Дабири хирадмандро пеш хонд
دبیر خردمند را پیش خواند
Суханҳои боиста бо ӯ баранд
سخنهای بایسته با او براند
Чу он номаро зуд посух навишт
چو آن نامه را زود پاسخ نوشت
Падед оваред андар ӯ хубу зишт
پدید آورید اندر او خوب و زشت
Нахуст офарин кард бар кирдигор
نخست آفرین کرد بر کردگار
Каз ӯ дид неку бади рӯзгор
کز او دید نیک و بد روزگار
Дигар офарин кард бар паҳлавон
دگر آفرین کرد بر پهلوان
Ки ҷовиди бодӣу равшани равон
که جاوید بادی و روشنروان
Хуҷастаи сипаҳдор бисёр ҳуш
خجسته سپهدار بسیار هوش
Ҳамаи ройу дониши ҳамаи ҷангу ҷӯш
همه رای و دانش همه جنگ و جوش
Худованди гўполу теғи бунафш
خداوند گوپال و تیغ بنفش
Фурӯзандаи Ковиёнии дирафш
فروزندهٔ کاویانی درفش
Сипос аз ҷаҳондори яздони мо
سپاس از جهاندار یزدان ما
Ки пирӯз буданд гардони мо
که پیروز بودند گردان ما
Аз ахтари туро равшаноӣ намӯд
از اختر ترا روشنایی نمود
з душман баровард ногоҳ дӯд
ز دشمن برآورد ناگاه دود
Нахуст онк гуфтӣ ки мари Гев ро
نخست آنک گفتی که مر گیو را
Бузургони фарзонау ню ро
بزرگان فرزانه و نیو را
Ба наздики перон фиристода ам
به نزدیک پیران فرستادهام
Чаҳ мояи варо пандҳо дода ам
چه مایه ورا پندها دادهام
НпзрФт аз он пас худ ӯ панди ман
نپذرفت از آن پس خود او پند من
Наҷуст андари ин кори пайванди ман
نجست اندر این کار پیوند من
Сипаҳбади яке достон зад бар ин
سپهبد یکی داستان زد بر این
Чу дастур пешин баровард кин
چو دستور پیشین برآورد کین
Ки ҳар меҳтарии кӯ равон костаст
که هر مهتری کو روان کاستست
зи некӣ ба бахт бад оростаст
ز نیکی به بخت بد آراستست
Маро зон сухани пеш буд огаҳӣ
مرا زان سخن پیش بود آگهی
Ки перони дил аз кин нахоҳад тиҳӣ
که پیران دل از کین نخواهد تهی
Валикин аз он хуби кирдор ӯ
ولیکن از آن خوب کردار او
Нҷстми ҳамеи жарфи пайкор ӯ
نجستم همی ژرف پیکار او
Кунун ошкоро намӯд ин сипеҳр
کنون آشکارا نمود این سپهر
Ки перон ба турон гароед ба меҳр
که پیران به توران گراید به مهر
Кунун чун набинад ҷузи афросйоб
کنون چون نبیند جز افراسیاب
Дилашро ту аз меҳр ӯ брмтоб
دلش را تو از مهر او برمتاب
Гар ӯ бар хирад баргузинад ҳаво
گر او بر خرد برگزیند هوا
Ба кӯшиш наравед зи хорои гё
به کوشش نروید ز خارا گیا
Ту бо душман ар хуб гӯйӣ равост
تو با دشمن ار خوب گویی رواست
Аз озодагони хуб гуфтан сазост
از آزادگان خوب گفتن سزاست
Ва дигари зи пайкори ҷанги оварон
و دیگر ز پیکار جنگآوران
Куҷо ёд кардӣ ба гурзи гарон
کجا یاد کردی به گرز گران
зи неки ахтару гардиши ҳўру моҳ
ز نیکاختر و گردش هور و ماه
зи кӯшиши намӯдан бар он размгоҳ
ز کوشش نمودن بر آن رزمگاه
Маро ин дурустаст каз коркард
مرا این درست است کز کارکرد
Ту пирӯз бошӣ ба рӯзи набард
تو پیروز باشی به روز نبرد
Набераи куҷо чун ту дорад ниё
نبیره کجا چون تو دارد نیا
Ба ҷанг андарун бошадаш кимиё
به جنگ اندرون باشدش کیمیا
зи шерон чаҳ зояд магар нараҳ шер
ز شیران چه زاید مگر نره شیر
Чнончўн буд номдору далер
چنان چون بود نامدار و دلیر
Ба бедод бар нест ин кори ту
به بیداد بر نیست این کار تو
Бсндсти яздони нигаҳдори ту
بسنده است یزدان نگهدار تو
Ту зӯру далерии зи яздони шинос
تو زور و دلیری ز یزدان شناس
Аз ӯ дор то зинда бошӣ сипос
از او دار تا زنده باشی سپاس
Се дигар ки гуфтӣ ки афросйоб
سه دیگر که گفتی که افراسیاب
Сипаҳро ҳаме бигузоранд зи об
سپه را همی بگذراند ز آب
зи перон фиристода шуд назд ӯй
ز پیران فرستاده شد نزد اوی
Сипоҳаш ба Эрон ниҳодаст рӯй
سپاهش به ایران نهادست روی
Ҳамонаст яксар ки гуфтӣ сухан
همان است یکسر که گفتی سخن
Кунун бози посухи Фгндими бен
کنون باز پاسخ فگندیم بن
Бидон эй пари андешаи солори ман
بدان ای پر اندیشه سالار من
Ба ҳар кори шоистаи кори ман
به هر کار شایستهٔ کار من
Ки ӯ бар лаб равад Ҷайҳуни диранг
که او بر لب رود جیحون درنگ
На зон кард коид бар мо ба ҷанг
نه زان کرد کآید بر ما به جنگ
Ки хоқон бар ӯ лашкари оради зи чин
که خاقان بر او لشکر آرد ز چین
Фароз омадаш аз ду равияи камӣн
فراز آمدش از دو رویه کمین
Ва дигар ки аз лашкарони гарон
و دیگر که از لشکران گران
Пароганда бар гирди турони сарон
پراگنده بر گرد توران سران
Бадв душман омад з ҳар сӯи падед
بدو دشمن آمد ز هر سو پدید
Аз он бар лаб равад Ҷайҳун кашид
از آن بر لب رود جیحون کشید
Ба панҷуми сухани когҳии хостӣ
به پنجم سخن که آگهی خواستی
Ба меҳри гӯон дил биёростӣ
به مهر گوان دل بیاراستی
Чу лҳросб ва чун ашкаши тизчнг
چو لهراسب و چون اشکش تیزچنگ
Чу рустами сипаҳбади дамандаи наҳанг
چو رستم سپهبد دمنده نهنگ
Бидон эй сипаҳдор ва огоҳ бош
بدان ای سپهدار و آگاه باش
Ба ҳар кор бо бахт ҳамроҳ бош
به هر کار با بخت همراه باش
Казон сӯ ки шуд рустами шермард
کزان سو که شد رستم شیرمرد
зи Кашмӣр ва кобул баровард гирд
ز کشمیر و کابل برآورد گرد
Вази он сӯ ки шуд ашкаши тезҳӯш
وز آن سو که شد اشکش تیزهوش
Баромади зи хоразм яксар хурӯш
برآمد ز خوارزم یکسر خروش
Ба разми андаруни шидаи баргашт аз ӯй
به رزم اندرون شیده برگشت از اوی
Сӯии шаҳр гиреҳгон ниҳодаст рӯй
سوی شهر گرگان نهادست روی
Вази он сӯ ки лҳросб шуд бо сипоҳ
وز آن سو که لهراسب شد با سپاه
Ҳама меҳтарон баргушоданд роҳ
همه مهتران برگشادند راه
Алонону ғзи гашти пардохта
الانان و غز گشت پرداخته
Шуд он подшоҳии ҳамаи сохта
شد آن پادشاهی همه ساخته
Гар афросйоб андар ояд ба роҳ
گر افراسیاب اندر آید به راه
зи Ҷайҳуни бад-ӣн сӯ гузорад сипоҳ
ز جیحون بدین سو گذارد سپاه
Бигиранд гардони пас пушти ӯй
بگیرند گردان پس پشت اوی
Намонад ба ҷузи бод дар мушти ӯй
نماند به جز باد در مشت اوی
Ту бишнос кӯи шаҳри ободи хеш
تو بشناس کو شهر آباد خویش
Бару буму фархундаи бунёди хеш
بر و بوم و فرخنده بنیاد خویش
Ба гуфтор перон намонад биҷой
به گفتار پیران نماند بجای
Ба душман сипорад наад пеши пой
به دشمن سپارد نهد پیش پای
Наҷунбанд ӯ достонро ду лаб
نجنباند او داستان را دو لب
Ки ноед хабар зу ба ман рӯзу шаб
که ناید خبر زو به من روز و شب
Бидон рӯзи ҳаргизи мабодои дуруд
بدان روز هرگز مبادا درود
Ки ӯ бигузаранд сипаҳро з равад
که او بگذراند سپه را ز رود
Ба мо барканд пишдстӣ ба ҷанг
به ما برکند پیشدستی به جنگ
Набинад каси ин рӯзи торику танг
نبیند کس این روز تاریک و تنگ
Бифармоем акнӯн ки бар пели кӯс
بفرمایم اکنون که بر پیل کوس
Бибандади дамандаи сипаҳдори Тӯс
ببندد دمنده سپهدار طوس
Диҳистону гиреҳгон ва он бум ва бар
دهستان و گرگان و آن بوم و بر
Бигирад برارد ба хуршеди сар
بگیرد برآرد به خورشید سر
Ман андари паии Тӯс бо пелу гоҳ
من اندر پی طوس با پیل و گاه
Ба ёрии биёям ба пушти сипоҳ
به یاری بیایم به پشت سپاه
Ту аз ҷанги перони мбртоб рӯй
تو از جنگ پیران مبرتاب روی
Сипаҳро бёроӣ ва зу кӣнаи ҷӯй
سپه را بیارای و زو کینهجوی
Чу ҳумону нстиҳн аз пушти ӯй
چو هومان و نستیهن از پشت اوی
Ҷудо монад шуд бод дар мушти ӯй
جدا ماند شد باد در مشت اوی
Гар аз номдорони Эрони набард
گر از نامداران ایران نبرد
Бихоҳад бифармо ваз он бармагард
بخواهد بفرما وز آن برمگرد
Чу перони набард ту ҷӯяд далер
چو پیران نبرد تو جوید دلیر
Макун баддилии пеш ӯ шӯ чу шер
مکن بددلی پیش او شو چو شیر
Ба пайкори мандяши зи афросйоб
به پیکار مندیش ز افراسیاب
Ба ҷои ори дил рӯй аз ӯ брмтоб
به جای آر دل روی از او برمتاب
Чу ояд ба ҷанги андаруни ҷангҷӯӣ
چو آید به جنگ اندرون جنگجوی
Набояд ки бартобӣ аз ҷанг рӯй
نباید که برتابی از جنگ روی
Бар эшон ту пирӯз бошӣ баҷанг
بر ایشان تو پیروز باشی بجنگ
Нигари дили надории бад-ӣни кори танг
نگر دل نداری بدین کار تنگ
Чунин дорам аўмид аз кирдигор
چنین دارم اومید از کردگار
Ки пирӯз бошӣ ту дар корзор
که پیروز باشی تو در کارزار
Ҳмидўни гумонам ки чун ман зи роҳ
همیدون گمانم که چون من ز راه
Ба пушти сипоҳи андари орми сипоҳ
به پشت سپاه اندر آرم سپاه
Бар эшон шумо ронда бошед ком
بر ایشان شما رانده باشید کام
Ба хуршеди тобони баровардаи ном
به خورشید تابان برآورده نام
зи коўси вази Тӯс назд сипоҳ
ز کاوس وز طوس نزد سپاه
Дуруд фаровон фиристод шоҳ
درود فراوان فرستاد شاه
Бар он нома биниҳод хусрави нигин
بر آن نامه بنهاد خسرو نگین
Фиристодаро дод ва кард офарин
فرستاده را داد و کرد آفرین
Чу аз пеши хусрав бурун шуд ҳҷир
چو از پیش خسرو برون شد هجیر
Сипаҳбади ҳаме рой зад бо вазир
سپهبد همی رای زد با وزیر
зи баси меҳрбонӣ ки бад бар сипоҳ
ز بس مهربانی که بد بر سپاه
Саросари ҳамаи разми бади рои шоҳ
سراسر همه رزم بد رای شاه
Ҳаме гуфт агар лашкари афросйоб
همی گفت اگر لشکر افراسیاب
Биҷунбанд аз ҷойу бигузоради об
بجنباند از جای و بگذارد آب
Сипоҳ маро бугсаланд зи ҷой
سپاه مرا بگسلاند ز جای
Маро рафт бояд ҳаминаст рой
مرا رفت باید همینست رای
Ҳмонгаҳи шаҳи навзаронро бихонад
همانگه شه نوذران را بخواند
Бифармуд то тез лашкар баранд
بفرمود تا تیز لشکر براند
Ба сӯии диҳистон сипаҳ баркашид
به سوی دهستان سپه برکشید
Ҳамаи дашти хоразм лашкар кашид
همه دشت خوارزم لشکر کشید
Нигаҳбони лашкар буд рӯзи ҷанг
نگهبان لشکر بود روز جنگ
Ба ҷанг андар ояд ба сони паланг
به جنگ اندر آید به سان پلنگ
Табираи баромади зи даргоҳи Тӯс
تبیره برآمد ز درگاه طوس
Хурӯшидан ноӣ рӯйину кӯс
خروشیدن نای رویین و کوس
Сипоҳу сипаҳбад брФтн гирифт
سپاه و سپهبد برفتن گرفت
Замини сами асбон нуҳуфтан гирифт
زمین سم اسبان نهفتن گرفت
Ту гуфтӣ ки хуршеди тобон ба ҷой
تو گفتی که خورشید تابان به جای
Бимонад аз наҳифи саворон ба пой
بماند از نهیب سواران به پای
Ду ҳафта ҳаме рафт зи он сони сипоҳ
دو هفته همی رفت ز آن سان سپاه
Бишуд равшанои зи хуршеду моҳ
بشد روشنایی ز خورشید و ماه
Пароганда бар гирди кишвари хабар
پراگنده بر گرد کشور خبر
з ҷунбидани шоҳи пирӯзгар
ز جنبیدن شاه پیروزگر
Чу Тӯс аз дар шоҳ Эрон бирафт
چو طوس از در شاه ایران برفت
Сабки шоҳ рафтани бсичиди тафт
سبک شاه رفتن بسیچید تفت
Абои даҳ ҳазор аз гузидаи сарон
ابا ده هزار از گزیده سران
Ҳамаи номдорону кндоўрон
همه نامداران و کنداوران
Ба наздик Гӯдарз биниҳод рӯй
به نزدیک گودرز بنهاد روی
Абои номдорони прхошҷўӣ
ابا نامداران پرخاشجوی
Абои пел ва бо кӯс ва бо Фрҳӣ
ابا پیل و با کوس و با فرهی
Абои тахт ва бо тоҷи шоҳаншаҳӣ
ابا تخت و با تاج شاهنشهی
Ҳҷир омад аз пеши хусрави дмон
هجیر آمد از پیش خسرو دمان
Гурозону хандону дили шодмон
گرازان و خندان و دل شادمان
Абои халъату хӯбӣу хуррамӣ
ابا خلعت و خوبی و خرمی
Ту гуфтӣ ҳамеи брнўрдди замӣ
تو گفتی همی برنوردد زمی
Чу омад ба наздики пардаи сарой
چو آمد به نزدیک پردهسرای
Баромад хурӯшидани курноӣ
برآمد خروشیدن کرنای
Пазира шудандаш сарони сар ба сар
پذیره شدندش سران سر به سر
Замини пари зи оҳани ҳавои пари зи зар
زمین پر ز آهن هوا پر ز زر
Чу хезад ба чархи андаруни доварӣ
چو خیزد به چرخ اندرون داوری
зи моҳу зи ноҳиди вази муштарӣ
ز ماه و ز ناهید وز مشتری
Биёрост лашкар чу чашми хурӯс
بیاراست لشکر چو چشم خروس
Абои занги заррину пелону кӯс
ابا زنگ زرین و پیلان و کوس
Чу омад бар номвари паҳлавон
چو آمد بر نامور پهلوان
Бигуфт онч дид аз шаҳи хусравон
بگفت آنچ دید از شه خسروان
Нўозидни шоҳу пайванди ӯй
نوازیدن شاه و پیوند اوی
Ҳаме гуфт аз родӣу панди ӯй
همی گفت از رادی و پند اوی
Ки чун бар сипаҳи гстридсти меҳр
که چون بر سپه گستریده است مهر
Чигуна з пайғом бикшод чеҳр
چگونه ز پیغام بگشاد چهر
Пас он номаи шаҳриёри ҷаҳон
پس آن نامهٔ شهریار جهان
Ба Гӯдарз доду дуруди маон
به گودرز داد و درود مهان
Нўозидн шоҳ бишунид азуӣ
نوازیدن شاه بشنید ازوی
Бимолид бар нома бар чашм ва рӯй
بمالید بر نامه بر چشم و روی
Чу бикшод меҳраш ба хонанда дод
چو بگشاد مهرش به خواننده داد
Суханҳо бар ӯ кард хонандаи ёд
سخنها بر او کرد خواننده یاد
Сипаҳдор бар шоҳ кард офарин
سپهدار بر شاه کرد آفرین
Ба фармон бабўсед рӯй замин
به فرمان ببوسید روی زمین
Ббўди он шаб ва рой зад бо писар
ببود آن شب و رای زد با پسر
Ба шабгир бинишаст ва бикшод дар
به شبگیر بنشست و بگشاد در
Ҳамаи номдорони лашгари пагоҳ
همه نامداران لشگر پگاه
Бирафтанд бар сари ниҳодаи кулоҳ
برفتند بر سر نهاده کلاه
Пас он номаи шоҳ , фаррухи ҳҷир
پس آن نامهٔ شاه، فرخ هجیر
Биоварад ва биниҳод пеши дабир
بیاورد و بنهاد پیش دبیر
Дабири он замони панду фармони шоҳ
دبیر آن زمان پند و فرمان شاه
зи нома ҳаме хонд пеши сипоҳ
ز نامه همی خواند پیش سپاه
Сипаҳдори рӯзии даҳонро бихонад
سپهدار روزیدهان را بخواند
Бдиўони динор додани нишонд
بدیوان دینار دادن نشاند
зи асбони гилаи ҳарч будаш ба кӯҳ
ز اسبان گله هرچ بودش به کوه
Ба лшкргаҳ оварад яксар гуруҳ
به لشکرگه آورد یکسر گروه
Дар ганҷи динору теғу камар
در گنج دینار و تیغ و کمر
Ҳамон мояи вари ҷавшан ва худ зар
همان مایهور جوشن و خود زر
Ба рӯзӣ даҳон дод яксар калид
به روزیدهان داد یکسر کلید
Чу омад гуҳи ном ҷустани падед
چو آمد گه نام جستن پدید
Барафшонад бар лашкари он хоста
برافشاند بر لشکر آن خواسته
Савор ва пиёда шуд ороста
سوار و پیاده شد آراسته
Яке лашкарии гшн бар сони кӯҳ
یکی لشکری گشن بر سان کوه
Замин аз паии бодпоёни сутӯҳ
زمین از پی بادپایان ستوه
Дили шери ғурон аз эшон ба бим
دل شیر غران از ایشان به بیم
Ҳамаи ғарқа дар оҳану зару сим
همه غرقه در آهن و زر و سیم
Бифармудашон ҷангро сохтан
بفرمودشان جنگ را ساختن
Дилу гӯш додан ба кини охтн
دل و گوش دادن به کین آختن
Бирафтанд пеши сипаҳбади гуруҳ
برفتند پیش سپهبد گروه
Бар анбӯҳи лашкар ба кирдори кӯҳ
بر انبوه لشکر به کردار کوه
Бар эшон нигаҳ кард солори мард
بر ایشان نگه کرد سالار مرد
Замин тира дид осмони ложвард
زمین تیره دید آسمان لاژورد
Чунин гуфт каз гоҳи разми пшин
چنین گفت کز گاه رزم پشین
Нёрости каси размгоҳии чунин
نیاراست کس رزمگاهی چنین
Ба асбу силеҳ ва ба сим ва ба зар
به اسب و سلیح و به سیم و به زر
Ба пелони ҷангӣу шерони нар
به پیلان جنگی و شیران نر
Агар ёр бошад ҷаҳони офарин
اگر یار باشد جهانآفرین
Напечем аз эдар Аннан то ба чин
نپیچیم از ایدر عنان تا به چین
Чу бинишаст фарзонагонро бихонад
چو بنشست فرزانگان را بخواند
Абои номдорон ба ромиши нишонд
ابا نامداران به رامش نشاند
Ҳаме хӯрд шодии кунони дил ба ҷой
همی خورد شادیکنان دل به جای
Ҳаме бо ялони ҷангро кард рой
همی با یلان جنگ را کرد رای
Ба перон расед огаҳии зи ин сухан
به پیران رسید آگهی ز این سخن
Ки солори Эрон чаҳ афганд бен
که سالار ایران چه افگند بن
Аз он огаҳӣ шуд дилаши пурнаҳиф
از آن آگهی شد دلش پرنهیب
Сӯии чораи баргашту банду фиреб
سوی چاره برگشت و بند و فریب
зи дастури фархундаи рой онгаҳе
ز دستور فرخنده رای آنگهی
Биҷуст андари он кӣна ҷустани раҳе
بجست اندر آن کینه جستن رهی