эй мӯш ! овардаанд ки дар замони собиқи подшоҳӣ буд дар хуросони қлндўрӣ дар он мамлакат бӯда ва он қаландари кучак абдолӣ дошт , ва он кучаки абдол чанд байт аз қасида ӣ он қаландари ёди гирифта буд .

اى موش! آورده‌اند که در زمان سابق پادشاهى بود در خراسان قلندورى در آن مملکت بوده و آن قلندر کوچک ابدالى داشت، و آن کوچک ابدال چند بیت از قصیده‌ى آن قلندر یاد گرفته بود.

Рӯзии он кучаки абдол дар чаҳор сӯқи бозори бподшоаҳи дучори гашту шурӯи бхўондн қасида кард , бо инки чанд шеър бо мавзунро бенҳоят бад овозӣ хонд подшоҳро бисёр хуш омаду маблағи дувоздаҳ тӯмони зари нақди бони кучак абдол дод , кучаки абдоли ҳам зарро бардошта бхдмти он қаландар омаду шарҳи ҳолро барои ӯ нақл намӯд , он қаландар бо худ гуфт ҳар гоҳи ин кучаки абдоли бойени номавзунӣ чанд байти ғалати хонда бо вуҷӯди ин подшоҳро хуш омадааст ва ин қадари марҳамату анояти ҳам фармӯдааст , пас агар ман худам дар камоли мавзуняти ин қасидаро дар ҳузур подшоҳ бихонам маблағҳои куллӣ аз подшоҳ хоҳам гирифт ва ё инки вазифа ӣ ҳар соларо яқинан аз барои ман барқарор хоҳанд фармуд ,

روزى آن کوچک ابدال در چهار سوق بازار بپادشاه دچار گشت و شروع بخواندن قصیده کرد، با اینکه چند شعر با موزون را بنهایت بد آوازى خواند پادشاه را بسیار خوش آمد و مبلغ دوازده تومان زر نقد بآن کوچک ابدال داد، کوچک ابدال هم زر را برداشته بخدمت آن قلندر آمد و شرح حال را براى او نقل نمود، آن قلندر با خود گفت هر گاه این کوچک ابدال باین ناموزونى چند بیت غلط خوانده با وجود این پادشاه را خوش آمده است و این قدر مرحمت و عنایت هم فرموده است، پس اگر من خودم در کمال موزونیت این قصیده را در حضور پادشاه بخوانم مبلغهاى کلى از پادشاه خواهم گرفت و یا اینکه وظیفه‌ى هر ساله را یقینا از براى من برقرار خواهند فرمود،

Пас аз чанд рӯзии кучаки абдолу ҷамеъи қаландарони он маблағи зарро сарф намуданд , баъд аз он қаландари брхўост ва бомед анъому бахшиши подшоҳ бар сари роҳ подшоҳ омад .

پس از چند روزى کوچک ابدال و جمیع قلندران آن مبلغ زر را صرف نمودند، بعد از آن قلندر برخواست و بامید انعام و بخشش پادشاه بر سر راه پادشاه آمد.

Қазоро онрўзи подшоҳ бо взроءу амроءу вклоءу арқони давлати савор шудаи бсир ва саёҳат мерафтанд , чун қаландари шавкати подшоҳро бидид пеши давиду шурӯи бхўондн қасида кард , қаландар чанд байтӣ аз он қасида бихонад подшоҳрои бмртбаҳ ӣӣ бад омад ки фармуд бсёст ҳар чаҳ тамоми қаландарро бикашанд , чун подшоҳ бирафт , ҷаллодон рехтанд ки қаландарро бқтл расонанд , он қаландар аз бими кушта шудан ва аз тарси ҷони худ бўзир гуфт :

قضا را آنروز پادشاه با وزراء و امراء و وکلاء و ارکان دولت سوار شده بسیر و سیاحت میرفتند، چون قلندر شوکت پادشاه را بدید پیش دوید و شروع بخواندن قصیده کرد، قلندر چند بیتى از آن قصیده بخواند پادشاهرا بمرتبه‌یى بد آمد که‌ فرمود بسیاست هر چه تمام قلندر را بکشند، چون پادشاه برفت، جلادان ریختند که قلندر را بقتل رسانند، آن قلندر از بیم کشته شدن و از ترس جان خود بوزیر گفت:

Чаҳ шавад ки агар маро бқтл нарасонӣ ва халос кунӣ ; зеро марои корӣ чанд аз даст меояд ки дар рӯй замин аз ҳечкас намеояд .

چه شود که اگر مرا بقتل نرسانى و خلاص کنى؛ زیرا مرا کارى چند از دست مى‌آید که در روى زمین از هیچکس نمى‌آید.

Вазир гуфт :

وزیر گفت:

эй қаландар ! аз дасти ту чаҳ меояд ? .

اى قلندر! از دست تو چه مى‌آید؟.

Гуфт :

گفت:

Аз онҷмлаҳи мндили хаёлро хуб май бофам , чунонкии чашми ҳеҷ бинанда ӣӣ надида бошад , балки подшоҳ рӯй замин низ чунин қумошӣ бар сар нагузоштааст .

از آنجمله مندیل خیال را خوب مى‌بافم، چنانکه چشم هیچ بیننده‌یى ندیده باشد، بلکه پادشاه روى زمین نیز چنین قماشى بر سر نگذاشته است.

Вазир аз сухани қаландар бисёр таҳайюр намӯд .

وزیر از سخن قلندر بسیار تحیر نمود.

Ва боз қаландар гуфт :

و باز قلندر گفت:

Хосияти дигари онкии ҳалол зода мебинаду ҳаром зода намебинад ва аз тарҳу ранги қумош аз бофандагон олам оҷизанд .

خاصیت دیگر آنکه حلال‌زاده مى‌بیند و حرام‌زاده نمى‌بیند و از طرح و رنگ قماش از بافندگان عالم عاجزند.

Вазир гуфт ки ӯро накашанд ва ин маъниро бподшоаҳ арз намӯд , подшоҳи қаландарро талабед ва гуфт :

وزیر گفت که او را نکشند و این معنى را بپادشاه عرض نمود، پادشاه قلندر را طلبید و گفت:

эй қаландар ! аз барои ман май туоне мндилии ббоқӣ ки касе надида бошад ? .

اى قلندر! از براى من مى‌توانى مندیلى بباقى که کسى ندیده باشد؟.

Қаландар гуфт :

قلندر گفت:

Балогардонат шавам ! агар влинъмт амр фармоед мндилии сохтау сомони даҳум ки дида ӣ дурбини фалак надида бошад , аммо чашми ҳароми зода аз дидан он маҳрӯмаст . Ва ҳалоли зодагони онро мушоҳида метавонанд кард .

بلاگردانت شوم! اگر ولینعمت امر فرماید مندیلى ساخته و سامان دهم که دیده‌ى دوربین فلک ندیده باشد، اما چشم حرام‌زاده از دیدن آن محروم است. و حلال‌زادگان آنرا مشاهده مى‌توانند کرد.

Пас подшоҳ фармуд то маблағии зари таҳвилу таслим қаландар намуданд ки сарфи корхонау масолеҳи он намояд .

پس پادشاه فرمود تا مبلغى زر تحویل و تسلیم قلندر نمودند که صرف کارخانه و مصالح آن نماید.

Пас қаландари маблағи зарро аз коргзорон шоҳ гирифт ва бирафту бъишу ъушрат машғӯл гардид то муддатӣ чанд бигузашт .

پس قلندر مبلغ زر را از کارگذاران شاه گرفت و برفت و بعیش و عشرت مشغول گردید تا مدتى چند بگذشت.

Икшб подшоҳ гуфт эй вазир ! асарӣ аз мндили қаландар зоҳир нашуд ! .

یکشب پادشاه گفت اى وزیر! اثرى از مندیل قلندر ظاهر نشد!.

Пас чун оншб субҳ шуд вазири шотири худро назд қаландар фиристод то ки ҳар қадар аз он мндил бофта шуд бабраду баназар подшоҳ бирасонад .

پس چون آنشب صبح شد وزیر شاطر خود را نزد قلندر فرستاد تا که هر قدر از آن مندیل بافته شد ببرد و بنظر پادشاه برساند.

Шотир чун бмнзл қаландар омаду нақли мндилро дар миён оварад қаландар дар ҳоли шотирро бардошта бар сар дастгоҳ омад то ки дар назари орад ки чиқадр хуши рангу пари назокату латофати бофта шудау бидонад ки ҳечкас чунин қумошӣ надидааст .

شاطر چون بمنزل قلندر آمد و نقل مندیل را در میان آورد قلندر در حال شاطر را برداشته بر سر دستگاه آمد تا که در نظر آرد که چقدر خوش رنگ و پر نزاکت و لطافت بافته شده و بداند که هیچکس چنین قماشى ندیده است.

Шотири бечора ҳар чанд назару нигоҳ ботроФ кард чизеи баназараш дар наомад влкн аз тарси онкӣ агар бигӯед чизе нест ҳромзодгӣ ӯ зоҳир гардад аз хавфу таваҳҳуми баннои таъриф ва тавсиф гузорад ва худ бихўд бисёр таҳсин намӯдау муовинати бхдмт вазир намӯд ва гуфт ки қаландари марои бардошт ва бар сари дастгоҳи баради бандаи он мндилро дидам бисёр нозуку латифу хуши тарҳ ва рангинаст ва то имрӯзи ҳечкас чунин порчае хуши қумошу хуш тарҳӣ наёфта ва надидааст .

شاطر بیچاره هر چند نظر و نگاه باطراف کرد چیزى بنظرش در نیامد ولکن از ترس آنکه اگر بگوید چیزى نیست حرامزادگى او ظاهر گردد از خوف و توهم بناى تعریف و توصیف گذارد و خود بیخود بسیار تحسین نموده و معاونت بخدمت وزیر نمود و گفت که قلندر مرا برداشت و بر سر دستگاه برد بنده آن مندیل را دیدم بسیار نازک و لطیف و خوش طرح و رنگین است و تا امروز هیچکس چنین پارچه‌اى خوش قماش و خوش طرحى نیافته و ندیده است.

Вазири ин ҳамаи таърифро ки аз шотир шунид бо худ гуфт ки мебояд рафт ва тамошо кард ва таъҷил намӯд ки зӯдтар тамом кунаду дигари инки имтиҳон кунӣ ки чашм ту мебинад ё на , мабодо ки дар маҷлиси подшоҳи он мндилро набинӣу мардуми бтўи гумони бади бибаранд .

وزیر این همه تعریف را که از شاطر شنید با خود گفت که میباید رفت و تماشا کرد و تعجیل نمود که زودتر تمام کند و دیگر اینکه امتحان کنى که چشم تو مى‌بیند یا نه، مبادا که در مجلس پادشاه آن مندیل را نبینى و مردم بتو گمان بد ببرند.

Лиҳозо бархуоста худ танҳо назд қаландар рафт , қаландар бисёр вазирро эҳтиром ва таъзим намӯд , баъд аз он вазирро бардошта бар сари дастгоҳи баради вазир ҳар чанд назар кард ва мулоҳиза намӯд Аслан чизеи баназараш дар наомад ва бо худ гуфт дидӣ ки чаҳ бар сар ту омад , шотир бесару поӣии ҳалол зода даромад ва ту ҳромзодаҳ шудӣ ! .

لهذا برخواسته خود تنها نزد قلندر رفت، قلندر بسیار وزیر را احترام و تعظیم نمود، بعد از آن وزیر را برداشته بر سر دستگاه برد وزیر هر چند نظر کرد و ملاحظه نمود اصلا چیزى بنظرش در نیامد و با خود گفت دیدى که چه بر سر تو آمد، شاطر بى‌سر و پائى حلال‌زاده درآمد و تو حرامزاده شدى!.

Писари вазири кавдани аҳмақи бечораи шурӯ дар таъриф кард ки эй қаландари офарин бар ту ки бисёр санъати бакори барда ӣӣ ! .

پسر وزیر کودن احمق بیچاره شروع در تعریف کرد که اى قلندر آفرین بر تو که بسیار صنعت بکار برده‌یى!.

Чун қаландар дарёфт ки макру ҳила ӣ ӯ дар гирифтааст , гуфт :

چون قلندر دریافت که مکر و حیله‌ى او در گرفته است، گفت:

Ин роҳҳоу бутаҳои сурху зард ва рангҳои фарангро тамошо кун ва он роҳу хати ёсуманӣу бутаҳои реза ки дар миёни роҳҳост ва он сабзи зумуррадиро мушоҳида бифармо ки чиқадр ҷилва гараст ! .

این راهها و بوته‌هاى سرخ و زرد و رنگهاى فرنگ را تماشا کن و آن راه و خط یاسمنى و بوته‌هاى ریزه که در میان راههاست و آن سبز زمردى را مشاهده بفرما که چقدر جلوه‌گر است!.

Вазир аз рӯй рағбати тамом таҳсин менамӯд , аммо дард дигар дошт ва бо худ мегуфт ки агар гўӣӣ чизе нест ва намебайнам гоҳаст ки дигарон меоянд ва май бенанди ҳаром - зодагии ту собит мешавад .

وزیر از روى رغبت تمام تحسین مینمود، اما درد دیگر داشت و با خود میگفت که اگر گوئى چیزى نیست و نمى‌بینم گاهست که دیگران مى‌آیند و مى‌بینند حرام- زادگى تو ثابت میشود.

Пас вазири заъифи алъқл аз роҳи ҳамоқат , боз бисёр таъриф ва тавсиф кард ва берун омаду бензади подшоҳи рафтаи бунёди таърифу таҳсини мндилро намӯд , чун вазири дасти чапу нозири шоҳи он таърифҳоро аз вазир шунид бшонӣ шоӣқ гашта алии алсбоҳи бмнзл қаландар рафту қаландар эшон бардошта бар сар дастгоҳ овараду бтриқи аввали баёну нишон боишон дод , эшон низ аз ваҳми ҳромзодгии таъриф бисёр карда берун омаду бхдмти подшоҳи рафтаи сад баробари вазири аввал таъриф кард .

پس وزیر ضعیف العقل از راه حماقت، باز بسیار تعریف و توصیف کرد و بیرون آمد و بنزد پادشاه رفته بنیاد تعریف و تحسین مندیل را نمود، چون وزیر دست چپ و ناظر شاه آن تعریفها را از وزیر شنید بشانى شائق گشته على الصباح بمنزل قلندر رفت و قلندر ایشان برداشته بر سر دستگاه آورد و بطریق اول بیان و نشان بایشان داد، ایشان نیز از وهم حرامزادگى تعریف بسیار کرده بیرون آمد و بخدمت پادشاه رفته صد برابر وزیر اول تعریف کرد.

Пас чун подшоҳи рӯзи дигар бар омад дар бобати мндил таъҷил намӯд , вазири по шудау буқчаи лифофа ӣӣ ҳамроҳи худ баради бмнзл қаландар рафт ; пас аз он қаландар ба андарун хона омад ва ду даст дар баробари якдигар нигоҳ дошта мисли касе ки бар рӯй даст чизе дорад ва ду дасти худро биравӣ лифофа гузорад ва сипас ҳар ду дастро кашиду лифофаро печиду бадасти шотир вазир доду шотири он буқчаро биравӣ даст нигоҳ дошт то хизмати подшоҳи расиданд ва дар ҳузури подшоҳи он буқча ӣ холиро гушӯданд , подшоҳ чун чизе дар он надид бо худ гуфт ки мабодои имрӯзи взроءу арқони давлати гумони ҳромзодгӣ бар ман бибаранд лиҳозо гуфт :

پس چون پادشاه روز دیگر بر آمد در بابت مندیل تعجیل نمود، وزیر پا شده و بقچه لفافه‌یى همراه خود برد بمنزل قلندر رفت؛ پس از آن قلندر به اندرون خانه آمد و دو دست در برابر یکدیگر نگاه داشته مثل کسى که بر روى‌ دست چیزى دارد و دو دست خود را بروى لفافه گذارد و سپس هر دو دست را کشید و لفافه را پیچید و بدست شاطر وزیر داد و شاطر آن بقچه را بروى دست نگاه داشت تا خدمت پادشاه رسیدند و در حضور پادشاه آن بقچه‌ى خالى را گشودند، پادشاه چون چیزى در آن ندید با خود گفت که مبادا امروز وزراء و ارکان دولت گمان حرامزادگى بر من ببرند لهذا گفت:

Шумо ҳар як кадоми тарҳи ин мндилро писандидаед ?

شما هر یک کدام طرح این مندیل را پسندیده‌اید؟

Эшон ҳар як сифати тарҳиро карданд , подшоҳи ҳам лоилоҷи таъриф бисёр кард ва он буқчаро бадасти сандӯқи дори худ супурду бархестаи озурдау мутафаккири бондрўн ҳарам рафту модари худро талабед ва гуфт :

ایشان هر یک صفت طرحى را کردند، پادشاه هم لاعلاج تعریف بسیار کرد و آن بقچه را بدست صندوق‌دار خود سپرد و برخاسته آزرده و متفکر باندرون حرم رفت و مادر خود را طلبید و گفت:

эй модар ! саволӣ аз ту мекунам ва мехоҳам рости бгўӣӣ ! .

اى مادر! سؤالى از تو میکنم و میخواهم راست بگوئى!.

Модар гуфт :

مادر گفت:

эй фарзанд бипурс ! .

اى فرزند بپرس!.

Подшоҳ гуфт :

پادشاه گفت:

Ту амал номашрӯъ намӯда ӣӣ ва аз боби хиёнати баромада ӣӣу мубошират бо ғайри падарам ҳеҷ карда ӣӣ ? .

تو عمل نامشروع نموده‌یى و از باب خیانت برآمده‌یى و مباشرت با غیر پدرم هیچ کرده‌یى؟.

Модар гуфт :

مادر گفت:

На ! ману падарат ҳар ду бокара бӯдаем ки баҳам раседем то ту баҳам раседӣ .

نه! من و پدرت هر دو باکره بوده‌ایم که بهم رسیدیم تا تو بهم رسیدى.

Подшоҳ барошуфт ва гуфт :

پادشاه برآشفت و گفت:

эй модар қабул надорам ! .

اى مادر قبول ندارم!.

Модар гуфт :

مادر گفت:

эй фарзанди ин чаҳ ҳикоят ва чаҳ нақулӣ мебошад ки ту имрӯз бо ман мекунӣ ? ва ин чаҳ парешони ихтилоту мизоҷ бемаънӣу ёваи гўӣист ки бо ман муҷрии мидорӣ , магар худоӣ нахоста чаҳ воқеъ шуда ? , рост бигӯ то ман бидонам !у матлабро ҳоле кун .

اى فرزند این چه حکایت و چه نقلى میباشد که تو امروز با من میکنى؟ و این چه پریشان اختلاط و مزاج بى‌معنى و یاوه گوئیست که با من مجرى میدارى، مگر خداى نخواسته چه واقع شده؟، راست بگو تا من بدانم! و مطلب را حالى کن.

Подшоҳ гуфт :

پادشاه گفت:

эй модар ! бдонкаҳи шахси қаландарии мндилӣ бофтааст ва мегуяд ҳаром зода намебинаду ҳалол зода мебинад ва он мндилро бмҷлс овараданд ҳамаи амроءу взроءи диданд ва таъриф карданд ва ман ҳар чаҳ назар ва диққат кардам чизе надидам , эй модар ! ҳол назд ту омадаам ва савол мекунам агар рости гўӣии хубу алои ҳам туро ва ҳам худро ҳалоки мисозм ! .

اى مادر! بدانکه شخص قلندرى مندیلى بافته است و میگوید حرام‌زاده نمى‌بیند و حلال‌زاده مى‌بیند و آن مندیل را بمجلس آوردند همه امراء و وزراء دیدند و تعریف کردند و من هر چه نظر و دقت کردم چیزى ندیدم، اى مادر! حال نزد تو آمده‌ام و سؤال میکنم اگر راست گوئى خوب و الا هم تو را و هم خود را هلاک میسازم!.

Модари қисм ёд кард ва гуфт дар умри худ дасти номаҳрамии бдомн ман нарасида , аммо агар мехоҳӣ аз ин маънӣ бо хабари гардӣ дар хилвати он қаландарро талаби намоу бонъому чарби забонӣ ӯро умедвор намӯда шояд аз оншхси мазкӯри ин маъниро туоне кашфи нмоӣӣ , ва агар рост нагӯяд ӯро таҳдиду сиёсати намо то инки парда аз рӯй ин кор бардошта шаваду ҳақиқати он ҳол бар ту возеҳ ва маълум гардад .

مادر قسم یاد کرد و گفت در عمر خود دست نامحرمى بدامن من نرسیده، اما اگر میخواهى از این معنى با خبر گردى در خلوت آن قلندر را طلب نما و بانعام و چرب زبانى او را امیدوار نموده شاید از آنشخص مذکور این معنى را توانى کشف نمائى، و اگر راست نگوید او را تهدید و سیاست نما تا اینکه پرده از روى این کار برداشته شود و حقیقت آن حال بر تو واضح و معلوم گردد.

Бинобарин подшоҳи икрўз хилват намӯд ва он қаландарро талабеду навозиш бисёр фармуд ва гуфт :

بنابراین پادشاه یکروز خلوت نمود و آن قلندر را طلبید و نوازش بسیار فرمود و گفت:

Анъому икром аз ту дареғ нахоҳам намӯд балки туро анису ҷлис худ хоҳам дошт ,у алҳосли навозиш бисёр бқлндр карду чарби забонии зиёд ҳам намӯд то онкӣ гуфт :

انعام و اکرام از تو دریغ نخواهم نمود بلکه تو را انیس و جلیس خود خواهم داشت، و الحاصل نوازش بسیار بقلندر کرد و چرب زبانى زیاد هم نمود تا آنکه گفت:

Бони хдоӣӣ ки маро ва туроу ҷамеъи махлуқотро офарӣдааст ва рӯзӣ медиҳад , ҳақиқати мндили хаёл ки бофта ӣӣу мигўӣии чашми ҳароми зода ӯро намебинад , барои ман баён кун !

بآن خدائى که مرا و تو را و جمیع مخلوقات را آفریده است و روزى میدهد، حقیقت مندیل خیال که بافته‌یى و میگوئى چشم حرام‌زاده او را نمى‌بیند، براى من بیان کن!

Пас аз шунидани ин мақоли қаландар арз намӯд :

پس از شنیدن این مقال قلندر عرض نمود:

эй подшоҳ ! бандаи чиҳил соласт мусофират кардаам ва бо ҳар гуруҳ ва бо ҳар фирқау тоӣФаҳ ӣӣ аз навъи инсон мулоқот намӯда ва бару баҳри оламро сайр ва саёҳат кардаам ва то кунун андакии комил шудааму саъй дар маишат бар ман мушкил шуда . Кучаки абдолии баҳами расонидам ва чанд байтиро саъй карда ва аз банда фаро гирифту рӯзӣ ббозор рафт ки саъй дар талабу ҷалби маишати намояду таҳсили порча ноне кунад , қазоро бостони рафеъи макони подшоҳи омада буду шурӯи бхўондн қасида карда буду подшоҳи кишвари паноҳро хуши омадау маблағи дувоздаҳ тӯмони анъоми бони абдоли марҳамат фармӯда буданд , чун он маблағро назд камтарин оварад давлати подшоҳро дуо гуфтаму бсрФ ва хӯрдани неъмати машғӯли шудем ва чанд рӯзиро аз давлати влинъмт бъшрт гузаронидем .

اى پادشاه! بنده چهل سال است مسافرت کرده‌ام و با هر گروه و با هر فرقه و طائفه‌یى از نوع انسان ملاقات نموده و بر و بحر عالم را سیر و سیاحت کرده‌ام و تا کنون اندکى کامل شده‌ام و سعى در معیشت بر من مشکل شده. کوچک ابدالى بهم رسانیدم و چند بیتى را سعى کرده و از بنده فرا گرفت و روزى ببازار رفت که سعى در طلب و جلب معیشت نماید و تحصیل پارچه نانى کند، قضا را بآستان رفیع مکان پادشاه آمده بود و شروع بخواندن قصیده کرده بود و پادشاه کشور پناه را خوش آمده و مبلغ دوازده تومان انعام بآن ابدال مرحمت فرموده بودند، چون آن مبلغ را نزد کمترین آورد دولت پادشاهرا دعا گفتم و بصرف و خوردن نعمت مشغول شدیم و چند روزى را از دولت ولینعمت بعشرت گذرانیدیم.

Чун рӯз сарф шуд бахотирам расед ки ҳаргоҳи кучаки абдолии бойени нохуши овозӣу ғалати хуонеи қасидаро хонда бошаду подшоҳ ӯро маблағии анъому бахшиши фармӯдаи пас ман агар бхдмт подшоҳ бираваму қасида ӣ дигарро дар камоли балоғат ва фасоҳат бихонам умедаст ки подшоҳи вазифа ӣ ҳар сола аз барои ман муқарар фармоед влкн аз заъфи толеъ чун бхдмти подшоҳи расидаму шурӯи бхўондн қасида кардам дар ивази анъому икром подшоҳ фармуд ки марои бсёст ҳар чаҳ тамомтар бикашанд , чун чунон дидам , бахотирам расед ки эй бахти баргаштаи толеъу рӯзгор ! ту аз барои касбу таҳсили ризқ вау маишат берун омадӣу ҳол аз сиёҳи бахтии кушта хоҳӣ шуд , модом ки толеъи вожгӯни ту ӣнтавраст биё ва фикрӣ бикун ки шояд аз ҳалоку куштани мстхлси гардӣ ва балки дар ин байни асбоби маъӣшатии ҳам бадастоварӣ , пас бўзир гуфтам ки эй вазир ! маро мекашид зеро ки санъат бисёр муҳим аз даст ман меояд ,у ҳоли инки эй подшоҳ ! ман аз ҷамеъи саноеъи барӣ ва орӣ бӯда ва ҳастам .

چون روز صرف شد بخاطرم رسید که هرگاه کوچک ابدالى باین ناخوش آوازى و غلط خوانى قصیده را خوانده باشد و پادشاه او را مبلغى انعام و بخشش فرموده پس من اگر بخدمت پادشاه بروم و قصیده‌ى دیگر را در کمال بلاغت و فصاحت بخوانم امید است که پادشاه وظیفه‌ى هر ساله از براى من مقرر فرماید ولکن از ضعف طالع چون بخدمت پادشاه رسیدم و شروع بخواندن قصیده کردم در عوض انعام و اکرام پادشاه فرمود که مرا بسیاست هر چه تمامتر بکشند، چون چنان دیدم، بخاطرم رسید که اى بخت برگشته طالع و روزگار! تو از براى کسب و تحصیل رزق و و معیشت بیرون آمدى و حال از سیاه بختى کشته خواهى شد، مادام که طالع واژگون تو اینطور است بیا و فکرى بکن که شاید از هلاک و کشتن مستخلص گردى و بلکه در این بین اسباب معیشتى هم بدست آورى، پس بوزیر گفتم که اى وزیر! مرا میکشید زیرا که صنعت بسیار مهم از دست من مى‌آید، و حال اینکه اى پادشاه! من از جمیع صنایع برى و عارى بوده و هستم.

Борӣ вазир гуфт :

بارى وزیر گفت:

эй қаландари шумо чаҳ майдонӣ ? .

اى قلندر شما چه میدانى؟.

Гуфтам :

گفتم:

Бисёр медонам ва аз онҷмлаҳи мндили хаёли мибоФм ки токунӯн касе набофта ва наёфтааст .

بسیار میدانم و از آنجمله مندیل خیال میبافم که تاکنون کسى نبافته و نیافته است.

Чун ин масъала ҳақиқат надошт ва дурӯғ гуфта будаму оқибати ҳам боиси рсўоӣӣ ман мешуд , лиҳозо гуфтам ҳалоли зода онро мебинаду ҳромзодаҳ онро нахоҳад дид ва ин узрӣ буд ҷиҳати онкӣ ҳар кас нигоҳ кунад ва чизе набинад бтўҳми инки агар бигӯед ман наме байнам гоҳ бошад касони дигари бибинанд ва таъриф кунанду ҳромзодгӣ ӯ собит шавад .

چون این مسأله حقیقت نداشت و دروغ گفته بودم و عاقبت هم باعث رسوائى من میشد، لهذا گفتم حلال‌زاده آنرا میبیند و حرامزاده آنرا نخواهد دید و این عذرى بود جهت آنکه هر کس نگاه کند و چیزى نبیند بتوهم اینکه اگر بگوید من نمى‌بینم گاه باشد کسان دیگر ببینند و تعریف کنند و حرامزادگى او ثابت شود.

эй подшоҳ ! хотири ҷамъи дору дағдағаи бахуди роҳи мада ва бидон ки ин узру васила ӣӣ буд ҷиҳати халосӣу наҷот аз кушта шудани волои онҳо ки ҳамагӣ таъриф намуданд кизб маҳзасту ғарази дафъи таваҳҳум аз худ бӯдау яқин дониста бош ки на вазир ва на хавонин ва на амроء ва на вклоءу ғайраи ҳечкадом чизе надидаанду фии алўоқъи чизеи набӯда то ки бибинанду ҷумлагии хилоф арз менамоянду ҳақиқати ҳоли аинсткаҳ арз шуд , дигари худ соҳиб ихтиёред ! ,

اى پادشاه! خاطر جمع دار و دغدغه بخود راه مده و بدان که این عذر و وسیله‌یى بود جهت خلاصى و نجات از کشته شدن والا آنها که همگى تعریف نمودند کذب محض است و غرض دفع توهم از خود بوده و یقین دانسته باش که نه وزیر و نه خوانین و نه امراء و نه وکلاء و غیره هیچکدام چیزى ندیده‌اند و فى الواقع چیزى نبوده تا که ببینند و جملگى خلاف عرض مینمایند و حقیقت حال اینستکه عرض شد، دیگر خود صاحب اختیارید!،

Подшоҳ чун ин суханро шунид бисёр хўшўқт гардид ва фармуд дар соъати вазирро ҳозир намуданд , аз қазои он ҳангоми фасли зимистон буду чилла ӣ бузург ва иттифоқан онрўзи ҳам рӯз бисёр сардӣ буд ва барф меомаду сахтии сармои бдрҷаҳ ӣӣ буд ки санг аз сармо метаркид .

پادشاه چون این سخن را شنید بسیار خوشوقت گردید و فرمود در ساعت وزیر را حاضر نمودند، از قضا آن هنگام فصل زمستان بود و چله‌ى بزرگ و اتفاقا آنروز هم روز بسیار سردى بود و برف میآمد و سختى سرما بدرجه‌یى بود که سنگ از سرما میترکید.

Чун вазир ҳозир шуд подшоҳ ба вазир амр фармуд мндилӣ ки қаландар бофтааст мо бтўи бахшидем ! бустон ва дар ҳузур бар сар бигзор ! .

چون وزیر حاضر شد پادشاه به وزیر امر فرمود مندیلى که قلندر بافته‌ است ما بتو بخشیدیم! بستان و در حضور بر سر بگذار!.

Пас вазири бечораи кулоҳи худро бардошта базмин гузошт ва дар баробари амроء ва подшоҳ натавонист чизе бигӯед чанд дафъа ҳар ду дасти холии худро дар даври сари гардонида гуё ба печидани мндили машғӯл шудау оқибат ҳар ду кафи дастҳои худро дар чаҳор тараф сараш гардонид ки яъне мндилро май бандаду мустаҳками мигрдонд ва ҳечкас аз ин сари риштау ҳикоят мустаҳзар набӯд ки подшоҳ аз сари ин маънӣ хабар ёфтаасту амроءу вклоء гумон доштанд ки подшоҳи вазирро муаззаз дошта ки чунон мндили хаёлӣ бова марҳамату шафқати фармӯда ,у ҳоли онкии подшоҳи вазири бечораро қаҳру ғазаб ва сиёсат карда буд то мндили хаёлро басари бигузораду сари бараҳна дар он сармо биншинад то танбеҳ шавад ки ниёзмудау надидау наснҷидаи дигар сухан нагӯяду бқўли шотирӣ эътимод нанамояду тасдиқи бало тасаввур накунад .

پس وزیر بیچاره کلاه خود را برداشته بزمین گذاشت و در برابر امراء و پادشاه نتوانست چیزى بگوید چند دفعه هر دو دست خالى خود را در دور سر گردانیده گویا به پیچیدن مندیل مشغول شده و عاقبت هر دو کف دستهاى خود را در چهار طرف سرش گردانید که یعنى مندیل را مى‌بندد و مستحکم میگرداند و هیچکس از این سر رشته و حکایت مستحضر نبود که پادشاه از سر این معنى خبر یافته است و امراء و وکلاء گمان داشتند که پادشاه وزیر را معزز داشته که چنان مندیل خیالى باو مرحمت و شفقت فرموده، و حال آنکه پادشاه وزیر بیچاره را قهر و غضب و سیاست کرده بود تا مندیل خیال را بسر بگذارد و سر برهنه در آن سرما بنشیند تا تنبیه شود که نیازموده و ندیده و نسنجیده دیگر سخن نگوید و بقول شاطرى اعتماد ننماید و تصدیق بلا تصور نکند.

Баҳри тақдир буд вазир дар он сармои бараҳна муддатӣ нишаст бдрҷаҳ ӣӣ ки аз баравадат сармо , вазири наздик бҳлокт расед , охири аламри вазир дар он сармо битоб гашта банноӣ ларзидан намӯд , подшоҳи баъд аз азобу итоб бисёр вазирро маъзул аз вазорат намӯда он қаландарро мансӯби мансаби вазорати худ сохт .

بهر تقدیر بود وزیر در آن سرما برهنه مدتى نشست بدرجه‌یى که از برودت سرما، وزیر نزدیک بهلاکت رسید، آخر الامر وزیر در آن سرما بیتاب گشته بناى لرزیدن نمود، پادشاه بعد از عذاب و عتاب بسیار وزیر را معزول از وزارت نموده آن قلندر را منصوب منصب وزارت خود ساخت.

Ҳол эй мӯш ! ҷамоати суфиёни тақаллубӣ низ чун касе фиреби эшонро хӯрду дохили силсила ӣ эшон шавад ӯро бмзхрФоту штҳоси худ мубталои сохта ва дар доми знўн ва авҳом андозанд , волои возеҳ ва маълумаст ки дида ӣ бе нури шахси аҳмақу нодон ва беадаб ва кам шуъӯр , бнўри асрори илоҳӣ мунаввар нагардад , зеро ки бисёр кас ӯро дҳо хонданду шаб бедорӣ кашиданду чилла нишинӣ карданд ва дар охири биҷузи афсурдагӣу пажмурдагии чизи дигар ҳосил нашуду оқибати бози Бамёни халқи аллоҳи рафта аз силсила ӣ аҳли аллоҳ берун омаданд ва ин аз онаст ки дар аввал аз матлаб ғофил бӯда эътиқод ҳам надоштаанду сиришти эшон поки набӯда , ва баъзе ҳам бики арбаъӣн аз асрор хабар ёфтау ҳадиси вуҷӯди дониста ва восил шуданд ва ин аз мартаба ӣ ихлосу ақида ӣ эшонаст бпиру муршиди худ .

حال اى موش! جماعت صوفیان تقلبى نیز چون کسى فریب ایشان را خورد و داخل سلسله‌ى ایشان شود او را بمزخرفات و شطحاث خود مبتلا ساخته و در دام ظنون و اوهام اندازند، والا واضح و معلوم است که دیده‌ى بى‌نور شخص احمق و نادان و بى‌ادب و کم شعور، بنور اسرار الهى منور نگردد، زیرا که بسیار کس او را دها خواندند و شب بیدارى کشیدند و چله نشینى کردند و در آخر بجز افسردگى و پژمردگى چیز دیگر حاصل نشد و عاقبت باز بمیان خلق اللّه رفته از سلسله‌ى‌ اهل اللّه بیرون آمدند و این از آن است که در اول از مطلب غافل بوده اعتقاد هم نداشته‌اند و سرشت ایشان پاک نبوده، و بعضى هم بیک اربعین از اسرار خبر یافته و حدیث وجود دانسته و واصل شدند و این از مرتبه‌ى اخلاص و عقیده‌ى ایشان است بپیر و مرشد خود.

эй мӯш ! аз ин ҳикоёту ривоёт бисёраст , ман ҷумлаи яке аз кӯдатони биъқлу аҳмақ аз роҳи ҷаҳлу нодонӣу васваса ӣ шайтонии бсўрохии тангу торики рафта дар ҳамонҷои михўобд ва дар ҳамонҷо мейред ва пинҳон мекунад ва чун берун ояд аз тарс онкӣ бигӯянд ки ӯ биъқл ва бешуъӯр ва ноқобиласт ҳамон соъат баён мекунад ки дишаб дар чиллаи ҳазрати пайғамбари алайҳи алслоаҳу ассаломи маро салом фармуд ва дар ақаби ман намоз кард ва дар румузро бар ваҷҳи мо боз намӯд ва медонам ки дар Ҳиндӯстони чунин ва чунон хоҳад шуд .

اى موش! از این حکایات و روایات بسیار است، من جمله یکى از کودنان بیعقل و احمق از راه جهل و نادانى و وسوسه‌ى شیطانى بسوراخى تنگ و تاریک رفته در همانجا میخوابد و در همانجا میرید و پنهان میکند و چون بیرون آید از ترس آنکه بگویند که او بیعقل و بى‌شعور و ناقابل است همان ساعت بیان میکند که دیشب در چله حضرت پیغمبر علیه السلاة و السلام مرا سلام فرمود و در عقب من نماز کرد و در رموز را بر وجه ما باز نمود و مى‌دانم که در هندوستان چنین و چنان خواهد شد.

Ва дайгарӣ мегуяд ки Ҷабраили алайҳ ассалом омаду марои бърши бараду ӣнҳамаи лофу газоф , мисли дидани мндил хаёласт .

و دیگرى میگوید که جبرئیل علیه السلام آمد و مرا بعرش برد و اینهمه لاف و گزاف، مثل دیدن مندیل خیال است.

Акнӯн фаҳмидӣу дарёфтӣ ки ағлаби халқи олами бештар аз барои мъшит дар тариқ кеду ҳилаи машй ва сулӯк намӯдау саъии куллӣ дар эҷод дурӯғ менамоянд ва шарм надоранд ва низ мардуми аҳмақу нодон бидӯни ҳуҷҷату бурҳони фиреби михўрнд ? .

اکنون فهمیدى و دریافتى که اغلب خلق عالم بیشتر از براى معشیت در طریق کید و حیله مشى و سلوک نموده و سعى کلى در ایجاد دروغ مینمایند و شرم ندارند و نیز مردم احمق و نادان بدون حجت و برهان فریب میخورند؟.

Мӯш гуфт :

موش گفت:

эй шаҳриёр ! ҳукму амсолро бисёр бо маънии ривояти миФрмоӣӣ аз ин қабил ҳар гоҳи чизеи баназар шаҳриёр меояд баён фармо то ин ҳақир бишинавам ? .

اى شهریار! حکم و امثال را بسیار با معنى روایت میفرمائى از این قبیل هر گاه چیزى بنظر شهریار میآید بیان فرما تا این حقیر بشنوم؟.

Гурба гуфт :

گربه گفت: