Чунин посух оварадаш Исфандиёр

چنین پاسخ آوردش اسفندیار

Ки гуфтор бешӣ наёяд ба кор

که گفتار بیشی نیاید به کار

Шиками гуруснаи рӯзи нимӣ гузашт

شکم گرسنه روز نیمی گذشت

зи гуфтори пайкор бисёр гашт

ز گفتار پیکار بسیار گشت

Биёред чизе ки доред хон

بیارید چیزی که دارید خوان

Касеро ки бисёр гуяд махон

کسی را که بسیار گوید مخوان

Чу биниҳод рустам ба хӯрдан гирифт

چو بنهاد رستم به خوردن گرفت

Бимонад андари он хӯрдани андари шигифт

بماند اندر آن خوردن اندر شگفت

Яли Исфандиёру гӯони яксара

یل اسفندیار و گوان یکسره

з ҳар сӯ ниҳоданд пешаши барра

ز هر سو نهادند پیشش بره

Бифармуд меҳтар ки ҷом оваред

بفرمود مهتر که جام آورید

Ба ҷой май пухта хом оваред

به جای می پخته خام آورید

Бубинем то рустам акнӯн з май

ببینیم تا رستم اکنون ز می

Чаҳ гуяд чаҳ оради зи коўс кӣ

چه گوید چه آرد ز کاوس کی

Биоварад як ҷом ме мегусор

بیاورد یک جام می میگسار

Ки киштии бкрдии брўбри гузор

که کشتی بکردی بروبر گذار

Ба ёди шаҳаншоҳ рустам бихӯрад

به یاد شهنشاه رستم بخورد

Баровард азон чашмаи зарди гирд

برآورد ازان چشمهٔ زرد گرد

Ҳамон ҷомро кӯдак мегусор

همان جام را کودک میگسار

Биоварад пари бодаи шоҳвор

بیاورد پر بادهٔ شاهوار

Чунин гуфт пас бо пшўтн ба роз

چنین گفت پس با پشوتن به راز

Ки бар менаёяд ба обати ниёз

که بر می نیاید به آبت نیاز

Чаро об бар ҷом май бФгнӣ

چرا آب بر جام می بفگنی

Ки тезӣ набед куҳан башиканӣ

که تیزی نبید کهن بشکنی

Пшўтн чунин гуфт бо мегусор

پشوتن چنین گفت با میگسار

Ки бе оби ҷомӣ меаФгн биор

که بی‌آب جامی می افگن بیار

намеовараду ромишгаронро бихонад

می آورد و رامشگران را بخواند

зи рустами ҳаме дар шигифтӣ бимонад

ز رستم همی در شگفتی بماند

Чу ҳангома рафтан омад фароз

چو هنگامهٔ رفتن آمد فراز

з мелаъл шуд рустами сарфароз

ز می لعل شد رستم سرفراز

Чунин гуфт бо ӯ яли Исфандиёр

چنین گفت با او یل اسفندیار

Ки шодони бадӣ то буд рӯзгор

که شادان بدی تا بود روزگار

Май ва ҳарч хӯрдӣ турои нӯши бод

می و هرچ خوردی ترا نوش باد

Равони диловари пар аз туаш бод

روان دلاور پر از توش باد

Бадв гуфт рустам ки эй номдор

بدو گفت رستم که ای نامدار

Ҳамеша хиради бодати омӯзгор

همیشه خرد بادت آموزگار

Ҳарон май ки бо ту хӯрам нӯши гашт

هران می که با تو خورم نوش گشت

Равони хирадмандро туаш гашт

روان خردمند را توش گشت

Гар ин кӣна аз мағз берун кунӣ

گر این کینه از مغز بیرون کنی

Бузургӣу дониш броФзўн кунӣ

بزرگی و دانش برافزون کنی

зи дашти андроиии сӯии хони ман

ز دشت اندرآیی سوی خان من

Буии шоди як чанд меҳмони ман

بوی شاد یک چند مهمان من

Сухан ҳарч гуфтам биҷой оварам

سخن هرچ گفتم بجای آورم

Хиради пеши ту раҳнамоӣ оварам

خرد پیش تو رهنمای آورم

Биёсоӣ чанде ва бо бад макуш

بیاسای چندی و با بد مکوش

Сӯии мардумии ёзу бозори ҳуш

سوی مردمی یاز و بازآر هوش

Чунин гуфт бо ӯ яли Исфандиёр

چنین گفت با او یل اسفندیار

Ки тухмӣ ки ҳаргиз наравед макор

که تخمی که هرگز نروید مکار

Ту фардо бибинӣ зи мардони ҳунар

تو فردا ببینی ز مردان هنر

Чу ман тохтанро бабандам камар

چو من تاختن را ببندم کمر

Тани хешро низ мстои ҳеҷ

تن خویش را نیز مستای هیچ

Ба айвони шӯу кори фардои бсич

به ایوان شو و کار فردا بسیچ

Бибинӣ ки ман дар сафи корзор

ببینی که من در صف کارزار

Чунонам чу бо бода ва мегусор

چنانم چو با باده و میگسار

Чу аз шаҳри зоўл ба Эрон шавам

چو از شهر زاول به ایران شوم

Ба наздики шоҳ ва далерон шавам

به نزدیک شاه و دلیران شوم

Ҳунар беш бинии зи гуфтори ман

هنر بیش بینی ز گفتار من

Мҷўии андарин кори тимори ман

مجوی اندرین کار تیمار من

Дили рустам аз ғам пурандеша шуд

دل رستم از غم پراندیشه شد

Ҷаҳони пеш ӯ чун яке беша шуд

جهان پیش او چون یکی بیشه شد

Кигар ман даҳуми дасти банди варо

که گر من دهم دست بند ورا

Вагар сари фарозами газанди варо

وگر سر فرازم گزند ورا

Ду кораст ҳар ду ба нафрину бад

دو کارست هر دو به نفرین و بد

Гзоиндаҳи расмии нави ойину бад

گزاینده رسمی نو آیین و بد

Ҳам аз банд ӯ бад шавад номи ман

هم از بند او بد شود نام من

Бад ояд зи Гуштоспи анҷоми ман

بد آید ز گشتاسپ انجام من

Ба гирди ҷаҳон ҳрк ронад сухан

به گرد جهان هرک راند سخن

Нкўҳидн ман нагардад куҳан

نکوهیدن من نگردد کهن

Ки рустами зи даст ҷавонӣ бахаст

که رستم ز دست جوانی بخست

Ба зоўл шуду даст ӯро бибаст

به زاول شد و دست او را ببست

Ҳамон ном ман бозгардад ба нанг

همان نام من بازگردد به ننگ

Намонад зи ман дар ҷаҳони буиу ранг

نماند ز من در جهان بوی و رنگ

Вагар кушта ояд ба дашти набард

وگر کشته آید به دشت نبرد

Шавад назд шоҳони маро рӯй зард

شود نزد شاهان مرا روی زرد

Ки ӯ шаҳриёрии ҷавонро бикушт

که او شهریاری جوان را بکشت

Бидон кӯ сухан гуфт бо ӯ дурушт

بدان کو سخن گفت با او درشت

Барин бар пас аз марги нафрин буд

برین بر پس از مرگ نفرین بود

Ҳамон номи ман низ бедайн буд

همان نام من نیز بی‌دین بود

Вагар ман шавам кушта бар дасти ӯй

وگر من شوم کشته بر دست اوی

Намонад ба зоўлстони рангу буи

نماند به زاولستان رنگ و بوی

Шикаста шавад номи дастони сом

شکسته شود نام دستان سام

з зобул нагирад касе низ ном

ز زابل نگیرد کسی نیز نام

Валикини ҳамеи хуби гуфтори ман

ولیکن همی خوب گفتار من

Азин пас бигӯянд бар анҷуман

ازین پس بگویند بر انجمن

Чунин гуфт пас бо сарафрози мард

چنین گفت پس با سرافراز مرد

Ки андеша рӯй маро зард кард

که اندیشه روی مرا زرد کرد

Ки чандин бигӯе ту аз кори банд

که چندین بگویی تو از کار بند

Марои банду рой ту ояд газанд

مرا بند و رای تو آید گزند

Магари космонӣ сухан дигараст

مگر کاسمانی سخن دیگرست

Ки чархи равон аз гумон бартараст

که چرخ روان از گمان برترست

Ҳамаи панди девони пазирии ҳаме

همه پند دیوان پذیری همی

зи дониш сухан брнагирӣ ҳаме

ز دانش سخن برنگیری همی

Турои соли брномд аз рӯзгор

ترا سال برنامد از روزگار

Ндонӣ фиреби бади шаҳриёр

ندانی فریب بد شهریار

Ту иктодлӣу надидаи ҷаҳон

تو یکتادلی و ندیده‌جهان

Ҷҳонбон ба марг ту кӯшад ниҳон

جهانبان به مرگ تو کوشد نهان

Гар аидўнки Гуштосп аз рӯй бахт

گر ایدونک گشتاسپ از روی بخت

Наёбади ҳамеи сирӣ аз тоҷу тахт

نیابد همی سیری از تاج و تخت

Ба гирди ҷаҳон бар дуанд туро

به گرد جهان بر دواند ترا

Баҳр схтӣӣ парваранд туро

بهر سختئی پروراند ترا

Ба рӯй замин яксар андеша кард

به روی زمین یکسر اندیشه کرد

Хирад чун табари ҳуш чун теша кард

خرد چون تبر هوش چون تیشه کرد

Ки то кист андари ҷаҳони номдор

که تا کیست اندر جهان نامدار

Куҷо сар напечанд аз корзор

کجا سر نپیچاند از کارزار

Казон номвар бар ту ояд газанд

کزان نامور بر تو آید گزند

Бимонад бадви тоҷу тахти баланд

بماند بدو تاج و تخت بلند

Ки шояд ки бар тоҷ нафрин кунем

که شاید که بر تاج نفرین کنیم

Вазин достони хок болин кунем

وزین داستان خاک بالین کنیم

Ҳамеи ҷони ман дар накӯҳиш кунӣ

همی جان من در نکوهش کنی

Чаро дил на андар пажӯҳиш кунӣ

چرا دل نه اندر پژوهش کنی

Ба тани ранҷи кории ту бар дасти хеш

به تن رنج کاری تو بر دست خویش

Ҷуз аз бадгумонӣ наёядат пеш

جز از بدگمانی نیایدت پیش

Макун шаҳрёро ҷавонӣ макун

مکن شهریارا جوانی مکن

Чунин бар бало Комронӣ макун

چنین بر بلا کامرانی مکن

Дил мо макун шаҳрёрои нижанд

دل ما مکن شهریارا نژند

Мёўр ба ҷони худ ва ман газанд

میاور به جان خود و من گزند

зи яздон ва аз рӯй ман шарми дор

ز یزدان و از روی من شرم‌دار

Махӯр бар тани хештан зинҳор

مخور بر تن خویشتن زینهار

Туро бенёзист аз ҷанги ман

ترا بی‌نیازیست از جنگ من

Вазин кӯшиш ва кардани оҳанги ман

وزین کوشش و کردن آهنگ من

Замонаи ҳамеи тохтат бо сипоҳ

زمانه همی تاختت با سپاه

Ки бар дасти ман гашти хоҳии табоҳ

که بر دست من گشت خواهی تباه

Бимонад ба гетии зи ман номи бад

بماند به گیتی ز من نام بد

Ба Гуштоспи бодои саранҷоми бад

به گشتاسپ بادا سرانجام بد

Чу бишунид гарданкаши Исфандиёр

چو بشنید گردنکش اسفندیار

Бадв гуфт к-эии рустами номдор

بدو گفت کای رستم نامدار

Ба донои пешии нигар то чаҳ гуфт

به دانای پیشی نگر تا چه گفت

Бдонгаҳ ки ҷон бо хирад кард ҷуфт

بدانگه که جان با خرد کرد جفت

Ки пери фарибандаи коно буд

که پیر فریبنده کانا بود

Вагар чанд пирӯзу доно буд

وگر چند پیروز و دانا بود

Ту чандини ҳаме бар ман афсун кунӣ

تو چندین همی بر من افسون کنی

Ки то чанбар аз ёл берун кунӣ

که تا چنبر از یال بیرون کنی

Ту хоҳӣ ки ҳаркас ки ин башнавад

تو خواهی که هرکس که این بشنود

Бад-ӣни хуби гуфтори ту бгрўд

بدین خوب گفتار تو بگرود

Маро пок хонанд нопоки рой

مرا پاک خوانند ناپاک رای

Турои марди ҳушёр некӣ физой

ترا مرد هشیار نیکی‌فزای

Бигӯянд кӯ бо хирому навид

بگویند کو با خرام و نوید

Биёмад варо кард чанде умед

بیامد ورا کرد چندی امید

Сипаҳбади зи гуфтор ӯ сар битофт

سپهبد ز گفتار او سر بتافت

Азон пас ки ҷузи ҷанг корӣ наёфт

ازان پس که جز جنگ کاری نیافت

Ҳамеи хоҳиш ӯ ҳама хор дошт

همی خواهش او همه خوار داشت

Забонии пар аз талх гуфтор дошт

زبانی پر از تلخ گفتار داشت

Бадоне ки ман сари зи фармони шоҳ

بدانی که من سر ز فرمان شاه

Нтобам на аз баҳри тахту кулоҳ

نتابم نه از بهر تخت و کلاه

Бадв ёбам андари ҷаҳони хубу зишт

بدو یابم اندر جهان خوب و زشت

Бадавӣаст дӯзахи бадви ҳам биҳишт

بدویست دوزخ بدو هم بهشت

Туро ҳарч хӯрдӣ физояндаи бод

ترا هرچ خوردی فزاینده باد

Бдондишгонро гзоиндаҳи бод

بداندیشگان را گزاینده باد

Ту акнӯн ба хӯбӣ ба айвони бпўӣ

تو اکنون به خوبی به ایوان بپوی

Сухан ҳарч дидӣ ба дастон бигӯӣ

سخن هرچ دیدی به دستان بگوی

Силеҳати ҳамаи ҷангро соз кун

سلیحت همه جنگ را ساز کن

Азин пас мпимоӣ бо ман сухан

ازین پس مپیمای با من سخن

Пагоҳи ой дар ҷанги ман чораи соз

پگاه آی در جنگ من چاره‌ساز

Макун зин сипас кор бар худ дароз

مکن زین سپس کار بر خود دراز

Ту фардо бибинӣ ба овардгоҳ

تو فردا ببینی به آوردگاه

Ки гетӣ шавад пеши чашмати сиёҳ

که گیتی شود پیش چشمت سیاه

Бадоне ки пайкори мардони мард

بدانی که پیکار مردان مرد

Чигуна буд рӯзи ҷангу набард

چگونه بود روز جنگ و نبرد

Бадв гуфт рустам ки эй ширхўӣ

بدو گفت رستم که ای شیرخوی

Турогар чунин омадаст орзӯӣ

ترا گر چنین آمدست آرزوی

Туро бар таги Рахш меҳмон кунам

ترا بر تگ رخش مهمان کنم

Саратро ба гўпол дармон кунам

سرت را به گوپال درمان کنم

Ту дар паҳлавии хеши бишнида Эй

تو در پهلوی خویش بشنیده‌ای

Ба гуфтори эшон бгрўидаҳ Эй

به گفتار ایشان بگرویده‌ای

Ки теғи далерон бар Исфандиёр

که تیغ دلیران بر اسفندیار

Ба овардга бар , наёяд ба кор

به آوردگه بر، نیاید به کار

Бибинӣ ту фардои синони маро

ببینی تو فردا سنان مرا

Ҳамон гирд карда Аннани маро

همان گرد کرده عنان مرا

Ки то низ бо номдорони мард

که سازیم با نامداران مرد

Ба хуӣ ба овардга бар , набард

به خوبی به آوردگه بر، نبرد

Лаби марди бурнои пар аз ханда шуд

لب مرد برنا پر از خنده شد

Ҳамеи гавҳари он хандаро банда шуд

همی گوهر آن خنده را بنده شد

Ба рустам чунин гуфт к-эии номҷўӣ

به رستم چنین گفت کای نامجوی

Чаро тези гаштӣ бад-ӣн гуфту гӯй

چرا تیز گشتی بدین گفت و گوی

Чу фардо биёбӣ ба дашти набард

چو فردا بیایی به دشت نبرد

Бибинӣ ту оварад мардони мард

ببینی تو آورد مردان مرد

На ман кӯҳаму зерами аспии чўкўаҳ

نه من کوهم و زیرم اسپی چوکوه

Ягонаи яке мардумам чун гуруҳ

یگانه یکی مردمم چون گروه

Гар аз гурзи ман бод ёбад сарат

گر از گرز من باد یابد سرت

Бгрид ба дарди ҷигари модарат

بگرید به درد جگر مادرت

Вагар куштаи ое ба овардгоҳ

وگر کشته آیی به آوردگاه

Ббндмт бар зин барам назд шоҳ

ببندمت بر زین برم نزد شاه

Бидон то дигар банда бо шаҳриёр

بدان تا دگر بنده با شهریار

Наҷуед ба овардгаи корзор

نجوید به آوردگه کارزار