Аз китоби милалу наҳл : Буқроти возеъи илми тиб буду гузаштагону мутааххирон ба фазли вай эътироф доранд .

از کتاب ملل و نحل: بقراط واضع علم طب بود و گذشتگان و متاخران به فضل وی اعتراف دارند.

Аз суханон ӯст ки : амният ё туҳидастии беҳтар аз тавонгарӣ бо тарсаст .

از سخنان اوست که: امنیت یا تهیدستی بهتر از توانگری با ترس است.

Рӯзии вай назд беморӣ шуду вайро гуфт : ман ва ту бемории се тан ҳастем . Агар ту маро дар муқобили он бо пазириш ончӣ гӯям ёрӣ кунӣ , мо ду тан шавему беморӣ танҳо монаду ҳаргоҳи ду тани алайҳи яке дасти бадаст ҳам диҳанд , биравӣ пирӯз шаванд .

روزی وی نزد بیماری شد و وی را گفت: من و تو بیماری سه تن هستیم. اگر تو مرا در مقابل آن با پذیرش آنچه گویم یاری کنی، ما دو تن شویم و بیماری تنها ماند و هرگاه دو تن علیه یکی دست بدست هم دهند، بروی پیروز شوند.

Низ мегуфт : ҳар беморӣ бо доруҳои сарзамини хеш мудово шавад чаҳ табъи вай бо ғизоу ҳавои вай ошнотараст .

نیز می گفت: هر بیماری با داروهای سرزمین خویش مداوا شود چه طبع وی با غذا و هوای وی آشناتر است.

Дар аҳодӣс аз зроаҳ аз Абуҷаъфар ( ъ ) аз паёмбари худо ( с ) нақласт ки фармуд : замонӣ ки хуршед ғуруб кунад , дарҳои осмону биҳишт гушӯда шавад ва дуоҳо мустаҷоб уфтад . Хушо ҳоли он кас ки он ҳангоми кори некии баҳр ӯ ба осмон равад .

در احادیث از زراه از ابوجعفر(ع) از پیامبر خدا(ص) نقل است که فرمود: زمانی که خورشید غروب کند، درهای آسمان و بهشت گشوده شود و دعاها مستجاب افتد. خوشا حال آن کس که آن هنگام کار نیکی بهر او به آسمان رود.

Дар наҳҷи албалоға омадааст ки : худованди воҷботиро бар шумо фарз доштааст . Онҳоро табоҳи мисозид . Низ мрзҳоӣӣ ниҳодааст , аз он марзҳо по фаротар нанаед низ чизҳоӣиро Маскават бгзоштаҳаст - на ба сабаби нисён - бдонҳохўдро ба забҳ Маяфканед .

در نهج البلاغه آمده است که: خداوند واجباتی را بر شما فرض داشته است. آنها را تباه میسازید. نیز مرزهائی نهاده است، از آن مرزها پا فراتر ننهید نیز چیزهائی را مسکوت بگذاشته است - نه به سبب نسیان - بدآنهاخود را به ذبح میفکنید.

Орифӣ гуфт : фазойили ахлоқӣ дар чаҳор чизи гирд шудааст : кам гўӣӣ , кам хурӣ , кам хуфтану даврӣ аз мардумон .

عارفی گفت: فضایل اخلاقی در چهار چیز گرد شده است: کم گوئی، کم خوری، کم خفتن و دوری از مردمان.

Аз паёмбар ( с ) нақласт ки фармуд : бурузи растохез , гуруҳеи биёянду ҳснотшони ҳамонанди кӯҳҳои тҳомаҳ буд . Аммо фармон ояд ки ба оташашон афканед .

از پیامبر(ص) نقل است که فرمود: بروز رستاخیز، گروهی بیایند و حسناتشان همانند کوههای تهامه بود. اما فرمان آید که به آتششان افکنید.

Гуфтанд : эй паёмбар . Оё эшон намоз мехондаанд ? фармуд : намоз май хонданд , рӯза мегирифтанд . Ва то посӣ аз шаби гузаштаро ( зинда медоштанд ) . Аммо замонӣ ки чизеи днёўӣ бадишон намӯда мешуд , баҳраши ҳамеи ҷустанд .

گفتند: ای پیامبر. آیا ایشان نماز می خوانده اند؟ فرمود: نماز می خواندند، روزه می گرفتند. و تا پاسی از شب گذشته را (زنده می داشتند). اما زمانی که چیزی دنیاوی بدیشان نموده می شد، بهرش همی جستند.

Яке аз пешинён гуфт : худ васии нафас хеш бошу мардумонро васӣ худ манеҳ . Чигуна туоне агар сифоришат зойеъ кунанд , маломаташони дорӣ дар ҳоле ки худ ба зиндагонӣати онро табоҳи сохтае ?

یکی از پیشینیان گفت: خود وصی نفس خویش باش و مردمان را وصی خود منه. چگونه توانی اگر سفارشت ضایع کنند، ملامتشان داری در حالی که خود به زندگانیت آن را تباه ساخته ای؟

Дар китоби аниси алъқлоء омадааст : бидон ки пирӯзӣ бо сабрасту фараҷи пас аз шиддату осонӣ бо сахтӣ .

در کتاب انیس العقلاء آمده است: بدان که پیروزی با صبر است و فرج پس از شدت و آسانی با سختی.

Наздик шудан ба ахлоқи мардумон , одамиро аз фитна ӣ эшон Маъмун дорад .

نزدیک شدن به اخلاق مردمان، آدمی را از فتنه ی ایشان مامون دارد.

Касе ки чизеро талаб кунад , тамомашро бадасти орад ё порае аз онро .

کسی که چیزی را طلب کند، تمامش را بدست آرد یا پاره ای از آن را.

Фазли бен саҳл гуфт : касе ки волии буданаш беш аз тўоноӣиш буд , бидон такаббури варзад . Ва касе ки вилояташ камтар аз қудрати вай буд , бидон тавозуъ кунад .

فضل بن سهل گفت: کسی که والی بودنش بیش از توانائیش بود، بدان تکبر ورزد. و کسی که ولایتش کم تر از قدرت وی بود، بدان تواضع کند.

Яке аз балиғони ҳамин мазмунро бигрифта ва чунин гуфтааст : мардумон дар қобили вилояти ду дастаанд : як дастаи касоне ки бо фазлу мурувват аз шуғл хеш бартаранд .

یکی از بلیغان همین مضمون را بگرفته و چنین گفته است: مردمان در قابل ولایت دو دسته اند: یک دسته کسانی که با فضل و مروت از شغل خویش برترند.

Ва як дастаи касоне ки ба сабаби нақсу фурӯмоиагии шуғли эшонро бартарӣ диҳад . Даста ӣ аввал бо доштани он машғалаи тавозуъу кушодаи рўӣӣ беш кунанд ,у даста ӣ дувуми кибру ғурур беш .

و یک دسته کسانی که به سبب نقص و فرومایگی شغل ایشان را برتری دهد. دسته ی اول با داشتن آن مشغله تواضع و گشاده روئی بیش کنند، و دسته ی دوم کبر و غرور بیش.

Ҳакимӣ гуфт : бигзор шарми ту аз хештан беш аз шармат аз худованд буд . Дайгарӣ гуфт : касе ки пинҳонии корӣ ҳаме кунад ки аз ошкорояш шармсор шавад , нафасашро назд худ баҳоӣ нест .

حکیمی گفت: بگذار شرم تو از خویشتن بیش از شرمت از خداوند بود. دیگری گفت: کسی که پنهانی کاری همی کند که از آشکارایش شرمسار شود، نفسش را نزد خود بهائی نیست.

Ҷамъии мардиро ки бо вай ҳамвора мдоъбт мекарданд , хонданд , посух нагуфт ва сипас гуфт : дируз ба чиҳилумин соли зиндагии пои ниҳодаму дигар аз синами хиҷолати ҳамеи кашам .

جمعی مردی را که با وی همواره مداعبت می کردند، خواندند، پاسخ نگفت و سپس گفت: دیروز به چهلمین سال زندگی پا نهادم و دیگر از سنم خجالت همی کشم.

Гузидае аз гуфтори ҷороллаҳи Замахшарӣ : касе ки ҳасади корд , мусӣбати дуруд . Беш гуфтани лағзишӣ ногуфтааст . То кӣ субҳ ва шом кунаму имрӯзам аз дирузи бадтар буд ? асби тезтакро низ тозӣона бояд .

گزیده ای از گفتار جارالله زمخشری: کسی که حسد کارد، مصیبت درود. بیش گفتن لغزشی ناگفته است. تا کی صبح و شام کنم و امروزم از دیروز بدتر بود؟ اسب تیزتک را نیز تازیانه باید.

Нури хуршед пинҳон нашаваду нури ҳақ хомӯш нагардад ришвати ботилро низ пирӯзӣ диҳад . Пиндории рӯзаи дорӣ ва дар гӯшти бародарати афтодае ?

نور خورشید پنهان نشود و نور حق خاموش نگردد رشوت باطل را نیز پیروزی دهد. پنداری روزه داری و در گوشت برادرت افتاده ای؟

Ҷуз ба мусоҳибати ашхоси муносиб розӣ машав . Замонӣ ки саракашон афзоиш гиранд , худованди тоъӯн баҳрашон фиристад . Чунон ки мубталои зуком аз буии гули лиззати набард , аҳмақ низ аз ҳикмати лиззати наёбад . Хушо он кас ки поёни умраш чунон оғози умраш буду аъмолаши мӯҷиб рсўоӣиш набӯд .

جز به مصاحبت اشخاص مناسب راضی مشو. زمانی که سرکشان افزایش گیرند، خداوند طاعون بهرشان فرستد. چنان که مبتلای زکام از بوی گل لذت نبرد، احمق نیز از حکمت لذت نیابد. خوشا آن کس که پایان عمرش چونان آغاز عمرش بود و اعمالش موجب رسوائیش نبود.

Орифии бештари шабро намоз ҳаме хонд ва сипас ки бар бистар мехуфт , мегуфт : эй ҷойгоҳи ҳрбдӣ , ба худои савганди чашми баҳами задане аз ту розии ним ва сипас ҳаме гирист .

عارفی بیشتر شب را نماز همی خواند و سپس که بر بستر میخفت، می گفت: ای جایگاه هربدی، به خدا سوگند چشم بهم زدنی از تو راضی نیم و سپس همی گریست.

Вайро пурседанд : чаҳ чизи туро ба гиря ҳаме андозад ? мегуфт : ин фармӯда ӣ худованд ки « анмои итқбли аллоҳи ман аламтқин » .

وی را پرسیدند: چه چیز ترا به گریه همی اندازد؟ می گفت: این فرموده ی خداوند که «انما یتقبل الله من المتقین ».

Дар ахбор омадааст ки парвардгори таъолии ҷаҳаннамро аз фузӯнии раҳмати хеш халқ кардааст то чунон тозӣонае бандагонро ба сӯй биҳишт ронад .

در اخبار آمده است که پروردگار تعالی جهنم را از فزونی رحمت خویش خلق کرده است تا چونان تازیانه ای بندگان را به سوی بهشت راند.

Низ дар хабар омадааст ки худованди таъолӣ ҳаме гуяд ки : ман мардумонро аз он рӯи офаридам ки аз ман суд баранд на он ки эшонро баҳри он офарӣдаам ки аз онони суд барам .

نیز در خبر آمده است که خداوند تعالی همی گوید که: من مردمان را از آن رو آفریدم که از من سود برند نه آن که ایشان را بهر آن آفریده ام که از آنان سود برم.

Солеҳӣ ки аз навмеди номубораки абадии сухан ҳаме гуфт , Абусаҳли зҷоҷиро бо манзарии нек ба хоб дид ва ӯро гуфт : ҳолат чунаст ?

صالحی که از نومید نامبارک ابدی سخن همی گفت، ابوسهل زجاجی را با منظری نیک به خواب دید و او را گفت: حالت چون است؟

Гуфт : корро аз он ки мепиндоштем , осон тар ёфтем . Худояши хирдҳод , Абӯсаиди абўолхирро ки сурӯд :

گفت: کار را از آن که می پنداشتیم، آسان تر یافتیم. خدایش خیردهاد، ابوسعید ابوالخیر را که سرود:

Номварӣ гуфт : фурӯтании каманди волоӣӣ буд . Аз номварӣ пурседанд , сарвар кист ? гуфт : он кас ки дар ҳузураш бимнок бошанд ва дар ғиобаш айбаш гӯйанд .

ناموری گفت: فروتنی کمند والائی بود. از ناموری پرسیدند، سرور کیست؟ گفت: آن کس که در حضورش بیمناک باشند و در غیابش عیبش گویند.

Орифи раббонии мавлонои Абдурразоқи кошонӣ дар тоўилоти хеш аз эмоми содиқи ҷаъфари бен Муҳамад ( ъ ) нақл кардааст ки фармуд : худованди таъолӣ дар суханони хеш бар бандагон таҷаллӣ кардааст « влкни лоибсрўн » .

عارف ربانی مولانا عبدالرزاق کاشانی در تاویلات خویش از امام صادق جعفر بن محمد(ع) نقل کرده است که فرمود: خداوند تعالی در سخنان خویش بر بندگان تجلی کرده است «ولکن لایبصرون ».

Дар ҳамон китоб низ ривоят шудааст ки ваии як бори ҳангоми намози биҳуши биФтод . Замонӣ ки сабабашро пурседанд , фармуд : он қадари ин ояро такрор кардам то онро аз гӯянда аш бишунидам .

در همان کتاب نیز روایت شده است که وی یک بار هنگام نماز بیهوش بیفتاد. زمانی که سببش را پرسیدند، فرمود: آن قدر این آیه را تکرار کردم تا آن را از گوینده اش بشنیدم.

Фозил мебадӣ дар шарҳи девон аз шайхи Сӯҳравардӣ нақл кардааст ки пас аз нақли ин ҳикоят гуфт : забони эмом дар он ҳангом чунон дарахти Мӯсо ( ъ ) бӯдааст он замон ки гуфт : « ании анои аллоҳ » . Ин маънӣ дар китоби аҳёء дар таловати қуръон омадааст .

فاضل میبدی در شرح دیوان از شیخ سهروردی نقل کرده است که پس از نقل این حکایت گفت: زبان امام در آن هنگام چونان درخت موسی(ع) بوده است آن زمان که گفت: «انی انا الله ». این معنی در کتاب احیاء در تلاوت قرآن آمده است.

Суқрот , шогирди Фисоғўрс ҳаким гуфт : замонӣ ки ҳикмат рӯй орад . Шаҳавот ба хизмат хирадҳо бархезад . Аммо замонӣ ки ҳикмат пушт кунад , хирадҳо дар хизмат шаҳавот бархезад .

سقراط، شاگرد فیثاغورث حکیم گفت: زمانی که حکمت روی آرد. شهوات به خدمت خردها برخیزد. اما زمانی که حکمت پشت کند، خردها در خدمت شهوات برخیزد.

Низ гуфт : фарзандонатонро ба пирӯзӣ аз хештани ногузири мсозид . Чаҳ эшон баҳри замонии ҷузи замони шумо халқ гаштаанд . Низ гуфт : шоистааст ки ба марги шодони шӯй ва ба зиндагонии андӯҳгин .

نیز گفت: فرزندانتان را به پیروزی از خویشتن ناگزیر مسازید. چه ایشان بهر زمانی جز زمان شما خلق گشته اند. نیز گفت: شایسته است که به مرگ شادان شوی و به زندگانی اندوهگین.

Чаҳ мо аз он зинда шавем ки бимирем ва аз он мейрем ки зинда шавем . Зиндагониро ду марзаст : аввали орзӯу дувуми марг . Бақои зиндагонӣ ба аввалӣасту фанояш ба дувумӣ .

چه ما از آن زنده شویم که بمیریم و از آن میریم که زنده شویم. زندگانی را دو مرز است: اول آرزو و دوم مرگ. بقای زندگانی به اولی است و فنایش به دومی.

Ҳакимӣ гуфт : шоистатар кас ба хорӣ касеаст ки баҳр касе сухан гуяд ки ба ваии гӯши надиҳад .

حکیمی گفت: شایسته تر کس به خواری کسی است که بهر کسی سخن گوید که به وی گوش ندهد.