з булбул шунидам яке достон

ز بلبل شنیدم یکی داستان

Ки бархонад аз гуфта бостон

که برخواند از گفتهٔ باستان

Ки чун маст боз омад Исфандиёр

که چون مست باز آمد اسفندیار

Дижам гашта аз хонаи шаҳриёр

دژم گشته از خانهٔ شهریار

Катоюни қайсар ки бади модараш

کتایون قیصر که بد مادرش

Гирифтаи шабу рӯзи андари буриш

گرفته شب و روز اندر برش

Чу аз хоб бедор шуд тираи шаб

چو از خواب بیدار شد تیره شب

Яке ҷом май хост ва бикшод лаб

یکی جام می خواست و بگشاد لب

Чунин гуфт бо модари Исфандиёр

چنین گفت با مادر اسفندیار

Ки бо ман ҳаме бад кунад шаҳриёр

که با من همی بد کند شهریار

Маро гуфт чун кини лҳроспи шоҳ

مرا گفت چون کین لهراسپ شاه

Бихоҳӣ ба мардии зи арҷоспи шоҳ

بخواهی به مردی ز ارجاسپ شاه

Ҳамон хоҳаронро биорӣ зи банд

همان خواهران را بیاری ز بند

Кунӣ номи моро ба гетии баланд

کنی نام ما را به گیتی بلند

Ҷаҳон аз бидон пок беху кунӣ

جهان از بدان پاک بی‌خو کنی

Бакӯшӣу ороишӣ нав кунӣ

بکوشی و آرایشی نو کنی

Ҳамаи подшоҳӣ ва лашкар турост

همه پادشاهی و لشکر تراست

Ҳамон ганҷ бо тахт ва афсар турост

همان گنج با تخت و افسر تراست

Кунун чун براردи сипеҳри офтоб

کنون چون برآرد سپهر آفتاب

Сари шоҳ бедор гардад зи хоб

سر شاه بیدار گردد ز خواب

Бигӯям падарро суханҳо ки гуфт

بگویم پدر را سخنها که گفت

Надорад зи ман ростӣҳо наҳуфт

ندارد ز من راستیها نهفت

Вагар ҳеҷ тоби андари орад ба чеҳр

وگر هیچ تاب اندر آرد به چهر

Ба яздон ки бар пой дорад сипеҳр

به یزدان که بر پای دارد سپهر

Ки беком ӯ тоҷ бар сари нуҳум

که بی‌کام او تاج بر سر نهم

Ҳамаи кишвари эрониёнро даҳум

همه کشور ایرانیان را دهم

Турои бонӯии шаҳр Эрон кунам

ترا بانوی شهر ایران کنم

Ба зӯр ва ба дили ҷанг шерон кунам

به زور و به دل جنگ شیران کنم

Ғамӣ шуд зи гуфтор ӯ модараш

غمی شد ز گفتار او مادرش

Ҳамаи парниён хор шуд бар буриш

همه پرنیان خار شد بر برش

Бидонаст кони тоҷу тахту кулоҳ

بدانست کان تاج و تخت و کلاه

Набахшад варои номбурдори шоҳ

نبخشد ورا نامبردار شاه

Бадв гуфт к-эии ранҷи дидаи писар

بدو گفت کای رنج دیده پسر

зи гетӣ чаҳ ҷӯяд дили тоҷўр

ز گیتی چه جوید دل تاجور

Магари ганҷу фармону ройу сипоҳ

مگر گنج و فرمان و رای و سپاه

Ту дории барин бар фузӯнӣ махоҳ

تو داری برین بر فزونی مخواه

Яке тоҷ дорад падар бар писар

یکی تاج دارد پدر بر پسر

Ту дорӣ дигар лашкару бум ва бар

تو داری دگر لشکر و بوم و بر

Чу ӯ бугзарад тоҷ ва тахташ турост

چو او بگذرد تاج و تختش تراست

Бузургӣу шоҳӣ ва бахташ турост

بزرگی و شاهی و بختش تراست

Чаҳ некӯтар аз нараҳ шери жён

چه نیکوتر از نره شیر ژیان

Ба пеши падар бар камар бар миён

به پیش پدر بر کمر بر میان

Чунин гуфт бо модари Исфандиёр

چنین گفت با مادر اسفندیار

Ки некӯ зад ин достони ҳӯшёр

که نیکو زد این داستان هوشیار

Ки пеши занони роз ҳаргиз магӯӣ

که پیش زنان راز هرگز مگوی

Чу гӯйии сухани бозёбии бкўӣ

چو گویی سخن بازیابی به کوی

Макун ҳеҷ корӣ ба фармони зан

مکن هیچ کاری به فرمان زن

Ки ҳаргиз набинӣ зании рои зан

که هرگز نبینی زنی رای زن

Пар аз шарм ва тшўир шуд модараш

پر از شرم و تشویر شد مادرش

з гуфта пушаймонӣ омад буриш

ز گفته پشیمانی آمد برش

Бишуд пеши Гуштоспи Исфандиёр

بشد پیش گشتاسپ اسفندیار

Ҳаме буд бо ромиш ва мегусор

همی بود با رامش و میگسار

Ду рӯз ва ду шаби бода хом хӯрд

دو روز و دو شب بادهٔ خام خورد

Бар моҳрӯяши дил ором кард

بر ماهرویش دل آرام کرد

Сими рӯзи Гуштосп огоҳ шуд

سیم روز گشتاسپ آگاه شد

Ки фарзанди ҷӯянда гоҳ шуд

که فرزند جویندهٔ گاه شد

Ҳаме дар дили андешаи бФзоидш

همی در دل اندیشه بفزایدش

Ҳамеи тоҷу тахт орзӯ оядаш

همی تاج و تخت آرزو آیدش

Бихонад он замони шоҳи ҷомосп ро

بخواند آن زمان شاه جاماسپ را

Ҳамон фоли гӯйони лҳросп ро

همان فال گویان لهراسپ را

Бирафтанд бо зиҷҳои барканор

برفتند با زیجها برکنار

Бипурсед шоҳ аз гӯи Исфандиёр

بپرسید شاه از گو اسفندیار

Ки ӯро буд зиндагонии дароз

که او را بود زندگانی دراز؟

Нишинад ба шодӣу орому ноз

نشیند به شادی و آرام و ناز؟

Ба сар бар наад тоҷи шоҳаншаҳӣ

به سر بر نهد تاج شاهنشهی؟

Бирав пой дорад баӣу маӣ

برو پای دارد بهیّ و مهی؟

Чу бишунид донои Эрони сухан

چو بشنید دانای ایران سخن

Нигаҳ кард он зиҷҳои куҳан

نگه کرد آن زیجهای کهن

зи дониши биравҳо пар аз тоб кард

ز دانش بروها پر از تاب کرد

зи тимори мижгони пар аз об кард

ز تیمار مژگان پر از آب کرد

Ҳаме гуфт бади рӯзу бади ахтарам

همی گفت بد روز و بد اخترم

Баборед оташи ҳаме бар серум

ببارید آتش همی بر سرم

Маро кошкӣ пеши фаррухи зрир

مرا کاشکی پیش فرخ زریر

Замонаи Фгндӣ ба чанголи шер

زمانه فگندی به چنگال شیر

Вагар худ накиштӣ падари мари маро

وگر خود نکشتی پدر مر مرا

Нагаштӣ ба ҷомоспи бдохтро

نگشتی به جاماسپ بداخترا

Варо ҳам надидӣ ба хоки андарун

ورا هم ندیدی به خاک اندرون

Барон сони Фгндаҳи пеши пари зи хӯн

بران سان فگنده پیش پر ز خون

Чу Исфандиёрӣ ки аз чанги ӯй

چو اسفندیاری که از چنگ اوی

Бадаради дили шери зи оҳанги ӯй

بدرد دل شیر ز آهنگ اوی

зи душмани ҷаҳони србср пок кард

ز دشمن جهان سربسر پاک کرد

Ба разм андарун несташ ҳам набард

به رزم اندرون نیستش هم نبرد

Ҷаҳон аз бидонадяш бебим кард

جهان از بداندیش بی‌بیم کرد

Тани аждаҳоро ба ду ним кард

تن اژدها را به دو نیم کرد

Изоин пас ғам ӯ бибояд кашид

ازاین پس غم او بباید کشید

Басии шӯру талхӣ бибояд чашид

بسی شور و تلخی بباید چشید

Бадв гуфт шоҳ эй писандидаи мард

بدو گفت شاه ای پسندیده مرد

Сухани гӯии вази роҳи дониши магарад

سخن گوی وز راه دانش مگرد

?ҳулло зуд башитоб ва бо ман бигӯӣ

هلا زود بشتاب و با من بگوی

Казин пурсишам талхӣ омад ба рӯй

کزین پرسشم تلخی آمد به روی

Гар ӯ чун зрири сипаҳбад буд

گر او چون زریر سپهبد بود

Марои зистани зин сипас бад буд

مرا زیستن زین سپس بد بود

Варо дар ҷаҳони ҳуш бар даст кист

ورا در جهان هوش بر دست کیست

Казон дарди моро бибояд гирист

کزان درد ما را بباید گریست

Бадв гуфт ҷомоспи к-эии шаҳриёр

بدو گفت جاماسپ کای شهریار

Тўоини рӯзро хори мояи мадор

تواین روز را خوار مایه مدار

Варои ҳуш дар зоўлстон буд

ورا هوش در زاولستان بود

Ба дасти таҳами пӯри дастон буд

به دست تهم پور دستان بود

Ба ҷомосп гуфт онгаҳе шаҳриёр

به جاماسپ گفت آنگهی شهریار

Ба ман бар бигардади бади рӯзгор ?

به من بر بگردد بد روزگار؟

Кигар ман сари тоҷи шоҳаншаҳӣ

که گر من سر تاج شاهنشهی

Сипорам бадви тоҷу тахти маӣ

سپارم بدو تاج و تخت مهی

Набинад бару буми зоўлстон

نبیند بر و بوم زاولستان

Надонад кас ӯро ба коўлстон

نداند کس او را به کاولستان

Шавад эмин аз гардиши рӯзгор ?

شود ایمن از گردش روزگار؟

Буд ахтари некаши омӯзгор ?

بود اختر نیکش آموزگار؟

Чунин дод посухи ситораи шимур

چنین داد پاسخ ستاره شمر

Ки бар чархи гардони наёбади гузар

که بر چرخ گردان نیابد گذر

Азин бар шудаи тези чанги аждаҳо

ازین بر شده تیز چنگ اژدها

Ба мардӣу дониш ки омад раҳо

به مردی و دانش که آمد رها

Ббошди ҳама бӯданӣ бе гумон

بباشد همه بودنی بی‌گمان

Нҷстсти азуи марди донои замон

نجستست ازو مرد دانا زمان

Дили шоҳ зон дар пурандеша шуд

دل شاه زان در پراندیشه شد

Сарашро ғаму дарди ҳам пеша шуд

سرش را غم و درد هم پیشه شد

Бади андешау гардиши рӯзгор

بد اندیشه و گردش روزگار

Ҳаме бар бадӣ будаш омӯзгор

همی بر بدی بودش آموزگار