳоӣӣ пардохт ки бдонҳо ниёзӣ надошт то саранҷоми Мансур ба бадтарӣни вазъии вайро бикушт .

خلیل در حالی بمرد که زاهدترین مردمان دنیا بود و ابن مقفع به کارهائی پرداخت که بدآنها نیازی نداشت تا سرانجام منصور به بدترین وضعی وی را بکشت.

Бузургӣ гуфт : замонӣ ки савдо бо дил шавад , аъзо ором гирад . Мусанниф гуяд : манзур онаст ки аъзо аз аъмолу вазоифи баданӣ ором гирад ва на танҳо онҳоро сақил надонад ва бидон роғиб буд бал аз онҳо лиззати барад .

بزرگی گفت: زمانی که سودا با دل شود، اعضا آرام گیرد. مصنف گوید: منظور آن است که اعضا از اعمال و وظایف بدنی آرام گیرد و نه تنها آن ها را ثقیل نداند و بدان راغب بود بل از آن ها لذت برد.

Аз суханони суқрот : он кас ки бар ранҷи илми омӯзӣ бурдборӣ накунад , бар бадбахтии нодонии ногузир аз сабраст .

از سخنان سقراط: آن کس که بر رنج علم آموزی بردباری نکند، بر بدبختی نادانی ناگزیر از صبر است.

Гузидае аз суханони бузургон : касе ки бо узрхоҳӣ бар ту хузўъ кунад , вайро аз сарзаниши брбхш . Касе ки аз болои дасттар хеши тарсад , фурудастон аз ӯ тарсанд .

گزیده ای از سخنان بزرگان: کسی که با عذرخواهی بر تو خضوع کند، وی را از سرزنش بربخش. کسی که از بالا دست تر خویش ترسد، فرودستان از او ترسند.

Аз касе ки панд напазируфт , пандгир . Касе ки бечизе хашмнок шавад , бечизе шодмон шавад . Касе ки бубахшад , сарварӣ ёбад .

از کسی که پند نپذیرفت، پندگیر. کسی که بی چیزی خشمناک شود، بی چیزی شادمان شود. کسی که ببخشد، سروری یابد.

Дар хонае ки зини алъобдин алии бен алҳсн ( ъ ) дар он ба намоз буд , оташ андар афтод . Дигарон бонг карданд ки эй писари расӯли худо , оташ , оташ .

در خانه ای که زین العابدین علی بن الحسن(ع) در آن به نماز بود، آتش اندر افتاد. دیگران بانگ کردند که ای پسر رسول خدا، آتش، آتش.

Вай аммо сар аз саҷда барнадошт то оташ хомӯш шуд . Яке аз наздикони вайро гуфт : чаҳ чизи туро аз ин оташ ғофил дошт ? фармуд : оташи охират .

وی اما سر از سجده برنداشت تا آتش خاموش شد. یکی از نزدیکان وی را گفت: چه چیز ترا از این آتش غافل داشت؟ فرمود: آتش آخرت.

Ваии ҳаргоҳи ниёзмандӣ бсроғш меомад , ҳаме гуфт : хуш омад он кас ки тӯша ӣ охирати ман ҳамл ҳаме кунад .

وی هرگاه نیازمندی بسراغش می آمد، همی گفت: خوش آمد آن کس که توشه ی آخرت من حمل همی کند.

Ваии шабонгоҳони анбони нон бар пушт ҳаме гирифт ва ба хона ӣ туҳидастони Мадина ҳаме рафту бадишон садақа медод ва мегуфт : садақа ӣ пинҳонӣ , хашми худовандро хомӯш ҳаме созад .

وی شبانگاهان انبان نان بر پشت همی گرفت و به خانه ی تهیدستان مدینه همی رفت و بدیشان صدقه می داد و می گفت: صدقه ی پنهانی، خشم خداوند را خاموش همی سازد.

Ва замонӣ ки вафот ёфт ва ғуслаш бидоданд , осори ҳамли анбонро бар пушт хеш дошт . Вай ҳар шбонрўзии ҳазор ракаати намоз ҳаме хонду ҳангомӣ ки субҳ мешуд , мадҳуш ҳаме афтод , ва аз лоғарии бод чунон сунбулае вайро ҳаме ҷунбонед .

و زمانی که وفات یافت و غسلش بدادند، آثار حمل انبان را بر پشت خویش داشت. وی هر شبانروزی هزار رکعت نماز همی خواند و هنگامی که صبح می شد، مدهوش همی افتاد، و از لاغری باد چونان سنبله ای وی را همی جنبانید.