Чу хуршед бар зад зи гардуни дирафш
چو خورشید بر زد ز گردون درفش
Дам шаб шуд аз ханҷар ӯ бунафш
دم شب شد از خنجر او بنفش
Ғамӣ шуд дили марди прхошҷўӣ
غمی شد دل مرد پرخاشجوی
Бидонаст кӯро бад омад биравӣ
بدانست کو را بد آمد بروی
Баромади хурӯши хурӯсу Чехияов
برآمد خروش خروس و چکاو
Кабӯда наомад бензади тжоў
کبوده نیامد بنزد تژاو
Сипоҳӣ ки буданд бо ӯ бихонад
سپاهی که بودند با او بخواند
Вазони ҷойгаҳи тез лашкар баранд
وزان جایگه تیز لشکر براند
Тжоў сипаҳбад бишуд бо сипоҳ
تژاو سپهبد بشد با سپاه
Бойирон хурӯш омад аз дидаи гоҳ
بایران خروش آمد از دیدهگاه
Ки омад сипоҳии з таркон баҷанг
که آمد سپاهی ز ترکان بجنگ
Сипаҳбади наҳангии дирафшии паланг
سپهبد نهنگی درفشی پلنگ
зи гарданкашони пеш ӯ рафт Гев
ز گردنکشان پیش او رفت گیو
Танӣ чанд бо ӯ зи гардони ню
تنی چند با او ز گردان نیو
Барошуфт ва номаш бипурсед зуӣ
برآشفت و نامش بپرسید زوی
Чунин гуфт к-эии марди прхошҷўӣ
چنین گفت کای مرد پرخاشجوی
Бад-ӣни моя мардум баҷанг омадӣ
بدین مایه مردم بجنگ آمدی
зи ҳомӯни бком наҳанг омадӣ
ز هامون بکام نهنگ آمدی
Бпосх чунин гуфт к-эии номдор
بپاسخ چنین گفت کای نامدار
Бибинӣ кунун разми шери савор
ببینی کنون رزم شیر سوار
Бгитии тжоўсти номи маро
بگیتی تژاوست نام مرا
Баҳр дам бароранд коми маро
بهر دم برآرند کام مرا
Нажодами бгўҳр аз Эрони бадаст
نژادم بگوهر از ایران بدست
зи гардони вази пушти шерони бадаст
ز گردان وز پشت شیران بدست
Кунун марзбонами бад-ӣни тахту гоҳ
کنون مرزبانم بدین تخت و گاه
Нигини бузургону домоди шоҳ
نگین بزرگان و داماد شاه
Бадв гуфт Гев инки гуфтӣ магӯӣ
بدو گفت گیو اینکه گفتی مگوی
Ки тира шавад зини сухани обрӯӣ
که تیره شود زین سخن آبروی
Аз Эрони бтўрон ки дорад нишаст
از ایران بتوران که دارد نشست
Магар хӯрданаши хӯн будгар кбст
مگر خوردنش خون بود گر کبست
Агар марзбонӣу домоди шоҳ
اگر مرزبانی و داماد شاه
Чаро бештари зини надории сипоҳ
چرا بیشتر زین نداری سپاه
Бад-ӣни мояи лашкари ту тундии мҷўӣ
بدین مایه لشکر تو تندی مجوی
Битундии бпиш далерон мапуӣ
بتندی بپیش دلیران مپوی
Ки ин пурҳунари номдори далер
که این پرهنر نامدار دلیر
Сари марзбони андари оради бзир
سر مرزبان اندر آرد بزیر
Гар аоидўнк фармон кунӣ бо сипоҳ
گر اایدونک فرمان کنی با سپاه
Бойирони хиромии бнздики шоҳ
بایران خرامی بنزدیک شاه
Кунун пеши Тӯси сипаҳбади шӯй
کنون پیش طوس سپهبد شوی
Бигӯеу гуфтор ӯ бишинавӣ
بگویی و گفتار او بشنوی
Стонмт зу халъату хоста
ستانمت زو خلعت و خواسته
Парастандау аспи ороста
پرستنده و اسپ آراسته
Тжоў фарибанда гуфт эй далер
تژاو فریبنده گفت ای دلیر
Дирафши маро кас наёрад бзир
درفش مرا کس نیارد بزیر
Маро эдар акнӯн нигинасту гоҳ
مرا ایدر اکنون نگینست و گاه
Парастандау ганҷу тоҷу сипоҳ
پرستنده و گنج و تاج و سپاه
Ҳамон марзу шоҳӣ чу афросйоб
همان مرز و شاهی چو افراسیاب
Каси инро з Эрон набинад бихоб
کس این را ز ایران نبیند بخواب
Парастори вази модёнони гила
پرستار وز مادیانان گله
Бдшт грўгрд карда яла
بدشت گروگرد کرده یله
Ту ин андакии лашкари ман мубин
تو این اندکی لشکر من مبین
Мроҷўӣ бо гурз бар пушти зин
مراجوی با گرز بر پشت زین
Ман имрӯз бо ин сипоҳ он кунам
من امروز با این سپاه آن کنم
Казин омадани тон пушаймон кунам
کزین آمدن تان پشیمان کنم
Чунин гуфт бежани бФрхи падар
چنین گفت بیژن بفرخ پدر
Ки эй номвари гирди прхошхр
که ای نامور گرد پرخاشخر
Сарафрозу бедордили паҳлавон
سرافراز و بیداردل پهلوان
Ба перӣ на онӣ ки будӣ ҷавон
به پیری نه آنی که بودی جوان
Туро бо тжоўи ин ҳама панд чист
ترا با تژاو این همه پند چیست
Бтркии чунин меҳр ва пайванд чист
بترکی چنین مهر و پیوند چیست
Ҳамеи гурзу ханҷар бибояд кашид
همی گرز و خنجر بباید کشید
Дилу мағзи эшон бибояд дарид
دل و مغز ایشان بباید درید
Барангехти аспу баромади хурӯш
برانگیخت اسپ و برآمد خروش
Ниҳоданд гўпол ва ханҷар бадуш
نهادند گوپال و خنجر بدوش
Яке тираи гирд аз миёни ?бардамӣад
یکی تیره گرد از میان بردمید
Бидон сон ки хуршед шуд нопадид
بدان سان که خورشید شد ناپدید
Ҷаҳон шуд чу обори баҳмани сиёҳ
جهان شد چو آبار بهمن سیاه
Ситора надиданд равшан на моҳ
ستاره ندیدند روشن نه ماه
Бқлби сипоҳи андаруни Геви гирд
بقلب سپاه اندرون گیو گرد
Ҳаме аз ҷаҳони равшанои бабрад
همی از جهان روشنایی ببرد
Бпиши андаруни бежани тизчнг
بپیش اندرون بیژن تیزچنگ
Ҳаме базмгоҳ омадаш ҷои ҷанг
همی بزمگاه آمدش جای جنگ
Вазони сӯй бо тоҷ бар сари тжоў
وزان سوی با تاج بر سر تژاو
Ки будяш бо шери дарандаи тов
که بودیش با شیر درنده تاو
Ялонаши ҳамаи неки мардону шер
یلانش همه نیکمردان و شیر
Ки ҳаргиз нашудашон дил аз разми сайр
که هرگز نشدشان دل از رزم سیر
Басӣ барнаёмад барин рӯзгор
بسی برنیامد برین روزگار
Ки он тарк сайр омад аз корзор
که آن ترک سیر آمد از کارزار
Се баҳраи зи турони сипаҳ кушта шуд
سه بهره ز توران سپه کشته شد
Србхти он тарк баргашта шуд
سربخت آن ترک برگشته شد
Ҳаме шуд гурезони тжоўи далер
همی شد گریزان تژاو دلیر
Пасаш бежан Гев бирасон шер
پسش بیژن گیو برسان شیر
Хурушону ҷӯшону найзаи бадаст
خروشان و جوشان و نیزه بدست
Ту гуфтӣ ки ғурранда шераст маст
تو گفتی که غرنده شیرست مست
Яке найза зад бар миёни тжоў
یکی نیزه زد بر میان تژاو
Намонад он замон бо тжоўи инчи тов
نماند آن زمان با تژاو ایچ تاو
Гроиндаҳи бдбнди рӯмии зира
گراینده بدبند رومی زره
Бипечед ва бикшод банди гиреҳ
بپیچید و بگشاد بند گره
БиФгнди найзаи бёзиди чанг
بیفگند نیزه بیازید چنگ
Чу бар кӯҳ бар Ғарм тозад паланг
چو بر کوه بر غرم تازد پلنگ
Бидон сон ки шоҳин рибоед Чехияов
بدان سان که شاهین رباید چکاو
Рабӯди он гиронмояи тоҷи тжоў
ربود آن گرانمایه تاج تژاو
Ки афросйобаш басар барниҳод
که افراسیابش بسر برنهاد
Набӯдӣ ҷудо зу бихобу биёад
نبودی جدا زو بخواب و بیاد
Чунин то дар дижи ҳамеи тохти асп
چنین تا در دژ همی تاخت اسپ
Пас андараши бежан чу озргшсп
پساندرش بیژن چو آذرگشسپ
Чу наздикӣ диж расед аспнўӣ
چو نزدیکی دژ رسید اسپنوی
Биёмад хурушони пар аз об рӯй
بیامد خروشان پر از آب روی
Ки аз кини чунин пушти бргоштӣ
که از کین چنین پشت برگاشتی
Бад-ӣни дижи марои хори бгзоштӣ
بدین دژ مرا خوار بگذاشتی
Сазадгар зи пас брншонии маро
سزد گر ز پس برنشانی مرا
Бад-ӣни раҳ бдшмн наМонӣ маро
بدین ره بدشمن نمانی مرا
Тжоўи сарафрозро дил бсухт
تژاو سرافراز را دل بسوخت
Бикрдори оташ Рахш барфурӯхт
بکردار آتش رخش برفروخت
Фарози аспнўӣу тжоў аз нишеб
فراز اسپنوی و تژاو از نشیب
Бадв дод дар тохтан як ркиб
بدو داد در تاختن یک رکیب
Пас андари нишондаш чу моҳи дмон
پس اندر نشاندش چو ماه دمان
Баромади зи ҷои бораи зераши ?данон
برآمد ز جا باره زیرش دنان
Ҳамеи тохт чун гирд бо аспнўӣ
همی تاخت چون گرد با اسپنوی
Сӯии роҳ турон ниҳоданд рӯй
سوی راه توران نهادند روی
Замонии давиди аспи ҷангии тжоў
زمانی دوید اسپ جنگی تژاو
Намонад инч бо асп ва бо марди тов
نماند ایچ با اسپ و با مرد تاو
Тжоўи он замон бо парастанда гуфт
تژاو آن زمان با پرستنده گفت
Ки душвор кор омад эй хуби ҷуфт
که دشوار کار آمد ای خوب جفت
Форуманд ин аспи ҷангии зи кор
فروماند این اسپ جنگی ز کار
зи пас бадсигол омаду пеши ғор
ز پس بدسگال آمد و پیش غار
Агар давр аз эдар ба бежани расм
اگر دور از ایدر به بیژن رسم
Бкоми бидонадяши душмани расм
بکام بداندیش دشمن رسم
Туро нест душмани бикборгӣ
ترا نیست دشمن بیکبارگی
Бимон то баронам ман ин борагӣ
بمان تا برانم من این بارگی
Фурӯд омад аз асп ӯ аспнўӣ
فرود آمد از اسپ او اسپنوی
Тжоў аз ғам ӯ пар аз об рӯй
تژاو از غم او پر از آب روی
Сбкбор шуд асп ва тундӣ гирифт
سبکبار شد اسپ و تندی گرفت
Пасаш бежани Гев кундӣ гирифт
پسش بیژن گیو کندی گرفت
Чу дид он рухи моҳ рӯй аспнўӣ
چو دید آن رخ ماهروی اسپنوی
зи гулбарг рӯйу пар аз машки мӯӣ
ز گلبرگ روی و پر از مشک موی
Пас пушти хеши андараш ҷой кард
پس پشت خویش اندرش جای کرد
Сӯии лашкари паҳлавон рой кард
سوی لشکر پهلوان رای کرد
Бшодӣ биёмад бадаргоҳи Тӯс
بشادی بیامد بدرگاه طوس
з даргоҳ бархест овои кӯс
ز درگاه برخاست آوای کوس
Ки бедори дили шери ҷангии савор
که بیدار دل شیر جنگی سوار
Дмон бо шикор омад аз марғзор
دمان با شکار آمد از مرغزار
Сипаҳдору гардони прхошҷўӣ
سپهدار و گردان پرخاشجوی
Бўиронӣ диж ниҳоданд рӯй
بویرانی دژ نهادند روی
Азон пас бирафтанд сӯии гила
ازان پس برفتند سوی گله
Ки буданд бар дашти таркони яла
که بودند بر دشت ترکان یله
Гирифтанд ҳар як камандии бчнг
گرفتند هر یک کمندی بچنگ
Чнончўн буд сози мардони ҷанг
چنانچون بود ساز مردان جنگ
Бахам андар омад сари борагӣ
بخم اندر آمد سر بارگی
Биёрост лашкари бикборгӣ
بیاراست لشکر بیکبارگی
Нишастанд бар ҷойгоҳи тжоў
نشستند بر جایگاه تژاو
Саворони Эрони пар аз хашму тов
سواران ایران پر از خشم و تاو
Тжоўи ғамӣ бо ду дидаи пуроб
تژاو غمی با دو دیده پرآب
Биёмад бнздики афросйоб
بیامد بنزدیک افراسیاب
Чунин гуфт комади сипаҳдори Тӯс
چنین گفت کامد سپهدار طوس
Абои лашкарии гшну пелони кӯс
ابا لشکری گشن و پیلان کوس
Палоашон ва он номдорони мард
پلاشان و آن نامداران مرد
Бхок андар омад саронишони зи гирд
بخاک اندر آمد سرانشان ز گرد
Ҳамаи марзу буми оташ андар заданд
همه مرز و بوم آتش اندر زدند
Фусилаи саросар баҳам барзаданд
فسیله سراسر بهم برزدند
Чу бишунид афросйоби ин сухан
چو بشنید افراسیاب این سخن
Ғамии гашт ва бар чора афганд бен
غمی گشت و بر چاره افگند بن
Бпирони виса чунин гуфт шоҳ
بپیران ویسه چنین گفت شاه
Ки гуфтам биовар з ҳар сӯи сипоҳ
که گفتم بیاور ز هر سو سپاه
Диранг омадат рой аз коҳилӣ
درنگ آمدت رای از کاهلی
зи перӣ гарон гаштау баддилӣ
ز پیری گران گشته و بددلی
На диж монад акнӯн на асп ва на мард
نه دژ ماند اکنون نه اسپ و نه مرد
Нишастан нишоед бад-ӣн марз кард
نشستن نشاید بدین مرز کرد
Басии хешу пайванди мо бардаи гашт
بسی خویش و پیوند ما برده گشت
Басии марди неки ахтари озурдаи гашт
بسی مرد نیکاختر آزرده گشت
Кунун нест имрӯзи рӯзи диранг
کنون نیست امروز روز درنگ
Ҷаҳони гашт бар марди бедори танг
جهان گشت بر مرد بیدار تنگ
Ҷаҳондори перони ҳам андари шитоб
جهاندار پیران هم اندر شتاب
Бурун омад аз пеши афросйоб
برون آمد از پیش افراسیاب
з ҳар марзи мардон ҷангӣ бихонад
ز هر مرز مردان جنگی بخواند
Силеҳ ва дирам дод ва лашкар баранд
سلیح و درم داد و لشکر براند
Чу омад зи паҳлуи буруни паҳлавон
چو آمد ز پهلو برون پهلوان
Ҳаме номзад кард ҷои гӯон
همی نامزد کرد جای گوان
Сӯии майманаи бормону тжоў
سوی میمنه بارمان و تژاو
Саворон ки доранд бо шери тов
سواران که دارند با شیر تاو
Чу нстҳини гирд бар майсара
چو نستیهن گرد بر میسره
Куҷои шер будӣ бчнгши барра
کجا شیر بودی بچنگش بره
Ҷаҳон пар шуд аз нолаи курноӣ
جهان پر شد از نالهٔ کرنای
зи ғридни кӯсу ҳиндӣ дароӣ
ز غریدن کوس و هندی درای
Ҳавои србсри сурху зарду бунафш
هوا سربسر سرخ و زرد و بنفش
зи баси найзау гӯнаи гӯнаи дирафш
ز بس نیزه و گونهگونه درفش
Сипоҳии зи ҷанги оварони садҳазор
سپاهی ز جنگآوران صدهزار
Ниҳодаи ҳамаи сари сӯии корзор
نهاده همه سر سوی کارزار
зи дарё бдрё набӯд инчи роҳ
ز دریا بدریا نبود ایچ راه
зи аспу зи пелу ҳиўну сипоҳ
ز اسپ و ز پیل و هیون و سپاه
Ҳаме рафт лашкари гаравҳо гуруҳ
همی رفت لشکر گروها گروه
Набад дашти пайдо на дарё на кӯҳ
نبد دشت پیدا نه دریا نه کوه
Бифармуд перон ки бираҳи равед
بفرمود پیران که بیره روید
Аз эдар сӯии роҳи кӯтаҳи равед
از ایدر سوی راه کوته روید
Набояд ки ёбанд худ огаҳӣ
نباید که یابند خود آگهی
Азин номдорон бо Фрҳӣ
ازین نامداران با فرهی
Магари ногаҳон бар сари он гуруҳ
مگر ناگهان بر سر آن گروه
Фурӯди орми ин гшни лашкар чу кӯҳ
فرود آرم این گشن لشکر چو کوه
Бурун кард корогҳони ногаҳон
برون کرد کارآگهان ناگهان
Ҳамеи ҷусти бедори кори ҷаҳон
همی جست بیدار کار جهان
Битундии бароа андар оварад рӯй
بتندی براه اندر آورد روی
Басӯи грўгрд шуд ҷангҷӯӣ
بسوی گروگرد شد جنگجوی
Миён сарахсаст наздики Тӯс
میان سرخس است نزدیک طوس
з бовирд бархест овои кӯс
ز باورد برخاست آوای کوس
Бпиўсти гуфтори корогҳон
بپیوست گفتار کارآگهان
Бпирон бигуфтанд як як ниҳон
بپیران بگفتند یک یک نهان
Ки эшон ҳамаи мигсорнду маст
که ایشان همه میگسارند و مست
Шабу рӯз бо ҷоми пар май бадаст
شب و روز با جام پر می بدست
Саворӣ тилоия надидам бароа
سواری طلایه ندیدم براه
На андешаи разми турони сипоҳ
نه اندیشهٔ رزم توران سپاه
Чу бишунид перони ялонро бихонад
چو بشنید پیران یلان را بخواند
зи лашкари фаровон суханҳо баранд
ز لشکر فراوان سخنها براند
Ки дар разми моро чунин дастгоҳ
که در رزم ما را چنین دستگاه
Набӯдаст ҳаргизи бойирони сипоҳ
نبودست هرگز بایران سپاه