Чунин гуфт мӯбад ки бар тахти оҷ

چنین گفت موبد که بر تخت عاج

Чу касрӣ касе низ наниҳод тоҷ

چو کسری کسی نیز ننهاد تاج

Ба базму брзм ва ба парҳези вдод

به بزم و برزم و به پرهیز وداد

Чуну кас надорад зи шоҳон ба ёд

چنو کس ندارد ز شاهان به یاد

зи донандагони дониши омухтӣ

ز دانندگان دانش آموختی

Дилашро бадонаш барафрӯхтӣ

دلش را بدانش برافروختی

Хури вхўоб бо мӯбадон доштӣ

خور وخواب با موبدان داشتی

Ҳамеи сар ба дониш барафроштӣ

همی سر به دانش برافراشتی

Бирав чун раво шуд ба чизеи сухан

برو چون روا شد به چیزی سخن

Ту зи омухтани ҳеҷ сустӣ макун

تو ز آموختن هیچ سستی مکن

Набояд ки гӯйӣ ки доно шудам

نباید که گویی که دانا شدم

Ба ҳар орзӯ бар тавоно шудам

به هر آرزو بر توانا شدم

Чу ин достон бишинавӣ ёдгир

چو این داستان بشنوی یادگیر

зи гуфтори гӯяндаи деҳқони пер

ز گفتار گوینده دهقان پیر

Бпрсидм аз рӯзгори куҳан

بپرسیدم از روزگار کهن

зи нӯшин равон ёд кард ин сухан

ز نوشین روان یاد کرد این سخن

Ки ӯро яке поки дастур буд

که او را یکی پاک دستور بود

Ки бедори дил буду ганҷур буд

که بیدار دل بود و گنجور بود

Дилӣ пурхирад дошту рои дуруст

دلی پرخرد داشت و رای درست

зи гетӣ ба ҷуз никномӣ наҷуст

ز گیتی به جز نیکنامی نجست

Ки мҳбўди бадноми он поки мағз

که مهبود بدنام آن پاک مغز

Равону дилаши пари зи гуфтори нағз

روان و دلش پر ز گفتار نغز

Ду фарзанд будаш чу хуррами баҳор

دو فرزند بودش چو خرم بهار

Ҳамеша парастандаи шаҳриёр

همیشه پرستندهٔ شهریار

Шаҳаншоҳ чун базм оростӣ

شهنشاه چون بزم آراستی

Ва гар барисам мӯбадии хостӣ

و گر برسم موبدی خواستی

Нахурдӣ ҷузи аздсти мҳбўди чиз

نخوردی جز ازدست مهبود چیز

Ҳам эмини бадӣ зон ду фарзанд низ

هم ایمن بدی زان دو فرزند نیز

Хӯриши хона дар хон ӯ доштӣ

خورش خانه در خان او داشتی

Тани хеши меҳмон ӯ доштӣ

تن خویش مهمان او داشتی

Ду фарзанди он номвари порсо

دو فرزند آن نامور پارسا

Хӯриши сохтндӣ бар подшо

خورش ساختندی بر پادشا

Бузургони зи мҳбўди бурданди рашк

بزرگان ز مهبود بردند رشک

Ҳамеи рихтндии брх бар сиришк

همی‌ریختندی به رخ بر سرشک

Яке номвар буд зарвон ба ном

یکی نامور بود زروان به نام

Ки ӯро бадӣ бар дар шоҳи ком

که او را بدی بر در شاه کام

Куҳан буд ва ҳам ҳоҷиби шоҳ буд

کهن بود و هم حاجب شاه بود

Фурӯзандаи расми даргоҳ буд

فروزندهٔ رسم درگاه بود

зи мҳбўди вФрхи ду фарзанди ӯй

ز مهبود وفرخ دو فرزند اوی

Ҳамаи сола будӣ пар аз обрӯӣ

همه ساله بودی پر از آبروی

Ҳамеи сохтӣ то сари подшо

همی‌ساختی تا سر پادشا

Кунад тези бркори он порсо

کند تیز برکار آن پارسا

Ббд гуфт аз эшон надид инчи роҳ

ببد گفت از ایشان ندید ایچ راه

Ки кардӣ пурозор зон ҷони шоҳ

که کردی پرآزار زان جان شاه

Хирадманд зон бад на огоҳ буд

خردمند زان بد نه آگاه بود

Ки ӯро ба даргоҳи бадхоҳ буд

که او را به درگاه بدخواه بود

зи гуфтору кирдори он шӯхи мард

ز گفتار و کردار آن شوخ مرد

Нашуд ҳеҷ мҳбўдро рӯй зард

نشد هیچ مهبود را روی زرد

Чунон бад ки як рӯзи мардии ҷуҳуд

چنان بد که یک روز مردی جهود

зи зарвони дирами хост аз баҳри суд

ز زروان درم خواست از بهر سود

Шуд омад биФзўд дар пеши ӯй

شد آمد بیفزود در پیش اوی

Бромихт бо ҷони бдкиши ӯй

برآمیخت با جان بدکیش اوی

Чу бо ҳоҷиби шоҳ густох шуд

چو با حاجب شاه گستاخ شد

Парастандаи хусравӣ кох шуд

پرستندهٔ خسروی کاخ شد

зи афсун сухан рафт рӯзии ниҳон

ز افسون سخن رفت روزی نهان

зи даргоҳи вази шаҳриёри ҷаҳон

ز درگاه وز شهریار جهان

зи найранги вази танбалу ҷодуӣ

ز نیرنگ وز تنبل و جادویی

зи кирдори кажии вази бдхўиӣ

ز کردار کژی وز بدخویی

Чу зарвон ба гуфтори марди ҷуҳуд

چو زروان به گفتار مرد جهود

Нигаҳ кард вазони сони суханҳо шунӯд

نگه کرد وزان سان سخنها شنود

Бирав роз бикшод ва гуфт ин сухан

برو راز بگشاد و گفت این سخن

Ба ҷузи пеши ҷон ошкоро макун

به جز پیش جان آشکارا مکن

Яке чора бояд туро сохтан

یکی چاره باید تو را ساختن

Замонаи зи мҳбўди пардохтан

زمانه ز مهبود پرداختن

Ки ӯро бузургӣ ба ҷое расед

که او را بزرگی به جایی رسید

Ки пой замона нахоҳад кашид

که پای زمانه نخواهد کشید

з гетӣ надорад касе робкс

ز گیتی ندارد کسی رابکس

Ту гӯйӣ ки нӯшин равонасту бас

تو گویی که نوشین روانست و بس

Ҷуз аз дасти фарзанди мҳбўди чиз

جز از دست فرزند مهبود چیز

Хӯришҳо нахоҳад ҷаҳондор низ

خورشها نخواهد جهاندار نیز

Шудаст аз навозиши чунон пурманиш

شدست از نوازش چنان پرمنش

Ки ҳзмон бабўсад фалаки доманаш

که هزمان ببوسد فلک دامنش

Чунин дод посух ба зарвони ҷуҳуд

چنین داد پاسخ به زروان جهود

Казин доварӣ ғам набояд фузуд

کزین داوری غم نباید فزود

Чу барисам бихоҳад ҷаҳондори шоҳ

چو برسم بخواهد جهاندار شاه

Хӯришҳо бибин то чаҳ ояд ба роҳ

خورشها ببین تا چه آید به راه

Нигари тобўди ҳеҷ шери андрўӣ

نگر تابود هیچ شیر اندروی

Пазира шӯи вхўрдниҳои ббўӣ

پذیره شو وخوردنیها ببوی

Ҳамон бас ки ман шери байнами зи давр

همان بس که من شیر بینم ز دور

На мҳбўди бинии ту зинда на пӯр

نه مهبود بینی تو زنده نه پور

Кигар зу хӯрд бегумон рӯйу санг

که گر زو خورد بی‌گمان روی و سنگ

Бирезади ҳам андари замон бе диранг

بریزد هم اندر زمان بی‌درنگ

Нигаҳ кард зарвон ба гуфтори ӯй

نگه کرد زروان به گفتار اوی

Дилаши тоза тар шуд ба дидори ӯй

دلش تازه‌تر شد به دیدار اوی

Нарафтӣ ба даргоҳ бе он ҷуҳуд

نرفتی به درگاه بی‌آن جهود

Хуру шодӣу ком бе ӯ набӯд

خور و شادی و کام بی او نبود

Чунин то баромади барин чандгоҳ

چنین تا برآمد برین چندگاه

Бад омӯз пӯён ба даргоҳи шоҳ

بد آموز پویان به درگاه شاه

Ду фарзанди мҳбўд ҳар бомдод

دو فرزند مهبود هر بامداد

Хиромон шудандӣ бршоаҳи род

خرامان شدندی برشاه راد

Пас пардаи номвари кадхудоӣ

پس پردهٔ نامور کدخدای

Занӣ буд покизау поки рой

زنی بود پاکیزه و پاک رای

Ки чун шоҳи касрии хӯриши хостӣ

که چون شاه کسری خورش خواستی

Яке хон заррин биёростӣ

یکی خوان زرین بیاراستی

Се коса наҳодӣ бирав аз гуҳар

سه کاسه نهادی برو از گهر

Ба дастори зарбафти пӯшидаи сар

به دستار زربفت پوشیده سر

Задаст ду фарзанди он арҷманд

زدست دو فرزند آن ارجمند

Раседӣ ба наздики шоҳи баланд

رسیدی به نزدیک شاه بلند

Хӯришҳо зшҳди вази шеру гулоб

خورشها زشهد وز شیر و گلاب

Бихӯрадӣ воростии ҷои хоб

بخوردی وآراستی جای خواب

Чунон бад ки як рӯз ҳар ду ҷавон

چنان بد که یک روز هر دو جوان

Ббрднд хон нзднўшини равон

ببردند خوان نزدنوشین‌روان

Ба сар барниҳода яке пешкор

به سر برنهاده یکی پیشکار

Ки будӣ хӯриш назд ӯ устувор

که بودی خورش نزد او استوار

Чу хон андромд ба айвони шоҳ

چو خوان اندرآمد به ایوان شاه

Бадв кард зарвони ҳоҷиби нигоҳ

بدو کرد زروان حاجب نگاه

Чунин гуфт хандон ба ҳар ду ҷавон

چنین گفت خندان به هر دو جوان

Ки эй эмин аз шоҳи нӯшин равон

که ای ایمن از شاه نوشین‌روان

Яке рӯй бинмоӣ то зини хӯриш

یکی روی بنمای تا زین خورش

Ки бошад ҳамеи шоҳро парвариш

که باشد همی شاه را پرورش

Чаҳ рангаст коед ҳамеи буии хуш

چه رنگست کاید همی بوی خوش

Яке парниёни чодар аз вай бикаш

یکی پرنیان چادر از وی بکش

Ҷавон зон хӯриш зуд бикшод рӯй

جوان زان خورش زود بگشاد روی

Нигаҳ кард зарвони з давранд рӯй

نگه کرد زروان ز دور اند روی

Ҳмидўни ҷуҳуд андрў бингаред

همیدون جهود اندرو بنگرید

Пас омад чу ранг хӯришҳо бидид

پس آمد چو رنگ خورشها بدید

Чунин гуфт зон пас ба солори бор

چنین گفت زان پس به سالار بار

Ки омад дарахтӣ ки киштӣ ба бор

که آمد درختی که کشتی به بار

Ббрднд хон назд нӯшин равон

ببردند خوان نزد نوشین‌روان

Хирадманду бедор ҳар ду ҷавон

خردمند و بیدار هر دو جوان

Пас хон ҳаме рафт зарвон чу гирд

پس خوان همی‌رفت زروان چو گرد

Чунин гуфт бо шоҳи озодамард

چنین گفت با شاه آزادمرد

Ки эй шоҳи неки ахтару додгар

که ای شاه نیک اختر و دادگر

Ту бе чошнии даст хӯрдан мабар

تو بی‌چاشنی دست خوردن مبر

Ки рӯй фалаки бахти хандони тест

که روی فلک بخت خندان تست

Ҷаҳони равшан аз тахту майдони тест

جهان روشن از تخت و میدان تست

Хӯришгари бёмихт бо шери заҳр

خورشگر بیامیخت با شیر زهر

Бидонадяшро боди зини заҳри баҳр

بداندیش را باد زین زهر بهر

Чу бишунид зу шоҳи нӯшин равон

چو بشنید زو شاه نوشین‌روان

Нигаҳ кард равшан ба ҳар дўҷўон

نگه کرد روشن به هر دوجوان

Ки хўолигрши моам эшон бадӣ

که خوالیگرش مام ایشان بدی

Хирадманд ва бо коми эшон бадӣ

خردمند و با کام ایشان بدی

Ҷавонони зи покии вази ростӣ

جوانان ز پاکی وز راستی

Навиштанд бар пушти дасти остӣ

نوشتند بر پشت دست آستی

Ҳамон чун бихӯраданд аз косаи шер

همان چون بخوردند از کاسه شیر

Тогоеи бхстнд ҳар ду ба тир

توگویی بخستند هر دو به تیر

Бихуфтанд барҷоӣ ҳар ду ҷавон

بخفتند برجای هر دو جوان

Бидоданд ҷони пеши нӯшин равон

بدادند جان پیش نوشین‌روان

Чўшоаҳи ҷаҳон андарон бингаред

چوشاه جهان اندران بنگرید

Барошуфт ва шуд чун гули шнблид

برآشفت و شد چون گل شنبلید

Бифармуд каз хони мҳбўди хок

بفرمود کز خان مهبود خاک

Бароред ваз кас мадоред бок

برآرید وز کس مدارید باک

Бар он хок бояд баридани сараш

بر آن خاک باید بریدن سرش

Маи мҳбўди монои маи хўолигрш

مه مهبود مانا مه خوالیگرش

Ба айвони мҳбўд дар кас намонад

به ایوان مهبود در کس نماند

зи хуишон ӯ дараҷаон бас намонад

ز خویشان او درجهان بس نماند

Ба тороҷ дод он ҳамаи хоста

به تاراج داد آن همه خواسته

Зану кӯдаку ганҷи ороста

زن و کودک و گنج آراسته

Расида аз он кори зарвон ба ком

رسیده از آن کار زروان به کام

Гуҳӣ ком дид андари он гоҳи ном

گهی کام دید اندر آن گاه نام

Ба наздик ӯ шуд ҷуҳуди арҷманд

به نزدیک او شد جهود ارجمند

БроФрохти сар то бобири баланд

برافراخت سر تا بابر بلند

Бгшти андарин низ чанде сипеҳр

بگشت اندرین نیز چندی سپهر

Дурустӣ ниҳон карда аз шоҳи чеҳр

درستی نهان کرده از شاه چهر

Чунон бад ки шоҳи ҷаҳони кадхудоӣ

چنان بد که شاه جهان کدخدای

Ба нахчири гӯрон ҳаме кард рой

به نخچیر گوران همی‌کرد رای

Бифармуд то асби нахчиргоҳ

بفرمود تا اسب نخچیرگاه

Басӣ бигузаронанд дар пеши шоҳ

بسی بگذرانند در پیش شاه

зи асбон ки касрӣ ҳаме бингаред

ز اسبان که کسری همی‌بنگرید

Якеро барон доғ мҳбўд дид

یکی را بران داغ مهبود دید

Азон тозии асбон дилаш барфурӯхт

ازان تازی اسبان دلش برفروخت

Ба мҳбўд бар ҷой меҳраш бсухт

به مهبود بر جای مهرش بسوخت

Фурӯрихт об аз ду дидаи бадарад

فروریخت آب از دو دیده بدرد

Басии доғи дили ёд мҳбўд кард

بسی داغ دل یاد مهبود کرد

Чунин гуфт кони мард бо ҷоҳу рой

چنین گفت کان مرد با جاه و رای

Ббрдши чунон деви римни зи ҷой

ببردش چنان دیو ریمن ز جای

Бидон дӯстдорӣ ва он ростӣ

بدان دوستداری و آن راستی

Чаро зад рӯонаши дркостӣ

چرا زد روانش درکاستی

Надонад ҷуз аз кирдигори ҷаҳон

نداند جز از کردگار جهان

Азон ошкорои дурустии ниҳон

ازان آشکارا درستی نهان

Вазони ҷойгаҳи сӯии нахчиргоҳ

وزان جایگه سوی نخچیرگاه

Биёмад чунон доғи дили кӣнаи хоҳ

بیامد چنان داغ دل کینه خواه

з ҳар каси барраи брсхни хостӣ

ز هر کس بره برسخن خواستی

зи гуфторҳо дил биёростӣ

ز گفتارها دل بیاراستی

Сароянда бисёр ҳамроҳ кард

سراینده بسیار همراه کرد

Ба афсонаҳо роҳ кӯтоҳ кард

به افسانه‌ها راه کوتاه کرد

Дабирону зарвону дастури шоҳ

دبیران و زروان و دستور شاه

Бирафтанд як рӯзи пӯён ба роҳ

برفتند یک روز پویان به راه

Сухан рафт чанде зи афсуну банд

سخن رفت چندی ز افسون و بند

зи ҷодӯӣу оҳрмни пургазанд

ز جادوی و آهرمن پرگزند

Ба мӯбад чунин гуфт пас шаҳриёр

به موبد چنین گفت پس شهریار

Ки дили ро баи найранги ранҷаи мадор

که دل رابه نیرنگ رنجه مدار

Сухани ҷуз ба яздон ва аз дайн магӯӣ

سخن جز به یزدان و از دین مگوی

зи найранги ҷодӯи шигифтии мҷўӣ

ز نیرنگ جادو شگفتی مجوی

Бадв гуфт зарвони анӯшаи бадӣ

بدو گفت زروان انوشه بدی

Хирадро ба гуфтори тӯшаи бадӣ

خرد را به گفتار توشه بدی

зи ҷодӯи сухан ҳарч гӯйанд ҳаст

ز جادو سخن هرچ گویند هست

Надонад ҷуз аз марди ҷодўпрст

نداند جز از مرد جادوپرست

Агар хӯрданӣ дорад аз шери баҳр

اگر خوردنی دارد از شیر بهر

Падедор гирданд аз даври заҳр

پدیدار گرداند از دور زهر

Чу бишунид нӯшин равони ин сухан

چو بشنید نوشین‌روان این سخن

Бирав тоза шуд рӯзгори куҳан

برو تازه شد روزگار کهن

зи мҳбўд ва ҳар ду писар ёд кард

ز مهبود و هر دو پسر یاد کرد

Баровард бар лаби яке боди сард

برآورد بر لب یکی باد سرد

Ба зарвон нигаҳ кард ва хомаш бимонад

به زروان نگه کرد و خامش بماند

Сабки бораи гомзнро баранд

سبک باره گامزن را براند

Рӯонаши зи андешаи пари дӯд буд

روانش ز اندیشه پر دود بود

Ки зарвони бидонадяши мҳбўд буд

که زروان بداندیش مهبود بود

Ҳаме гуфт кини марди носозгор

همی‌گفت کین مرد ناسازگار

Надонам чаҳ кард андарони рӯзгор

ندانم چه کرد اندران روزگار

Ки мҳбўд барадаст мокштаҳ шуд

که مهبود بر دست ما کشته شد

Чунон дӯдаро рӯз баргашта шуд

چنان دوده را روز برگشته شد

Магари кирдигор ошкоро кунад

مگر کردگار آشکارا کند

Дилу мағзи моро мудоро кунад

دل و مغز ما را مدارا کند

Ки олӯдаи байнами ҳаме зу сухан

که آلوده بینم همی زو سخن

Пар аз дардам аз рӯзгори куҳан

پر از دردم از روزگار کهن

Ҳаме рафт бо дили пар аз дарди вғм

همی‌رفت با دل پر از درد وغم

Пурожанги рухи дидагони пари зи нам

پرآژنگ رخ دیدگان پر ز نم

Ба манзил расед он замони шаҳриёр

به منزل رسید آن زمان شهریار

Саропарда зад бар лаби ҷӯйбор

سراپرده زد بر لب جویبار

Чу зарвон биёмад ба пардаи сарой

چو زروان بیامد به پرده سرای

зи бегона пурдухт карданд ҷой

ز بیگانه پردخت کردند جای

зи ҷодӯ сухан рафт вази шаҳду шер

ز جادو سخن رفت وز شهد و شیر

Бадв гуфт шуд ин сухани дилпазир

بدو گفت شد این سخن دلپذیر

зи мҳбўд зон пас бипурсед шоҳ

ز مهبود زان پس بپرسید شاه

зи фарзанд ӯ то чаро шуд табоҳ

ز فرزند او تا چرا شد تباه

Чу посухи азуи ларз ларзон шунид

چو پاسخ ازو لرز لرزان شنید

зи зарвон гунаҳкорӣ омад падед

ز زروان گنهکاری آمد پدید

Бадв гуфт касрии сухани рости гӯй

بدو گفت کسری سخن راست گوی

Макун кажӣ ва ҳеҷ чораи мҷўӣ

مکن کژی و هیچ چاره مجوی

Ки кажӣ наёрад магари кори бад

که کژی نیارد مگر کار بد

Дили нек бад гардад аз ёри бад

دل نیک بد گردد از یار بد

Саросари сухани рост зарвон бигуфт

سراسر سخن راست زروان بگفت

Наҳуфта падед оваред аз наҳуфт

نهفته پدید آورید از نهفت

Гунаҳи як сар афганд сӯии ҷуҳуд

گنه یک سر افگند سوی جهود

Тани хеши рокрди пари дарду дӯд

تن خویش راکرد پر درد و دود

Чу бишунид зу шаҳриёри баланд

چو بشنید زو شهریار بلند

Ҳам андари замон пой кардаш бабанд

هم اندر زمان پای کردش ببند

Фиристод назд мшъбди ҷуҳуд

فرستاد نزد مشعبد جهود

Дўосбаҳи саворӣ ба кирдори дӯд

دواسبه سواری به کردار دود

Чўомд бидон боргоҳи баланд

چوآمد بدان بارگاه بلند

Бипурсед зу нарми шоҳи баланд

بپرسید زو نرم شاه بلند

Ки ин кор чун буд бо ман бигӯӣ

که این کار چون بود با من بگوی

Бадасти дурӯғ инч манимоӣ рӯй

بدست دروغ ایچ منمای روی

Ҷуҳуд аз ҷаҳондори зинҳори хост

جهود از جهاندار زنهار خواست

Ки пидокнди рози найранги рост

که پیداکند راز نیرنگ راست

Бигуфт ончи зарвон бадв гуфта буд

بگفت آنچ زروان بدو گفته بود

Сухани ҳарчи андари ниҳони рафта буд

سخن هرچ اندر نهان رفته بود

Ҷаҳондор бишунид хира бимонад

جهاندار بشنید خیره بماند

Раду мӯбаду марзбонро бихонад

رد و موبد و مرزبان را بخواند

Дигар бора кард он сухани хостор

دگر باره کرد آن سخن خواستار

Ба пеши радони додгари шаҳриёр

به پیش ردان دادگر شهریار

Бифармуд пас то ду дори баланд

بفرمود پس تا دو دار بلند

Фрўҳштаҳ аз дори печони каманд

فروهشته از دار پیچان کمند

Бузади марди дижхими пеш дараш

بزد مرد دژخیم پیش درش

Назораи брўбри ҳамаи кишвараш

نظاره بروبر همه کشورش

Ба як дори зарвону дигари ҷуҳуд

به یک دار زروان و دیگر جهود

Кушандаи броҳхт ва тундӣ намӯд

کشنده برآهخت و تندی نمود

Баборони сангу баборони тир

بباران سنگ و بباران تیر

Бидоданд сарҳо ба найранги шер

بدادند سرها به نیرنگ شیر

Ҷаҳонро набояд супурдани ббд

جهان را نباید سپردن ببد

Ки бар бади гумон бегумон бад расад

که بر بد گمان بی‌گمان بد رسد

зи хуишони мҳбўд чанде биҷуст

ز خویشان مهبود چندی بجست

Казишон биёбад касе тундараст

کزیشان بیابد کسی تندرست

Яке духтарӣ ёфт пӯшида рӯй

یکی دختری یافت پوشیده‌روی

Се марди гиронмояу неки хуй

سه مرد گرانمایه و نیک‌خوی

Ҳамаи ганҷи зарвон бадишон намӯд

همه گنج زروان بدیشان نمود

Дигар ҳарч он дошт марди ҷуҳуд

دگر هرچ آن داشت مرد جهود

Рӯонаши зи мҳбўд бирён шудӣ

روانش ز مهبود بریان شدی

Шаби тира то рӯзи гирёни бадӣ

شب تیره تا روز گریان بدی

зи яздони ҳамеи хостӣ зинҳор

ز یزدان همی‌خواستی زینهار

Ҳамеи рехтии хӯни дили барканор

همی‌ریختی خون دل برکنار

Ба дарвеш бахшед бисёр чиз

به درویش بخشید بسیار چیز

Забонии пар аз офарин дошт низ

زبانی پر از آفرین داشت نیز

Ки яздон гуноҳаш бубахшад магар

که یزدان گناهش ببخشد مگر

Ситамгар нахонд варои додгар

ستمگر نخواند ورا دادگر

Касе кӯ буд поку яздони параст

کسی کو بود پاک و یزدان پرست

Ниёзад ба кирдори бади ҳеҷ даст

نیازد به کردار بد هیچ دست

Ки грчнди бад кардани осон буд

که گرچند بد کردن آسان بود

Ба фарҷом зу ҷони ҳаросон буд

به فرجام زو جان هراسان بود

Агар бади дили санг хоро шавад

اگر بد دل سنگ خارا شود

Намонад ниҳон ошкоро шавад

نماند نهان آشکارا شود

Вагар чанд нармаст овози ту

وگر چند نرمست آواز تو

Кушода шавад зу ҳамаи рози ту

گشاده شود زو همه راز تو

Надорад нигаҳи рози мардуми забон

ندارد نگه راز مردم زبان

Ҳамон ба ки некӣ кунӣ дараҷаон

همان به که نیکی کنی درجهان

Чу бирнҷ бошӣу покизаи рой

چو بیرنج باشی و پاکیزه‌رای

Азуи баҳраи ёбӣ ба ҳар ду сарой

ازو بهره یابی به هر دو سرای

Кунун кори зарвону марди ҷуҳуд

کنون کار زروان و مرد جهود

Саромади хирадро бибояд ситуд

سرآمد خرد را بباید ستود

Агар додгар бошӣу сарфароз

اگر دادگر باشی و سرفراز

НаМонӣ ва науммат бимонад дароз

نمانی و نامت بماند دراز

Тани хешро шоҳи бидодгар

تن خویش را شاه بیدادگر

Ҷуз аз гӯр ва нафрин наёрад ба сар

جز از گور و نفرین نیارد به سر

Агар пеша дорад дилати ростӣ

اگر پیشه دارد دلت راستی

Чунон дон ки гетӣ биёростӣ

چنان دان که گیتی بیاراستی

Чу хоҳии ситоиши пас азмрги ту

چو خواهی ستایش پس ازمرگ تو

Хирад бояд ин тоҷ ва ин трги ту

خرد باید این تاج و این ترگ تو

Чунон каз пас марги нӯшин равон

چنان کز پس مرگ نوشین‌روان

зи гуфтор ман дод ӯ шуд ҷавон

ز گفتار من داد او شد جوان

Азон пас ки гетии бдўгшти рост

ازان پس که گیتی بدوگشت راست

Ҷуз аз офарин дар бузургӣ нахост

جز از آفرین در بزرگی نخواست

Бихуфтанд дар дашти хираду бузург

بخفتند در دشت خرد و بزرگ

Ба обишхур омад ҳамеи мяши вгрг

به آبشخور آمد همی میش وگرگ

Маони кеҳтариро биёростанд

مهان کهتری را بیاراستند

Ба дияем бар ном ӯ хостанд

به دیهیم بر نام او خواستند

Биёсуд гардани зи банди зира

بیاسود گردن ز بند زره

з ҷавшан кушоданд гардони гиреҳ

ز جوشن گشادند گردان گره

зи купол вхнҷр биёсуд дӯш

ز کوپال وخنجر بیاسود دوش

Ҷузи овоз ромиш наомад ба гӯш

جز آواز رامش نیامد به گوش

Касеро набад бо ҷаҳондори тов

کسی را نبد با جهاندار تاو

Бпиўст бо ҳаркасии божу сов

بپیوست با هرکسی باژ و ساو

Ҷаҳондори душворӣ осон гирифт

جهاندار دشواری آسان گرفت

Ҳамаи сози нахчир ва майдон гирифт

همه ساز نخچیر و میدان گرفت

Нишаст андари айвони гўҳрнгор

نشست اندر ایوان گوهرنگار

Ҳаме рой зад бо май вмигсор

همی رای زد با می ومیگسار

Яке шористон кард ба ойини рӯм

یکی شارستان کرد به آیین روم

Фузун аз ду фарсанги болои бум

فزون از دو فرسنگ بالای بوم

Бадви андаруни коху айвону боғ

بدو اندرون کاخ و ایوان و باغ

Ба як даст равад ва ба як дасти роғ

به یک دست رود و به یک دست راغ

Чунон бад биравам андаруни подшҳр

چنان بد بروم اندرون پادشهر

Ки касрии бпимўду бардошти баҳр

که کسری بپیمود و برداشت بهر

Баровард зу кохҳои баланд

برآورد زو کاخهای بلند

Набад назд каси дараҷаони нописанд

نبد نزد کس درجهان ناپسند

Яке кох кард андарони шаҳриёр

یکی کاخ کرد اندران شهریار

Бадви андари айвони гўҳрнгор

بدو اندر ایوان گوهرنگار

Ҳамаи шӯшаи тоқҳо симу зар

همه شوشهٔ طاقها سیم و زر

Бзри андарун чанд гӯнаи гуҳар

بزر اندرون چند گونه گهر

Яке гунбад аз обнӯси вази оҷ

یکی گنبد از آبنوس وز عاج

Ба пайкари зи пилстаҳу шизу соҷ

به پیکر ز پیلسته و شیز و ساج

зи рӯми вази ҳинди онки устод буд

ز روم وز هند آنک استاد بود

Вази устоди хешаши ҳунари ёд буд

وز استاد خویشش هنر یاد بود

зи Эрони вази кишвари нимрўз

ز ایران وز کشور نیمروز

Ҳамаи кордорон гетӣ фурӯз

همه کارداران گیتی‌فروز

Ҳама гирд кард андарони шористон

همه گرد کرد اندران شارستان

Ки ҳам шористон буд ва ҳам корстон

که هم شارستان بود و هم کارستان

Асирон ки аз барбар оварда буд

اسیران که از بربر آورده بود

зи рӯми ваз ҳар ҷои козрдаҳ буд

ز روم وز هر جای کازرده بود

Вазин ҳар якеро яке хона кард

وزین هر یکی را یکی خانه کرد

Ҳамаи шористони ҷой бегона кард

همه شارستان جای بیگانه کرد

Чу аз шаҳри як сар бипардохтанд

چو از شهر یک سر بپرداختند

Бигард андараш рӯсто сохтанд

بگرد اندرش روستا ساختند

Биёрост бар ҳар сӯеи киштзор

بیاراست بر هر سویی کشتزار

Замини барӯманд ва ҳам миваи дор

زمین برومند و هم میوه دار

Азин ҳарякиро яке кор дод

ازین هریکی را یکی کار داد

Чўтнҳои бад аз коргар ёр дод

چوتنها بد از کارگر یار داد

Яке пешаи кор ва дигар кишти варз

یکی پیشه کار و دگر کشت ورز

Яке онки паймӯди фарсангу марз

یکی آنک پیمود فرسنگ و مرز

Чаҳ бозоргон ва чаҳ яздони параст

چه بازارگان و چه یزدان‌پرست

Яке сарфароз ва дигар зердаст

یکی سرفراز و دگر زیردست

Биёрост он шористон чун биҳишт

بیاراست آن شارستان چون بهشت

Надид андрўи чашми як ҷои зишт

ندید اندرو چشم یک جای زشت

Варо сорсатон кард касрӣ ба ном

ورا سورستان کرد کسری به نام

Ки дрсўр ёбад ҷаҳондори ком

که درسور یابد جهاندار کام

Ҷуз аз доду обод кардани ҷаҳон

جز از داد و آباد کردن جهان

Набӯдаш ба дили ошкору ниҳон

نبودش به دل آشکار و نهان

Замона чу ӯро зи шоҳии бабрад

زمانه چو او را ز شاهی ببرد

Ҳамаи тоҷи дигар касеро супурд

همه تاج دیگر کسی را سپرد

Чунон дон ки як сар фиребасту бас

چنان دان که یک سر فریبست و بس

Баландӣ впстӣ намонад бкс

بلندی وپستی نماند بکس

Кунун ҷанги хоқону ҳитоли гир

کنون جنگ خاقان و هیتال گیر

Чу разм оядат пеши куполи гир

چو رزم آیدت پیش کوپال گیر

Чаҳ гуяд сухангӯии боофарин

چه گوید سخنگوی باآفرین

зи шоҳи вази ҳитоли вхоқони чин

ز شاه وز هیتال وخاقان چین