Сипаҳдори Эрону турони дижам

سپهدار ایران و توران دژم

Фароз омаданд андари он кин ба ҳам

فراز آمدند اندر آن کین به هم

Ҳамеи брнўштнд ҳар ду замин

همی برنوشتند هر دو زمین

Ҳамаи дили пар аз дарду сари пари зи кин

همه دل پر از درد و سر پر ز کین

Ба овардгоҳи саворони зи гирд

به آوردگاه سواران ز گرد

Форуманд хуршеди рӯзи набард

فروماند خورشید روز نبرد

Ба теғ ва ба ханҷар ба гурзу каманд

به تیغ و به خنجر به گرز و کمند

з ҳар гӯна барниҳоданд банд

ز هر گونهٔ برنهادند بند

Фароз омад он гардиши эзадӣ

فراز آمد آن گردش ایزدی

Аз Эрон ба турон расед он бадӣ

از ایران به توران رسید آن بدی

Абои хости яздонаш чора намонад

ابا خواست یزدانش چاره نماند

Крои кӯшишу зӯр ва ёра намонад

کرا کوشش و زور و یاره نماند

Нигаҳ кард перон ки ҳангом чист

نگه کرد پیران که هنگام چیست

Бидонаст кони гардиши аиздист

بدانست کان گردش ایزدیست

Валикин ба мардӣ ҳаме кард кор

ولیکن به مردی همی کرد کار

Бакӯшед бо гардиши рӯзгор

بکوشید با گردش روزگار

Аз он пас камон барграфтанду тир

از آن پس کمان برگرفتند و تیر

Ду солори лашкари ду ҳушёри пер

دو سالار لشکر دو هشیار پیر

Яке тирборон гирифтанд сахт

یکی تیرباران گرفتند سخت

Чу боди хазон бар ҷаҳд бар дарахт

چو باد خزان بر جهد بر درخت

Нигаҳ кард Гӯдарзи тири хаданг

نگه کرد گودرز تیر خدنگ

Ки оҳан надорад мар ӯро на санг

که آهن ندارد مر او را نه سنگ

Ба бргстўони барзаду брдрид

به برگستوان برزد و بردرید

Тгоўр билразеду дами дркшид

تگاور بلرزید و دم درکشید

БиФтод ва перон даромад ба зер

بیفتاد و پیران درآمد به زیر

Бғлтиди зераши савори далер

بغلتید زیرش سوار دلیر

Бидонаст комди замонаи фароз

بدانست کآمد زمانه فراز

Вази он рӯзи тираи наёбади ҷавоз

وز آن روز تیره نیابد جواز

зи неру ба ду ним шуд дасти рост

ز نیرو به دو نیم شد دست راست

Ҳам онгаҳ бғлтид ва бар пой хост

هم آنگه بغلتید و بر پای خاست

з Гӯдарз бигурехт ва шуд сӯии кӯҳ

ز گودرز بگریخت و شد سوی کوه

Ғамӣ шуд зи дард давидани сутӯҳ

غمی شد ز درد دویدن ستوه

Ҳаме шуд бар он кўҳср бар давон

همی شد بر آن کوهسر بر دوان

Казу бозгардад магари паҳлавон

کزو بازگردد مگر پهلوان

Нигаҳ кард Гӯдарз ва бигирист зор

نگه کرد گودرز و بگریست زار

Битарсед аз гардиши рӯзгор

بترسید از گردش روزگار

Бидонаст каш нест бо каси вафо

بدانست کش نیست با کس وفا

Миён баста дорад зи баҳри ҷафо

میان بسته دارد ز بهر جفا

Фиғон кард к-эии номвари паҳлавон

فغان کرد کای نامور پهلوان

Чаҳ будат ки айдун пиёдаи давон

چه بودت که ایدون پیاده دوان

Ба кирдори нахчир дар пеши ман

به کردار نخچیر در پیش من

Каҷоти он сипоҳ эй сари анҷуман

کجات آن سپاه ای سر انجمن

Наомад зи лашкари турои ёри кас

نیامد ز لشکر ترا یار کس

Вази эшон нбинмти фарёдрас

وز ایشان نبینمت فریادرس

Каҷоти онҳамаи зӯру мардонагӣ

کجات آنهمه زور و مردانگی

Силеҳу дилу ганҷу фарзонагӣ

سلیح و دل و گنج و فرزانگی

Сутуни гӯони пушти афросйоб

ستون گوان پشت افراسیاب

Кунун шоҳро тираи гашти офтоб

کنون شاه را تیره گشت آفتاب

Замонаи зи ту зуди бргошт рӯй

زمانه ز تو زود برگاشت روی

Ба ҳангоми кӣнаи ту чораи мҷўӣ

به هنگام کینه تو چاره مجوی

Чу карти чунин гашти зинҳори хоҳ

چو کارت چنین گشت زنهار خواه

Бидон тоти зинда барам назд шоҳ

بدان تات زنده برم نزد شاه

Бибахшоед аз дили ҳаме бар ту бар

ببخشاید از دل همی بر تو بر

Ки ҳастӣ ҷаҳони паҳлавони сар ба сар

که هستی جهان پهلوان سر به سر

Бадв гуфт перон ки ин худ мабод

بدو گفت پیران که این خود مباد

Ба фарҷом бар ман чунин бад мабод

به فرجام بر من چنین بد مباد

Аз ин пас марои зиндагонӣ буд

از این پس مرا زندگانی بود

Ба зинҳор рафтани гумоне буд

به زنهار رفتن گمانی بود

Худ андари ҷаҳони маргро зода ем

خود اندر جهان مرگ را زاده‌ایم

Бад-ӣни кори гардан туро дода ем

بدین کار گردن ترا داده‌ایم

Шнидстми ин достон аз маон

شنیدستم این داستان از مهان

Ки ҳарчанд бошӣ ба хуррами ҷаҳон

که هرچند باشی به خرم جهان

Саранҷом маргаст зу чора нест

سرانجام مرگست زو چاره نیست

Ба ман бар бад-ӣни ҷой пиғораҳ нест

به من بر بدین جای پیغاره نیست

Ҳамеи гашти Гӯдарз бар гирди кӯҳ

همی گشت گودرز بر گرد کوه

Набӯдаш бадви роҳ ва омад сутӯҳ

نبودش بدو راه و آمد ستوه

Пиёдаи ббўд ва сипар барграфт

پیاده ببود و سپر برگرفت

Чу нхчирбонон ки андар гирифт

چو نخچیربانان که اندر گرفت

Гирифтаи сипари пешу жўпин ба даст

گرفته سپر پیش و ژوپین به دست

Ба болои ниҳодаи сар аз ҷои паст

به بالا نهاده سر از جای پست

Ҳаме дид перони мар ӯро зи давр

همی دید پیران مر او را ز دور

Биҷуст аз бар санги солори тӯр

بجست از بر سنگ سالار تور

Биндохти ханҷар ба кирдори тир

بینداخت خنجر به کردار تیر

Биёмад ба бозуии солори пер

بیامد به بازوی سالار پیر

Чу Гӯдарз шуд хаста бар дасти ӯй

چو گودرز شد خسته بر دست اوی

зи кӣна ба хашм андар оварад рӯй

ز کینه به خشم اندر آورد روی

Биндохти жўпин ба перон расед

بینداخت ژوپین به پیران رسید

Зира бар таниши сар ба сари брдрид

زره بر تنش سر به سر بردرید

зи пушт андар омад ба роҳи ҷигар

ز پشت اندر آمد به راه جگر

Буғурреду осемаи баргашти сар

بغرید و آسیمه برگشت سر

Баромадаши хӯни ҷигар бар даҳон

برآمدش خون جگر بر دهان

Рӯонаши баромади ҳам андари замон

روانش برآمد هم اندر زمان

Чу шери жён андар омад ба сар

چو شیر ژیان اندر آمد به سر

Бинолед бо довари додгар

بنالید با داور دادگر

Бар он кӯҳи хоро замонӣ тапид

بر آن کوه خارا زمانی تپید

Пас аз кин ва овардгоҳ орамид

پس از کین و آوردگاه آرمید

Замона ба заҳр об додаст чанг

زمانه به زهر آب دادست چنگ

Бадаради дили шеру чарми паланг

بدرد دل شیر و چرم پلنگ

Чунинаст худ гардиши рӯзгор

چنین است خود گردش روزگار

Нагирад ҳамеи панди омӯзгор

نگیرد همی پند آموزگار

Чу Гӯдарз бар шуд бар он кӯҳсор

چو گودرز بر شد بر آن کوهسار

Бидидаш бар он гӯна афганда хор

بدیدش بر آن‌گونه افگنده خوار

Даридаи дилу даст ва бар хоки сар

دریده دل و دست و بر خاک سر

Шикастаи силеҳу гусастаи камар

شکسته سلیح و گسسته کمر

Чунин гуфт Гӯдарз к-эй нараҳ шер

چنین گفت گودرز کای نره شیر

Сари паҳлавонону гирди далер

سر پهلوانان و گرد دلیر

Ҷаҳон чун ман ва чун ту бисёр дид

جهان چون من و چون تو بسیار دید

Нахоҳад ҳаме бо касе орамид

نخواهد همی با کسی آرمید

Чу Гӯдарз дидаш чунон мурдаи хор

چو گودرز دیدش چنان مرده‌خوار

Ба хок ва ба хӯн бар тапида ба зор

به خاک و به خون بر تپیده به زار

Фрўбрди чангол ва хӯн барграфт

فروبرد چنگال و خون برگرفت

Бихӯрад ва Биёлуд рӯй эй шигифт

بخورد و بیالود روی ای شگفت

зи хӯн Сиёвуш хурӯшед зор

ز خون سیاوش خروشید زار

Ниёйиш ҳаме кард бар кирдигор

نیایش همی کرد بر کردگار

зи ҳафтод хӯни гиромии писар

ز هفتاد خون گرامی پسر

Бинолед бо довари додгар

بنالید با داور دادگر

Сарашро ҳамеи хост аз тан бурид

سرش را همی خواست از تن برید

Чунон бдкнши хештанро надид

چنان بدکنش خویشتن را ندید

Дирафшӣ ба болинаш бар пой кард

درفشی به بالینش بر پای کرد

Сарашро бидон соя барҷоӣ кард

سرش را بدان سایه برجای کرد

Сӯии лашкар хеш биниҳод рӯй

سوی لشکر خویش بنهاد روی

Чикони хӯни зи бозуаш чун оби ҷӯй

چکان خون ز بازوش چون آب جوی

Ҳамаи кӣнаи ҷӯёни прхошҷўӣ

همه کینه‌جویان پرخاشجوی

зи боло ба лашкар ниҳоданд рӯй

ز بالا به لشکر نهادند روی

Абои куштагони баста бар пушти зин

ابا کشتگان بسته بر پشت زین

Бар эшон сроўрдаҳи пархошу кин

بر ایشان سرآورده پرخاش و کین

Чу бо кӣна ҷӯён набад паҳлавон

چو با کینه‌جویان نبد پهلوان

Хурӯшии баромади зи перу ҷавон

خروشی برآمد ز پیر و جوان

Ки Гӯдарз бар дасти перони магар

که گودرز بر دست پیران مگر

зи перӣ ба хӯн андар оварад сар

ز پیری به خون اندر آورد سر

Ҳаме зор бигирист лашкари ҳама

همی زار بگریست لشکر همه

з нодидани паҳлавони рама

ز نادیدن پهلوان رمه

Дирафшӣ падед омад аз тираи гирд

درفشی پدید آمد از تیره گرد

Гурозон ва тозон ба дашти набард

گرازان و تازان به دشت نبرد

Баромади зи лшкргаҳи овои кӯс

برآمد ز لشکرگه آوای کوس

Ҳамеи гирд бар осмон дод бӯс

همی گرد بر آسمان داد بوس

Бузургон бар паҳлавон омаданд

بزرگان بر پهلوان آمدند

Пар аз ханда ва шодмон омаданд

پر از خنده و شادمان آمدند

Чунин гуфт лашкари магари паҳлавон

چنین گفت لشکر مگر پهلوان

Аз ӯ бозгардед тираи равон

از او بازگردید تیره روان

Ки перони яке ширдили мард буд

که پیران یکی شیردل مرد بود

Ҳамаи сола ҷӯёӣ оварад буд

همه ساله جویای آورد بود

Чунин ёд кард он замони паҳлавон

چنین یاد کرد آن زمان پهلوان

Супурдаи бадви гӯши перу ҷавон

سپرده بدو گوش پیر و جوان

Ба ангушт бинмуд ҷои набард

به انگشت بنمود جای نبرد

Бигуфт онк бо ӯ замона чаҳ кард

بگفت آنک با او زمانه چه کرد

Ба раҳоам фармуд то барнишаст

به رهام فرمود تا برنشست

Ба овардан ӯ миёнро бибаст

به آوردن او میان را ببست

Бадв гуфт ӯро ба зини брббнд

بدو گفت او را به زین برببند

Биовар чунон тозён бар наванд

بیاور چنان تازیان بر نوند

Дирафшу силеҳаши чунон ҳам ки ҳаст

درفش و سلیحش چنان هم که هست

Ба дръ ва намемабар ҳеҷ даст

به درع و میانش مبر هیچ دست

Бар он гӯна чун паҳлавон кард ёд

بر آن گونه چون پهلوان کرد یاد

Буруни тохти раҳоам чун тундбод

برون تاخت رهام چون تندباد

Кашид аз бар асби равшани таниш

کشید از بر اسب روشن تنش

Ба хӯни андаруни ғарқаи бади ҷавшанаш

به خون اندرون غرقه بد جوشنش

Чунон ҳам бибасташ ба хами каманд

چنان هم ببستش به خم کمند

Фурӯд оваредаш зи кӯҳи баланд

فرود آوریدش ز کوه بلند

Дирафшаш чу аз ҷойгоҳи нишон

درفشش چو از جایگاه نشان

Надиданд гардони гарданкашон

ندیدند گردان گردنکشان

Ҳамаи хонданди офарини сар ба сар

همه خواندند آفرین سر به سر

Абри паҳлавони замин дар ба дар

ابر پهلوان زمین در به در

Ки эй номвари пушти Эрони сипоҳ

که ای نامور پشت ایران سپاه

Парастандаи тахти ту боди моҳ

پرستندهٔ تخت تو باد ماه

Фидоӣ сипаҳ кардае ҷону тан

فدای سپه کرده‌ای جان و تن

Ба перии замони рӯзгори куҳан

به پیری زمان روزگار کهن

Чунин гуфт Гӯдарз бо меҳтарон

چنین گفت گودرز با مهتران

Ки чун разми мо гашти зи ин сони гарон

که چون رزم ما گشت ز این سان گران

Маро дар дил ояд ки афросйоб

مرا در دل آید که افراسیاب

Сипаҳ бигузаранд бад-ӣн рӯй об

سپه بگذراند بدین روی آب

Сипоҳи ваии осӯда аз ранҷу тоб

سپاه وی آسوده از رنج و تاب

Бимонада сипоҳами чунин дар шитоб

بمانده سپاهم چنین در شتاب

Валикин чунин дорам умеди ман

ولیکن چنین دارم امید من

Ки ояд ҷаҳондори хуршеди ман

که آید جهاندار خورشید من

БиФрўзди ин рзмгаҳро ба фар

بیفروزد این رزمگه را به فر

Биорад сипоҳӣ ба нави кӣнаи вар

بیارد سپاهی به نو کینه‌ور

Яке ҳӯшмандӣ фиристода ам

یکی هوشمندی فرستاده‌ام

Басии шоҳро пандҳо дода ам

بسی شاه را پندها داده‌ام

Кигар шоҳ таркон биорад сипоҳ

که گر شاه ترکان بیارد سپاه

Надорем пои андари ин кӣнаи гоҳ

نداریم پای اندر این کینه‌گاه

Гумонам чунонаст кӯ бо сипоҳ

گمانم چنان است کو با سپاه

Ба ёрӣ бияёд бад-ӣни размгоҳ

به یاری بیاید بدین رزمگاه

Мари ин куштагонро бар ин дашти кин

مر این کشتگان را بر این دشت کین

Чунин ҳам бидоред бар пушти зин

چنین هم بدارید بر پشت زین

Каз ин куштагони ҷони мо биғм аст

کز این کشتگان جان ما بیغم است

Равони Сиёвуши зи ин хуррам аст

روان سیاووش ز این خرم است

Агар ҳам чунин назд шоҳи оварем

اگر هم چنین نزد شاه آوریم

Шавад шоду зи ин пойгоҳи оварем

شود شاد و ز این پایگاه آوریم

Ки ошӯби таркону эрониён

که آشوب ترکان و ایرانیان

Аз ин бади куҷо кам шуд андари миён

از این بد کجا کم شد اندر میان

Ҳамаи яксараи хонданди офарин

همه یکسره خواندند آفرین

Ки бе ту мабодои замону замин

که بی‌تو مبادا زمان و زمین

Ҳамаи сӯдмандии зи гуфтори тест

همه سودمندی ز گفتار تست

Хуру моҳи равшани бадӣдори тест

خور و ماه روشن بدیدار تست

Бирафтанд бо куштагон ҳамчунон

برفتند با کشتگان همچنان

Гаравии зираро пиёдаи давон

گروی زره را پیاده دوان