Давон рафт баҳроми пеши падар

دوان رفت بهرام پیش پدر

Ки эй паҳлавони ялони сар ба сар

که ای پهلوان یلان سر به سر

Бдонгаҳ ки он тоҷи бардоштам

بدانگه که آن تاج برداشتم

Бнизаҳи боброндри афроштам

به نیزه بابراندر افراشتم

Яке тозӣонаи зи ман гум шудаст

یکی تازیانه ز من گم شده‌ست

Чу гиранд бе мояи таркони бадаст

چو گیرند بی‌مایه ترکان به دست

Ббҳром бар чанд бошад фусӯс

به بهرام بر چند باشد فسوس

Ҷаҳони пеш чашмам шавад обнӯс

جهان پیش چشمم شود آبنوس

набишта барон чарм ном манаст

نبشته بران چرم نام منست

Сипаҳдор перон бигирад бадаст

سپهدار پیران بگیرد به دست

Шавам тез ва тозона бозоўрм

شوم تیز و تازانه بازآورم

Агар чанд ранҷ дароз оварам

اگر چند رنج دراز آورم

Марои ин зи ахтар бад ояд ҳаме

مرا این ز اختر بد آید همی

Ки номами бхок андар ояд ҳаме

که نامم به خاک اندر آید همی

Бадв гуфт Гӯдарзи пер эй писар

بدو گفت گودرز پیر ای پسر

Ҳамеи бахти хеши андари ореи басар

همی بخت خویش اندر آری به‌سر

зи баҳри яке чӯби бастаи дўол

ز بهر یکی چوب‌ِ بسته‌دوال

Шӯй дар дам ахтар шавам фол

شوی در دَم ِ اختر‌ِ شوم‌فال

Чунин гуфт баҳроми ҷангӣ ки ман

چنین گفت بهرام جنگی که من

Ним беҳтар аз дӯдау анҷуман

نیم بهتر از دوده و انجمن

Баҷоеи тавон мард коед замон

به جایی توان مرد کاید زمان

Бкжӣ чаро барад бояд гумон

به کژی چرا برد باید گمان‌؟

Бадв гуфт Гев эй бародар машав

بدو گفت گیو ای برادر مشو

Фаровони марои тозӣонаи сети нав

فراوان مرا تازیانه‌ست نو

Яке шӯша зар басем андар аст

یکی شوشهٔ زر به سیم اندر است

Ду шебаши зи хўшоб ваз гавҳараст

دو شیبش ز خوشاب وز گوهر‌ست

Фарангис чун ганҷ бикшод сар

فرنگیس چون گنج بگشاد سر

Маро дод чандон силеҳу камар

مرا داد چندان سلیح و کمر

Ман он дръ ва тозона бардоштам

من آن درع و تازانه برداشتم

Бтўрон дигар хори бгзоштм

به توران دگر خوار بگذاشتم

Яке низ бахшед коўси шоҳ

یکی نیز بخشید کاوس شاه

зи зари вази гавҳар чу тобандаи моҳ

ز زر وز گوهر چو تابنده ماه

Дигар панҷ дорам ҳамаи зарнигор

دگر پنج دارم همه زرنگار

Бирав бофтаи гавҳари шоҳвор

برو بافته گوهر شاهوار

Турои бахшами ин ҳафт з эдар Марв

ترا بخشم این هفت ز ایدر مرو

Яке ҷанги хираи мёрои нав

یکی جنگ خیره میارای نو

Чунин гуфт бо Геви баҳроми гирд

چنین گفت با گیو بهرام گرد

Ки ин нангро хирад натавон шимурд

که این ننگ را خرد نتوان شمرد

Шуморо зи ранг ва нигораст гуфт

شما را ز رنگ و نگار‌ست گفت

Маро онк шуд ном бо нанги ҷуфт

مرا آنک شد نام با ننگ جفت

Гар аидўнк тозона бозоўрм

گر ایدونک تازانه بازآورم

Вагар сари зи кӯшиш бгоз оварам

وگر سر ز کوشش بگاز آورم

Бар ӯ рои яздони дигаргуна буд

بر او رای یزدان دگرگونه بود

Ҳамон гардиши бахти воруна буд

همان گردش بخت وارونه بود

Ҳронгаҳ ки бахт андар ояд бихоб

هرانگه که بخت اندر آید به خواب

Туро гуфт доно наёяд савоб

ترا گفت دانا نیاید صواب

Бузади асп ва омад барон размгоҳ

بزد اسپ و آمد بران رزمگاه

Дурахшон шуда рӯй гетии зи моҳ

درخشان شده روی گیتی ز ماه

Ҳаме зор бигирист бар куштагон

همی زار بگریست بر کشتگان

Барон доғи дили бахти баргаштагон

بران داغ دل بخت‌برگشتگان

Тани риўнизи андарони хӯну хок

تن ریونیز اندران خون و خاک

Шудаи ғарқ ва хуфтон бирав чоки чок

شده غرق و خفتان برو چاک چاک

Ҳаме зор бигирист баҳроми шер

همی زار بگریست بهرام شیر

Ки зор эй ҷавони савори далер

که زار ای جوان سوار دلیر

Чу ту кушта акнӯн чаҳ як мушти хок

چو تو کشته اکنون چه یک مشت خاک

Бузургони боиўони ту андари муғок

بزرگان به ایوان‌، تو اندر مغاک

Барон куштагон бар якояки бгшт

بران کشتگان بر یکایک بگشت

Ки буданд афганда бар паҳни дашт

که بودند افگنده بر پهن‌دشت

Азон номдорони яке хаста буд

ازان نامداران یکی خسته بود

Бшмшир азишон бҷони руста буд

به شمشیر ازیشان به جان رسته بود

Ҳамеи боздонсти баҳром ро

همی بازدانست بهرام را

Бинолед ва пурсед зу ном ро

بنالید و پرسید زو نام را

Бадв гуфт к-эии шери ман зинда ам

بدو گفت کای شیر من زنده‌ام

Бар куштагон хор афганда ам

بر کشتگان خوار افگنده‌ام

Се рӯзаст то нон ва об орзӯаст

سه روزست تا نان و آب آرزوست

Маро бар яке ҷома хоб орзӯаст

مرا بر یکی جامه خواب آرزوست

Бишуд тези баҳром то пеши ӯй

بشد تیز بهرام تا پیش اوی

Бадали меҳрбону бетони хеши ӯй

به دل مهربان و به تن خویش اوی

Бирав гашти гирёну рухро бахаст

برو گشت گریان و رخ را بخست

Бадаред пероҳан ӯро бибаст

بدرید پیراهن او را ببست

Бадв гуфт мандяш каз хастагӣаст

بدو گفت مندیش کز خستگی‌ست

Таба бӯдан ин зи нобстгист

تبه بودن این ز نابستگی‌ست

Чу бастам кунун сӯии лашкари шӯй

چو بستم کنون سوی لشکر شوی

Вазин хастагии зуди беҳтари шӯй

وزین خستگی زود بهتر شوی

Яке тозӣонаи бад-ӣни размгоҳ

یکی تازیانه بدین رزمگاه

зи ман гум шудаст аз паии тоҷи шоҳ

ز من گم شده‌ست از پی تاج شاه

Чу он бозёбам биёями ?бирт

چو آن بازیابم بیایم برت

Расонами базӯдии сӯии лашкарат

رسانم به زودی سوی لشکرت

Взонҷои сӯии қалби лашкари шитофт

وزانجا سوی قلب لشکر شتافت

Ҳамеи ҷуст то тозӣонаи бёФт

همی جست تا تازیانه بیافت

Миёни тели куштагони андарун

میان تل کشتگان اندرون

Бромихтаҳи хок бисёру хӯн

برآمیخته خاک بسیار و خون

Фурӯд омад аз бора он барграфт

فرود آمد از باره آن برگرفت

Взонҷо хурӯшидан андар гирифт

وزانجا خروشیدن اندر گرفت

Хурӯши дам Модён ёфт асп

خروش دم مادیان یافت اسپ

Биҷӯшед бирасон озргшсп

بجوشید برسان آذرگشسپ

Сӯии Модён рӯй биниҳод тафт

سوی مادیان روی بنهاد تفت

Ғамии гашти баҳром ва аз пас бирафт

غمی گشت بهرام و از پس برفت

Ҳаме шуд дмон то расед андрўӣ

همی شد دمان تا رسید اندروی

зи трг ва з хуфтон пар аз об рӯй

ز ترگ و ز خفتان پر از آب روی

Чу бигирифт ҳам дар замон барнишаст

چو بگرفت هم در زمان برنشست

Яке теғи ҳиндии гирифтаи бадаст

یکی تیغ هندی گرفته به دست

Чу бифишоради рон ҳеҷ нагузорад пай

چو بفشارد ران هیچ نگذارد پی

Савору тани бораи пурхоку хуй

سوار و تن باره پرخاک و خوی

Чунон тнгдл шуд бикборгӣ

چنان تنگدل شد به یکبارگی

Ки шамшер зад бар паии борагӣ

که شمشیر زد بر پی بارگی

Вазони ҷойгаҳ то бад-ӣни размгоҳ

وزان جایگه تا بدین رزمگاه

Пиёдаи бпимўд чун боди роҳ

پیاده بپیمود چون باد راه

Саросари ҳамаи дашт пуркушта дид

سراسر همه دشت پرکشته دید

Замин чун гулу арғавон кушта дид

زمین چون گل و ارغوان کشته دید

Ҳаме гуфт кокнўн чаҳ созем рӯй

همی گفت کاکنون چه سازیم روی

Бар ин дашт бе борагии роҳи ҷӯй

بر این دشت بی‌بارگی راه‌جوی

Азуи саракашон огаҳӣ ёфтанд

ازو سرکشان آگهی یافتند

Савории сад аз қалб бишитофтанд

سواری صد از قلب بشتافتند

Ки ӯро бигиранд зон размгоҳ

که او را بگیرند زان رزمگاه

Барандаш бар паҳлавони сипоҳ

برندش بر پهلوان سپاه

Камонро буза кард баҳроми шер

کمان را به زه کرد بهرام شیر

Баборед тир аз камони далер

ببارید تیر از کمان دلیر

Чу тирии яке дар камон ронадӣ

چو تیری یکی در کمان راندی

Бпиромнши кас куҷо монадӣ

به پیرامنش کس کجا ماندی

Азишон фаровон бахаст ва бикушт

ازیشان فراوان بخست و بکشت

Пиёда напечед ва нанамуд пушт

پیاده نپیچید و ننمود پشت

Саворон ҳама бозгаштанд азуӣ

سواران همه بازگشتند ازوی

Бнздик перон ниҳоданд рӯй

بنزدیک پیران نهادند روی

Чу лашкари з баҳром шуд нопадид

چو لشکر ز بهرام شد ناپدید

з ҳар сӯи басии тир гирд оваред

ز هر سو بسی تیر گرد آورید

Чу лашкар биёмад бар паҳлавон

چو لشکر بیامد بر پهلوان

Бигуфтанд бо ӯ саросари гӯон

بگفتند با او سراسر گوان

Фаровон сухан рафт зон рзмсоз

فراوان سخن رفت زان رزمساز

зи пайкор ӯ ошкороу роз

ز پیکار او آشکارا و راز

Бигуфтанд кинат ҳужабри далер

بگفتند کاینت هژبر دلیر

Пиёда нагардад худ аз ҷанги сайр

پیاده نگردد خود از جنگ سیر

Бипурсед перон ки ин мард кист

بپرسید پیران که این مرد کیست

Азон номдорон вроном чист

ازان نامداران ورا نام چیست

Яке гуфт баҳром широўжн аст

یکی گفت بهرام شیراوژن است

Ки лашкари саросари бадв равшан аст

که لشکر سراسر بدو روشن است

Брўиин чунин гуфт перон ки хез

به رویین چنین گفت پیران که خیز

Ки баҳромро нест ҷои гурез

که بهرام را نیست جای گریز

Магари зинда ӯро бчнг оварӣ

مگر زنده او را به چنگ آوری

Замонаи бросоид аз доварӣ

زمانه براساید از داوری

зи лашкар касеро ки бояд бабр

ز لشکر کسی را که باید ببر

Куҷо номдорасту прхошхр

کجا نامدار‌ست و پرخاشخر

Чу бишунид рӯйин биёмад дмон

چو بشنید رویین بیامد دمان

Набӯдаш баси андешаи бадгумон

نبودش بس اندیشهٔ بدگمان

Бар тир бинишаст баҳроми шер

بر تیر بنشست بهرام شیر

Ниҳодаи сипар бар сару чархи зер

نهاده سپر بر سر و چرخ زیر

Яке тирборони брўиини бикрад

یکی تیرباران به رویین بکرد

Ки шуд моҳи тобанда чун ложвард

که شد ماه تابنده چون لاژورد

Чу рӯйин перони з тираш бахаст

چو رویین پیران ز تیرش بخست

Ялонро ҳама кунад шуд пойу даст

یلان را همه کند شد پای و دست

Бсстӣ бар паҳлавон омаданд

به سستی بر پهلوان آمدند

Пар аз дарду тира равон омаданд

پر از درد و تیره‌روان آمدند

Ки ҳаргизи чунин як пиёда баҷанг

که هرگز چنین یک پیاده به جنگ

з дарё надидем ҷангии наҳанг

ز دریا ندیدیم جنگی نهنگ

Чу бишунид перони ғамии гашти сахт

چو بشنید پیران غمی گشت سخت

Билразед бирасон барги дарахт

بلرزید برسان برگ درخت

Нишаст аз бар бора тунд тоз

نشست از بر بارهٔ تند تاز

Ҳаме рафт бо ӯ басии рзмсоз

همی‌رفت با او بسی رزمساز

Биёмад бадв гуфт к-эии номдор

بیامد بدو گفت کای نامدار

Пиёда чаро сохтӣ корзор

پیاده چرا ساختی کارزار

На ту бо Сиёвуши бтўрони бадӣ

نه تو با سیاوش به توران بدی

Ҳамоно бпрхошу сурони бадӣ

همانا به پرخاش و سوران بدی

Маро бо ту нону намак хӯрдан аст

مرا با تو نان و نمک خوردن است

Нишастани ҳамон меҳр парвардан аст

نشستن همان مهر پروردن است

Набояд ки бо ин нажоду гуҳар

نباید که با این نژاد و گهر

Бад-ӣни шермардӣу чандини ҳунар

بدین شیرمردی و چندین هنر

зи болои бхок андар ояд сарат

ز بالا به خاک اندر آید سرت

Бисӯзад дили меҳрбони модарат

بسوزد دل مهربان مادرت

Биё то бисозем савганду банд

بیا تا بسازیم سوگند و بند

Броҳӣ ки ояд дилатро писанд

براهی که آید دلت را پسند

Азон пас яке бо ту хешӣ кунем

ازان پس یکی با تو خویشی کنیم

Чу хешӣ буд рой бешӣ кунем

چو خویشی بود رای بیشی کنیم

Пиёдаи ту бо лашкарии номдор

پیاده تو با لشکری نامدار

Нтобӣ махӯр ботнт зинҳор

نتابی مخور باتنت زینهار

Бадв гуфт баҳроми к-эии паҳлавон

بدو گفت بهرام کای پهلوان

Хирадманду байнови равшани равон

خردمند و بینا و روشن‌روان

Марои ҳоҷат аз ту яке боргист

مرا حاجت از تو یکی بارگی‌ست

Вагар на маро ҷанг якборагӣаст

وگر نه مرا جنگ یکبارگی‌ست

Бадв гуфт перон ки эй номҷўӣ

بدو گفت پیران که ای نامجوی

Ндонӣ ки ин ройро нест рӯй

ندانی که این رای را نیست روی

Турои ин ба ояд ки гуфтам сухан

ترا این به آید که گفتم سخن

Далерӣ ва бар хира тундӣ макун

دلیری و بر خیره تندی مکن

Бибин то саворони он анҷуман

ببین تا سواران آن انجمن

Ниҳанд ин чунин нанг бар хештан

نهند این چنین ننگ بر خویشتن

Ки чандини тан аз тухмаи меҳтарон

که چندین تن از تخمهٔ مهتران

з дияем дорону кндоўрон

ز دیهیم داران و کنداوران

зи пайкори ту кушта ва хаста шуд

ز پیکار تو کشته و خسته شد

Чунин разм ногоҳ пайваста шуд

چنین رزم ناگاه پیوسته شد

Ки ҷӯяд гузари сӯии Эрон кунун

که جوید گذر سوی ایران کنون

Магар онк ҷӯшад варои мағзу хӯн

مگر آنک جوشد ورا مغز و خون

Агар нестии ранҷи афросйоб

اگر نیستی رنج افراسیاب

Ки гардад сараши зини сухани пуршитоб

که گردد سرش زین سخن پرشتاب

Турои борагии додмӣ эй ҷавон

ترا بارگی دادمی ای جوان

Бидон тоти барадӣ бар паҳлавон

بدان تات بردی بر پهلوان

Бигуфт ину баргашт ва шуд бози ҷой

بگفت این و برگشت و شد باز جای

Дилаши пари зи кину сараши пари зи рой

دلش پر ز کین و سرش پر ز رای

Бирафт ӯ ва омад зи лашкари тжоў

برفت او و آمد ز لشکر تژاو

Саворӣ ки будяш бо шери тов

سواری که بودیش با شیر تاو

з перон бипурсед ва перон бигуфт

ز پیران بپرسید و پیران بگفت

Ки баҳромро аз ялон нест ҷуфт

که بهرام را از یلان نیست جفت

Бмҳрш бидодам басии панди хуб

به مهر‌ش بدادم بسی پند خوب

Намудем бадви роҳу пайванди хуб

نمودم بدو راه و پیوند خوب

Суханро набад бар дилаши ҳеҷ роҳ

سخن را نبد بر دلش هیچ راه

Ҳаме роҳ ҷӯяд бойирони сипоҳ

همی راه جوید به ایران سپاه

Бпирон чунин гуфт ҷангии тжоў

به پیران چنین گفت جنگی تژاو

Ки бо меҳри ҷон туро нест тов

که با مهر جان ترا نیست تاو

Шавамгар пиёдаи бчнги ормаш

شوم گر پیاده به چنگ آرمش

Сари андари замони зери санги ормаш

سر اندر زمان زیر سنگ آرمش

Биёмад шитобон бидон размгоҳ

بیامد شتابان بدان رزمگاه

Куҷо буд баҳроми ял бе сипоҳ

کجا بود بهرام یل بی‌سپاه

Чу баҳромро дид найзаи бадаст

چو بهرام را دید نیزه به دست

Яке брхрўшид чун пели маст

یکی برخروشید چون پیل مست

Бадв гуфт азин лашкари номдор

بدو گفت ازین لشکر نامدار

Пиёдаи яке марду чандини савор

پیاده یکی مرد و چندین سوار

Бойирон гурозед хоҳии ҳаме

به ایران گرازید خواهی همی

Сарат барфарозед хоҳии ҳаме

سرت برفرازید خواهی همی

Саронро супурдии сари андари замон

سران را سپردی سر اندر زمان

Гуҳ омад ки бар ту сроиди замон

گه آمد که بر تو سرآید زمان

Пас онгаҳ бифармуд кандар наед

پس آنگه بفرمود کاندر نهید

Бтиру бгрз ва бжўпин диҳед

به تیر و به گرز و به ژوپین دهید

Бирав анҷуман шуд яке лашкарӣ

برو انجمن شد یکی لشکری

Ҳронкс ки бад аз далерони сиррӣ

هرانکس که بد از دلیران سری

Камонро буза кард баҳроми гирд

کمان را به زه کرد بهرام گرد

Бтир аз ҳавои равшанои бабрад

به تیر از هوا روشنایی ببرد

Чу тир аспр шуд сӯии найзаи гашт

چو تیر اسپری شد سوی نیزه گشت

Чу дарёӣ хӯн шуд ҳамаи кӯҳу дашт

چو دریای خون شد همه کوه و دشت

Чу найза қалам шуд бгрзу бтиғ

چو نیزه قلم شد به گرز و به تیغ

Ҳаме хӯн чиконед бар тираи меғ

همی خون چکانید بر تیره میغ

Чу размаши барин гӯна пайваста шуд

چو رزمش برین گونه پیوسته شد

Бтирши диловари басӣ хаста шуд

به تیر‌ش دلاور بسی خسته شد

Чу баҳроми яли гашт бе туашу тов

چو بهرام یل گشت بی‌توش و تاو

Пас пушт ӯ андар омад тжоў

پس پشت او اندر آمد تژاو

Яке теғ зад бар сари китфи ӯй

یکی تیغ زد بر سر کتف اوی

Ки шер андар омад з боло биравӣ

که شیر اندر آمد ز بالا به روی

Ҷудо шуд зи тани дасти хнҷргзор

جدا شد ز تن دست خنجر‌گزار

Форуманд аз разму баргашти кор

فروماند از رزم و برگشت کار

Тжоўи стмгораҳро дил бсухт

تژاو ستمگاره را دل بسوخت

Бикрдори оташ Рахш барфурӯхт

به کردار آتش رخش برفروخت

Бипечед азу рӯй пари дарду шарм

بپیچید ازو روی پر درد و شرم

Биҷӯш омадаш дар ҷигари хӯни гарм

بجوش آمدش در جگر خون گرم