Сӯй бохтар шуд чу ховар бидид

سوی باختر شد چو خاور بدید

зи гетии ҳамеи рой рафтан гузид

ز گیتی همی رای رفتن گزید

Барра бар яке шористон дид пок

بره‌بر یکی شارستان دید پاک

Ки нагузашт гӯйии брўбоду хок

که نگذشت گویی بروباد و خاک

Чу овоз кӯс омад аз пушти пел

چو آواز کوس آمد از پشت پیل

Пазира шудандаш бузургони ду майл

پذیره شدندش بزرگان دو میل

Ҷаҳонҷӯй чун дид бнўохтшон

جهانجوی چون دید بنواختشان

Ба хуршеди гардани броФрохтшон

به خورشید گردن برافراختشان

Бипурсед коидр чаҳ бошад шигифт

بپرسید کایدر چه باشد شگفت

Казон бартар андоза натавон гирифт

کزان برتر اندازه نتوان گرفت

Забон баргушоданд бар шаҳриёр

زبان برگشادند بر شهریار

Ба нолидан аз гардиши рӯзгор

به نالیدن از گردش روزگار

Ки моро яке кор пешаст сахт

که ما را یکی کار پیش است سخت

Бигӯем бо шоҳи пирўзбхт

بگوییم با شاه پیروزبخت

Бад-ӣни кӯҳи сар то ба абри андарун

بدین کوه سر تا به ابر اندرون

Дили мо пар аз ранҷу дардасту хӯн

دل ما پر از رنج و دردست و خون

зи чизе ки моро бадв тоб нест

ز چیزی که ما را بدو تاب نیست

зи ёҷўҷу моҷўҷи мон хоб нест

ز یاجوج و ماجوج مان خواب نیست

Чу оянд баҳрии сӯии шаҳри мо

چو آیند بهری سوی شهر ما

Ғам ва ранҷ бошад ҳамаи баҳри мо

غم و رنج باشد همه بهر ما

Ҳама рӯйҳошон чу рӯй ҳиўн

همه رویهاشان چو روی هیون

Забонҳо сияҳи дидаҳо пари зи хӯн

زبانها سیه دیده‌ها پر ز خون

Сияҳ рӯй ва дандонҳо чун гуроз

سیه روی و دندانها چون گراز

Ки ёрад шудан назд эшон фароз

که یارد شدن نزد ایشان فراز

Ҳамаи тани пар аз мӯӣу мӯии ҳамчуи нил

همه تن پر از موی و موی همچو نیل

Бару синау гӯшҳошон чу пел

بر و سینه و گوشهاشان چو پیل

Бхспнди яке гӯш бистар кунанд

بخسپند یکی گوش بستر کنند

Дигар бар тани хеш чодар кунанд

دگر بر تن خویش چادر کنند

з ҳар модае бача зояд ҳазор

ز هر ماده‌ای بچه زاید هزار

Кам ва беш эшон ки донад шумор

کم و بیش ایشان که داند شمار

Ба гирд омадан чун сутурон шаванд

به گرد آمدن چون ستوران شوند

Таги оранд ва бар сон гӯрон шаванд

تگ آرند و بر سان گوران شوند

Баҳорон каз абр андар ояд хурӯш

بهاران کز ابر اندر آید خروش

Ҳамон сабз дарё барояд ба ҷӯш

همان سبز دریا برآید به جوش

Чу танин азон мавҷ бардорад абр

چو تنین ازان موج بردارد ابر

Ҳавои брхрўшди басони ҳужабр

هوا برخروشد بسان هژبر

Фурӯд афганд абри танин чу кӯҳ

فرود افگند ابر تنین چو کوه

Биёянди зишони гаравҳо гуруҳ

بیایند زیشان گروها گروه

Хӯриши он буд сол то солашон

خورش آن بود سال تا سالشان

Ки огндаҳ гардад бару ёлашон

که آگنده گردد بر و یالشان

Гёшон буд зон сипас хӯрданӣ

گیاشان بود زان سپس خوردنی

Биоранд ҳар сӯи з оварданӣ

بیارند هر سو ز آوردنی

Чу сармо буд сахт лоғар шаванд

چو سرما بود سخت لاغر شوند

Ба овоз бар сон кафтар шаванд

به آواز بر سان کفتر شوند

Баҳорон бибинӣ ба кирдори гург

بهاران ببینی به کردار گرگ

Бғрнд бар сони пели сутург

بغرند بر سان پیل سترگ

Агар подшои чора Эй созадӣ

اگر پادشا چاره‌ای سازدی

Казин ғами дил мо бипардозадӣ

کزین غم دل ما بپردازدی

Басӣ офарин ёбад аз ҳаркасӣ

بسی آفرین یابد از هرکسی

Азон пас ба гетӣ бимонад басӣ

ازان پس به گیتی بماند بسی

Бузургӣ куну ранҷи моро бисоз

بزرگی کن و رنج ما را بساز

Ҳам аз поки яздон нае бе ниёз

هم از پاک یزدان نه‌ای بی‌نیاز

Сикандар бимонад андари эшон шигифт

سکندر بماند اندر ایشان شگفت

Ғамии гашту андеша ҳо барграфт

غمی گشت و اندیشه‌ها برگرفت

Чунин дод посух ки аз мости ганҷ

چنین داد پاسخ که از ماست گنج

зи шаҳри шумо ёрмндӣу ранҷ

ز شهر شما یارمندی و رنج

Барорам ман ин роҳи эшон ба рой

برآرم من این راه ایشان به رای

Бнирўии некии диҳиши як худоӣ

بنیروی نیکی دهش یک خدای

Якояк бигуфтанд к-эии шаҳриёр

یکایک بگفتند کای شهریار

зи ту даври бодои бади рӯзгор

ز تو دور بادا بد روزگار

зи мо ҳарч бояд ҳама банда ем

ز ما هرچ باید همه بنده‌ایم

Парастанда бошем то зинда ем

پرستنده باشیم تا زنده‌ایم

Биорем чндонки хоҳии ту чиз

بیاریم چندانک خواهی تو چیز

Казин беш корӣ надорем низ

کزین بیش کاری نداریم نیز

Сикандар биёмад нигаҳ кард кӯҳ

سکندر بیامد نگه کرد کوه

Биоварад зон файласуфони гуруҳ

بیاورد زان فیلسوفان گروه

Бифармуд коҳингарон оваред

بفرمود کاهنگران آورید

Мис ва рӯйу путк гарон оваред

مس و روی و پتک گران آورید

Каҷу сангу ҳизуми фузун аз шумор

گچ و سنگ و هیزم فزون از شمار

Биёред чндонк ояд ба кор

بیارید چندانک آید به کار

Бе андозаи бурданди чизе ки хост

بی‌اندازه بردند چیزی که خواست

Чу шуд сохтаи кору андешаи рост

چو شد ساخته کار و اندیشه راست

зи деворгари ҳам зи оҳангарон

ز دیوارگر هم ز آهنگران

Ҳронкс ки устод буд андарон

هرانکس که استاد بود اندران

зи гетӣ ба пеш Сикандар шуданд

ز گیتی به پیش سکندر شدند

Бидон кор боиста ёвар шуданд

بدان کار بایسته یاور شدند

з ҳар кишварӣ донишӣ шуд гуруҳ

ز هر کشوری دانشی شد گروه

Ду девор кард аз ду паҳлавии кӯҳ

دو دیوار کرد از دو پهلوی کوه

зи бен то сари теғи болои ӯй

ز بن تا سر تیغ بالای اوی

Чу сад шоҳ раш карда паҳнои ӯй

چو صد شاه‌رش کرده پهنای اوی

Азуи як раши ангушту оҳани яке

ازو یک رش انگشت و آهن یکی

Парогандаи мис дар миёни андакӣ

پراگنده مس در میان اندکی

Ҳамеи рехти гӯгирдаши андари миён

همی ریخت گوگردش اندر میان

Чунин бошад афсуни донои каён

چنین باشد افسون دانا کیان

Ҳамеи рехт ҳар гавҳарии як рада

همی ریخت هر گوهری یک رده

Чу аз хок то теғ шуд ождаҳ

چو از خاک تا تیغ شد آژده

Басии нафту равғани бромихтнд

بسی نفت و روغن برآمیختند

Ҳаме бар сар гавҳарон рехтанд

همی بر سر گوهران ریختند

Ба харвори ангушт бар сар заданд

به خروار انگشت بر سر زدند

Бифармуд то оташ андар заданд

بفرمود تا آتش اندر زدند

Дам овараду оҳангарони садҳазор

دم آورد و آهنگران صدهزار

Ба фармони пирӯзгари шаҳриёр

به فرمان پیروزگر شهریار

Хурӯши дамандаи баромади зи кӯҳ

خروش دمنده برآمد ز کوه

Ситора шуд аз туфи оташи сутӯҳ

ستاره شد از تف آتش ستوه

Чунин рӯзгорӣ баромад барон

چنین روزگاری برآمد بران

Дами оташу ранҷи оҳангарон

دم آتش و رنج آهنگران

Гуҳарҳо як андар дигар сохтанд

گهرها یک اندر دگر ساختند

Вазони оташи тези бгдохтнд

وزان آتش تیز بگداختند

зи ёҷўҷу моҷўҷ гетӣ бараст

ز یاجوج و ماجوج گیتی برست

Замини гашти ҷои хиром ва нишаст

زمین گشت جای خرام و نشست

Буриши панҷсад буд болои ӯй

برش پانصد بود بالای اوی

Чу сесад бадӣ низ паҳнои ӯй

چو سیصد بدی نیز پهنای اوی

Азон номвари сади Искандарӣ

ازان نامور سد اسکندری

Ҷаҳонӣ бараст аз бади доварӣ

جهانی برست از بد داوری

Бирав меҳтарони хонданди офарин

برو مهتران خواندند آفرین

Ки бе ту мабодои замону замин

که بی‌تو مبادا زمان و زمین

зи чизе ки буд андарони ҷойгоҳ

ز چیزی که بود اندران جایگاه

Фаровони ббрднди наздики шоҳ

فراوان ببردند نزدیک شاه

НпзрФт азишон ва худ барграфт

نپذرفت ازیشان و خود برگرفت

Ҷаҳони монда зон кори андари шигифт

جهان مانده زان کار اندر شگفت