Бихуфт он шабу бомдоди пагоҳ

بخفت آن شب و بامداد پگاه

Биёмад сӯии дашти нахчиргоҳ

بیامد سوی دشت نخچیرگاه

Ҳамаи роҳ ва бе роҳи лашкари гузашт

همه راه و بی‌راه لشکر گذشت

Чунон шуд ки як моҳ монад ӯ ба дашт

چنان شد که یک ماه ماند او به دشت

Саропардау хайма ҳо сохтанд

سراپرده و خیمه‌ها ساختند

зи нахчир даштӣ бипардохтанд

ز نخچیر دشتی بپرداختند

Касеро наомад барон дашти хоб

کسی را نیامد بران دشت خواب

Майу гӯшти нахчиру чангу рубоб

می و گوشت نخچیر و چنگ و رباب

Биёбони ҳаме оташ афрӯхтанд

بیابان همی آتش افروختند

Тару хушки ҳизум басӣ сӯхтанд

تر و خشک هیزم بسی سوختند

Бирафтанд бисёр мардуми зи шаҳр

برفتند بسیار مردم ز شهر

Касе каши з динор боист баҳр

کسی کش ز دینار بایست بهر

Ҳаме буд чанде харид ва фурухт

همی بود چندی خرید و فروخت

Биёбони зи лашкар ҳаме барфурӯхт

بیابان ز لشکر همی برفروخت

зи нахчири дашту зи мурғони об

ز نخچیر دشت و ز مرغان آب

Ҳаме ёфт хоҳанда чандон кабоб

همی یافت خواهنده چندان کباب

Ки барадӣ ба харвор то хони хеш

که بردی به خروار تا خان خویش

Бар кӯдаки хираду меҳмони хеш

بر کودک خرد و مهمان خویش

Чу моҳии баромад шитоб омадаш

چو ماهی برآمد شتاب آمدش

Ҳаме бо батон рой хоб омадаш

همی با بتان رای خواب آمدش

Биоварад лашкари зи нахчиргоҳ

بیاورد لشکر ز نخچیرگاه

зи гирд саворон надиданд роҳ

ز گرد سواران ندیدند راه

Ҳаме рафт лашкар ба кирдори гирд

همی رفت لشکر به کردار گرد

Чунин то рух рӯз шуд ложвард

چنین تا رخ روز شد لاژورد

Яке шористон пешаш омад ба роҳ

یکی شارستان پیشش آمد به راه

Пар аз барзану кӯйу бозоргоҳ

پر از برزن و کوی و بازارگاه

Бифармуд то лашкараш бо буна

بفرمود تا لشکرش با بنه

Гузоранд ва монад худ ӯ як тана

گذارند و ماند خود او یک تنه

Бипурсед то меҳтар даҳ куҷост

بپرسید تا مهتر ده کجاست

Сар андар кашид ва ҳаме рафт рост

سر اندر کشید و همی رفت راست

Шикаста дарӣ дид паҳну дароз

شکسته دری دید پهن و دراز

Биёмад худованду барадаши намоз

بیامد خداوند و بردش نماز

Бипурсед кин хонаи вайрони крост

بپرسید کاین خانه ویران کراست

Миёни даҳ ин ҷой вайрон чарост

میان ده این جای ویران چراست

Худованд гуфт ин сарой манаст

خداوند گفت این سرای منست

Ҳамин бахти бад раҳнамоӣ манаст

همین بخت بد رهنمای منست

На гови ситам эдар на пӯшиш на хар

نه گاو ستم ایدر نه پوشش نه خر

На дониш на мардӣ на пой ва на пар

نه دانش نه مردی نه پای و نه پر

Маро дидӣ акнӯн сароем бибин

مرا دیدی اکنون سرایم ببین

Бад-ӣни хонаи нафрин ба аз офарин

بدین خانه نفرین به از آفرین

зи асп андар омад бидид он сарой

ز اسپ اندر آمد بدید آن سرای

Ҷаҳондорро суст шуд дасту пой

جهاندار را سست شد دست و پای

Ҳамаи хонаи саргини бад аз гӯсфанд

همه خانه سرگین بد از گوسفند

Яке тоқ бар пойу ҷои баланд

یکی طاق بر پای و جای بلند

Бадв гуфт чизеи з баҳр нишаст

بدو گفت چیزی ز بهر نشست

Фарозовар эй марди меҳмони параст

فراز آور ای مرد مهمان‌پرست

Чунин дод посух ки бар мизбон

چنین داد پاسخ که بر میزبان

Ба хира чаро хндӣ эй марзбон

به خیره چرا خندی ای مرزبان

Гар афганданӣ ҳеҷ будӣ маро

گر افگندنی هیچ بودی مرا

Магари мард меҳмон ситудӣ маро

مگر مرد مهمان ستودی مرا

На афганданӣ ҳаст ва на хӯрданӣ

نه افگندنی هست و نه خوردنی

На пӯшиданӣ ва на густурданӣ

نه پوشیدنی و نه گستردنی

Ба ҷой дигар хона ҷӯӣ равост

به جای دگر خانه جویی رواست

Ки эдар ҳамаи корҳо бе навост

که ایدر همه کارها بی‌نواست

Варо гуфт болаш нигаҳ кун яке

ورا گفت بالش نگه کن یکی

Ки то брншинм бирав андакӣ

که تا برنشینم برو اندکی

Бадв гуфт эдар на ҷой накӯаст

بدو گفت ایدر نه جای نکوست

Ҳамоно турои шер мурғ орзӯаст

همانا ترا شیر مرغ آرزوست

Пас ангоҳ гуфташ ки шери ори гарм

پس‌انگاه گفتش که شیر آر گرم

Чунон чун биёбӣ яке нони нарм

چنان چون بیابی یکی نان نرم

Чунин дод посух ки аидўи гумон

چنین داد پاسخ که ایدو گمان

Ки хӯрдӣу гаштии азуи шодмон

که خوردی و گشتی ازو شادمان

Агар нони бадӣ дар танами ҷони бадӣ

اگر نان بدی در تنم جان بدی

Агар чанд ҷонам ба аз нони бадӣ

اگر چند جانم به از نان بدی

Бадв гуфт гар нестат гӯсфанд

بدو گفت گر نیستت گوسفند

Ки омад ба хони ту саргини Фгнд

که آمد به خان تو سرگین فگند

Чунин дод посух ки шаб тира шуд

چنین داد پاسخ که شب تیره شد

Марои сари зи гуфтори ту хира шуд

مرا سر ز گفتار تو خیره شد

Яке хонаи багазин ки ёбии пилос

یکی خانه بگزین که یابی پلاس

Худованди он хона дорад сипос

خداوند آن خانه دارد سپاس

Чаҳ бошӣ ба наздикии шӯрбахт

چه باشی به نزدیکی شوربخت

Ки бистар кунад шаби зи барги дарахт

که بستر کند شب ز برگ درخت

Ба зари теғи дорӣ ба зрбри ркиб

به زر تیغ داری به زربر رکیب

Набояд ки ояд зи дуздати наҳиф

نباید که آید ز دزدت نهیب

з яздон битарсу зи ман давр бош

ز یزدان بترس و ز من دور باش

Ба ҳар кор чун ман ту ранҷур бош

به هر کار چون من تو رنجور باش

Чу хонаи барин гӯнаи вайрон буд

چو خانه برین‌گونه ویران بود

Гузаргоҳи дуздону шерон буд

گذرگاه دزدان و شیران بود

Бадв гуфт агар дузди шамшери ман

بدو گفت اگر دزد شمشیر من

Ббрдӣ кунун нестии зери ман

ببردی کنون نیستی زیر من

Кдиўр бадв гуфт зин дар маранҷ

کدیور بدو گفت زین در مرنج

Ки дар хони ман каси наёбади сипанҷ

که در خان من کس نیابد سپنج

Бадв гуфт шоҳ эй хирадманди пер

بدو گفت شاه ای خردمند پیر

Чаҳ бошӣ ба пешами ҳамеи хираи хайр

چه باشی به پیشم همی خیره خیر

Чнончўни гумонами ҳам аз оби сард

چنانچون گمانم هم از آب سرد

Бибахшоӣ эй марди озодамард

ببخشای ای مرد آزادمرد

Кдиўр бадв гуфт кони обгир

کدیور بدو گفت کان آبگیر

Ба пешаст камтари зи партоби тир

به پیش است کمتر ز پرتاب تیر

Бихӯр чанд хоҳӣ ва бурдор низ

بخور چند خواهی و بردار نیز

Чаҳ ҷӯии бад-ӣн бе навои хонаи чиз

چه جویی بدین بی‌نوا خانه چیز

Ҳамоно бидидӣ ту дарвеши мард

همانا بدیدی تو درویش مرد

зи перии фурӯмонда аз коркард

ز پیری فرومانده از کارکرد

Чунин дод посух кигар меҳтарӣ

چنین داد پاسخ که گر مهتری

Надорӣ макун ҷанг бо лашкарӣ

نداری مکن جنگ با لشکری

Чаҳ номӣ бадв гуфт Фршидўрд

چه نامی بدو گفت فرشیدورد

На бум ва на пӯшиш на хоб ва на хӯрд

نه بوم و نه پوشش نه خواب و نه خورد

Бадв гуфт баҳром бо коми хеш

بدو گفت بهرام با کام خویش

Чаро нон наҷӯӣ бад-ӣни номи хеш

چرا نان نجویی بدین نام خویش

Кдиўр бадв гуфт каз кирдигор

کدیور بدو گفت کز کردگار

Сроиди магар бар ман ин рӯзгор

سرآید مگر بر من این روزگار

Ниёйиш кунам пеши яздони хеш

نیایش کنم پیش یزدان خویش

Бубинами магар бе ту вайрони хеш

ببینم مگر بی‌تو ویران خویش

Чаро омадӣ дар сарои тиҳӣ

چرا آمدی در سرای تهی

Ки ҳаргиз набинӣ маӣ ва баӣ

که هرگز نبینی مهی و بهی

Бигуфт ин ва бигирист чандон ба зор

بگفت این و بگریست چندان به زار

Ки бигурехт зи овоз ӯ шаҳриёр

که بگریخت ز آواز او شهریار

Бихандед зон пер ва омад ба роҳ

بخندید زان پیر و آمد به راه

Дамодам биёмад пас ӯ сипоҳ

دمادم بیامد پس او سپاه

Чу берун шуд аз номвари шористон

چو بیرون شد از نامور شارستان

Ба пеш андар омад яке хорстон

به پیش اندر آمد یکی خارستان

Табар дошт мардӣ ҳаме кунад хор

تبر داشت مردی همی کند خار

з лашкар бишуд пеш ӯ шаҳриёр

ز لشکر بشد پیش او شهریار

Бадв гуфт меҳтари бад-ӣни шористон

بدو گفت مهتر بدین شارستان

Крои доне эй душмани хорстон

کرا دانی ای دشمن خارستان

Чунин дод посух ки Фршидўрд

چنین داد پاسخ که فرشیدورد

Бимонад ҳамаи сола бехоб ва хӯрд

بماند همه ساله بی‌خواب و خورد

Магари гӯсфандаш буд садҳазор

مگر گوسفندش بود صدهزار

Ҳамон аспу астар буд зини шумор

همان اسپ و استر بود زین شمار

Замини пари зи огндаҳ динор ӯст

زمین پر ز آگنده دینار اوست

Ки маи мағзи бодаши бетон бар маи пӯст

که مه مغز بادش بتن‌بر مه پوست

Шиками гуруснаи мондаи тани бараҳна

شکم گرسنه مانده تن برهنه

На фарзанду хеш на бору буна

نه فرزند و خویش نه‌بار و بنه

Агар кштмндши фурушад ба зар

اگر کشتمندش فروشد به زر

Яке хона бумаш кунад пари гуҳар

یکی خانه بومش کند پر گهر

Шабонаши ҳаме гӯшт ҷӯшад ба шер

شبانش همی گوشت جوشد به شیر

Худ ӯ нон арзан хӯрд бо панир

خود او نان ارزن خورد با پنیر

Ду ҷома надидаст ҳаргиз ба ҳам

دو جامه ندیدست هرگز به هم

Азўисти ҳам бар тан ӯ ситам

ازویست هم بر تن او ستم

Чунин гуфт бо хорзни шаҳриёр

چنین گفت با خارزن شهریار

Кигар гӯсфандаш ндонӣ шумор

که گر گوسفندش ندانی شمار

Бадоне ҳамоно куҷо дорад ӯй

بدانی همانا کجا دارد اوی

Шумориш бтў гуфт кӣ ёради ӯй

شمارش بتو گفت کی یارد اوی

Чунин гуфт к-эии разми дидаи савор

چنین گفت کای رزم دیده سوار

Азон хоста кас надонад шумор

ازان خواسته کس نداند شمار

Бидон хорзн дод динор чанд

بدان خارزن داد دینار چند

Бадв гуфт кокнўн шудӣ арҷманд

بدو گفت کاکنون شدی ارجمند

Бифармуд то аз миёни сипоҳ

بفرمود تا از میان سپاه

Бияёд яке марди доно ба роҳ

بیاید یکی مرد دانا به راه

Куҷои номи он марди баҳром буд

کجا نام آن مرد بهرام بود

Савории далеру длором буд

سواری دلیر و دلارام بود

Фиристод бо номвари сӣ савор

فرستاد با نامور سی سوار

Гузин карда шоистаи мардони кор

گزین کرده شایسته مردان کار

Дабирӣ гузин кард парҳезгор

دبیری گزین کرد پرهیزگار

Бидон сон ки донист кардани шумор

بدان‌سان که دانست کردن شمار

Бидон хорзн гуфт з эдар бирав

بدان خارزن گفت ز ایدر برو

Ҳамеи хоркндӣ кунун зари дарав

همی خارکندی کنون زر درو

Азон хостаи даҳ яке мар турост

ازان خواسته ده یکی مر تراست

Бад-ӣни мардумон роҳ бинмоӣ рост

بدین مردمان راه بنمای راست

Дили аФрзўи бади номи он хорзн

دل افرزو بد نام آن خارزن

Грозндаҳи мардӣ ба неруии тан

گرازنده مردی به نیروی تن

Гиронмояи аспӣ бадв дод ва гуфт

گرانمایه اسپی بدو داد و گفت

Ки бо бод бояд ки гардии ту ҷуфт

که با باد باید که گردی تو جفت

Дили афрӯзи бади гетӣ афрӯз шуд

دل‌افروز بد گیتی افروز شد

Чу омад ба даргоҳ пирӯз шуд

چو آمد به درگاه پیروز شد

Биоварад лашкар ба кӯҳ ва ба дашт

بیاورد لشکر به کوه و به دشت

Ҳамеи гӯсфанд аз адади бргзшт

همی گوسفند از عدد برگذشت

Шутур буд бар кӯҳи даҳ корвон

شتر بود بر کوه ده کاروان

Ба ҳар корвон бар яке сорўон

به هر کاروان بر یکی ساروان

зи говони варзу зи говони шер

ز گاوان ورز و ز گاوان شیر

зи пашму зи равғани зи кишту панир

ز پشم و ز روغن ز کشک و پنیر

Ҳамаи дашту кӯҳу биёбони кном

همه دشت و کوه و بیابان کنام

Кас ӯро ба гетӣ надонист ном

کس او را به گیتی ندانست نام

Биёбони саросари ҳамаи кандаи сам

بیابان سراسر همه کنده سم

Ҳамон равғани гов дар сам ба хам

همان روغن گاو در سم به خم

зи Ширози вази трФи сисдҳроз

ز شیراز وز ترف سیصدهراز

Штрўори бад бар лаби ҷӯйбор

شتروار بد بر لب جویبار

Яке нома бинвишт баҳроми ҳўр

یکی نامه بنوشت بهرام هور

Ба назд шаҳаншоҳи баҳроми гӯр

به نزد شهنشاه بهرام گور

Нахуст офарин кард бар кирдигор

نخست آفرین کرد بر کردگار

Ки ӯйаст пирӯзу парвардгор

که اویست پیروز و پروردگار

Дигар офарин бар шаҳаншоҳ кард

دگر آفرین بر شهنشاه کرد

Ки кеши бадӣ (ро ) нигунсор кард

که کیش بدی (را) نگونسار کرد

Чунин гуфт к-эии шаҳриёри ҷаҳон

چنین گفت کای شهریار جهان

зи ту шод яксар киону маон

ز تو شاد یکسر کهان و مهان

Каз андоза додат ҳаме бугзарад

کز اندازه دادت همی بگذرد

Азин хомшии ганҷи кайфари барад

ازین خامشی گنج کیفر برد

Ҳамаи кори гетӣ ба андоза ба

همه کار گیتی به اندازه به

Дили шоҳи зи андешаҳо тоза ба

دل شاه ز اندیشه‌ها تازه به

Яке гум шудаи номи Фршидўрд

یکی گم شده نام فرشیدورد

На дар базмгоҳ ва на андари набард

نه در بزمگاه و نه اندر نبرد

Надонист каси ном ӯ дар ҷаҳон

ندانست کس نام او در جهان

Миён киону миёни маон

میان کهان و میان مهان

На хсрўпрст ва на яздони шинос

نه خسروپرست و نه یزدان‌شناس

Надонист кардан ба чизеи сипос

ندانست کردن به چیزی سپاس

Чунин хоста густард дар ҷаҳон

چنین خواسته گسترد در جهان

Тиҳии дасту пар ғам нишаста ниҳон

تهی‌دست و پر غم نشسته نهان

Ба бедод монад ҳаме дод шоҳ

به بیداد ماند همی داد شاه

Манеҳ панди гуфтори ман бар гуноҳ

منه پند گفتار من بر گناه

Паии аФгни яке ганҷи зини хоста

پی افگن یکی گنج زین خواسته

Сиўми солро гардад ороста

سیوم سال را گردد آراسته

Дабирони донандаро хондам

دبیران داننده را خواندم

Барин кӯҳи ободи бншондм

برین کوه آباد بنشاندم

Шумориши падедори номад ҳануз

شمارش پدیدار نامد هنوز

Нависандаро пушти баргашти кўз

نویسنده را پشت برگشت کوز

Чунин гуфт гӯянда кандар замин

چنین گفت گوینده کاندر زمین

Варои зар ва гавҳар фузунаст зин

ورا زر و گوهر فزونست زین

Барин кӯҳсорами ду дида ба роҳ

برین کوهسارم دو دیده به راه

Бидон то чаҳ фармон диҳад пешгоҳ

بدان تا چه فرمان دهد پیشگاه

зи ман бод бар шоҳи Эрони дуруд

ز من باد بر شاه ایران درود

Бимони зинда то ном торасту пуд

بمان زنده تا نام تارست و پود

Ҳиўнии броФгнди пӯён ба роҳ

هیونی برافگند پویان به راه

Бидон то баради номаи наздики шоҳ

بدان تا برد نامه نزدیک شاه

Чу он нома бархонад баҳроми гӯр

چو آن نامه برخواند بهرام‌گور

Ба дилаши андари аФторд зон кори шӯр

به دلش اندر افتارد زان کار شور

Дижами гашту дидаи пар аз об кард

دژم گشت و دیده پر از آب کرد

Биравҳои ҷангии пар аз тоб кард

بروهای جنگی پر از تاب کرد

Бифармуд то пеш ӯ шуд дабир

بفرمود تا پیش او شد دبیر

Қалами хости рӯмӣу чинии ҳарир

قلم خواست رومی و چینی حریر

Нахуст офарин кард бар кирдигор

نخست آفرین کرد بر کردگار

Худованди пирӯз ва ба рӯзгор

خداوند پیروز و به روزگار

Худованди доноӣу Фрҳӣ

خداوند دانایی و فرهی

Худованд дияем шоҳаншаҳӣ

خداوند دیهیم شاهنشهی

Набшати он кигар додгар будамӣ

نبشت آن که گر دادگر بودمی

Ҳамин мардро ранҷи ннмўдмӣ

همین مرد را رنج ننمودمی

Наёвард гирди ин зи дуздӣу хӯн

نیاورد گرد این ز دزدی و خون

Набад ҳам касеро ба бади раҳнамӯн

نبد هم کسی را به بد رهنمون

Ҳамеи бад ки ин марди бади носипос

همی بد که این مرد بد ناسپاس

з яздон набӯдаш ба дил дар ҳарос

ز یزدان نبودش به دل در هراس

Яке посбони бади барин хоста

یکی پاسبان بد برین خواسته

Дилу ҷони зи афзӯн шудани коста

دل و جان ز افزون شدن کاسته

Бад-ӣни дашт чаҳ гург ва чаҳ гӯсфанд

بدین دشت چه گرگ و چه گوسفند

Чу бошад ба пайкору носӯдманд

چو باشد به پیکار و ناسودمند

Ба зери замин дар чаҳ гавҳар чаҳ санг

به زیر زمین در چه گوهر چه سنگ

Казу хӯрд ва пӯшиш наёяд ба чанг

کزو خورد و پوشش نیاید به چنگ

Насозем азон ранҷи бунёди ганҷ

نسازیم ازان رنج بنیاد گنج

Набандем дил дар сарои сипанҷ

نبندیم دل در سرای سپنج

Фаридун на пайдост андари ҷаҳон

فریدون نه پیداست اندر جهان

Ҳамон Эраҷу силаму тӯр аз маон

همان ایرج و سلم و تور از مهان

Ҳамон ҷаму коўс бо киқбод

همان جم و کاوس با کیقباد

Ҷузин номдорон ки дорем ёд

جزین نامداران که داریم یاد

Падарами онк зу дили пар аз дард буд

پدرم آنک زو دل پر از درد بود

Набад додгари ноҷавонмард буд

نبد دادگر ناجوانمرد بود

Касе зини бузургон падедор нест

کسی زین بزرگان پدیدار نیست

Бад-ӣн бо худованд пайкор нест

بدین با خداوند پیکار نیست

Ту он хоста гирд кун ҳарч ҳаст

تو آن خواسته گرد کن هرچ هست

Бубахш ва мабар зон ба як чизи даст

ببخش و مبر زان به یک چیز دست

Касеро ки пӯшида дорад ниёз

کسی را که پوشیده دارد نیاز

Ки аз бади ҳаме дайр ёбад ҷавоз

که از بد همی دیر یابد جواز

Ҳамон низ перӣ ки бекори гашт

همان نیز پیری که بیکار گشت

Ба чашми гиронмоягони хори гашт

به چشم گرانمایگان خوار گشت

Дигар ҳрки чизяш буд ва бихӯрад

دگر هرک چیزیش بود و بخورد

Кунун монад бо дард ва бо бодсрд

کنون ماند با درد و با بادسرد

Касеро ки номаст ва динор нест

کسی را که نامست و دینار نیست

Ба бозоргонии касаш ёр нест

به بازارگانی کسش یار نیست

Дигар кӯдаконе ки бинии ятем

دگر کودکانی که بینی یتیم

Падари мурдау монда безару сим

پدر مرده و مانده بی زر و سیم

Заноне ки бешӯй ва бепӯшиш анд

زنانی که بی‌شوی و بی‌پوشش‌اند

Ки корӣ ндонанд ва бекӯшиш анд

که کاری ندانند و بی‌کوشش‌اند

Баришон бубахш ин ҳамаи хоста

بریشان ببخش این همه خواسته

Барафрӯз ҷону равони коста

برافروز جان و روان کاسته

Ту бо онк рафтӣ сӯии ганҷи бод

تو با آنک رفتی سوی گنج باد

Ҳама доду парҳезгоряти бод

همه داد و پرهیزگاریت باد

Ниҳон карда динори Фршидўрд

نهان کرده دینار فرشیدورد

Бадви мони ҳаме то намонад ба дард

بدو مان همی تا نماند به درد

Мар ӯро чаҳ динору гавҳар чаҳ хок

مر او را چه دینار و گوهر چه خاک

Чу боист кардани ҳаме дар муғок

چو بایست کردن همی در مغاک

Сипеҳри гроиндаҳи ёри ту бод

سپهر گراینده یار تو باد

Ҳамон доду парҳези кори ту бод

همان داد و پرهیز کار تو باد

Ниҳоданд бар нома бар меҳри шоҳ

نهادند بر نامه‌بر مهر شاه

Фиристод баргашт ва омад ба роҳ

فرستاده برگشت و آمد به راه