Ғаззолӣ дар яке аз расоъл хеш гуяд : барони кас ки хоҳад тафсир қуръон кунад , шоистааст ки аз ҳафт дидгоҳ бидон бингарад :
غزالی در یکی از رسائل خویش گوید: برآن کس که خواهد تفسیر قرآن کند، شایسته است که از هفت دیدگاه بدان بنگرد:
Аввал - аз дидгоҳи вожау ҷавҳари лафз .
اول - از دیدگاه واژه و جوهر لفظ.
Дувум - аз дидгоҳи истиороту кинояот .
دوم - از دیدگاه استعارات و کنایات.
Сеюм - аз дидгоҳи наҳв .
سوم - از دیدگاه نحو.
Чаҳорум - аз дидгоҳи интизоми вожаҳои муфраду ибороту ҳолоти онҳо он гӯна ки дар илми маъонии маврид баҳсаст .
چهارم - از دیدگاه انتظام واژه های مفرد و عبارات و حالات آنها آن گونه که در علم معانی مورد بحث است.
Панҷум - аз ҷиҳати одоти араб дар зарби алмислҳоу мҳомдотшон .
پنجم - از جهت عادات عرب در ضرب المثل ها و محامداتشان.
Шашум : аз ҷиҳати румузи ҳакямони мтأлаҳ .
ششم: از جهت رموز حکیمان متأله.
Ҳафтум : аз ҷиҳати каломи сӯфияу мқсдҳоишон .
هفتم: از جهت کلام صوفیه و مقصدهایشان.
зи ту ҳар ки давр монад чаҳ кунад чаҳ чора созад
ز تو هر که دور ماند چه کند چه چاره سازد
Чаҳ амал бадаст гирад ба чаҳ пой баст бошад
چه عمل بدست گیرد به چه پای بست باشد
эй зи ту қӯти баёни нутқи сухани сарой ро
ای ز تو قوت بیان نطق سخن سرای را
Ваии зи ту уқдаҳо бадали ақли гиреҳи гушой ро
وی ز تو عقده ها بدل عقل گره گشای را
Дар талаби ту чун кунад таии макони ишқи дил
در طلب تو چون کند طی مکان عشق دل
Ҳам сафарӣ куҷо расад ақли шикастаи пой ро
هم سفری کجا رسد عقل شکسته پای را
Маҳмили роҳи ишқро дили зФғон дароӣ шуд
محمل راه عشق را دل زفغان درای شد
Ҳарза дароӣ нашунӯд бонги чунин дароӣ ро
هرزه درای نشنود بانگ چنین درای را
Чун зи ҷаҳони бурун буд , соқии маҷлиси тқо
چون ز جهان برون بوَد ، ساقیِ مجلسِ تقا
Ном чаро касе баради ҷом ҷаҳон намой ро
نام چرا کسی برد جام جهان نمای را
Коми мромдаҳ дигар завқи злзти ҷаҳон
کام مرامده دگر ذوق زلذت جهان
То накунад дили орзӯи заҳри шкрнмоӣ ро
تا نکند دل آرزو زهر شکرنمای را
Нек агар барад касе , пай ба тариқи бандагӣ
نیک اگر برَد کَسی ، پِی به طریقِ بندگی
Саҷда ӣ шукр кам буд то ба абади худоӣ ро
سجده ی شکر کم بود تا به ابد خدای را
Баҳри дунёи он андоза кӯш ки дар он Монӣу баҳри охират низ бидон андозау баҳр худованд бидон андоза ки ба ваии ниёзмандӣу баҳр оташ бидон андоза ки аз он бурдбории туоне .
بهر دنیا آن اندازه کوش که در آن مانی و بهر آخرت نیز بدان اندازه و بهر خداوند بدان اندازه که به وی نیازمندی و بهر آتش بدان اندازه که از آن بردباری توانی.
эй ки бар хон худои нони михўрӣ
ای که بر خوان خدا نان میخوری
Венаи ҳамаи фармони шайтон май барӣ
وین همه فرمان شیطان می بری
Деват аз раҳи барад лоҳўлит нест
دیوت از ره برد لاحولیت نیست
Вази мусулмонии биҷуз қавлят нест
وز مسلمانی بجز قولیت نیست
Раҳравони рафтанд ва ту дармонда Эй
رهروان رفتند و تو درمانده ای
Ҳалқа бар дар зан ки вопаси монда Эй
حلقه بر در زن که واپس مانده ای
Гар надории шодӣӣ аз васли ёр
گر نداری شادئی از وصل یار
Хези бории мотам ҳиҷрон бидор
خیز باری ماتم هجران بدار
эй сароу боғи ту зиндони ту
ای سرا و باغ تو زندان تو
Хонимони ту балои ҷони ту
خانمان تو بلای جان تو
Дар ғами дунё гирифтор омадӣ
در غم دنیا گرفتار آمدی
Хок бар фурқат ки мурдор омадӣ
خاک بر فرقت که مردار آمدی
Чашми ҳиммати бргшо ва раҳ бибин
چشم همت برگشا و ره ببین
Пас қадам дар раҳ на ва дарга бибин
پس قدم در ره نه و درگه ببین
Дастҳо аввали зхўд кӯтоҳ кун
دست ها اول زخود کوتاه کن
Баъд аз он мардонаи азм роҳ кун
بعد از آن مردانه عزم راه کن
Аз қадам то фарқ неъматҳои ӯст
از قدم تا فرق نعمتهای اوست
Арз кун бар хеши неъматҳои дӯст
عرض کن بر خویش نعمتهای دوست
То бадоне каз ки дурафтода Эй
تا بدانی کز که دورافتاده ای
Вази ҷдоӣӣ чаҳ сабури афтода Эй
وز جدائی چه صبور افتاده ای
Гар ту марди зоҳидии шаб зинда бош
گر تو مرد زاهدی شب زنده باش
Бандагӣ кун то буруз ва банда бош
بندگی کن تا بروز و بنده باش
Вари ту марди ошиқии рӯи шарми дор
ور تو مرد عاشقی رو شرم دار
Хўобро бо дида ӣ ошиқ чикор
خوابرا با دیده ی عاشق چکار
Чун на инӣ ва на он эй биФрўғ
چون نه اینی و نه آن ای بیفروغ
Пас мазан дар ишқи мо лофи дурӯғ
پس مزن در عشق ما لاف دروغ
Аз суханони амирмўмнон ( ъ ) : касе ки умеди зистани фардоро дорад , умедвораст ки ҷовдонаи зайд ва касе ки умеди ҷовдона зистан дорад , дил санг шаваду бадунё рағбат кунад ва аз ончӣ назд худовандаст , парҳез кунад .
از سخنان امیرمومنان(ع): کسی که امید زیستن فردا را دارد، امیدوار است که جاودانه زید و کسی که امید جاودانه زیستن دارد، دل سنگ شود و بدنیا رغبت کند و از آنچه نزد خداوند است، پرهیز کند.
Худованди қавмиро ки дунё наздашон вадиъа буд , биёмурзад , вадиъае ки ба соҳибонаш бозпасаш диҳанд ва сипас сбкбор бароа уфтанд .
خداوند قومی را که دنیا نزدشان ودیعه بود، بیامرزد، ودیعه ای که به صاحبانش بازپسش دهند و سپس سبکبار براه افتند.
Худованди Довӯд ( ъ )ро ваҳй фурӯ фиристод ки : марои ҳангоми осон зистӣ бихон то ҳангоми сахтии пои сахти даҳум .
خداوند داود (ع) را وحی فرو فرستاد که: مرا هنگام آسان زیستی بخوان تا هنگام سختی پا سخت دهم.
Хеш кардӣ эй ҳабиб ки оташ задӣ бадал
خویش کردی ای حبیب که آتش زدی بدل
Кин доғ бар ҷароҳати мо сӯдманд буд
کاین داغ بر جراحت ما سودمند بود
Нобиға ӣ ҷаъдӣ аз шуъарои давра ӣ ҷоҳилияту ислом буд . Ба сини яксад ва ҳаштод солагӣ дар Исфаҳон бамурд . Дар пешгоҳи паёмбар ( с ) қасида ӣ хеш брхўондаҳаст ки дар он гуфта буд :
نابغه ی جعدی از شعرای دوره ی جاهلیت و اسلام بود. به سن یکصد و هشتاد سالگی در اصفهان بمرد. در پیشگاه پیامبر(ص) قصیده ی خویش برخوانده است که در آن گفته بود:
Аз караму бузургворӣу раҳбарӣ ба авҷ исмон раседем
از کرم و بزرگواری و رهبری به اوج اسمان رسیدیم
Аммо моро беш аз онҳо мазҳарӣ дилхоҳ аст
اما ما را بیش از آن ها مظهری دلخواه است
Расӯли худо ( с ) пас аз шунидани он қасида фармуд : эй АбуЛайлии рӯ ба куҷои дорӣ ? гуфт : ба биҳишт . Паёмбар фармуд : балии аншоءи аллоҳ . . .
رسول خدا (ص) پس از شنیدن آن قصیده فرمود: ای ابولیلی رو به کجا داری؟ گفت: به بهشت. پیامبر فرمود: بلی انشاء الله . . .
Ҳтиӣаҳ ӣ шоир ба навад ва панҷ солагӣ бамурд . Ибни ҷўзии пиромн вай гуфтааст : ки зоҳиран ваии пас аз вафоти паёмбар ( с ) ислом овардааст чаҳ аз вай дар зумра ӣ асҳоб ё фиристодагони номӣ Бамён наёмадааст .
حطیئه ی شاعر به نود و پنج سالگی بمرد. ابن جوزی پیرامن وی گفته است: که ظاهرا وی پس از وفات پیامبر(ص) اسلام آورده است چه از وی در زمره ی اصحاب یا فرستادگان نامی بمیان نیامده است.
Ваии чунон ба ҳаҷви гуфтани алоқаманд буд ки модару амӯу доӣӣу шахси хешро низ ҳаҷв гуфта буд .
وی چنان به هجو گفتن علاقمند بود که مادر و عمو و دائی و شخص خویش را نیز هجو گفته بود.
Яке аз ҳакямон гуфт : рӯзҳои умри кӯтоҳтар аз онаст ки онро сарф корҳое кунӣ ки судати надиҳад .
یکی از حکیمان گفت: روزهای عمر کوتاه تر از آن است که آن را صرف کارهایی کنی که سودت ندهد.
Ъдии бен ҳотами тоӣӣ ба соли шаст ва ҳашт ҳиҷрӣ дар яксад ва бист солагӣ бамурд . Вай дар рикоби алӣ ( ъ ) дар ҷанги сафину ҷамалро шоҳид буд ва чунон бахшанда буд ки баҳри мардони нон хирад мекард ва ҳаме гуфт ки : ӣнони ҳамсоягон мо ҳастанд .
عدی بن حاتم طائی به سال شصت و هشت هجری در یکصد و بیست سالگی بمرد. وی در رکاب علی(ع) در جنگ صفین و جمل را شاهد بود و چنان بخشنده بود که بهر مردان نان خرد می کرد و همی گفت که: اینان همسایگان ما هستند.
Парвона ки сӯхти зотши ханҷари шамъ
پروانه که سوخت زآتش خنجر شمع
Он ошиқ бе қарори ғампарвар шамъ
آن عاشق بی قرار غم پرور شمع
Мехост ниҳони зчшм ғайраш созад
میخواست نهان زچشم غیرش سازد
Зон бол гушӯду гашти гирди сари шамъ
زان بال گشود و گشت گرد سر شمع
То дарин гила гӯсфандӣ ҳаст
تا درین گله گوسفندی هست
Нанишинад фалаки зқсобӣ
ننشیند فلک زقصابی
Абӯзари ғаффориро ки чашми дард ҳаме кард , гуфтанд : оё дирамонишон кардае ? гуфт : аз онҳо ба кори дигари машғӯлам . Гуфтанд : аз худованд нахостае ки шифоишон диҳад ? гуфт : аз худованди баҳри чизеи муҳимтар , истидъо кардаам .
ابوذر غفاری را که چشم درد همی کرد، گفتند: آیا درمانشان کرده ای؟ گفت: از آن ها به کار دیگر مشغولم. گفتند: از خداوند نخواسته ای که شفایشان دهد؟ گفت: از خداوند بهر چیزی مهم تر، استدعا کرده ام.
Астр ҳасан хамӯширо аз сабаб хомӯшяш пурседанд . Гуфт : аз он рӯи хомӯшам ки ҳаргиз бар хомӯшӣ пушаймон нагаштаам аммо бар сухани гуфтан бисёр пушаймонӣ ҳосилам гашта .
اسطر حسن خموشی را از سبب خاموشیش پرسیدند. گفت: از آن رو خاموشم که هرگز بر خاموشی پشیمان نگشته ام اما بر سخن گفتن بسیار پشیمانی حاصلم گشته.
Ҳакимӣ гуфт : касе ки дар қиболи корӣ ки накардае сипосати бгзорд , басо ки анъоми туро бар худ куфрон кунад .
حکیمی گفت: کسی که در قبال کاری که نکرده ای سپاست بگزارد، بسا که انعام ترا بر خود کفران کند.
Ҳакимӣ дигар гуфт : даврӣ аз халқи худои ҷуз дар се маврид шоиста нест : аз султонӣ ки қасди тадбир мамлакат кунад ,у ҳакимӣ ки қосиди истинботи ҳикмат буду дайгарии зоҳидӣ ки қасдаши муноҷот худованд бошад .
حکیمی دیگر گفت: دوری از خلق خدا جز در سه مورد شایسته نیست: از سلطانی که قصد تدبیر مملکت کند، و حکیمی که قاصد استنباط حکمت بود و دیگری زاهدی که قصدش مناجات خداوند باشد.
Аз Сафёни бен ъиинаҳ нақласт ки зини алъобдин ( ъ ) ҳаҷ май гузорад . Замонӣ ки эҳроми пӯшеди рангаш ба зардигароӣаду ларза ба андомаш афтод . То он ҳад ки лаббайк гуфтан натавонист . Гуфтандаш чаро лаббайки нгўӣӣ ? гуфт : тарсам аз онаст ки гуяд : лолбику лосъдик .
از سفیان بن عیینه نقل است که زین العابدین(ع) حج می گزارد. زمانی که احرام پوشید رنگش به زردی گرائید و لرزه به اندامش افتاد. تا آن حد که لبیک گفتن نتوانست. گفتندش چرا لبیک نگوئی؟ گفت: ترسم از آن است که گوید: لالبیک و لاسعدیک.
Роҳ давраст эй писар ҳушёр бош
راه دور است ای پسر هشیار باش
Хоб бо гӯри афкан ва бедор бош
خواب با گور افکن و بیدار باش
Кор осон нест бар даргоҳ ӯ
کار آسان نیست بر درگاه او
Хок май бояд шудан дар роҳ ӯ
خاک می باید شدن در راه او
Нест ин водии чунин саҳл эй салим
نیست این وادی چنین سهل ای سلیم
Саҳли пиндории ту аз ҷаҳл эй лӣим
سهل پنداری تو از جهل ای لئیم
Ту ҳамин доне ки ин бозори ишқ
تو همین دانی که این بازار عشق
Ҳаст чун бозори Бағдоду димишқ
هست چون بازار بغداد و دمشق
Барқи истиғнои чунон оташ фурухт
برق استغنا چنان آتش فروخت
Каз туфи он ҷумла ӣ олам бсухт
کز تف آن جمله ی عالم بسوخت
Сад ҳазорон халқ дар зуннор шуд
صد هزاران خلق در زنار شد
Токаи исои муҳаррам асрор шуд
تاکه عیسی محرم اسرار شد
Сад ҳазорон Тифли сар бибрида шуд
صد هزاران طفل سر ببریده شد
То кулем аллоҳи соҳиб дида шуд
تا کلیم الله صاحب دیده شد
Сад ҳазорон ҷону дил тороҷ ёфт
صد هزاران جان و دل تاراج یافت
То Муҳамади як шабӣ миъроҷ ёфт
تا محمد یک شبی معراج یافت
Меҷаҳд аз бе ниёзии сарсарӣ
میجهد از بی نیازی صرصری
намезанад бар ҳам бики дами олимӣ
می زند بر هم بیک دم عالمی
Бе ниёзии байну истиғнои нигар
بی نیازی بین و استغنا نگر
Хоҳ мутриб бош , хоҳии навҳа гар
خواه مطرب باش، خواهی نوحه گر
Худованди субҳонаи баҳри махлуқоти хеши ду пёмр гусел кардааст . Яке дарунӣ ки он хирадасту дайгарии ошкоро ки он паёмбараст бо паёмбари дарунии сиҳҳати иддаои паёмбари буруниро ме тавон шинохт .
خداوند سبحانه بهر مخلوقات خویش دو پیامر گسیل کرده است. یکی درونی که آن خرد است و دیگری آشکارا که آن پیامبر است با پیامبر درونی صحت ادعای پیامبر برونی را می توان شناخت.
Чаҳ хирад раҳбарасту дайни устуворкунанда . Ва ончӣ маъқӯласт чунон дорўҳоӣӣ буд ки шифои ораду ончӣ машрӯъаст чунон таомҳои ҳофизи сиҳҳат буд .
چه خرد رهبر است و دین استوار کننده. و آنچه معقول است چونان داروهائی بود که شفا آرد و آنچه مشروع است چونان طعام های حافظ صحت بود.
Ва ҳамчунон ки замонӣ ки тани бемор буд , аз таоми нафъии набард , бал аз он зиёни барад , марӣзи ҷон низ чунинаст . Ва ҳамчунон ки худованд таъолӣ фармуд : « фии қлўбҳми мараз » аз шунидани қуръон ки мавзӯ шаръиётаст судии набарди бал чунон ғизо ки беморро зиён дорад , аз он зиёни барад .
و همچنان که زمانی که تن بیمار بود، از طعام نفعی نبرد، بل از آن زیان برد، مریض جان نیز چنین است. و همچنان که خداوند تعالی فرمود: «فی قلوبهم مرض » از شنیدن قرآن که موضوع شرعیات است سودی نبرد بل چونان غذا که بیمار را زیان دارد، از آن زیان برد.
Ва бар ҳамин мабнӣаст ки худованд фармуд : « азои мо анзлти сӯраи Фмнҳми ман иқўли аикми зодтаҳи ҳзаҳи аимоно , Фомоолзини омнўи аФзодтҳми аимоно ва ҳам истбшрўн ва аммо аллазӣнаи фии қлўбҳми марази Фзодтҳми рҷсои илои рҷсу мотўоўҳми коФрўн » .
و بر همین مبنی است که خداوند فرمود: «اذا ما انزلت سوره فمنهم من یقول ایکم زادته هذه ایمانا، فاماالذین آمنو افزادتهم ایمانا و هم یستبشرون و اما الذین فی قلوبهم مرض فزادتهم رجسا الی رجس و ماتواوهم کافرون ».
Ва низ гуфтаанд дил ба манзала ӣ куштагон муътақидотасту эътиқод дар он ба манзала ӣ базр буд чаҳ хайр бошад ва чаҳ шар .
و نیز گفته اند دل به منزله ی کشتگان معتقدات است و اعتقاد در آن به منزله ی بذر بود چه خیر باشد و چه شر.
Ва каломи худованди таъолӣ ба манзала ӣ об буд ҳангомӣ ки заминиро сероб кунад ки дорои гиёҳони гӯногӯни барҳасби ихтилофи базри онҳост .
و کلام خداوند تعالی به منزله ی آب بود هنگامی که زمینی را سیراب کند که دارای گیاهان گوناگون برحسب اختلاف بذر آن هاست.
Қуръон низ чунинаст . Яъне агар бар эътиқодоти устувор дар дилҳо фурӯд ояд , таъсираши дигргўнаҳ буд . Ва ишора ӣ худованди таъолӣ низ ба ҳаминаст ки фармуд : « фии аларзи қатъи мтҷоўроту ҷиноти ман аъноби взръ ва нахайл снўону ғирснўони истии бмоءи воҳа ва нафазл баъзҳо алии баъзи фии алокл . Ани фии злки лойоти лқўми иъқлўн » .
قرآن نیز چنین است. یعنی اگر بر اعتقادات استوار در دل ها فرود آید، تأثیرش دیگرگونه بود. و اشاره ی خداوند تعالی نیز به همین است که فرمود: «فی الارض قطع متجاورات و جنات من اعناب وزرع و نخیل صنوان و غیرصنوان یستی بماء واحه و نفضل بعضها علی بعض فی الاکل. ان فی ذلک لایات لقوم یعقلون ».
Ва низ фармуд :у алблди алтиби ихрҷи наботаи бозни рабау алзии хбси лоихрҷи алонкдо кзлк насарф алооёти лқўми ишкрўн »
و نیز فرمود: و البلد الطیب یخرج نباته باذن ربه و الذی خبث لایخرج الانکدا کذلک نصرف الاآیات لقوم یشکرون »
Соҳиби манозили алсоирин дар муқаддама ӣ китоб хеш гуяд : Ҳамзаи бен Муҳамади бен Абдуллоҳи алҳснии моро хабар дод аз маънои духул дар ғурбат
صاحب منازل السایرین در مقدمه ی کتاب خویش گوید: حمزه بن محمد بن عبدالله الحسنی ما را خبر داد از معنای دخول در غربت
Ва гуфт моро хабар дод абўолқсми Абдулвоҳиди бен Аҳмади ҳошимӣ садафӣ гуфт : шунидам Абуабдуллои ълони бен зайди динўрии сӯфӣ дар Басра гуфт : шунидам ҷаъфари бен хулдӣ сӯфӣ гуфт : шунидам ҷунайдро ки ҳаме гуфт : аз сиррӣ шунидам ки аз маърӯфи крхӣ аз ҷаъфари бен Муҳамади содиқ аз падарашу ҷадаш аз алии бен абитолб ( ъ ) аз расӯли худо ( с ) нақл кард ки фармуд : талаби ҳақ ғурбатаст .
و گفت ما را خبر داد ابوالقسم عبدالواحد بن احمد هاشمی صدفی گفت: شنیدم ابوعبدالله علان بن زید دینوری صوفی در بصره گفت: شنیدم جعفر بن خلدی صوفی گفت: شنیدم جنید را که همی گفت: از سری شنیدم که از معروف کرخی از جعفر بن محمد صادق از پدرش و جدش از علی بن ابیطالب(ع) از رسول خدا(ص) نقل کرد که فرمود: طلب حق غربت است.
Дар китоби кофӣ , дар боби ҳуби дунё ва ҳирс бидон таии ҳадисии тӯлонӣ омадааст : исо ( ъ ) бар рўстоӣӣ бигузашт ки тамоми мардумону чаҳорпоён ва мурғонаш бамурда буданд .
در کتاب کافی، در باب حب دنیا و حرص بدان طی حدیثی طولانی آمده است: عیسی(ع) بر روستائی بگذشت که تمام مردمان و چهارپایان و مرغانش بمرده بودند.
Гуфт : марги ӣнони ҷуз ба хашми худовандӣ набӯдааст . Чаҳ агар гоҳ ба гоҳи маргашон дар рабӯда буд , якдигарро дафн ҳаме карданд .
گفت: مرگ اینان جز به خشم خداوندی نبوده است. چه اگر گاه به گاه مرگشان در ربوده بود، یکدیگر را دفن همی کردند.
Ҳавориюн гуфтанд : эй рӯҳи калима ӣ худо , худовандро бихон то зинда шан созад ва моро аз корашони бёогоҳоннд то аз он корҳо парҳез кунем . Исо ( ъ ) худовандро бихонад .
حواریون گفتند: ای روح کلمه ی خدا، خداوند را بخوان تا زنده شان سازد و ما را از کارشان بیاآگاهانند تا از آن کارها پرهیز کنیم. عیسی (ع) خداوند را بخواند.
Нидояш омад ки эшонро аз дашти овози даҳ . Исо бар заминии баланд бар шуд ва гуфт : эй мардумони ин рӯсто , посхгўӣӣ посух бидод ки : лаббайк эй рӯҳу калимаи худованд .
ندایش آمد که ایشان را از دشت آواز ده. عیسی بر زمینی بلند بر شد و گفت: ای مردمان این روستا،پاسخگوئی پاسخ بداد که: لبیک ای روح و کلمه خداوند.
Гуфт : вой бар шумо , корҳоитон чигуна бӯдааст ? гуфт : парастиши тоғӯту ҳуби дунё бо бимии андаку орзўӣии пурдомана . Низ ғифлат дар лаҳву лаъиб .
گفت: وای بر شما، کارهایتان چگونه بوده است؟ گفت: پرستش طاغوت و حب دنیا با بیمی اندک و آرزوئی پردامنه. نیز غفلت در لهو و لعب.
Исо ( ъ ) пурсед : ишқатони бадунё чигуна бӯдааст ? гуфт : чунон ишқи кӯдакӣ ба сина ӣ модар . Ҳаргоҳ бар мо иқбол ҳаме кард , шодмони ҳамеи шудем ва ҳар гоҳ аз мо рӯй барме гирданд , ҳаме гиристему ғамноки ҳамеи шудем .
عیسی(ع) پرسید: عشقتان بدنیا چگونه بوده است؟ گفت: چونان عشق کودکی به سینه ی مادر. هرگاه بر ما اقبال همی کرد، شادمان همی شدیم و هر گاه از ما روی برمی گرداند، همی گریستیم و غمناک همی شدیم.
Пурсед : чигуна тоғӯтро парастиш ҳаме кардед ? гуфт : ( бо фармони бурдан аз гуноҳи корону осӣон ) . Ва аҳли гуноҳро ҳадис тӯлонӣасту он қадр ки ниёз буд дар ин ҷо биёмад .
پرسید: چگونه طاغوت را پرستش همی کردید؟ گفت: (با فرمان بردن از گناه کاران و عاصیان). و اهل گناه را حدیث طولانی است و آنقدر که نیاز بود در این جا بیامد.
Амирмؤмнон ( ъ ) яке аз донишмандони яҳудро фармуд : он кас ки табъаши муътадил буд , мизоҷаши софӣ буд . Ва касе ки мизоҷаши софӣ буд , ҷонро дар ӯ нек таъсираст .
امیرمؤمنان(ع) یکی از دانشمندان یهود را فرمود: آن کس که طبعش معتدل بود، مزاجش صافی بود. و کسی که مزاجش صافی بود، جان را در او نیک تأثیر است.
Ва он каси ҷон дар ӯ нек таъсир кунад , ба волоӣӣ расад ва касе ки ба волоӣӣ расад . Ба ахлоқи нафсонӣ мтхлқ шаваду мавҷӯдии бмоҳит инсон шаваду чизе аз ҳайвонят дар ӯ намонад ва аз даргоҳи фириштагӣ ворид гардад .
و آن کس جان در او نیک تأثیر کند، به والائی رسد و کسی که به والائی رسد. به اخلاق نفسانی متخلق شود و موجودی بماهیت انسان شود و چیزی از حیوانیت در او نماند و از درگاه فرشتگی وارد گردد.
Ва дар ин замони дигари чизеи вайро дигргўн накунад . Донишманд яҳӯдӣ гуфт : худованд бузургаст . эй писари абитолби тамомии фалсафаро як ҷо баён доштӣ .
و در این زمان دیگر چیزی وی را دیگرگون نکند. دانشمند یهودی گفت: خداوند بزرگ است. ای پسر ابیطالب تمامی فلسفه را یک جا بیان داشتی.
Яке аз анбёء аз худованд талаб кард ки забони мардум аз ӯ боз дорад . Виро ваҳй омад ки ин хислати баҳр хеш наниҳодаам , чигуна бҳртўи нуҳум ?
یکی از انبیاء از خداوند طلب کرد که زبان مردم از او باز دارد. ویرا وحی آمد که این خصلت بهر خویش ننهاده ام، چگونه بهرتو نهم؟
Ном оварӣ гуфт : агар даруну буруни муъмини яке буд , худованд назд Фариштагони бадв мубоҳот кунад .
نام آوری گفت: اگر درون و برون مؤمن یکی بود، خداوند نزد فرشتگان بدو مباهات کند.
Орифӣ гуфт : кадоми каси маро ба касе раҳнамӯн шавад ки шаби гирён буду рӯзи хандон ?
عارفی گفت: کدام کس مرا به کسی رهنمون شود که شب گریان بود و روز خندان؟
Яке аз орифон мегуфт : худовандо , тобои мардумон ба амонат савдо кунӣ ва ман бо тавбаи хиёнат савдо кунам .
یکی از عارفان می گفت: خداوندا، تابا مردمان به امانت سودا کنی و من با توبه خیانت سودا کنم.
Дар кшоФ дар тафсири сӯра ӣ анъом омадааст ки : вуруди исо - бар паёмбари моу ваии дуруди бодо - ба Мисри чаҳорсад соли пас аз вуруди Юсуф ( ъ ) бидонҷо иттифоқ афтодааст .
در کشاف در تفسیر سوره ی انعام آمده است که: ورود عیسی - بر پیامبر ما و وی درود بادا - به مصر چهارصد سال پس از ورود یوسف(ع) بدانجا اتفاق افتاده است.
Дар китоби кофӣ аз эмоми содиқи ҷаъфари бен Муҳамад ( ъ ) нақласт ки фармуд : посухи нома чун посухи салом воҷибаст . Низ дар ҳамон китоб аз вай нақласт ки : пайвастани ёрон дар ҳзр , дидор якдигараст ва дар сафари мукотиба .
در کتاب کافی از امام صادق جعفر بن محمد(ع) نقل است که فرمود: پاسخ نامه چون پاسخ سلام واجب است. نیز در همان کتاب از وی نقل است که: پیوستن یاران در حضر، دیدار یکدیگر است و در سفر مکاتبه.