Вазони ҷойгаҳи лашкар андар кашид

وزان جایگه لشکر اندر کشید

Дмон то ба шаҳр брҳмн расед

دمان تا به شهر برهمن رسید

Бидон то зи кирдорҳои куҳан

بدان تا ز کردارهای کهن

Бипурсад зи парҳезгорони сухан

بپرسد ز پرهیزگاران سخن

Брҳмн чу огаҳ шуд аз кори шоҳ

برهمن چو آگه شد از کار شاه

Ки оварад зон рӯй лашгар ба роҳ

که آورد زان روی لشگر به راه

Парастандаи мард андар омад зи кӯҳ

پرستنده مرد اندر آمد ز کوه

Шуданд андарони огаҳии ҳамгуруҳ

شدند اندران آگهی همگروه

Навиштанд пас номае бхрдон

نوشتند پس نامه‌ای بخردان

Ба назд Сикандари сари мӯбадон

به نزد سکندر سر موبدان

Сари нома буд офарини ниҳон

سر نامه بود آفرین نهان

зи донанда бар шаҳриёри ҷаҳон

ز داننده بر شهریار جهان

Ки пирӯзгари бод ҳамвора шоҳ

که پیروزگر باد همواره شاه

Ба афзоишу донишу дастгоҳ

به افزایش و دانش و دستگاه

Дигар гуфт к-эии шаҳриёри сутург

دگر گفت کای شهریار سترگ

Туро дод яздони ҷаҳони бузург

ترا داد یزدان جهان بزرگ

Чаҳ дории бад-ӣни марз бе арзи рой

چه داری بدین مرز بی‌ارز رای

Нишаст парастандагони худоӣ

نشست پرستندگان خدای

Грин омаданат аз паии хостаи сет

گرین آمدنت از پی خواسته‌ست

Хирад бегумон назд ту костаи сет

خرد بی‌گمان نزد تو کاسته‌ست

Бар мо шикебе ва дониш аст

بر ما شکیبایی و دانش است

зи дониши равонҳо пар аз ромиш аст

ز دانش روانها پر از رامش است

Шикебе аз мо нишоед ситад

شکیبایی از ما نشاید ستد

На касро з дониш расад низ бад

نه کس را ز دانش رسد نیز بد

Набинӣ ҷуз аз бараҳнаи як рама

نبینی جز از برهنه یک رمه

Пароганда аз рӯзгори дама

پراگنده از روزگار دمه

Агар бӯдан эдар дароз оядат

اگر بودن ایدر دراز آیدت

Ба тухми гёҳо ниёз оядат

به تخم گیاها نیاز آیدت

Фиристода омад бар шаҳриёр

فرستاده آمد بر شهریار

зи бехи гё бар майонаш азор

ز بیخ گیا بر میانش ازار

Сикандари фиристода ва нома дид

سکندر فرستاده و نامه دید

Беозорӣу ромишии баргузед

بی‌آزاری و رامشی برگزید

Сипаҳро саросари ҳам онҷо бимонад

سپه را سراسر هم آنجا بماند

Худу файласуфон рӯмӣ баранд

خود و فیلسوفان رومی براند

Парастанда огаҳ шуд аз кори шоҳ

پرستنده آگه شد از کار شاه

Пазира шудандаш якояк ба роҳ

پذیره شدندش یکایک به راه

Ббрднд бе мояи чизе ки буд

ببردند بی‌مایه چیزی که بود

Ки на ганҷи бадашон на кишту дуруд

که نه گنج بدشان نه کشت و درود

Якояк бирав хонданди офарин

یکایک برو خواندند آفرین

Барон брмнши шаҳриёри замин

بران برمنش شهریار زمین

Сикандар чу рӯй брҳмн бидид

سکندر چو روی برهمن بدید

Барон гӯнаи овоз эшон шунид

بران گونه آواز ایشان شنید

Давону бараҳнаи тану пойу сар

دوان و برهنه تن و پای و سر

Танон бе бару ҷони зи дониш ба бар

تنان بی‌بر و جان ز دانش به بر

зи барги гёи пӯшиш аз тухм хӯрд

ز برگ گیا پوشش از تخم خورد

Бросўдаҳ аз разму рӯзи набард

برآسوده از رزم و روز نبرد

Хуру хобу ором бар дашту кӯҳ

خور و خواب و آرام بر دشت و کوه

Бараҳна ба ҳар ҷой гашта гуруҳ

برهنه به هر جای گشته گروه

Ҳама хӯрданишон бар миваи дор

همه خوردنیشان بر میوه‌دار

зи тухми гёи руста бар кӯҳсор

ز تخم گیا رسته بر کوهسار

Азори яке чарми нахчир буд

ازار یکی چرم نخچیر بود

Гёи пӯшиш ва хӯрдани ожир буд

گیا پوشش و خوردن آژیر بود

Сикандари бпрсидш аз хоб ва хӯрд

سکندر بپرسیدش از خواب و خورد

Аз осоиши рӯзи нангу набард

از آسایش روز ننگ و نبرد

зи пӯшиданӣу з густурданӣ

ز پوشیدنی و ز گستردنی

Ҳама бе ниёзем аз хӯрданӣ

همه بی‌نیازیم از خوردنی

Бараҳна чу зояд зи модар касе

برهنه چو زاید ز مادر کسی

Набояд ки нозад бпўшшии басӣ

نباید که نازد بپوشش بسی

Ваз эдар бараҳна шавад бози хок

وز ایدر برهنه شود باز خاک

Ҳамаи ҷой тарсасту тимору бок

همه جای ترس است و تیمار و باک

Замини бистару пӯшиш аз осмон

زمین بستر و پوشش از آسمان

Ба раҳи дидаи бон то кӣ ояд замон

به ره دیده‌بان تا کی آید زمان

Ҷаҳонҷӯй чандин бакӯшад ба чиз

جهانجوی چندین بکوشد به چیز

Ки он чиз кӯшиш наярзад ба низ

که آن چیز کوشش نیرزد به نیز

Чуну бугзарад зини сарои сипанҷ

چنو بگذرد زین سرای سپنج

Азуи бозмонди зару тоҷу ганҷ

ازو بازماند زر و تاج و گنج

Чунон дон ки некӣаст ҳамроҳи ӯй

چنان دان که نیکیست همراه اوی

Ба хок андар ояд сару гоҳи ӯй

به خاک اندر آید سر و گاه اوی

Сикандар бипурсед ки кандар ҷаҳон

سکندر بپرسید که کاندر جهان

Фузуни ошкоро будгар ниҳон

فزون آشکارا بود گر نهان

Ҳамон зинда бешастгар мурда низ

همان زنده بیش است گر مرده نیز

Казон пас ниёзаш наёяд ба чиз

کزان پس نیازش نیاید به چیز

Чунин дод посух ки эй шаҳриёр

چنین داد پاسخ که ای شهریار

Тугар мурдаро бшмрии садҳазор

تو گر مرده را بشمری صدهزار

Азон сад ҳазорон яке зинда нест

ازان صد هزاران یکی زنده نیست

Хунаки онк дар дӯзах афганда нест

خنک آنک در دوزخ افگنده نیست

Бибояд ҳамин зиндаро низ мард

بباید همین زنده را نیز مرد

Яке рафту навбат ба дигари супурд

یکی رفت و نوبت به دیگر سپرد

Бипурсед хушкии фузунтаргар об

بپرسید خشکی فزون‌تر گر آب

Битобад брўбри ҳамеи офтоб

بتابد بروبر همی آفتاب

Брҳмн чунин дод посух ба шоҳ

برهمن چنین داد پاسخ به شاه

Ки ҳам обро хок дорад нигоҳ

که هم آب را خاک دارد نگاه

Бипурсед каз хоб бедор кист

بپرسید کز خواب بیدار کیست

Ба рӯй замин бар гунаҳкор кист

به روی زمین بر گنهکار کیست

Ки ҷнбндгоннд ва чанде зӣанд

که جنبندگانند و چندی زیند

Ндонанд кандар ҷаҳон барчинад

ندانند کاندر جهان برچیند

Брҳмн чунин дод посухи бадавӣ

برهمن چنین داد پاسخ بدوی

Ки эй покдли меҳтари рости гӯй

که ای پاکدل مهتر راست گوی

Гунаҳкортар чизи мардум буд

گنهکارتر چیز مردم بود

Ки аз кину озаши хиради гум буд

که از کین و آزش خرد گم بود

Чу хоҳӣ ки инро бадонеи дуруст

چو خواهی که این را بدانی درست

Тани хештанро нигаҳ кун нахуст

تن خویشتن را نگه کن نخست

Ки рӯй замини србсри пеши тест

که روی زمین سربسر پیش تست

Ту гӯйии сипеҳри равони хеши тест

تو گویی سپهر روان خویش تست

Ҳамеи рои дорӣ ки афзӯн кунӣ

همی رای داری که افزون کنی

зи хоки сияҳи мағз берун кунӣ

ز خاک سیه مغز بیرون کنی

Равони туро дӯзахаст орзӯӣ

روان ترا دوزخ است آرزوی

Магари зин сухан бозгардӣ ба хуй

مگر زین سخن بازگردی به خوی

Дигар гуфт бар ҷони мо шоҳ кист

دگر گفت بر جان ما شاه کیست

Ба кажии баҳри ҷой ҳамроҳ кист

به کژی بهر جای همراه کیست

Чунин дод посух ки озаст шоҳ

چنین داد پاسخ که آز است شاه

Сари мояи кину ҷои гуноҳ

سر مایهٔ کین و جای گناه

Бипурсед худ гавҳар аз баҳр чист

بپرسید خود گوهر از بهر چیست

Каш аз баҳри бешӣ бибояд гирист

کش از بهر بیشی بباید گریست

Чунин дод посух ки озу ниёз

چنین داد پاسخ که آز و نیاز

Ду деванд бечорау диўсоз

دو دیوند بیچاره و دیوساز

Якеро зи камӣ шудаи хушки лаб

یکی را ز کمی شده خشک لب

Яке аз фузӯнӣаст бе хоби шаб

یکی از فزونیست بی‌خواب شب

Ҳамон ҳар дуро рӯз май бшкрд

همان هر دو را روز می بشکرد

Хунаки онки ҷонаши пазиради хирад

خنک آنک جانش پذیرد خرد

Сикандар чу гуфтор эшон шунид

سکندر چو گفتار ایشان شنید

Ба рухсора шуд чун гули шнблид

به رخساره شد چون گل شنبلید

Ду рухи зарду дидаи пар аз об кард

دو رخ زرد و دیده پر از آب کرد

Ҳамон чеҳри хандони пар аз тоб кард

همان چهر خندان پر از تاب کرد

Бипурсед пас шоҳи фармонраво

بپرسید پس شاه فرمانروا

Ки ҳоҷат чаҳ бошад шуморо ба мо

که حاجت چه باشد شما را به ما

Надорам дареғ аз шумо ганҷи хеш

ندارم دریغ از شما گنج خویش

На ҳаргизи брондишм аз ранҷи хеш

نه هرگز براندیشم از رنج خویش

Бигуфтанд к-эии шаҳриёри баланд

بگفتند کای شهریار بلند

Дар маргу перии ту бар мо бабанд

در مرگ و پیری تو بر ما ببند

Чунин дод посухи варои шаҳриёр

چنین داد پاسخ ورا شهریار

Ки бомарг хоҳиш наёяд ба кор

که بامرگ خواهش نیاید به کار

Чаҳ парҳезӣ аз тези чанги аждаҳо

چه پرهیزی از تیز چنگ اژدها

Ки грзоҳнӣ зу наёбӣ раҳо

که گرزآهنی زو نیابی رها

Ҷавонӣ ки ояд бмобри дароз

جوانی که آید بمابر دراز

Ҳам аз рӯзи перии наёбади ҷавоз

هم از روز پیری نیابد جواز

Брҳмн бадв гуфт к-эии подшо

برهمن بدو گفت کای پادشا

Ҷаҳондору доноу фармонраво

جهاندار و دانا و فرمانروا

Чу доне ки аз марги худ чора нест

چو دانی که از مرگ خود چاره نیست

зи перии бтар низ патёра нест

ز پیری بتر نیز پتیاره نیست

Ҷаҳонро ба кӯшиш чаҳ ҷӯии ҳаме

جهان را به کوشش چه جویی همی

Гули заҳри хира чаҳ бӯеи ҳаме

گل زهر خیره چه بویی همی

зи ту бозмонди ҳамин ранҷи ту

ز تو بازماند همین رنج تو

Ба душман расад кӯшишу ганҷи ту

به دشمن رسد کوشش و گنج تو

зи баҳри касони ранҷ бар тан наҳй

ز بهر کسان رنج بر تن نهی

з кам донишӣ бошаду аблаҳӣ

ز کم دانشی باشد و ابلهی

Паёмаст аз марги мӯии сипед

پیامست از مرگ موی سپید

Ба бӯдан чаҳ дории ту чандини умед

به بودن چه داری تو چندین امید

Чунин гуфт бедордили шаҳриёр

چنین گفت بیداردل شهریار

Кигар банда аз бахшиши кирдигор

که گر بنده از بخشش کردگار

Гузар ёфтӣ будамӣ ман ҳамон

گذر یافتی بودمی من همان

Ба тадбир бар гаштани осмон

به تدبیر بر گشتن آسمان

Ки фарзонау марди прхошхр

که فرزانه و مرد پرخاشخر

зи бахшиш ба кӯшиши наёбади гузар

ز بخشش به کوشش نیابد گذر

Дигар ҳрк дар ҷанги ман кушта шуд

دگر هرک در جنگ من کشته شد

Крои зи ахтараши рӯз баргашта шуд

کرا ز اخترش روز برگشته شد

Ба дард ва ба хӯни рехтани бади сазо

به درد و به خون ریختن بد سزا

Ки бидодгари каси наёбади раҳо

که بیدادگر کس نیابد رها

Бидиданд бодоФраҳи эзадӣ

بدیدند بادافره ایزدی

Чу гаштанди боз аз раҳи бхрдӣ

چو گشتند باز از ره بخردی

Кас аз хости яздон карона наёфт

کس از خواست یزدان کرانه نیافت

зи кори замона баҳона наёфт

ز کار زمانه بهانه نیافت

Басӣ чиз бахшед ва наситад касе

بسی چیز بخشید و نستد کسی

Набад ози наздики эшон басӣ

نبد آز نزدیک ایشان بسی

Беозор азон ҷойгаҳ барграфт

بی‌آزار ازان جایگه برگرفت

Барон ҳам нишони роҳ ховар гирифт

بران هم نشان راه خاور گرفت