Взонҷои барангехти шбрнг ро

وزانجا برانگیخت شبرنگ را

Бидидаш яке бешаи танг ро

بدیدش یکی بیشه تنگ را

Ду шери жёни пеши он беша дид

دو شیر ژیان پیش آن بیشه دید

Камонро ба зиҳ кард ва андар кашид

کمان را به زه کرد و اندر کشید

Бузади тир бар синаи шери чок

بزد تیر بر سینهٔ شیر چاک

Гузар кард то пару пайкон ба хок

گذر کرد تا پر و پیکان به خاک

Бар мода шуд тез бикшод даст

بر ماده شد تیز بگشاد دست

Бар шер бо грдронш бибаст

بر شیر با گردرانش ببست

Чунин гуфт кони тир бепар буд

چنین گفت کان تیر بی‌پر بود

Набад тези пайкон ӯ кар буд

نبد تیز پیکان او کر بود

Сипоҳии ҳамеи хонданди офарин

سپاهی همی خواندند آفرین

Ки эй номвари шаҳриёри замин

که ای نامور شهریار زمین

Надид ва набинад касе дар ҷаҳон

ندید و نبیند کسی در جهان

Чу ту шоҳ бар тахти шоҳаншаҳон

چو تو شاه بر تخت شاهنشهان

Чу бо тир бе пари ту широФгнӣ

چو با تیر بی‌پر تو شیرافگنی

Паии кӯҳи хорои зи бен бркнӣ

پی کوه خارا ز بن برکنی

Бидон марғзор андарун ронад шоҳ

بدان مرغزار اندرون راند شاه

зи лашкари ҳронкс ки бади неки хоҳ

ز لشکر هرانکس که بد نیک‌خواه

Яке бешаи диданди пари гӯсфанд

یکی بیشه دیدند پر گوسفند

Шубонони гурезони зи бими газанд

شبانان گریزان ز بیم گزند

Яке сршбон дид баҳром ро

یکی سرشبان دید بهرام را

Бар ӯ давид аз паии ном ро

بر او دوید از پی نام را

Бадв гуфт баҳром кин гӯсфанд

بدو گفت بهرام کاین گوسفند

Ки оради бад-ӣни ҷои носӯдманд

که آرد بدین جای ناسودمند

Бадв сршбон гуфт к-эии шаҳриёр

بدو سرشبان گفت کای شهریار

зи гетӣ ман оем бад-ӣни марғзор

ز گیتی من آیم بدین مرغزار

Ҳамин гӯсфандони гўҳрФрўш

همین گوسفندان گوهرفروش

Ба дашт андар оварадам аз кӯҳи дӯш

به دشت اندر آوردم از کوه دوش

Тавонгари худованди ин гӯсфанд

توانگر خداوند این گوسفند

Бипечад ҳаме аз наҳифи газанд

بپیچد همی از نهیب گزند

Ба харвор бо номвар гавҳараст

به خروار با نامور گوهرست

Ҳамон зар ва симаст ва ҳам зевараст

همان زر و سیمست و هم زیورست

Надорад ҷуз аз духтарии чанги зан

ندارد جز از دختری چنگ‌زن

Сари ҷаъди зулфаши шикан бар шикан

سر جعد زلفش شکن بر شکن

Нахоҳад ҷуз аз даст духтар набед

نخواهد جز از دست دختر نبید

Касе мардуми пери азин сон надид

کسی مردم پیر ازین سان ندید

Агар нестӣ дод бҳромшоаҳ

اگر نیستی داد بهرامشاه

Мар ӯро куҷо монадӣ дастгоҳ

مر او را کجا ماندی دستگاه

Шаҳаншоҳи гетии нкўшд ба зар

شهنشاه گیتی نکوشد به زر

Ҳамон мӯбадаш нест бидодгар

همان موبدش نیست بیدادگر

Нагӯйӣ маро кин дадон ар ки кишт

نگویی مرا کاین ددان ار که کشت

Ки ӯро худои ҷаҳони боди пушт

که او را خدای جهان باد پشت

Бадв гуфт баҳром кин ҳар ду шер

بدو گفت بهرام کاین هر دو شیر

Таба шуд ба пайкони марди далер

تبه شد به پیکان مرد دلیر

Чу шерон ҷангӣ бикушт ӯ бирафт

چو شیران جنگی بکشت او برفت

Савории сарафроз бо ёри ҳафт

سواری سرافراز با یار هفت

Куҷо бошад айвони гўҳрФрўш

کجا باشد ایوان گوهرفروش

Падедор кун роҳ ва бар мо мапуаш

پدیدار کن راه و بر ما مپوش

Бадв сршбон гуфт з эдар бирав

بدو سرشبان گفت ز ایدر برو

Диҳии тозаи пеш андар оядат нав

دهی تازه پیش اندر آیدت نو

Ба шаҳр ояд овоз зон ҷойгоҳ

به شهر آید آواز زان جایگاه

Ба наздикии кохи бҳромшоаҳ

به نزدیکی کاخ بهرامشاه

Чу гардуни бипушади ҳарири сиёҳ

چو گردون بپوشد حریر سیاه

Ба ҷашн ояд он мард бо дастгоҳ

به جشن آید آن مرد با دستگاه

Гар аидўнки бошиддати лухтии диранг

گر ایدونک باشدت لختی درنگ

Ба гӯш оядат нӯшу овози чанг

به گوش آیدت نوش و آواز چنگ

Чу бишунид баҳроми болои хост

چو بشنید بهرام بالای خواست

Яке ҷомаи хусрави орои хост

یکی جامهٔ خسرو آرای خواست

Ҷудо шуд зи дастури вази лашкараш

جدا شد ز دستور وز لشکرش

Ҳамоно пар аз орзӯ шуд сараш

همانا پر از آرزو شد سرش

Чунин гуфт бо мӯбадони рӯзбеҳ

چنین گفت با موبدان روزبه

Ки акнӯн шавад шоҳи Эрон ба даҳ

که اکنون شود شاه ایران به ده

Нишнид бидон хони гавҳари фуруш

نشیند بدان خان گوهر فروش

Ҳамаи сӯй гуфтор доред гӯш

همه سوی گفتار دارید گوش

Бихоҳад ҳамон духтараш аз падар

بخواهد همان دخترش از پدر

Наад бегумон бар сараши тоҷи зар

نهد بی‌گمان بر سرش تاج زر

Наёбади ҳамеи сирӣ аз хуфту хез

نیابد همی سیری از خفت و خیز

Шаби тира зу ҷуфт гирад гурез

شب تیره زو جفت گیرد گریز

Шабистони мар ӯро фузун аз сад аст

شبستان مر او را فزون از صد است

Шаҳаншоҳи зини сон ки бошад бад аст

شهنشاه زین‌سان که باشد بد است

Кунун на сад ва сӣ зан аз меҳтарон

کنون نه صد و سی زن از مهتران

Ҳама бар сарони афсар аз гавҳарон

همه بر سران افسر از گوهران

Абои ёрау тоҷ ва бо тахти зар

ابا یاره و تاج و با تخت زر

Дирафшони зи дебои рӯмии гуҳар

درفشان ز دیبای رومی گهر

Шимурдаст ходим ба мшкўии шоҳ

شمردست خادم به مشکوی شاه

Казишон яке нест бе дастгоҳ

کزیشان یکی نیست بی‌دستگاه

Ҳаме бож хоҳад з ҳар марзу бум

همی باژ خواهد ز هر مرز و بوم

Ба солӣ парешон равад божи рӯм

به سالی پریشان رود باژ روم

Дареғи он бару китфу болои шоҳ

دریغ آن بر و کتف و بالای شاه

Дареғи он рухи маҷлиси орои шоҳ

دریغ آن رخ مجلس آرای شاه

Набинад чунуи кас ба болойу зӯр

نبیند چنو کس به بالای و زور

Ба як тир бар ҳам бидӯзад ду гӯр

به یک تیر بر هم بدوزد دو گور

Таба гардад аз хуфту хези занон

تبه گردد از خفت و خیز زنان

Ба зӯдӣ шавад суст чун парниён

به زودی شود سست چون پرنیان

Кунад дидаи торику рухсораи зард

کند دیده تاریک و رخساره زرد

Ба тан суст гардад ба лаби ложвард

به تن سست گردد به لب لاژورد

зи буии занон мӯӣ гардад сипед

ز بوی زنان موی گردد سپید

Сипедӣ кунад дар ҷаҳони ноумед

سپیدی کند در جهان ناامید

Ҷавонро шавад гўжи болои рост

جوان را شود گوژ بالای راست

зи кори занон чндгўнаҳ балост

ز کار زنان چندگونه بلاست

Ба як моҳи як бори омехтан

به یک ماه یک بار آمیختن

Гар афзӯн буд хӯн буд рехтан

گر افزون بود خون بود ریختن

Ҳамин бор аз баҳри фарзанд ро

همین بار از بهر فرزند را

Бибояд ҷавони хирадманд ро

بباید جوان خردمند را

Чу афзӯн кунӣ коҳиш афзӯн кунад

چو افزون کنی کاهش افزون کند

зи сустии тани мард бехӯн кунад

ز سستی تن مرد بی‌خون کند

Бирафтанд гӯйон ба айвони шоҳ

برفتند گویان به ایوان شاه

Яке гуфт хуршед гум кард роҳ

یکی گفت خورشید گم کرد راه

Шаби тира гаван рафт баҳроми гӯр

شب تیره‌گون رفت بهرام گور

Парастандаи як тани зи баҳри сутур

پرستنده یک تن ز بهر ستور

Чу овози чанг андар омад ба гӯш

چو آواز چنگ اندر آمد به گوش

Бишуд шоҳ то хони гавҳари фуруш

بشد شاه تا خان گوهر فروش

Ҳамеи тохти бора ба овози чанг

همی تاخت باره به آواز چنگ

Сӯии хони бозоргон бе диранг

سوی خان بازارگان بی‌درنگ

Бузади ҳалқаро бар дару бори хост

بزد حلقه را بر در و بار خواست

Худованди хуршедро ёри хост

خداوند خورشید را یار خواست

Парастанда меҳрбон гуфт кист

پرستندهٔ مهربان گفت کیست

Задан дар шаби тира аз баҳр чист

زدن در شب تیره از بهر چیست

Чунин дод посух ки шабгири шоҳ

چنین داد پاسخ که شبگیر شاه

Биёмад сӯии дашти нахчиргоҳ

بیامد سوی دشت نخچیرگاه

Блнгид дар зери ман борагӣ

بلنگید در زیر من بارگی

Азуи бозгаштам ба бечорагӣ

ازو بازگشتم به بیچارگی

Чунин аспу заррини стомӣ ба кӯй

چنین اسپ و زرین ستامی به کوی

Бдздд касе ман шавам чораи ҷӯй

بدزدد کسی من شوم چاره‌جوی

Биёмад канизак ба деҳқон бигуфт

بیامد کنیزک به دهقان بگفت

Ки мардӣ ҳаме хоҳад аз мо наҳуфт

که مردی همی خواهد از ما نهفت

Ҳаме гуяд аспӣ ба заррини стом

همی گوید اسپی به زرین ستام

Бдзднд аз эдар шавад кори хом

بدزدند از ایدر شود کار خام

Чунин дод посух ки бигушоӣ дар

چنین داد پاسخ که بگشای در

Ба баҳром гуфт андари ой эй писар

به بهرام گفت اندر آی ای پسر

Чу шоҳ андар омад чунон ҷой дид

چو شاه اندر آمد چنان جای دید

Парастанда ҳар ҷой барпоӣ дид

پرستنده هر جای برپای دید

Чунин гуфт к-эии додгари як худоӣ

چنین گفت کای دادگر یک خدای

Ба хӯбии тӯии бандаро раҳнамоӣ

به خوبی توی بنده را رهنمای

Мабодои ҷуз аз дод ойини ман

مبادا جز از داد آیین من

Мабод озу гарданкашии дайни ман

مباد آز و گردنکشی دین من

Ҳамаи кору кирдор ман дод бод

همه کار و کردار من داد باد

Дили зердастон ба мо шоди бод

دل زیردستان به ما شاد باد

Гар афзӯн шавад дониш ва дод ман

گر افزون شود دانش و داد من

Пас аз марги равшан буд ёди ман

پس از مرگ روشن بود یاد من

Ҳамаи зердастон чу гўҳрФрўш

همه زیردستان چو گوهرفروش

Бимонанд бо нолаи чангу нӯш

بمانند با نالهٔ چنگ و نوش

Чу омад ба болой айвон расед

چو آمد به بالای ایوان رسید

з дар духтари мизбонро бидид

ز در دختر میزبان را بدید

Чу деҳқон варо дид бар пой хост

چو دهقان ورا دید بر پای خاست

Биёмад хам оварад болои рост

بیامد خم آورد بالای راست

Бадв гуфт шаб бар ту фархундаи бод

بدو گفت شب بر تو فرخنده باد

Ҳамаи бадсиголони турои бандаи бод

همه بدسگالان ترا بنده باد

Ниҳолии биФгнду маснади ниҳод

نهالی بیفگند و مسند نهاد

зи дидор ӯ мизбони гашти шод

ز دیدار او میزبان گشت شاد

Гиронмоя хуоне биоварад зуд

گرانمایه خوانی بیاورد زود

Бирав хӯрданӣҳо азон сон ки буд

برو خوردنیها ازان سان که بود

Биёмад яке марди мҳтрпрст

بیامد یکی مرد مهترپرست

Бифармуд то асп ӯро бибаст

بفرمود تا اسپ او را ببست

Парастандаро низ хон хостанд

پرستنده را نیز خوان خواستند

Яке ҷой дигар биёростанд

یکی جای دیگر بیاراستند

Ҳамон мизбонро яке зергоҳ

همان میزبان را یکی زیرگاه

Ниҳоданд ва бинишаст наздики шоҳ

نهادند و بنشست نزدیک شاه

Ба пӯзиш биёрост пас мизбон

به پوزش بیاراست پس میزبان

Ба баҳром гуфт эй гӯи марзбон

به بهرام گفت ای گو مرزبان

Тӯии миҳмони андарин хони ман

توی میهمان اندرین خان من

Фидои ту бодои тану ҷони ман

فدای تو بادا تن و جان من

Бадв гуфт баҳроми тираи шубон

بدو گفت بهرام تیره شبان

Ки ёбад чунин тозаи рӯи мизбон

که یابد چنین تازه‌رو میزبان

Чу нон хӯрда шуд ҷом бояд гирифт

چو نان خورده شد جام باید گرفت

Ба хоби хуши ором бояд гирифт

به خواب خوش آرام باید گرفت

Ба яздон набояд буд носипос

به یزدان نباید بود ناسپاس

Дили носипосон буд пурҳарос

دل ناسپاسان بود پرهراس

Канизаки бабради обаи дастону ташт

کنیزک ببرد آبه دستان و تشت

зи дидори меҳмони ҳамеи хираи гашт

ز دیدار مهمان همی خیره گشت

Чу шуд дасти шаста майу ҷоми хост

چو شد دست شسته می و جام خواست

Ба май ромишу ному ороми хост

به می رامش و نام و آرام خواست

Канизак биоварад ҷомӣ набед

کنیزک بیاورد جامی نبید

Май сурху ҷому гулу шнблид

می سرخ و جام و گل و شنبلید

Бёзиди деҳқон ба ҷом аз нахуст

بیازید دهقان به جام از نخست

Бихӯрад ва ба машк ва гулобаш бишуст

بخورد و به مشک و گلابش بشست

Ба баҳром дод он длорои ҷом

به بهرام داد آن دلارای جام

Бадв гуфт михўораҳро чист ном

بدو گفت میخواره را چیست نام

Ҳам акнӯн бад-ӣн бо ту паймон кунам

هم‌اکنون بدین با تو پیمان کنم

Ба баҳроми шоҳат гаравгон кунам

به بهرام شاهت گروگان کنم

Фаровон бихандед зу шаҳриёр

فراوان بخندید زو شهریار

Бадв гуфт номами гшспи савор

بدو گفت نامم گشسپ سوار

Ман эдар ба овози чанги омадам

من ایدر به آواز چنگ آمدم

На аз баҳри ҷои диранги омадам

نه از بهر جای درنگ آمدم

Бадв мизбон гуфт кин духтарам

بدو میزبان گفت کاین دخترم

Ҳаме ба осмони андари оради серум

همی به آسمان اندر آرد سرم

Ҳамӯи мигсорст ва ҳам чанги зан

همو میگسارست و هم چنگ‌زن

Ҳамон чома гӯйасту лашкари шикан

همان چامه گویست و لشکر شکن

Длоромро орзӯи ном буд

دلارام را آرزو نام بود

Ҳамӯ мегусору длором буд

همو میگسار و دلارام بود

Ба сарв сеӣ гуфт бурдор чанг

به سرو سهی گفت بردار چنگ

Ба пеши гшспи ой бо буиу ранг

به پیش گشسپ آی با بوی و رنگ

Биёмад бар подшои чанги зан

بیامد بر پادشا چنگ زن

Хиромони басони бути брҳмн

خرامان بسان بت برهمن

Ба баҳром гуфт эй гузидаи савор

به بهرام گفت ای گزیده سوار

Ба ҳар чиз монандаи шаҳриёр

به هر چیز مانندهٔ شهریار

Чунон дон ки ин хона бар сури тест

چنان دان که این خانه بر سور تست

Падар мизбонасту ганҷури тест

پدر میزبانست و گنجور تست

Шубони сияҳ бар ту фархундаи бод

شبان سیه بر تو فرخنده باد

Сарати бартар аз абри борандаи бод

سرت برتر از ابر بارنده باد

Бадв гуфт биншин ва бурдор чанг

بدو گفت بنشین و بردار چنگ

Яке чома бояд маро бе диранг

یکی چامه باید مرا بی‌درنگ

Шавад моҳёр эдар имшаби ҷавон

شود ماهیار ایدر امشب جوان

Гаравгон кунад пеши меҳмони равон

گروگان کند پیش مهمان روان

Зани чанги зани чанг дар бар гирифт

زن چنگ‌زن چنگ در بر گرفت

Нахустин хурӯш Муғон даргирифт

نخستین خروش مغان درگرفت

Дигар чомаро боби худ моҳёр

دگر چامه را باب خود ماهیار

Ту гуфтӣ бинолад ҳамеи чанги зор

تو گفتی بنالد همی چنگ زار

Чу равад бришми сухани гӯии гашт

چو رود بریشم سخن‌گوی گشت

Ҳамаи хонаи ваии самани буии гашт

همه خانهٔ وی سمن بوی گشت

Падарро чунин гуфт к-эии моҳёр

پدر را چنین گفت کای ماهیار

Чу сарви сеӣ бар лаби ҷӯйбор

چو سرو سهی بر لب جویبار

Чу кофур карда сари мшкбўӣ

چو کافور کرده سر مشکبوی

Забони гарми гӯйу дили озарми ҷӯй

زبان گرم‌گوی و دل آزرم جوی

Ҳамеша бдондишти озурдаи бод

همیشه بداندیشت آزرده باد

Ба дониши равони ту парвардаи бод

به دانش روان تو پرورده باد

Тӯй чун Фаридуни озодаи хуй

توی چون فریدون آزاده خوی

Манам чун парастори номи орзӯӣ

منم چون پرستار نام آرزوی

зи меҳмони чунон шоди гаштам ки шоҳ

ز مهمان چنان شاد گشتم که شاه

Ба ҷанг а надарун чира бинад сипоҳ

به جنگ ا ندرون چیره بیند سپاه

Чу ин гуфта шуд сӯии меҳмони гузашт

چو این گفته شد سوی مهمان گذشت

Абои чомау чанги нолони гузашт

ابا چامه و چنگ نالان گذشت

Ба меҳмон чунин гуфт к-эии шоҳи Фш

به مهمان چنین گفت کای شاه‌فش

Блндохтр ва як дилу кӣнаи каш

بلنداختر و یک‌دل و کینه‌کش

Касе кӯ надидаст баҳром ро

کسی کو ندیدست بهرام را

Хнидаҳи савори длором ро

خنیده سوار دلارام را

Нигаҳ кард бояд ба рӯй ту бас

نگه کرد باید به روی تو بس

Ҷуз ӯро наМонӣ зи лашкар ба кас

جز او را نمانی ز لشکر به کس

Миёнат чу ғрўсту боло чу сарв

میانت چو غروست و بالا چو سرو

Хиромон шудаи сарв ҳамчун тзрў

خرامان شده سرو همچون تذرو

Ба дил нараҳ шер ва ба тани жандаи пел

به دل نره شیر و به تن ژنده پیل

Бноўрди хишти аФгнӣ бар ду майл

بناورد خشت افگنی بر دو میل

Рхонт ба гулнор монад дуруст

رخانت به گلنار ماند درست

Ту гӯйӣ ба май барги гулро бишуст

تو گویی به می برگ گل را بشست

Ду бозу ба кирдори рони ҳиўн

دو بازو به کردار ران هیون

Ба пои андари оре ки бесутун

به پای اندر آری که بیستون

Ту онии куҷои чашми кас чун ту мард

تو آنی کجا چشم کس چون تو مرد

Надид ва набинад ба рӯзи набард

ندید و نبیند به روز نبرد

Тани орзӯи хоки пои ту бод

تن آرزو خاک پای تو باد

Ҳамаи солаи зинда барои ту бод

همه‌ساله زنده برای تو باد

Ҷаҳондор азон чомау чанги ӯй

جهاندار ازان چامه و چنگ اوی

зи дидору болоу оҳанги ӯй

ز دیدار و بالا و آهنگ اوی

Брўбр азон гӯна шуд мубтало

بروبر ازان گونه شد مبتلا

Ки гуфтӣ дилаши гашти ганҷи бало

که گفتی دلش گشت گنج بلا

Чу дар пеш ӯ маст шуд моҳёр

چو در پیش او مست شد ماهیار

Чунин гуфт бо мизбони шаҳриёр

چنین گفت با میزبان شهریار

Ки духтар ба ман даҳ ба ойину дайн

که دختر به من ده به آیین و دین

Чу хоҳӣ ки ёбӣ ба дод офарин

چو خواهی که یابی به داد آفرین

Чунин гуфт бо орзӯи моҳёр

چنین گفت با آرزو ماهیار

Казин ширдил чанд хоҳии нисор

کزین شیردل چند خواهی نثار

Нигаҳ кун бадв то писанд оядат

نگه کن بدو تا پسند آیدت

Бар осӯдагӣ сӯдманд оядат

بر آسودگی سودمند آیدت

Чунин гуфт бо моҳёри орзӯӣ

چنین گفت با ماهیار آرزوی

Ки эй боби озодау неки хуй

که ای باب آزاده و نیک خوی

Марогар ҳаме дод хоҳӣ ба кас

مرا گر همی داد خواهی به کس

Ҳмолм гшсп саворасту бас

همالم گشسپ سوارست و بس

Ту гӯйӣ ба баҳром монад ҳаме

تو گویی به بهرام ماند همی

Чу ҷонаст ва бо ӯ нишастани дамӣ

چو جانست و با او نشستن دمی

Ба гуфтори духтар басанда накард

به گفتار دختر بسنده نکرد

Ба баҳром гуфт эй савори набард

به بهرام گفت ای سوار نبرد

Ба жарфӣ нигаҳ кун саропои ӯй

به ژرفی نگه کن سراپای اوی

Ҳамон донишу кӯшишу рои ӯй

همان دانش و کوشش و رای اوی

Нигаҳ кун бадв то писанд ту ҳаст

نگه کن بدو تا پسند تو هست

Азу огаҳӣ беҳтараст ар нишаст

ازو آگهی بهترست ار نشست

Бад-ӣни некӯӣ низ дарвеш нест

بدین نیکوی نیز درویش نیست

Ба гуфтани марои рой кам беш нест

به گفتن مرا رای کم‌بیش نیست

Агар бшмрии гавҳари моҳёр

اگر بشمری گوهر ماهیار

Фузун ояд аз бадараи шаҳриёр

فزون آید از بدرهٔ شهریار

Гар ӯро ҳаме боядат ҷоми гир

گر او را همی بایدت جام‌گیر

Макун срсрии имшаби ороми гир

مکن سرسری امشب آرام‌گیر

Ба мастӣ бузургон набастанд банд

به مستی بزرگان نبستند بند

Ба вижа касе кӯ буд арҷманд

به ویژه کسی کو بود ارجمند

Бимон то براردи сипеҳри офтоб

بمان تا برآرد سپهر آفتاب

Сар номдорон барояд зи хоб

سر نامداران برآید ز خواب

Биорем перони донанда ро

بیاریم پیران داننده را

Шикеби дилу чизи хонанда ро

شکیبا دل و چیز خواننده را

Шаби тира аз расми берун буд

شب تیره از رسم بیرون بود

На ойини шоҳи оФридўн буд

نه آیین شاه آفریدون بود

На фаррух буд масти зан хостан

نه فرخ بود مست زن خواستن

Вагар низ кории нав оростан

وگر نیز کاری نو آراستن

Бадв гуфт баҳром кин биҳдаҳи сет

بدو گفت بهرام کاین بیهده‌ست

Задани фоли бади ройу роҳ ба даст

زدن فال بد رای و راه بد است

Писанд манаст имшаби ин чанги зан

پسند منست امشب این چنگ‌زن

Ту ин фоли бад то туоне мазан

تو این فال بد تا توانی مزن

Чунин гуфт бо духтараши орзӯӣ

چنین گفت با دخترش آرزوی

Писандидӣ ӯро ба гуфтору хуй

پسندیدی او را به گفتار و خوی

Бадв гуфт оре писандида ам

بدو گفت آری پسندیده‌ام

Ба ҷон ва ба дил ҳаст чун дида ам

به جان و به دل هست چون دیده‌ام

Бикун кор зон пас ба яздон сипор

بکن کار زان پس به یزدان سپار

На гардун ба ҷангаст бо моҳёр

نه گردون به جنگست با ماهیار

Бадв гуфт кокнўни ту ҷуфт вае

بدو گفت کاکنون تو جفت ویی

Чунон дон ки андар наҳуфт вае

چنان دان که اندر نهفت ویی

Бадв доду баҳроми гӯраши бхўост

بدو داد و بهرام گورش بخواست

Чу шаб рӯз шуд кор ӯ гашти рост

چو شب روز شد کار او گشت راست

Сӯии ҳуҷра хеш рафт орзӯӣ

سوی حجرهٔ خویش رفت آرزوی

Сароиши ҳамаи хуфтаи бади чори сӯй

سرایش همه خفته بد چار سوی

Биёмад ба ҷой дигар моҳёр

بیامد به جای دگر ماهیار

Ҳамеи сохт кори гшспи савор

همی ساخت کار گشسپ سوار

Парастандаро гуфт дарҳо бабанд

پرستنده را گفت درها ببند

Якеро битоз аз пас гӯсфанд

یکی را بتاز از پس گوسفند

Набояд ки оранд хон бе барра

نباید که آرند خوان بی‌بره

Барра низ парварда бояд сира

بره نیز پرورده باید سره

Чу бедор гардад Фқоъу яхи ор

چو بیدار گردد فقاع و یخ آر

Ҳаме бош пеши гшспи савор

همی باش پیش گشسپ سوار

Яке ҷоми кофур бар бо гулоб

یکی جام کافور بر با گلاب

Чунон кун ки бўё буд ҷои хоб

چنان کن که بویا بود جای خواب

Ман аз ҷом май ҳамчунонам ки дӯш

من از جام می همچنانم که دوش

Нтобад май ин пери гавҳари фуруш

نتابد می این پیر گوهر فروش

Бигуфт ину чодар ба сар баркашид

بگفت این و چادر به سر برکشید

Тани осонӣу хоб дар бар кашид

تن‌آسانی و خواب در بر کشید

Чу хуршеди тобандаи бФрохти тоҷ

چو خورشید تابنده بفراخت تاج

Замин шуд ба кирдори дарёии оҷ

زمین شد به کردار دریای عاج

Парастанда тозона шаҳриёр

پرستنده تازانه شهریار

Бёўихт аз хонаи моҳёр

بیاویخت از خانهٔ ماهیار

Сипаҳро зи солори гарданкашон

سپه را ز سالار گردنکشان

Биҷустанд зон тозӣонаи нишон

بجستند زان تازیانه نشان

Сипоҳ анҷуман шуд ба даргоҳ бар

سپاه انجمن شد به درگاه بر

Куҷо ҳамчунон бар дар шоҳ бар

کجا همچنان بر در شاه‌بر

Ҳронкс ки тозона донист боз

هرانکس که تازانه دانست باز

Бирафтанду бурданди пешаши намоз

برفتند و بردند پیشش نماز

Чу дарбон бидид он сипоҳи гарон

چو دربان بدید آن سپاه‌گران

Камардор бисёру жўпини варон

کمردار بسیار و ژوپین وران

Биёмад бар хуфта бирасон гирд

بیامد بر خفته برسان گرد

Сари пер аз хоб бедор кард

سر پیر از خواب بیدار کرد

Бадв гуфт бархез ва бигушоӣ даст

بدو گفت برخیز و بگشای دست

На ҳангом хобаст ва ҷой нишаст

نه هنگام خوابست و جای نشست

Ки шоҳ ҷаҳонаст меҳмони ту

که شاه جهانست مهمان تو

Бад-ӣн бе навои хонау мони ту

بدین بی‌نوا خانه و مان تو

Якояки дили марди гўҳрФрўш

یکایک دل مرد گوهرفروش

зи гуфтори дарбони баромад ба ҷӯш

ز گفتار دربان برآمد به جوش

Бадв гуфт кинро чаҳ гӯйии ҳаме

بدو گفت کاین را چه گویی همی

Паии шаҳриёрон чаҳ ҷӯии ҳаме

پی شهریاران چه جویی همی

Ҳамон чу з гӯянда бишунид маст

همان چو ز گوینده بشنید مست

Хурушони азонҷои барпои ҷуст

خروشان ازانجای برپای جست

з дарбон барошуфт ва гуфт ин сухан

ز دربان برآشفت و گفت این سخن

Нагӯяд хирадманди марди куҳан

نگوید خردمند مرد کهن

Парастанда гуфт эй ҷаҳондидаи мард

پرستنده گفت ای جهاندیده مرد

Туро бар замини шоҳи Эрон ки кард

ترا بر زمین شاه ایران که کرد

Биёмад парастандаи ҳангоми рӯз

بیامد پرستنده هنگام روز

Ки пайдо набад ҳўр гетӣ фурӯз

که پیدا نبد هور گیتی فروز

Яке тозӣона ба зари тофта

یکی تازیانه به زر تافته

Ба ҳарҷоӣ гавҳар бирав бофта

به هرجای گوهر برو بافته

Бёўихт аз пеши даргоҳи мо

بیاویخت از پیش درگاه ما

Бидон сӯ ки бошад гузаргоҳи мо

بدان سو که باشد گذرگاه ما

зи дарбон чу бишунид яксар сухан

ز دربان چو بشنید یکسر سخن

Бипечед бедори марди куҳан

بپیچید بیدار مرد کهن

Ки ман дӯши пеши шаҳаншоҳи маст

که من دوش پیش شهنشاه مست

Чаро будаму духтарам май параст

چرا بودم و دخترم می پرست

Биёмад сӯии ҳуҷраи орзӯӣ

بیامد سوی حجرهٔ آرزوی

Бадв гуфт к-эии моҳи озодаи хуй

بدو گفت کای ماه آزاده‌خوی

Шаҳаншоҳи баҳром буд онки дӯш

شهنشاه بهرام بود آنک دوش

Биёмад сӯии хони гўҳрФрўш

بیامد سوی خان گوهرفروش

Ҳаме омад аз дашти нахчиргоҳ

همی آمد از دشت نخچیرگاه

Аннан тофтаст аз куҳани диж ба роҳ

عنان تافتست از کهن دژ به راه

Кунун хезу дебоӣ чинӣ бапуш

کنون خیز و دیبای چینی بپوش

Буна бар сари афсари чунон ҳам ки дӯш

بنه بر سر افسر چنان هم که دوش

Нисораш кун аз гавҳари шоҳвор

نثارش کن از گوهر شاهوار

Се ёқӯти сурх аз дар шаҳриёр

سه یاقوت سرخ از در شهریار

Чу бинии рухи шоҳи хўршидФш

چو بینی رخ شاه خورشیدفش

Ду тоӣ бирав даст карда бикаш

دو تایی برو دست کرده بکش

Мубини мари варои чашм дар пеши дор

مبین مر ورا چشم در پیش دار

Варо чун равону тани хеши дор

ورا چون روان و تن خویش دار

Чу прсдт бо ӯ сухани нарми гӯй

چو پرسدت با او سخن نرم‌گوی

Суханҳои бо шарму бозрми гӯй

سخنهای با شرم و بازرم گوی

Ман акнӯн ниёем агар хондам

من اکنون نیایم اگر خواندم

Ба ҷои парастандаи бншондм

به جای پرستنده بنشاندم

Басон ҳамалон нишастам ба хон

بسان همالان نشستم به خوان

Ки андари танами хирад бо устихон

که اندر تنم خرد باد استخوان

Ки ман низ густохи гаштам ба шоҳ

که من نیز گستاخ گشتم به شاه

Ба перу ҷавон аз меояд гуноҳ

به پیر و جوان از می آید گناه

Ҳам ангаи яке банда омад давон

هم‌انگه یکی بنده آمد دوان

Ки бедор шуд шоҳи равшани равон

که بیدار شد شاه روشن‌روان

Чу бедор шуд эмину тани дуруст

چو بیدار شد ایمن و تن‌درست

Ба боғ андар омад сар ва тан бишуст

به باغ اندر آمد سر و تن بشست

Ниёйиши кунони пеш хуршед шуд

نیایش کنان پیش خورشید شد

зи яздони дилии пари з умед шуд

ز یزدان دلی پر ز امید شد

Взонҷо биёмад ба ҷой нишаст

وزانجا بیامد به جای نشست

Яке ҷом май хост аз май параст

یکی جام می خواست از می پرست

Чу аз кеҳтарон огаҳӣ ёфт шоҳ

چو از کهتران آگهی یافت شاه

Бифармудашон бозгаштан ба роҳ

بفرمودشان بازگشتن به راه

Бифармуд то рафт пеши орзӯӣ

بفرمود تا رفت پیش آرزوی

Ҳаме будаш аз орзӯии орзӯӣ

همی بودش از آرزوی آرزوی

Бирафт орзӯ бо май ва бо нисор

برفت آرزو با می و با نثار

Парастанда бо тоҷ ва бо гӯшвор

پرستنده با تاج و با گوشوار

Ду то гашту андари замин бӯс дод

دو تا گشت و اندر زمین بوس داد

Бихандед зу шоҳу баргашти шод

بخندید زو شاه و برگشت شاد

Бадв гуфт шоҳи ин куҷо доштӣ

بدو گفت شاه این کجا داشتی

Маро маст кардӣу бгзоштӣ

مرا مست کردی و بگذاشتی

Ҳамон чомау чанги моро бас аст

همان چامه و چنگ ما را بس است

Нисори занони баҳри дигар кас аст

نثار زنان بهر دیگر کس است

Биор онк гуфтӣ зи нахчиргоҳ

بیار آنک گفتی ز نخچیرگاه

зи разму сари найзау захми шоҳ

ز رزم و سر نیزه و زخم شاه

Азон пас бадв гуфт гўҳрФрўш

ازان پس بدو گفت گوهرفروش

Куҷо шуд ки мо маст гаштем дӯш

کجا شد که ما مست گشتیم دوش

Чу бишунид духтари падарро бихонад

چو بشنید دختر پدر را بخواند

Ҳаме аз дили шоҳ хира бимонад

همی از دل شاه خیره بماند

Биёмад падар даст карда ба каш

بیامد پدر دست کرده به کش

Ба пеши шаҳаншоҳи хўршидФш

به پیش شهنشاه خورشیدفش

Бадв гуфт шоҳои радои бхрдо

بدو گفت شاها ردا بخردا

Бзргои стргои гўои мўбдо

بزرگا سترگا گوا موبدا

Касе кӯ хирад дораду боҳшӣ

کسی کو خرد دارد و باهشی

Набояд гузидани ҷуз аз хомшӣ

نباید گزیدن جز از خامشی

з нодонӣ омад гунаҳкорем

ز نادانی آمد گنهکاریم

Гумонам ки девона пиндорем

گمانم که دیوانه پنداریم

Сазад гар бубахшӣ гуноҳи маро

سزد گر ببخشی گناه مرا

Дирафшон кунӣ рӯзу моҳи маро

درفشان کنی روز و ماه مرا

Манам бар дарат банда бе хирад

منم بر درت بندهٔ بی‌خرد

Шаҳаншоҳам аз бхрдон нашимурд

شهنشاهم از بخردان نشمرد

Чунин дод посух ки аз марди маст

چنین داد پاسخ که از مرد مست

Хирадманд чизе нагирад ба даст

خردمند چیزی نگیرد به دست

Касеро ки майанда орад ба рӯй

کسی را که می انده آرد به روی

Набояд ки ёбад з май рангу буи

نباید که یابد ز می رنگ و بوی

Ба мастӣ надидам зи ту бдхўӣ

به مستی ندیدم ز تو بدخوی

Ҳамеи зи орзӯи ин сухан бишинавӣ

همی ز آرزو این سخن بشنوی

Ту пӯзиш барон кун ки то чанги зан

تو پوزش بران کن که تا چنگ زن

Бигӯед ҳамон лолаи андари саман

بگوید همان لاله اندر سمن

Бигӯед яке то бидон ме хӯрем

بگوید یکی تا بدان می خوریم

Паии рӯз ноомада нашмурем

پی روز ناآمده نشمریم

Замин бӯса дод он замони моҳёр

زمین بوسه داد آن زمان ماهیار

Биоварад хону брорости кор

بیاورد خوان و برآراست کار

Бузургон ки буданд бар дар ба пой

بزرگان که بودند بر در به پای

Биоварадашон марди покизаи рой

بیاوردشان مرد پاکیزه‌رای

Сӯии ҳуҷра хеш рафт орзӯӣ

سوی حجرهٔ خویش رفت آرزوی

зи меҳмони бегонаи парчин ба рӯй

ز مهمان بیگانه پرچین بَروی

Ҳаме буд то чархи пӯшади сиёҳ

همی بود تا چرخ پوشد سیاه

Ситора падед ояд аз гирди моҳ

ستاره پدید آید از گرد ماه

Чу нон хӯрда шуд орзӯро бихонад

چو نان خورده شد آرزو را بخواند

Ба курсии зари пайкараши брншонд

به کرسی زر پیکرش برنشاند

Бифармуд то чанги бардошти моҳ

بفرمود تا چنگ برداشت ماه

Бидон чома каз пеш фармуд шоҳ

بدان چامه کز پیش فرمود شاه

Чунин гуфт к-эии шаҳриёри далер

چنین گفت کای شهریار دلیر

Ки бигузорад аз номи ту бешаи шер

که بگذارد از نام تو بیشه شیر

Тӯии шоҳи пирӯзу лшкршкн

توی شاه پیروز و لشکرشکن

Ҳамон равия чун лолаи андари чаман

همان رویه چون لاله اندر چمن

Ба болои ту бар замин шоҳ нест

به بالای تو بر زمین شاه نیست

Ба дидори ту бар фалак моҳ нест

به دیدار تو بر فلک ماه نیست

Сипоҳӣ ки бинад сипоҳи туро

سپاهی که بیند سپاه ترا

Ба ҷанги андари овардгоҳи туро

به جنگ اندر آوردگاه ترا

Бадаради дилу мағзашон аз наҳиф

بدرد دل و مغزشان از نهیب

Баландӣ ндонанд боз аз нишеб

بلندی ندانند باز از نشیب

Ҳам анга чу аз бода хуррам шуданд

هم‌انگه چو از باده خرم شدند

зи хурдак ба ҷом дамодам шуданд

ز خردک به جام دمادم شدند

Биёмад бар подшои рӯзбеҳ

بیامد بر پادشا روزبه

Гузиданд ҷое мар ӯро ба даҳ

گزیدند جایی مر او را به ده

Бифармуд баҳроми ходими чиҳил

بفرمود بهرام خادم چهل

Ҳамаи моҳи чеҳру ҳамаи длгсл

همه ماه‌چهر و همه دلگسل

Рухи рӯмёни ҳамчуи дебои рӯм

رخ رومیان همچو دیبای روم

Азишон ҳаме тоза шуд марзу бум

ازیشان همی تازه شد مرز و بوم

Бишуд орзӯ то ба мшкўии шоҳ

بشد آرزو تا به مشکوی شاه

Ниҳода ба сар бар зи гавҳари кулоҳ

نهاده به سر بر ز گوهر کلاه

Биёмад шаҳаншоҳ бо рӯзбеҳ

بیامد شهنشاه با روزبه

Кушодаи дилу шод аз айвони ма

گشاده‌دل و شاد از ایوان مه

Ҳаме ронад гӯйон ба мшкўии хеш

همی‌راند گویان به مشکوی خویش

Ба сӯй батон самани буии хеш

به سوی بتان سمن‌بوی خویش