Дар ҳадис омадааст ки паёмбар ( с ) рӯзии берун шуда ва брҷмъӣ бигузашт ки сухан мегуфтанд ва ҳаме хандиданд . Эшонро салом бигуфт ва фармуд : нобӯдкунандаи лиззатҳоро ба хотир оред .

در حدیث آمده است که پیامبر(ص) روزی بیرون شده و برجمعی بگذشت که سخن می گفتند و همی خندیدند. ایشان را سلام بگفت و فرمود: نابودکننده لذت ها را به خاطر آرید.

Гуфтанд : нобӯдкунанда ӣ лиззат ҳо кист ? фармуд : марг . Пас аз он бори дигар берун шуду брҷмъӣ дигар бигузашт ки ҳаме хандиданд .

گفتند: نابود کننده ی لذت ها کیست؟ فرمود: مرگ. پس از آن بار دیگر بیرون شد و برجمعی دیگر بگذشت که همی خندیدند.

Фармуд : бидон кас ки ҷони ман бадаст ӯст , агар ончиро ман донам ҳаме донистед , камтар ҳаме хандидеду бештар ҳаме гиристед .

فرمود: بدان کس که جان من بدست اوست، اگر آنچه را من دانم همی دانستید، کمتر همی خندیدید و بیشتر همی گریستید.

Бори дигар низ ки ба чунин гуруҳеи бархӯрд , бадишон салом кард ва фармуд : исломи ғариб падед омаду зўдо ки ғариб гардад . Хушо баҳоли ғарибони бурузи қиёмат .

بار دیگر نیز که به چنین گروهی برخورد، بدیشان سلام کرد و فرمود: اسلام غریب پدید آمد و زودا که غریب گردد. خوشا بحال غریبان بروز قیامت.

Пурседанд : эй паёмбари худо , ғарибон каёнанд ? фармуд : касоне ки замонӣ ки замона табоҳ шавад , ба салоҳ кӯшанд . Ин ҳадис аз халили бен Аҳмад мнқўнаст .

پرسیدند: ای پیامبر خدا، غریبان کیانند؟ فرمود: کسانی که زمانی که زمانه تباه شود، به صلاح کوشند. این حدیث از خلیل بن احمد منقون است.

Яҳёи бен маоз гуфт : шодӣиро хостор бош ки дар он андӯҳӣ набӯд ва ё бондўҳӣ ҳосил шавад ки шодмонӣӣ дар он набӯд . Яъне агар шодмонии фирдавси хоҳӣ , ба дунё маҳзун бош .

یحیی بن معاذ گفت: شادئی را خواستار باش که در آن اندوهی نبود و یا باندوهی حاصل شود که شادمانئی در آن نبود. یعنی اگر شادمانی فردوس خواهی، به دنیا محزون باش.

Солими бен Абдуллоҳи бен умри бен хитоби парҳезгору вараъ буд . Рӯзии Њишоми бен Абдулмалик , ба рӯзгори хилофати хеш , ба каъба шуду солимро дид .

سالم بن عبدالله بن عمر بن خطاب پرهیزگار و ورع بود. روزی هشام بن عبدالملک، به روزگار خلافت خویش، به کعبه شد و سالم را دید.

Вайро гуфт : эй солим , чизе аз ман бихоҳ . Гуфт : аз худованд шармам ояд ки дар хона ӣ ӯ аз дайгарӣ чизе хоҳам . Пас аз он , ҳангомӣ ки солим берун шуд , Њишом низ дар пай вай бирафту вайро дубора гуфт : акнӯн аз ман чизе бихоҳ .

وی را گفت: ای سالم، چیزی از من بخواه. گفت: از خداوند شرمم آید که در خانه ی او از دیگری چیزی خواهم. پس از آن، هنگامی که سالم بیرون شد، هشام نیز در پی وی برفت و وی را دوباره گفت: اکنون از من چیزی بخواه.

Солим гуфт : аз ҳавоиҷ днёўӣ хоҳам ё ухравӣ ? гуфт : аз ҳавоиҷи днёўӣ . Гуфт : ман онро аз моликаш нахостаам , чигуна аз ту хоҳам ?

سالم گفت: از حوائج دنیاوی خواهم یا اخروی؟ گفت: از حوائج دنیاوی. گفت: من آن را از مالکش نخواسته ام، چگونه از تو خواهم؟

Солим дар охири зиҳҷаҳ ӣ соли иксдўшш вафот ёфту Њишоми бен Абдулмалик бар вай намоз бихонад . Ва ҷинозааш дар бақиъ дафн шуд .

سالم در آخر ذیحجه ی سال یکصدوشش وفات یافت و هشام بن عبدالملک بر وی نماز بخواند. و جنازه اش در بقیع دفن شد.

Орифӣ гуфт : се чизи дилро сахтӣ диҳад , хандидан бидӯни шигифтӣ , хӯрдан бидӯни гуруснагӣ ,у сухани гуфтан бидӯни ниёз .

عارفی گفت: سه چیز دل را سختی دهد، خندیدن بدون شگفتی، خوردن بدون گرسنگی، و سخن گفتن بدون نیاز.

Қайсарӣ дар шарҳ тоӣиаҳ гуфт : тавҳидро маротибӣаст . Аввали тавҳиди забонӣ бо тасдиқ қалбаст ва он гуфтани лооллаҳи ало аллоҳаст . Ин гуфта ширки ҷлӣу ончӣ бар он мутараттибастро рафъ кунад .

قیصری در شرح تائیه گفت: توحید را مراتبی است. اول توحید زبانی با تصدیق قلب است و آن گفتن لاالله الا الله است. این گفته شرک جلی و آنچه بر آن مترتب است را رفع کند.

Ду дигар онаст ки гӯяндаи ҷузи худованди фоилу мутасаррифӣ дар вуҷӯд набинад . Ин тавҳид афъоласт .

دو دیگر آن است که گوینده جز خداوند فاعل و متصرفی در وجود نبیند. این توحید افعال است.

Сеюм онаст ки гӯяндаи сифоти камолиро ҷуз дар худо набинад . Ва ин тавҳид сифотаст . Чаҳоруми он ки қоили ҷузи баҳри худои зоту вуҷӯдӣ шоҳид набӯд . Ин тавҳид зотаст .

سوم آن است که گوینده صفات کمالی را جز در خدا نبیند. و این توحید صفات است. چهارم آن که قائل جز بهر خدا ذات و وجودی شاهد نبود. این توحید ذات است.

Аз ин рӯ , хоҳон , дар сӯратӣ ки баҳри чизеи дигари феъл ё сифат ё зот ё вуҷӯдиро қоил буд , бо он ки шаҳодатро ба забони орад низ , ба ширки хФӣ мушрикаст .

از این رو، خواهان، در صورتی که بهر چیزی دیگر فعل یا صفت یا ذات یا وجودی را قائل بود، با آن که شهادت را به زبان آرد نیز، به شرک خفی مشرک است.

Ва то замонӣ ки ғайри худо дар назари вай аз ҳайси зоту вуҷӯду сифат мустаҳлак нагардад , аз ин ширки халосии наёбад . Ҳол агар тамомии чизҳоӣӣ ки дар вуҷӯдасту ғайри худо номида мешавад , назд вай мустаҳлак шаваду нафасаш низ аз рӯяти ин истеҳлок фано ёбад , танҳо ҳақ боқӣ хоҳад монад .

و تا زمانی که غیر خدا در نظر وی از حیث ذات و وجود و صفت مستهلک نگردد، از این شرک خلاصی نیابد. حال اگر تمامی چیزهائی که در وجود است و غیر خدا نامیده می شود، نزد وی مستهلک شود و نفسش نیز از رویت این استهلاک فنا یابد، تنها حق باقی خواهد ماند.

Ва сипас дар назари дигари тамомии чизҳоро боқӣ ба ҳақу мавҷӯд ба вуҷӯд ӯу боқӣ ба пойдории вайу мазҳари баҳри зоту асмоءу сифот вай донад ва танҳо ҳақу халқро бовар дорад .

و سپس در نظر دیگر تمامی چیزها را باقی به حق و موجود به وجود او و باقی به پایداری وی و مظهر بهر ذات و اسماء و صفات وی داند و تنها حق و خلق را باور دارد.

Дар ин сӯрати дигари ширки пинҳонӣ бо вай мулозимат надорад . Чаро ки чизҳоро ҷузи мазҳарии баҳри ҳувият ҳақ набинад . На он ки онҳоро ҳамонанди ваҳла ӣ пеш ба унвони ҳақоиқ мавҷӯд нигарад .

در این صورت دیگر شرک پنهانی با وی ملازمت ندارد. چرا که چیزها را جز مظهری بهر هویت حق نبیند. نه آن که آنها را همانند وهله ی پیش به عنوان حقایق موجود نگرد.

Дар авоили китоби макосиб аз таҳзиб , аз эмоми ҷаъфари бен Муҳамади содиқ ( ъ ) ривоят шудааст ки мефармуд : худованди таъолии рӯзии аҳмақони фарохтар гардонидааст то хирадмандон панд гиранд ва донанд ки дунё бо кӯшишу чорасозӣ бадаст наёяд .

در اوایل کتاب مکاسب از تهذیب، از امام جعفر بن محمد صادق(ع) روایت شده است که می فرمود: خداوند تعالی روزی احمقان فراخ تر گردانیده است تا خردمندان پند گیرند و دانند که دنیا با کوشش و چاره سازی بدست نیاید.

Низ дар он китоб аз ъбдолоълӣ нақласт ки гуфт : Абуабдулло ( ъ )ро бурузии гарм , дар яке аз кӯчаҳои Мадина дидам .

نیز در آن کتاب از عبدالاعلی نقل است که گفت: ابوعبدالله(ع) را بروزی گرم، در یکی از کوچه های مدینه دیدم.

Гуфтам : фидоят шавам , бо он мартаба назд худованду хешовандӣ бо паёмбар ( с ) ба чунин рӯзии хештанро ба ранҷ андар фиканӣ ? гуфт : эй ъбдолоълӣ , дар талаби рӯзии берун шудаам то ба чун тўӣӣ муҳтоҷ нашавам .

گفتم: فدایت شوم، با آن مرتبه نزد خداوند و خویشاوندی با پیامبر(ص) به چنین روزی خویشتن را به رنج اندر فکنی؟ گفت: ای عبدالاعلی، در طلب روزی بیرون شده ام تا به چون توئی محتاج نشوم.

Хушо вақти шӯридагони ғамаш

خوشا وقت شوریدگان غمش

Агар захми бенанду грмрҳмш

اگر زخم بینند و گرمرهمش

Гдоёнӣ аз подшоҳии нФўр

گدایانی از پادشاهی نفور

Бомидши андари гдоӣии сабур

بامیدش اندر گدائی صبور

Дамои дами шароби ?илами дркшнд

دما دم شراب الم درکشند

Вагар талхи бенанди дами дркшнд

وگر تلخ بینند دم درکشند

На талхаст сабрӣ ки бар ёд ӯст

نه تلخ است صبری که بر یاد اوست

Ки талхӣ шукр бошад аз дасти дӯст

که تلخی شکر باشد از دست دوست

Маломати кшоннди мисатони ёр

ملامت کشانند مستان یار

Сабктар баради уштури масти бор

سبکتر برد اشتر مست بار

Асираш нахоҳад рҳоӣии збнд

اسیرش نخواهد رهائی زبند

Шикораш нахоҳад халос аз каманд

شکارش نخواهد خلاص از کمند

Салотини азлат , гадоёни ҳӣ

سلاطین عزلت، گدایان حی

Манозили шиносон гум карда пай

منازل شناسان گم کرده پی

Ба срўқтшони халқ кӣ пай баранд

به سروقتشان خلق کی پی برند

Ки чун оби ҳайвон ба зулмат даранд

که چون آب حیوان به ظلمت درند

Чу парвонаи оташ ба худ дар зананд

چو پروانه آتش به خود در زنند

На чун карами пела ба худ бртннд

نه چون کرم پیله به خود برتنند

Длором дар бар длороми ҷӯ

دلارام در بر دلارام جو

Лаб аз тишнагии хушк дар тарафи ҷӯ

لب از تشنگی خشک در طرف جو

Ки осӯда дар гӯша ӣ хирқаи дуз

که آسوده در گوشه ی خرقه دوز

Ки ошуфта дар маҷлисии хирқаи сӯз

که آشفته در مجلسی خرقه سوز

Ба таслими сар дар гиребон баранд

به تسلیم سر در گریبان برند

Чу тоқат намонад гиребон даранд

چو طاقت نماند گریبان درند

Аз суханони орифи комили АбуИсмоили Абдуллоҳи Ансорӣ : илоҳии ончии ту киштии оби даҳу ончии Абдуллоҳи кишти броби даҳ . Илоҳии мо маъсият мекардему дӯсти ту Муҳамад ( с ) андӯҳгин мешуду душмани ту Иблиси шод .

از سخنان عارف کامل ابواسماعیل عبدالله انصاری: الهی آنچه تو کشتی آب ده و آنچه عبدالله کشت برآب ده. الهی ما معصیت می کردیم و دوست تو محمد(ص) اندوهگین میشد و دشمن تو ابلیس شاد.

Фардо агар уқубати бози дӯст андӯҳгин мешуд вдшмни ту Иблиси шод . Фардо агар уқубат кунӣ , бози дӯст андӯҳгин шаваду душмани шод .

فردا اگر عقوبت باز دوست اندوهگین میشد ودشمن تو ابلیس شاد. فردا اگر عقوبت کنی، باز دوست اندوهگین شود و دشمن شاد.

Илоҳии ду шодӣ ба душмани мада ва ду андӯҳ бар дил дӯст манеҳ . Илоҳӣ агар коснӣ талхаст аз бӯстонаст , ва агар Абдуллоҳ муҷримаст аз дӯстонаст .

الهی دو شادی به دشمن مده و دو اندوه بر دل دوست منه. الهی اگر کاسنی تلخ است از بوستان است، و اگر عبدالله مجرم است از دوستان است.

Илоҳӣ чун тавонистам надонистам , ва чун донистам натавонистам . Илоҳии ин чошнӣ ки додӣ тамом кун ва ин барқ ки тобонидӣ мудом кун .

الهی چون توانستم ندانستم، و چون دانستم نتوانستم. الهی این چاشنی که دادی تمام کن و این برق که تابانیدی مدام کن.

Низ аз суханон ӯст ва агар дорӣ тараб куну агрндорӣ талаб кун . Суҳбат бо аҳл то бҷонаст ва бо ноаҳли тоби ҷон . Ба кӯдакии пастӣ , ба перии сустии пас эй мискини худоиро кӣ парастӣ ?

نیز از سخنان اوست و اگر داری طرب کن و اگرنداری طلب کن. صحبت با اهل تا بجان است و با نااهل تاب جان. به کودکی پستی، به پیری سستی پس ای مسکین خدای را کی پرستی؟

Хуш олимӣаст нестӣ , ҳар ҷои истӣ кас нагӯяд кистӣ ? агар оӣӣ дрбозаст ва агар нёӣии ҳақ бениёзаст . Агар бар об рӯй хасӣ бошӣ ва агар бар ҳавои парӣ магасӣ бошӣ , дили бадасти ор то касе бошӣ .

خوش عالمی است نیستی، هر جا ایستی کس نگوید کیستی؟ اگر آئی درباز است و اگر نیائی حق بی نیاز است. اگر بر آب روی خسی باشی و اگر بر هوا پری مگسی باشی، دل بدست آر تا کسی باشی.

Дар кофӣ аз эмоми содиқ ( ъ ) ҷъФрбни Муҳамад ( ъ ) нақласт ки : шикам аз сайр шудани туғёни оғоз . Замонӣ ки бандаи шиками сабк нигоҳ дорад , ба худованди наздик тараст ва он гоҳ ки шикам анбошта дорад , мбғўзтар .

در کافی از امام صادق(ع) جعفربن محمد(ع) نقل است که: شکم از سیر شدن طغیان آغاز. زمانی که بنده شکم سبک نگاه دارد، به خداوند نزدیک تر است و آن گاه که شکم انباشته دارد، مبغوض تر.

Ба теғ мезад ва мерафт ва боз ме нагирист

به تیغ می زد و می رفت و باز می نگریست

Ки тарк ишқ накардӣ сазоӣ худ дидӣ

که ترک عشق نکردی سزای خود دیدی

Аз сафари аввал аз таврот , мабдаи халқ ҷавҳарӣаст ки худованди таъолӣ халқаш фармуд . Сипас ба ҳиббт бидон нагирист , он ҷавҳари бгдохт ва аз он об падед омад .

از سفر اول از تورات، مبدا خلق جوهری است که خداوند تعالی خلقش فرمود. سپس به هیببت بدان نگریست، آن جوهر بگداخت و از آن آب پدید آمد.

Сипас аз он оби бухорӣ чун дӯд бархесту худованди осмонҳоро аз он падед оварад . Бар рӯй он оби кафӣ чун кафи дарё падед омад , худованд аз он заминро халқ фармуд ва сипас бо кӯҳҳо устувори бдошт .

سپس از آن آب بخاری چون دود برخاست و خداوند آسمان ها را از آن پدید آورد. بر روی آن آب کفی چون کف دریا پدید آمد، خداوند از آن زمین را خلق فرمود و سپس با کوهها استوار بداشت.

Абӯ дрдоء мегуфт : се чиз маро хандонед ва се чизи чунонам андӯҳнок кард ки гиристам : он се ки марои хандонад : орзӯмандӣ буд ки аҷали хостораш буд ва бехабарӣ ки аз вай бехабар набошад ва касе ки бо дарунии анбошта ҳаме хандид ва намедонист худояш аз ӯ хушнӯдаст ё на .

ابو درداء می گفت: سه چیز مرا خندانید و سه چیز چنانم اندوهناک کرد که گریستم: آن سه که مرا خنداند: آرزومندی بود که اجل خواستارش بود و بی خبری که از وی بی خبر نباشد و کسی که با درونی انباشته همی خندید و نمی دانست خدایش از او خشنود است یا نه.

Аммо он се ки маро гарӣанд : даврии ёрон буд яъне паёмбар ( с )у ёронаш ва низ ҳароси растохези з дар пешгоҳи худованди истодан ва ин ки надонам ба кадоми ҷониб маро фармоед , ба фирдавс ё дӯзах .

اما آن سه که مرا گریاند: دوری یاران بود یعنی پیامبر(ص) و یارانش و نیز هراس رستاخیز ز در پیشگاه خداوند ایستادن و این که ندانم به کدام جانب مرا فرماید، به فردوس یا دوزخ.

Ту ошиқи дида ва ман ошиқи маъшӯқи нодида

تو عاشق دیده و من عاشق معشوق نادیده

Марои оғоз корасту турои анҷоми пуркорӣ

مرا آغاز کار است و ترا انجام پرکاری

Ҳакямон дар кутуби тибишон зикр кардаанд ки ишқ навъе молихулёу ҷунун ва аз бемориҳои сўдоўӣаст . Аммо дар кутуб илоҳӣ бинвиштаанд ки ишқ аз бузургтарин камолоту тамомтарин съодотаст .

حکیمان در کتب طبیشان ذکر کرده اند که عشق نوعی مالیخولیا و جنون و از بیماری های سوداوی است. اما در کتب الهی بنوشته اند که عشق از بزرگترین کمالات و تمام ترین سعادات است.

Ва басо ки байни ин ду гуфтор , хилофӣ гумон равад . Аммо ин чунин гумоне воҳӣаст чаҳ , ончӣ мазмумаст ишқи ҷисмонӣ , ҳайвонӣ ва шаҳвонӣасту ончӣ мамдуҳаст ишқи рӯҳонӣ , инсонӣ ва нафсонӣаст .

و بسا که بین این دو گفتار، خلافی گمان رود. اما این چنین گمانی واهی است چه، آنچه مذموم است عشق جسمانی، حیوانی و شهوانی است و آنچه ممدوح است عشق روحانی، انسانی و نفسانی است.

Ишқи навъи аввал ба висол завол ёбаду Фнопзирд вале ишқи дувуми баҳри ҳол то ҷовдон бимонад .

عشق نوع اول به وصال زوال یابد و فناپذیرد ولی عشق دوم بهر حال تا جاودان بماند.

Бузургии тамомии моли хеш ба садақа бидод . Вайро гуфтанд : оё чизеи баҳри фарзанди хеш ба захира нанаҳй ? гуфт : ин молро назд худованди баҳри фарзандами захираи нуҳум чаҳ касе ки даҳон ҳо багушӯдааст , рӯзӣ низ диҳад .

بزرگی تمامی مال خویش به صدقه بداد. وی را گفتند: آیا چیزی بهر فرزند خویش به ذخیره ننهی؟ گفت: این مال را نزد خداوند بهر فرزندم ذخیره نهم چه کسی که دهان ها بگشوده است، روزی نیز دهد.

Яке аз шогирдони суқроти вайро пурсед : зчаҳи рӯи ҳаргизати андӯҳгин надидаам ? гуфт : аз он рӯ ки чизеро молик нестам ки адамаш андӯҳгинам кунад .

یکی از شاگردان سقراط وی را پرسید: زچه رو هرگزت اندوهگین ندیده ام؟ گفت: از آن رو که چیزی را مالک نیستم که عدمش اندوهگینم کند.

Ҳакимӣ гуфт : худованди таъолии Фариштагонро аз хиради нёлўдаҳ ба шаҳват халқ фармуду ҳайвонотро аз шаҳвати нёмихта ба хирад . Аммо одамиро аз ақлу шаҳвати омехтаи халқи сохт .

حکیمی گفت: خداوند تعالی فرشتگان را از خرد نیالوده به شهوت خلق فرمود و حیوانات را از شهوت نیامیخته به خرد. اما آدمی را از عقل و شهوت آمیخته خلق ساخت.

Аз ин рӯ ҳар он кас ки хирадаш бар шаҳват пирӯзӣ ёбад , аз Фариштагони нектар буд ва касе ки шаҳваташ бар ақли чарбад , аз беҳтарини ҳайвонот буд . Шоирӣ ки пиндорам ҷомӣаст , ҳамин мазмунро ба шеъри нек сурӯдааст :

از این رو هر آن کس که خردش بر شهوت پیروزی یابد، از فرشتگان نیک تر بود و کسی که شهوتش بر عقل چربد، از بهترین حیوانات بود. شاعری که پندارم جامی است، همین مضمون را به شعر نیک سروده است:

Одамизодаи турфа маъҷунӣ аст

آدمیزاده طرفه معجونی است

Каз фиришта сириштау зи ҳайвон

کز فرشته سرشته و ز حیوان

Гар кунад майли ин буд кам аз ин

گر کند میل این بود کم از این

Вар кунад майл он шавад ба аз он

ور کند میل آن شود به از آن

эй гиронмоятарин гавҳари пок

ای گرانمایه ترین گوهر پاک

Ваии сабки соятарин пайкари хок

وی سبک سایه ترین پیکر خاک

Пайкари хок тилисмӣаст ту ганҷ

پیکر خاک طلسمی است تو گنج

Ганҷӣ аз баҳри азали гавҳари санҷ

گنجی از بهر ازل گوهر سنج

Ин гуҳарро чаҳ шӯии қадари шинос

این گهر را چه شوی قدر شناس

Барраии зи офати умеду ҳарос

برهی ز آفت امید و هراس

Хирқа каз вай на дилат хушнӯд аст

خرقه کز وی نه دلت خشنود است

Чашмаи чашмаи зи раҳ Довӯд аст

چشمه چشمه ز ره داود است

Бошад аз новак ҳастят паноҳ

باشد از ناوک هستیت پناه

Дорадат аз тапиши аҷаби нигоҳ

داردت از تپش عجب نگاه

Чун барони хирқаи зании бахя , мадор

چون برآن خرقه زنی بخیه، مدار

Чашм бар ришта ӣ кас , сӯзани вор

چشم بر رشته ی کس، سوزن وار

Хушки ноне ки шаб аз дарюза

خشک نانی که شب از دریوزه

Ба кафи оре ки гшоӣии рӯза

به کف آری که گشائی روزه

Хуштар аз моида ӣ карда хамир

خوشتر از مائده ی کرده خمیر

Бар сар хон шаҳ аз шукру шер

بر سر خوان شه از شکر و شیر

Пот бекафш зФқрасту фано

پات بی کفش زفقر است و فنا

Кафши гўӣии зи даҳ бар фақри Гана

کفش گوئی ز ده بر فقر غنا

Аз шикоф ар қидмат музтариб аст

از شکاف ار قدمت مضطرب است

Сад дар раҳмат аз он дар ақаб аст

صد در رحمت از آن در عقب است

Мӯии жулида ӣ гирд олудат

موی ژولیده ی گرد آلودت

Хуш камандӣаст сӯии мақсӯдат

خوش کمندی است سوی مقصودت

Шаби даии хона ӣ ту гулхани гарм

شب دی خانه ی تو گلخن گرم

Маҳди санҷоби ту хокистари нарм

مهد سنجاب تو خاکستر نرم

Рӯзи серумот ба болои ъабо

روز سرمات به بالای عبا

Бар ту хуршеди зи зари бФти қабо

بر تو خورشید ز زر بفت قبا

Даст холӣ задам ёд наёр

دست خالی زدم یاد نیار

Гар сарафрози шӯии ҳамчуи чанор

گر سرافراز شوی همچو چنار

Ба ки бо хору хаси оӣии ҳамсар

به که با خار و خس آئی همسر

Мушт чун ғунчаи пар аз хурда ӣ зар

مشت چون غنچه پر از خرده ی زر

Куҳнаи абриқи сафолинати бадаст

کهنه ابریق سفالینت بدست

Дастау ноижаҳаш дидаи шикаст

دسته و نایژه اش دیده شکست

Дар қиёмат ба тарозуии ҳисоб

در قیامت به ترازوی حساب

Чарбад аз машрабаҳои зари ноб

چربد از مشربه های زر ناب

Парда бар чашми ҷаҳон байн мапаснд

پرده بر چشم جهان بین مپسند

Ҳар чаҳ пардааст аз ӯ дида бабанд

هر چه پرده است از او دیده ببند

Ҳар чаҳ рӯят ба сӯй худ карда аст

هر چه رویت به سوی خود کرده است

Гар ҳамон ҷон ту бошад парда аст

گر همان جان تو باشد پرده است

Касби асбоб буд парда гарӣ

کسب اسباب بود پرده گری

Шева ӣ фақру фанои пардаи дарӣ

شیوه ی فقر و فنا پرده دری

Мардумӣ кун , ҳамаро як сӯ на

مردمی کن، همه را یک سو نه

Варна дар фақру фанои зани тавба

ورنه در فقر و فنا زن توبه

Борҳо бо худ ин қарор кунам

بارها با خود این قرار کنم

Ки рӯми тарки ишқ ёр кунам

که روم ترک عشق یار کنم

Боз андеша мекунам ки агар

باز اندیشه می کنم که اگر

Накунам ошиқӣ чикор кунам

نکنم عاشقی چکار کنم

Диламро орзӯии гул изорӣ аст

دلم را آرزوی گل عذاری است

Ки дар ҳар сина аз ваии хор хорӣ аст

که در هر سینه از وی خار خاری است

Ба теғи дӯст бояд ҷони супурдан

به تیغ دوست باید جان سپردن

Ба марги хеши мурдани саҳл корӣ аст

به مرگ خویش مردن سهل کاری است

Тани худро аз он рӯ дӯст дорам

تن خود را از آن رو دوست دارم

Ки таркибаши зхок раҳгузорӣ аст

که ترکیبش زخاک رهگذاری است

Саги кӯй худам хондӣ , ъФии аллоҳ

سگ کوی خودم خواندی، عفی الله

Агар ман одамӣ бошам ҳамин бас

اگر من آدمی باشم همین بس

Халифаи зодае ходимро гуфт : ним дарҳами баҳри ман сабзӣ харидорӣ кун . Адибӣ , он бишунид ва бигуфт : эй писар растгор нахоҳад шуд .

خلیفه زاده ای خادم را گفت: نیم درهم بهر من سبزی خریداری کن. ادیبی، آن بشنید و بگفت: ای پسر رستگار نخواهد شد.

Пурседанд : аз куҷо донистӣ ? гуфт : субҳони аллоҳ , Халифаи зодае ки донад дарҳамро низ нисфаст , растгорӣ аз куҷо хоҳад буд ?

پرسیدند: از کجا دانستی؟ گفت: سبحان الله، خلیفه زاده ای که داند درهم را نیز نصف است، رستگاری از کجا خواهد بود؟

Бидонади зҳқи мардуми неку бад

بداند زحق مردم نیک و بد

Макун эй ҷавонмарди соҳиби хирад

مکن ای جوانمرد صاحب خرد

Ки бади мардро хасм худ мекунӣ

که بد مرد را خصم خود میکنی

Вагар никмрдаст , бад мекунӣ

وگر نیکمرد است، بد میکنی

Яке гурба дар хонаи зол буд

یکی گربه در خانه زال بود

Ки баргаштаи айёму бдҳол буд

که برگشته ایام و بدحال بود

Равон шуд ба меҳмони сарои амир

روان شد به مهمان سرای امیر

Ғуломон султон задандаш ба тир

غلامان سلطان زدندش به تیر

Равони хунаш аз устихон ме чакид

روان خونش از استخوان می چکید

Ҳаме гуфт ва аз ҳавли ҷон май давид

همی گفت و از هول جان می دوید

Кигар рустам аз дасти ин тири зан

که گر رستم از دست این تیر زن

Ману ганҷи вайрона ӣ пери зан

من و گنج ویرانه ی پیر زن

Наярзад асали ҷони ман , захми неш

نیرزد عسل جان من، زخم نیش

Қаноати накӯтар ба дўшоби хеш

قناعت نکوتر به دوشاب خویش

Байни асҳоби дивист ва бист танро номи Абдуллоҳ будӣ . Аммо аз он байни чаҳор каси муъаррифтар гаштӣ . Абдуллоҳи бен аббос , Абдуллоҳи бен умр , Абдуллоҳи бен зубайр , Абдуллоҳи бен умри вбни ъос .

بین اصحاب دویست و بیست تن را نام عبدالله بودی. اما از آن بین چهار کس معرفتر گشتی. عبدالله بن عباس، عبدالله بن عمر، عبدالله بن زبیر، عبدالله بن عمر وبن عاص.

Ҳакимӣ гуфт : касе ки сахтии тааллумро дар порае аз умри хеш таҳаммул накунад , хории нодониро дар тамоми зиндагонии таҳаммул бояд кард .

حکیمی گفت: کسی که سختی تعلم را در پاره ای از عمر خویش تحمل نکند، خواری نادانی را در تمام زندگانی تحمل باید کرد.

Ҳакимӣ гуфт : мардумон гӯйанд , чашм бигушо то моро бинӣ , ва ман гӯям чашми барҳам на то бинӣ .

حکیمی گفت: مردمان گویند، چشم بگشا تا ما را بینی، و من گویم چشم برهم نه تا بینی.

Ба соли чаҳорсад ва сездаҳ мардӣ аз навоҳии Миср , ба мавсими ҳаҷ ба Макка шуд ва чунон ба сӯй ЊАЉАРУЛАСВАД омад ки гуфтӣ хости онро бӯсад .

به سال چهارصد و سیزده مردی از نواحی مصر، به موسم حج به مکه شد و چنان به سوی حجرالاسود آمد که گفتی خواست آن را بوسد.

Ногоҳ чўбдстӣ ки зери ҷома ӣ хеш пинҳон дошта буд бикашед ва он сангро се бори бузад ва фарёд кашид , то кӣ ин сангро парастед ? бигзор Муҳамади маро аз корӣ ки ҳаме кунам боз дорад .

ناگاه چوبدستی که زیر جامه ی خویش پنهان داشته بود بکشید و آن سنگ را سه بار بزد و فریاد کشید، تا کی این سنگ را پرستید؟ بگذار محمد مرا از کاری که همی کنم باز دارد.

Ман имрӯзи ин хона хароб кунам . Мардумон бар ӯ гирд шуданд , бгрФтндшу бсўхтндш , худояш лаънат кунод . Азёрони вай низ чаҳор тан кушта шуданд . Вай , ҷавон , баландқомат , дурушту сурхи мӯӣ буд .

من امروز این خانه خراب کنم. مردمان بر او گرد شدند، بگرفتندش و بسوختندش، خدایش لعنت کناد. ازیاران وی نیز چهار تن کشته شدند. وی، جوان، بلندقامت، درشت و سرخ موی بود.

Арастӯи Искандарро навишт : ёд ҳар меҳтариро замонаи бФрсоиду номашро бимиранд . Магари он ёди нек ки аз вай дар дилҳо росих гашта бошаду сина аз падарон ба писарон расад .

ارسطو اسکندر را نوشت: یاد هر مهتری را زمانه بفرساید و نامش را بمیراند. مگر آن یاد نیک که از وی در دل ها راسخ گشته باشد و سینه از پدران به پسران رسد.

Ҳасани басарии умри бен абдулазизро навишт : тӯли бақо , саранҷом ба фанои анҷомад . Аз ин рӯ аз фаноят ки боқӣ намонад , баҳри бақоят ки фанои пазирад , баргир .

حسن بصری عمر بن عبدالعزیز را نوشت: طول بقا، سرانجام به فنا انجامد. از این رو از فنایت که باقی نماند، بهر بقایت که فنا پذیرد، برگیر.

Халифае , аъробӣиро гуфт : чаҳ хоҳӣ ? гуфт : саломату гумномӣ . Чаҳ дидаам ки шари соҳиби номонро зӯдтар дарёбад . Халифа гуфт : ба худованди савганд агар ин сухани пеш аз хилофат шунида будам , ҳаргизи онро гардан наме ниҳодам .

خلیفه ای، اعرابئی را گفت: چه خواهی؟ گفت: سلامت و گمنامی. چه دیده ام که شر صاحب نامان را زودتر دریابد. خلیفه گفت: به خداوند سوگند اگر این سخن پیش از خلافت شنیده بودم، هرگز آن را گردن نمی نهادم.

Аз нома ӣ луқмони ҳаким : пӯшидаи доштани ончӣ ба чашми дидае , нектар аз пуровозаи сохтан чизеаст ки пиндоштае .

از نامه ی لقمان حکیم: پوشیده داشتن آنچه به چشم دیده ای، نیک تر از پرآوازه ساختن چیزی است که پنداشته ای.

Абумасъӯд : дунё , тамоми ҳам ва ғамаст . Ҳол агар шодмонӣӣ дар он иттифоқ уфтад , суд одамӣаст .

ابومسعود: دنیا، تمام هم و غم است. حال اگر شادمانئی در آن اتفاق افتد، سود آدمی است.

Ҳакимӣ гуфт : касе ки пайваста сустӣ кунад , орзӯяш ноком монад . Касе ки тамомии неруии хеш ба кори барад , муроди ҳосили орад .

حکیمی گفت: کسی که پیوسته سستی کند، آرزویش ناکام ماند. کسی که تمامی نیروی خویش به کار برد، مراد حاصل آرد.

Аз суханони ҳакямон : аз зиёни мандтарин васила бар душман забонаст . Чаҳ онро набинад ки душман ӯст .

از سخنان حکیمان: از زیان مندترین وسیله بر دشمن زبان است. چه آن را نبیند که دشمن اوست.

Фарёд аз ин ғусса ки дарди дили мо ро

فریاد از این غصه که درد دل ما را

Ҳар чанд шунидӣ ҳама афсона гирифтӣ

هر چند شنیدی همه افسانه گرفتی

Шоҳии ҳама рӯз ме кашидӣ

شاهی همه روز می کشیدی

Рӯзии ду се рӯз порсо бош

روزی دو سه روز پارسا باش