Ҳамеи чораи ҷусти он шаби дирёз

همی چاره جست آن شب دیریاز

Чу хуршед бинмуд чинии тароз

چو خورشید بنمود چینی طراز

БроФрохт аз кӯҳи заррини дирафш

برافراخت از کوه زرین درفش

Нигунсор шуд парниёнии бунафш

نگونسار شد پرنیانی بنفش

Сикандар биёмад ба наздики шоҳ

سکندر بیامد به نزدیک شاه

Парастанда бархест аз боргоҳ

پرستنده برخاست از بارگاه

Ба расмӣ ки будаш фурӯд оваред

به رسمی که بودش فرود آورید

Ҷаҳонҷӯии пеш сипаҳбад чамед

جهانجوی پیش سپهبد چمید

зи бегона айвон бипардохтанд

ز بیگانه ایوان بپرداختند

Фиристодаро пеш ӯ тохтанд

فرستاده را پیش او تاختند

Чу қидоФаҳро дид бар тахт гуфт

چو قیدافه را دید بر تخت گفت

Ки бо рои ту муштарии боди ҷуфт

که با رای تو مشتری باد جفت

Бад-ӣни масеҳо ба фармони рост

بدین مسیحا به فرمان راست

Бади арндаҳи кӯ бар забонами гўост

بد ارنده کو بر زبانم گواست

Бо бароиу дайну салиби бузург

به اَبرون و دین و صلیب بزرگ

Ба ҷону сари шаҳриёри сутург

به جان و سر شهریار سترگ

Ба зуннору шмосу рӯҳи алқудс

به زنار و شماس و روح‌القدس

Казин пас марои хок дар ондилус

کزین پس مرا خاک در اندلس

Набинад на лашкар фиристам ба ҷанг

نبیند نه لشکر فرستم به جنگ

Наёмизам аз ҳар дарӣ низ ранг

نیامیزم از هر دری نیز رنگ

На бо поки фарзанди ту бад кунам

نه با پاک فرزند تو بد کنم

На фармони даҳум низ ва на худ кунам

نه فرمان دهم نیز و نه خود کنم

Ба ҷон ёд дорам вафои туро

به جان یاد دارم وفای ترا

Наҷӯям ба чизеи ҷафои туро

نجویم به چیزی جفای ترا

Бародар буд неки хоҳати маро

برادر بود نیک‌خواهت مرا

Ба ҷой салибаст гоҳати маро

به جای صلیب است گاهت مرا

Нигаҳ кард қидоФаҳи савганди ӯй

نگه کرد قیدافه سوگند اوی

Ягонаи дилу рости пайванди ӯй

یگانه دل و راست پیوند اوی

Ҳамаи кохи курсии заррини ниҳод

همه کاخ کرسی زرین نهاد

Ба пеши андари ороиши чини ниҳод

به پیش اندر آرایش چین نهاد

Бузургону неки ахтаронро бихонад

بزرگان و نیک‌اختران را بخواند

Якояк бар он курсии зари нишонд

یکایک بر آن کرسی زر نشاند

Азон пас гиромии ду фарзанд ро

ازان پس گرامی دو فرزند را

Биоварад хуишону пайванд ро

بیاورد خویشان و پیوند را

Чунин гуфт кандар сарои сипанҷ

چنین گفت کاندر سرای سپنج

Сазад гар набошем чандин ба ранҷ

سزد گر نباشیم چندین به رنج

Набояд казин гардиши рӯзгор

نباید کزین گردش روزگار

Марои баҳра кин ояду корзор

مرا بهره کین آید و کارزار

Сикандар нахоҳад шуд аз ганҷи сайр

سکندر نخواهد شد از گنج سیر

Вагар осмони андари орад ба зер

وگر آسمان اندر آرد به زیر

Ҳамеи ранҷ мо ҷӯяд аз баҳри ганҷ

همی رنج ما جوید از بهر گنج

Ҳамаи ганҷ гетӣ наярзад ба ранҷ

همه گنج گیتی نیرزد به رنج

Баронам ки бо ӯ насозем ҷанг

برآنم که با او نسازیم جنگ

На бар подшоҳӣ кунам кори танг

نه بر پادشاهی کنم کار تنگ

Яке посухи пндмндши диҳем

یکی پاسخ پندمندش دهیم

Сараш барфарозему пандаши диҳем

سرش برفرازیم و پندش دهیم

Агар ҷанг ҷӯяд пас аз панди ман

اگر جنگ جوید پس از پند من

Ба бинад пас аз панди ман банди ман

به بیند پس از پند من بند من

Азон сон шавам пеш ӯ бо сипоҳ

ازان سان شوم پیش او با سپاه

Ки бахшоиш орад бирав чарху моҳ

که بخشایش آرد برو چرخ و ماه

Азин азмоиш надорад зиён

ازین ازمایش ندارد زیان

Бимонад магари дӯстӣ дар миён

بماند مگر دوستی در میان

Чаҳ гуед ва инро чаҳ посух диҳед

چه گویید و این را چه پاسخ دهید

Марои андарин рой фаррух наед

مرا اندرین رای فرخ نهید

Ҳамаи меҳтарони сар барафрохтанад

همه مهتران سر برافراختند

Ҳамеи посух подшо сохтанд

همی پاسخ پادشا ساختند

Бигуфтанд к-эй сарвар доду род

بگفتند کای سرور داد و راد

Надорад касе чун ту меҳтар ба ёд

ندارد کسی چون تو مهتر به یاد

Нагӯйӣ магари онки беҳтар буд

نگویی مگر آنک بهتر بود

Хунаки шаҳракаш чун ту меҳтар буд

خنک شهرکش چون تو مهتر بود

Агар дӯст гардад турои подшо

اگر دوست گردد ترا پادشا

Чаҳ хоҳад ҷузин мардуми порсо

چه خواهد جزین مردم پارسا

На осеб ояд бад-ӣни ганҷи ту

نه آسیب آید بدین گنج تو

Наярзад ҳамаи ганҷҳо ранҷи ту

نیرزد همه گنجها رنج تو

Чу Искандарӣ кӯ бияёд зи рӯм

چو اسکندری کو بیاید ز روم

Ба шамшер дарё кунад рӯй бум

به شمشیر دریا کند روی بوم

Ҳаме аз дарат бозгардад ба чиз

همی از درت بازگردد به چیز

Ҳамаи чиз ?дане наярзад пашиз

همه چیز دنیی نیرزد پشیز

Ҷуз аз оштӣ мо набинем рӯй

جز از آشتی ما نبینیم روی

На воло буд мардуми кӣнаи ҷӯй

نه والا بود مردم کینه‌جوی

Чу бишунид гуфтори он бхрдон

چو بشنید گفتار آن بخردان

Писандидау поки дили мӯбадон

پسندیده و پاک‌دل موبدان

Дар ганҷ бикшоду тоҷи падар

در گنج بگشاد و تاج پدر

Биоварад бо ёрау тавқи зар

بیاورد با یاره و طوق زر

Яке тоҷи бад кандарон шаҳру марз

یکی تاج بد کاندران شهر و مرز

Касе гавҳарашро надонист арз

کسی گوهرش را ندانست ارز

Фиристодаро гуфт кин бе баҳост

فرستاده را گفت کین بی‌بهاست

Ҳронкс ки дорад ҷузв норавост

هرانکس که دارد جزو نارواست

Ба тоҷи маон чун сазо дидамаш

به تاج مهان چون سزا دیدمش

зи фарзанди пурмояи бгзидмш

ز فرزند پرمایه بگزیدمش

Яке тахт будаш ба ҳафтод лухт

یکی تخت بودش به هفتاد لخت

Бибастӣ гушояндаи неки бахт

ببستی گشایندهٔ نیک‌بخت

Ба пайкари як андар дигар бофта

به پیکر یک اندر دگر بافته

Ба чораи сари шӯшҳо тофта

به چاره سر شوشها تافته

Сари пойҳо чун сари аждаҳо

سر پایها چون سر اژدها

Надонист каси гавҳарашро баҳо

ندانست کس گوهرش را بها

Азуи чорсди гавҳари шоҳвор

ازو چارصد گوهر شاهوار

Ҳамон сурхи ёқӯти бади зини шумор

همان سرخ یاقوت بد زین شمار

Ду будӣ ба мисқол ҳар як ба санг

دو بودی به مثقال هر یک به سنگ

Чу як донаи нор будӣ ба ранг

چو یک دانهٔ نار بودی به رنگ

Зумуррад бирав чори сад пора буд

زمرد برو چار صد پاره بود

Ба сабзӣ чу қавси қзҳи нобсўд

به سبزی چو قوس قزح نابسود

Кушодаи шутури бор будӣ чиҳил

گشاده شتر بار بودی چهل

Занӣ буд чун мавҷи дарё ба дил

زنی بود چون موج دریا به دل

Дигар чори сад тоӣ дандони пел

دگر چار صد تای دندان پیل

Чаҳ дандони дарозяши бади майли майл

چه دندان درازیش بد میل میل

Палангӣ ки хуонеи ҳамеи барбарӣ

پلنگی که خوانی همی بربری

Азон чори сад пӯсти бад бар сиррӣ

ازان چار صد پوست بد بر سری

зи чарми гавазни муламмаъи ҳазор

ز چرم گوزن ملمع هزار

Ҳамаи рангу бирнг ӯ пар нигор

همه رنگ و بیرنگ او پر نگار

Дигар сад сагу юзи нахчири гир

دگر صد سگ و یوز نخچیر گیر

Ки оҳӯи варо пеш дидӣ зи тир

که آهو ورا پیش دیدی ز تیر

Биоварад зон пас дусади говмеш

بیاورد زان پس دوصد گاومیش

Парастанда ӯ ҳаме ронад пеш

پرستندهٔ او همی راند پیش

з дебоӣ хаз чорсди таҳта низ

ز دیبای خز چارصد تخته نیز

Ҳамон тахтҳо карда аз чӯби шиз

همان تختها کرده از چوب شیز

Дигар чори сад таҳта аз авд тар

دگر چار صد تخته از عود تر

Ки меҳр андрў гираду ранги зар

که مهر اندرو گیرد و رنگ زر

Сад аспи гиронмояи ороста

صد اسپ گرانمایه آراسته

зи майдони ббрднд бо хоста

ز میدان ببردند با خواسته

Ҳамон теғи ҳиндӣу рӯмии ҳазор

همان تیغ هندی و رومی هزار

Бифармуд бо ҷавшани корзор

بفرمود با جوشن کارزار

Ҳамон худу мғФри ҳазор ва дивист

همان خود و مغفر هزار و دویست

Ба ганҷур фармуд кокнўни маи ист

به گنجور فرمود کاکنون مه‌ایست

Ҳамаи пок бар битқўн баршумор

همه پاک بر بیطقون برشمار

Бигӯяш ки шабгири брсози кор

بگویش که شبگیر برساز کار

Сипеда чу барзади зи болои дирафш

سپیده چو برزد ز بالا درفش

Чу кофур шуд рӯй чархи бунафш

چو کافور شد روی چرخ بنفش

Замин тоза шуд кӯҳ чун сндрўс

زمین تازه شد کوه چون سندروس

з даргоҳ бархест овои кӯс

ز درگاه برخاست آوای کوس

Сикандар ба асп андар оварад пой

سکندر به اسپ اندر آورد پای

Ба дастурӣ бозгаштан ба ҷой

به دستوری بازگشتن به جای

Чу тинўши ҷангии сипаҳи брншонд

چو طینوش جنگی سپه برنشاند

Аз айвон ба даргоҳ қидоФаҳ ронад

از ایوان به درگاه قیدافه راند

Ба қидоФаҳ гуфтанд падрӯд бош

به قیدافه گفتند پدرود باش

Ба ҷони тозаи чархро пуд бош

به جان تازهٔ چرخ را پود باش

Барин гӯнаи манзил ба манзили сипоҳ

برین گونه منزل به منزل سپاه

Ҳаме ронад то пеши он размгоҳ

همی راند تا پیش آن رزمگاه

Ки лшкргаҳи номвари шоҳ буд

که لشکرگه نامور شاه بود

Сикандар ки бо бахти ҳамроҳ буд

سکندر که با بخت همراه بود

Сикандар барон беша биниҳод рахт

سکندر بران بیشه بنهاد رخت

Ки оби равон буду ҷои дарахт

که آب روان بود و جای درخت

Ба тинўш гуфт эдар ороми гир

به طینوش گفت ایدر آرام گیر

Чу осӯдаи гардӣ майу ҷоми гир

چو آسوده گردی می و جام گیر

Шавам ҳарч гуфтам ба ҷой оварам

شوم هرچ گفتم به جای آورم

з ҳар гӯнаи покиза рой оварам

ز هر گونه پاکیزه رای آورم

Сикандар биёмад ба пардаи сарой

سکندر بیامد به پرده سرای

Сипоҳаш бирафтанд як сари зи ҷой

سپاهش برفتند یک سر ز جای

зи шодӣ хурӯшидан оростанд

ز شادی خروشیدن آراستند

Кулоҳи киёнии бпиростнд

کلاه کیانی بپیراستند

Ки навмеди бади лашкари номҷўӣ

که نومید بد لشکر نامجوی

Ки донист каши бози бенанд рӯй

که دانست کش باز بینند روی

Сипаҳ бо забонҳо пар аз офарин

سپه با زبانها پر از آفرین

Якояк ниҳоданд сар бар замин

یکایک نهادند سر بر زمین

з лашкар гузин кард пас шаҳриёр

ز لشکر گزین کرد پس شهریار

Азон номдорони рӯмии ҳазор

ازان نامداران رومی هزار

Зираи дор бо гурзаи гоўрўӣ

زره‌دار با گُرزهٔ گاوروی

Бирафтанд гардони прхошҷўӣ

برفتند گردان پرخاشجوی

Ҳамаи гирд бар гирди он бешаи мард

همه گرد بر گرد آن بیشه مرد

Кашиданд саф бо силеҳи набард

کشیدند صف با سلیح نبرد

Сикандар хурӯшед к-эии марди тез

سکندر خروشید کای مرد تیز

Ҳамеи ҷанг рой оядатгар гурез

همی جنگ رای آیدت گر گریز

Билразед тинўш бар ҷои хеш

بلرزید طینوش بر جای خویش

Пушаймон шуд аз донишу рои хеш

پشیمان شد از دانش و رای خویش

Бадв гуфт к-эии шоҳи бртрмнш

بدو گفت کای شاه برترمنش

Ситоиш гузинӣ ба аз сарзаниш

ستایش گزینی به از سرزنش

Чунон ҳам ки бо хеши ман қидрўш

چنان هم که با خویش من قیدروش

Бузургӣ куну ростиро бакӯш

بزرگی کن و راستی را بکوش

На ин буд паймонат бо модарам

نه این بود پیمانت با مادرم

Нагуфтӣ ки аз ростӣ нагузарам ?

نگفتی که از راستی نگذرم؟

Сикандар бадв гуфт к-эии шаҳриёр

سکندر بدو گفت کای شهریار

Чаро сусти гаштии бад-ӣни мояи кор

چرا سست گشتی بدین مایه کار

зи ман эминии бим дар дили мадор

ز من ایمنی بیم در دل مدار

Ниёзорад аз ман касе зон табор

نیازارد از من کسی زان تبار

Нигарадам зи паймони қидоФаҳи ман

نگردم ز پیمان قیدافه من

На некӯ буд шоҳи паймони шикан

نه نیکو بود شاه پیمان‌شکن

Пиёда шуд аз бораи тинўши зуд

پیاده شد از باره طینوش زود

Заминро бабўсед ва зорӣ намӯд

زمین را ببوسید و زاری نمود

Ҷаҳондор бигирифт дасташ ба даст

جهاندار بگرفت دستش به دست

Бидон гӯна кӯ гуфт паймон бибаст

بدان گونه کو گفت پیمان ببست

Бадв гуфт мандяш ва ромиш гузин

بدو گفت مندیش و رامش گزین

Ман аз ту надорам ба дили ҳеҷ кин

من از تو ندارم به دل هیچ کین

Чу модарат бар тахт заррин нишаст

چو مادرت بر تخت زرین نشست

Ман андари ниҳодам ба дасти ту даст

من اندر نهادم به دست تو دست

Бигуфтам ки ман дасти шоҳи замин

بگفتم که من دست شاه زمین

Ба дасти ту андари нуҳуми ҳам чунин

به دست تو اندر نهم هم‌چنین

Ҳамон рӯзи паймон ман шуд тамом

همان روز پیمان من شد تمام

На хуб ояд аз шоҳи гуфтори хом

نه خوب آید از شاه گفتار خام

Сикандари манам ваон замон ман бидам

سکندر منم وان زمان من بدم

Ба хӯбии басӣ достонҳо задам

به خوبی بسی داستانها زدم

Ҳамон рӯзи қидоФаҳи огоҳ буд

همان روز قیدافه آگاه بود

Ки андари кафати панҷаи шоҳ буд

که اندر کفت پنجهٔ شاه بود

Парастандаро гуфт қайсар ки тахт

پرستنده را گفت قیصر که تخت

Бёрои зери голфашони дарахт

بیارای زیر گلفشان درخت

Бифармуд то хон биёростанд

بفرمود تا خوان بیاراستند

Навозанда равад ва ме хостанд

نوازندهٔ رود و می خواستند

Бифармуд то халъати хусравӣ

بفرمود تا خلعت خسروی

зи рӯмӣу чинӣ ва аз паҳлавӣ

ز رومی و چینی و از پهلوی

Бубахшед ёронашро симу зар

ببخشید یارانش را سیم و زر

Кро дар хур омад кулоҳу камар

کرا در خور آمد کلاه و کمر

Ба тинўш фармуд коидри маи ист

به طینوش فرمود کایدر مه‌ایست

Ки ин беша давраст роҳ ту нест

که این بیشه دورست راه تو نیست

Ба қидоФаҳи гӯй эй ҳшиўори зан

به قیدافه گوی ای هشیوار زن

Ҷаҳондору бинодлу рои зан

جهاندار و بینادل و رای‌زن

Бидорам вафои ту то зинда ам

بدارم وفای تو تا زنده‌ام

Равонро ба меҳри ту огндаҳ ам

روان را به مهر تو آگنده‌ام