Бифармуд то тахти шоҳаншаҳӣ
بفرمود تا تخت شاهنشهی
Ба боғи баҳори андари оради раҳе
به باغ بهار اندر آرد رهی
Ба фармони ббрднди пирӯзаи тахт
به فرمان ببردند پیروزه تخت
Ниҳоданд зери голфашони дарахт
نهادند زیر گلفشان درخت
Майу ҷоми бурданду ромишгарон
می و جام بردند و رامشگران
Ба полези рафтанд бо меҳтарон
به پالیز رفتند با مهتران
Чунин гуфт бо рои зани шаҳриёр
چنین گفت با رایزن شهریار
Ки хуррам ба мардум буд рӯзгор
که خرم به مردم بود روزگار
Ба дахмаи даруни бас ки тнҳошўим
به دخمه درون بس که تنها شویم
Агар чанд бо брз ва боло шавем
اگرچند با برز و بالا شویم
Ҳамаи бистаради марги девонҳо
همه بسترد مرگ دیوانها
Ба пой оварад кох ва айвонҳо
به پای آورد کاخ و ایوانها
зи шоҳу зи дарвеш ҳар кӯ бамурд
ز شاه و ز درویش هر کو بمرد
Абои хештани номи некии бабрад
ابا خویشتن نام نیکی ببرد
зи гетии ситоиш ба мобр бас аст
ز گیتی ستایش به ما بر بس است
Ки ганҷи дирами баҳри дигар кас аст
که گنج درم بهر دیگر کس است
Беозорӣу ростӣ боядат
بیآزاری و راستی بایدت
Чу хоҳӣ ки ин хӯрдаи нгзоидт
چو خواهی که این خورده نگزایدت
Кунун сол ман рафт бар сӣ ва ҳашт
کنون سال من رفت بر سی و هشت
Басии рӯз бар шодмонии гузашт
بسی روز بر شادمانی گذشت
Чу соли ҷавон бар кашад бар чиҳил
چو سال جوان بر کشد بر چهل
Ғами рӯзи марги андроид ба дил
غم روز مرگ اندر آید به دل
Чу як мӯӣ гардад ба сар бар сипед
چو یک موی گردد به سر بر سپید
Бибояд гусастани зи шодии умед
بباید گسستن ز شادی امید
Чу кофур шуд машки маъюби гашт
چو کافور شد مشک معیوب گشت
Ба кофур бар тоҷи нохуби гашт
به کافور بر تاج ناخوب گشت
Ҳамеи базм ва бозӣ кунам то ду сол
همی بزم و بازی کنم تا دو سال
Чу лухтии шикаст андар ояд ба ёл
چو لختی شکست اندر آید به یال
Шавам пеш яздон бапушам пилос
شوم پیش یزدان بپوشم پلاس
Набошам зи гуфтор ӯ носипос
نباشم ز گفتار او ناسپاس
Ба шодии басии рӯзи бгзоштм
به شادی بسی روز بگذاشتم
зи бодӣ ки бади баҳраи бардоштам
ز بادی که بد بهره برداشتم
Кунун бар гулу нору себ ва баӣ
کنون بر گل و نار و سیب و بهی
з май ҷом заррин надорам тиҳӣ
ز می جام زرین ندارم تهی
Чу байнами рухи себи биҷодаҳи ранг
چو بینم رخ سیب بیجاده رنگ
Шавад осмони ҳамчуи пушти паланг
شود آسمان همچو پشت پلنگ
Барӯманду бўёи баҳорӣ буд
برومند و بویا بهاری بود
Май сурх чун ғмгсорӣ буд
می سرخ چون غمگساری بود
Ҳаво рост гардад на гарм ва на сард
هوا راست گردد نه گرم و نه سرد
Замини сабза ва обҳо ложвард
زمین سبزه و آبها لاژورد
Чу бо меҳргонӣ бапушем хаз
چو با مهرگانی بپوشیم خز
Ба нахчир бояд шудани сӯии ҷуз
به نخچیر باید شدن سوی جز
Бидон дашти нахчир корӣ кунем
بدان دشت نخچیر کاری کنیم
Ки андари ҷаҳон ёдгорӣ кунем
که اندر جهان یادگاری کنیم
Кунун гардан гӯр гардад сбтр
کنون گردن گور گردد ستبر
Дили шер нар гираду ранги бабр
دل شیر نر گیرد و رنگ ببر
Сагу юз бо чрғу шоҳину боз
سگ و یوز با چرغ و شاهین و باز
Набояд кашӣдан ба роҳи дароз
نباید کشیدن به راه دراز
Ки он ҷой гурзасту тиру камон
که آن جای گرزست و تیر و کمان
Набошем бе тохтан як замон
نباشیم بیتاختن یک زمان
Биёбон ки ман дидаам зери ҷуз
بیابان که من دیدهام زیر جز
Шуда чун бен найзаи болои газ
شده چون بن نیزه بالای گز
Барон ҷойгаҳ низ ёбем шер
بران جایگه نیز یابیم شیر
Шикорӣ буд гар бимонем дайр
شکاری بود گر بمانیم دیر
Ҳаме буд то абри шаҳриварӣ
همی بود تا ابر شهریوری
Баромад ҷаҳон шуд пар аз лашкарӣ
برآمد جهان شد پر از لشکری
з ҳар гӯшае лашкарии ҷангҷӯӣ
ز هر گوشهای لشکری جنگجوی
Сӯии шоҳ Эрон ниҳоданд рӯй
سوی شاه ایران نهادند روی
Азишон гузин кард гарданкашон
ازیشان گزین کرد گردنکشان
Касе кӯи з нахчир дорад нишон
کسی کو ز نخچیر دارد نشان
Биоварад лашкар ба дашти шикор
بیاورد لشکر به دشت شکار
Саворони шамшери зани даҳ ҳазор
سواران شمشیر زن ده هزار
Ббрднди харгоҳу пардаи сарой
ببردند خرگاه و پردهسرای
Ҳамон хаймау охиру чорпоӣ
همان خیمه و آخر و چارپای
Ҳамаи зердастон ба пеши сипоҳ
همه زیردستان به پیش سپاه
Бирафтанд ҳарҷоӣ канданд чоҳ
برفتند هرجای کندند چاه
Бидон то ниҳанд аз бар чоҳи чарх
بدان تا نهند از بر چاه چرخ
Кунанд аз бар чархи чинии стрх
کنند از بر چرخ چینی سطرخ
Пас лашкари андари ҳамеи тохти шоҳ
پس لشکر اندر همی تاخت شاه
Худу вижагон то ба нахчиргоҳ
خود و ویژگان تا به نخچیرگاه
Биёбони саросари пар аз гӯр дид
بیابان سراسر پر از گور دید
Ҳамаи беша аз шер пуршӯр дид
همه بیشه از شیر پرشور دید
Чунин гуфт коинҷо шикор манаст
چنین گفت کهاینجا شکار منست
Ки аз шер бар хок чандин танаст
که از شیر بر خاک چندین تنست
Бхспиди шодони дилу тани дуруст
بخسپید شاداندل و تندرست
Ки фардо бибояд марои шери ҷуст
که فردا بباید مرا شیر جست
Кунун мигсорим то чоки рӯз
کنون می گساریم تا چاک روز
Чу рахшон шавад ҳўр гетӣ фурӯз
چو رخشان شود هور گیتی فروز
Нахустин ба шамшери шери аФгним
نخستین به شمشیر شیر افگنیم
Ҳамон аждаҳои далери аФгним
همان اژدهای دلیر افگنیم
Чу ин беша аз шер гардад тиҳӣ
چو این بیشه از شیر گردد تهی
Хаданги маро гӯр гардад раҳе
خدنگ مرا گور گردد رهی
Ббўди он шабу бомдоди пагоҳ
ببود آن شب و بامداد پگاه
Сӯии бешаи рафтанди шоҳу сипоҳ
سوی بیشه رفتند شاه و سپاه
Ҳам ангоҳ берун хиромед шер
همانگاه بیرون خرامید شیر
Диловар шудаи хӯрда аз гӯри сайр
دلاور شده خورده از گور سیر
Ба ёрон чунин гуфт баҳроми гирд
به یاران چنین گفت بهرام گرد
Ки тир ва камон дораму дасти барад
که تیر و کمان دارم و دست برد
Валикин ба шамшери ёзм ба шер
ولیکن به شمشیر یازم به شیر
Бидон то нахонд марои нодалер
بدان تا نخواند مرا نادلیر
Бапушед тар карда пашмин қабоӣ
بپوشید تر کرده پشمین قبای
Ба аспи набард андар оварад пой
به اسپ نبرد اندر آورد پای
Чу шер аждаҳо дид бар пой хост
چو شیر اژدها دید بر پای خاست
зи болои ду даст андар оварад рост
ز بالا دو دست اندر آورد راست
Ҳаме хост зад бар сари аспи ӯй
همی خواست زد بر سر اسپ اوی
Бузади пошнаи марди нахчири ҷӯй
بزد پاشنه مرد نخچیر جوی
Бузад бар сари шери шамшери тез
بزد بر سر شیر شمشیر تیز
Сабки ҷуфт ӯ ҷусти роҳи гурез
سبک جفت او جست راه گریز
зи сар то намебидӯнием кард
ز سر تا میانش به دو نیم کرد
Дил нараҳ шерони пар аз бим кард
دل نره شیران پر از بیم کرد
Биёмад дигар шери ғурони далер
بیامد دگر شیر غران دلیر
Ҳамеи ҷуфт ӯ бачаи пурвирди зер
همی جفت او بچه پرورد زیر
Бузади ханҷарии тез бар гарданаш
بزد خنجری تیز بر گردنش
Сари шери нар канда шуд аз таниш
سر شیر نر کنده شد از تنش
Яке гуфт к-эии шоҳи хуршеди чеҳр
یکی گفت کهای شاه خورشید چهر
Надории ҳаме бар тани хеши меҳр
نداری همی بر تن خویش مهر
Ҳама беша шеранд бо бачагон
همه بیشه شیرند با بچگان
Ҳамаи бачагони шери модари макон
همه بچگان شیر مادر مکان
Кунун бояд ожир бӯдани далер
کنون باید آژیر بودن دلیر
Ки дар меҳргон бача дорад ба зер
که در مهرگان بچه دارد به زیر
Се фарсанги болои ин беша аст
سه فرسنگ بالای این بیشه است
Ба як сол агар ширгирӣ ба даст
به یک سال اگر شیرگیری به دست
Ҷаҳон ҳам нагардад зи шерони тиҳӣ
جهان هم نگردد ز شیران تهی
Ту чандин чаро ранҷ бар тан наҳй
تو چندین چرا رنج بر تن نهی
Чу бинишаст бар тахти шоҳ аз нахуст
چو بنشست بر تخت شاه از نخست
Ба паймони ҷуз аз чанг шерон наҷуст
به پیمان جز از چنگ شیران نجست
Кунун шаҳриёрӣ ба Эрон турост
کنون شهریاری به ایران تراست
Ба гӯр омадӣ ҷанг шерон чарост
به گور آمدی جنگ شیران چراست
Бадв гуфт шоҳ эй хирадманди пер
بدو گفت شاه ای خردمند پیر
Ба шабгири фардои ману гӯру тир
به شبگیر فردا من و گور و تیر
Саворони гарданкаши андари замон
سواران گردنکش اندر زمان
Накарданд номӣ ба тиру камон
نکردند نامی به تیر و کمان
Агар дод мардӣ бихоҳйм дод
اگر داد مردی بخواهیم داد
Ба гўпол ва шамшер гирем ёд
به گوپال و شمشیر گیریم یاد
Бадв гуфт мӯбад ки марди савор
بدو گفت موبد که مرد سوار
Набинад чу ту гирд дар корзор
نبیند چو تو گرد در کارزار
Ки чашми бад аз фари ту даври бод
که چشم بد از فر تو دور باد
Нишаст ту дар гулшану сури бод
نشست تو در گلشن و سور باد
Ба парда сарой омад аз бешаи шоҳ
به پردهسرای آمد از بیشه شاه
Абои мӯбаду паҳлавони сипоҳ
ابا موبد و پهلوان سپاه
Ҳаме хонд лашкар бирав офарин
همی خواند لشکر برو آفرین
Ки бе ту мабодои кулоҳу нигин
که بیتو مبادا کلاه و نگین
Ба харгоҳ шуд чун сипаҳи бозгашт
به خرگاه شد چون سپه بازگشت
з доданаши гетии пуровози гашт
ز دادنش گیتی پرآواز گشت
Яке донишии марзбони пеши кор
یکی دانشی مرزبان پیشکار
Ба харгоҳи нав бар парогандаи хор
به خرگاه نو بر پراگنده خار
Ниҳоданд кофуру машку гулоб
نهادند کافور و مشک و گلاب
Бгстрди машк аз бар ҷои хоб
بگسترد مشک از بر جای خواب
Ҳамаи хайма ҳо хон заррини ниҳод
همه خیمهها خوان زرین نهاد
Бирав косаи ороиши чини ниҳод
برو کاسه آرایش چین نهاد
Биёрост солор хон аз барра
بیاراست سالار خوان از بره
Ҳамаи хӯрданӣҳо ки бади яксара
همه خوردنیها که بد یکسره
Чу нон хӯрда шуд шоҳи баҳроми гӯр
چو نان خورده شد شاه بهرام گور
Бифармуд ҷомии бузург аз булӯр
بفرمود جامی بزرگ از بلور
Ки оради парӣ чеҳра мегусор
که آرد پریچهرهٔ میْ گسار
Наад бар кафи додгари шаҳриёр
نهد بر کف دادگر شهریار
Чунин гуфт кони шаҳриёри Ардашер
چنین گفت کهآن شهریار اردشیر
Ки бурно шуд аз бахт ӯ марди пер
که برنا شد از بخت او مرد پیر
Сари моя ӯ буд мо кеҳтарем
سر مایه او بود ما کهتریم
Агар кеҳтариро худ андар хӯрем
اگر کهتری را خود اندر خوریم
Ба разм ва ба базм ва ба рой ва ба хон
به رزم و به بزم و به رای و به خوان
Ҷуз ӯро ҷаҳондор гетӣ махон
جز او را جهاندار گیتی مخوان
Бдонгаҳ ки Искандар омад зи рӯм
بدانگه که اسکندر آمد ز روم
Ба Эрон ва вайрон шуд ин марзу бум
به ایران و ویران شد این مرز و بوم
Куҷои ноҷавонмард буду дурушт
کجا ناجوانمرد بود و درشت
Чу сӣ ва шаш аз шаҳриёрон бикушт
چو سی و شش از شهریاران بکشت
Лаби хусравони пари з нафрин ӯст
لب خسروان پر ز نفرین اوست
Ҳама рӯй гетии пар аз кин ӯст
همه روی گیتی پر از کین اوست
Куҷо бар Фаридун кунанд офарин
کجا بر فریدون کنند آفرین
Брўисти нафрини зи ҷӯёии кин
بر اویست نفرین ز جویای کین
Мабодои ҷуз аз некуӣ дар ҷаҳон
مبادا جز از نیکویی در جهان
зи ман дар миён киону маон
ز من در میان کهان و مهان
Биёред гуфтои мунодӣгарӣ
بیارید گفتا مُنادیگری
Хуши овоз ва аз номдорони сиррӣ
خوش آواز و از نامداران سری
Ки гардад саросар ба гирди сипоҳ
که گردد سراسر به گرد سپاه
Ҳамеи брхрўшд ба бероҳу роҳ
همی برخروشد به بیراه و راه
Бигӯед ки бар кӯй бар шаҳри ҷуз
بگوید که بر کوی بر شهر جَز
Гар аз гавҳару зару дебо ва хаз
گر از گوهر و زر و دیبا و خز
Чунин то ба хошоки ночизи паст
چنین تا به خاشاک ناچیز پست
Бёзд касе носазовори даст
بیازد کسی ناسزاوار دست
Бар аспаши нишонами з пас карда рӯй
بر اسپش نشانم ز پس کرده روی
з эдар кашон бо ду прхошҷўӣ
ز ایدر کشان با دو پرخاشجوی
Ду поиш бабанданд дар зери асп
دو پایش ببندند در زیر اسپ
Фрстмш то хони озргшсп
فرستمش تا خان آذرگشسپ
Ниёйиш кунад пеши оташ ба хок
نیایش کند پیش آتش به خاک
Парастиш кунад пеши яздони пок
پرستش کند پیش یزدان پاک
Бидон каси даҳуми чиз ӯро ки чиз
بدان کس دهم چیز او را که چیز
Азуи бастаду ранҷ ӯ дид низ
ازو بستد و رنج او دید نیز
Вагар асп дар кишт зорӣ кунад
وگر اسپ در کشتزاری کند
Вари оҳанг бар мива дорӣ кунад
ور آهنگ بر میوهداری کند
зи зиндони наёбад ба солии раҳо
ز زندان نیابد به سالی رها
Савори сарафрозгар бе баҳо
سوار سرافراز گر بیبها
Ҳамон ранҷи мо бас гузидаст баҳр
همان رنج ما بس گزیدهست بهر
Биёем ва озурда гирданд шаҳр
بیاییم و آزرده گردند شهر
Бирафтанд бозоргонони шаҳр
برفتند بازارگانان شهر
зи ҷузу зи брқўаҳи мардуми ду баҳр
ز جزّ و ز برقوه مردم دو بهر
Биёбон чу бозор чин шуд зи бор
بیابان چو بازار چین شد ز بار
Барон сӯ ки бади лашкари шаҳриёр
بر آنسو که بد لشکر شهریار