Чунин гуфт пас бо сипаҳи соваи шоҳ

چنین گفت پس با سپه ساوه شاه

Ки аз ҷодӯӣ андар оред роҳ

که از جادوی اندر آرید راه

Бидон то дилу чашми эрониён

بدان تا دل و چشم ایرانیان

Бипечад наёяд шуморо зиён

بپیچد نیاید شما را زیان

Ҳамаи ҷовдон ҷодӯӣ сохтанд

همه جاودان جادوی ساختند

Ҳаме дар ҳаво оташ андохтанд

همی در هوا آتش انداختند

Баромади яке боду абрии сиёҳ

برآمد یکی باد و ابری سیاه

Ҳаме тир борид азу бар сипоҳ

همی تیر بارید ازو بر سپاه

Хурӯшед баҳроми к-эии меҳтарон

خروشید بهرام کای مهتران

Бузургони Эрону кндоўрон

بزرگان ایران و کنداوران

Бад-ӣн ҷодўиҳо мадоред чашм

بدین جادویها مدارید چشم

Ба ҷанг андар ойед яксар бахшам

به جنگ اندر آیید یکسر بخشم

Ки он сар ба сари танбали вҷодўист

که آن سر به سر تنبل وجادویست

зи чораи барояшон бибояд гирист

ز چاره برایشان بباید گریست

Хурӯшии баромади зи эрониён

خروشی برآمد ز ایرانیان

Бибастанд хӯни рехтанро миён

ببستند خون ریختن را میان

Нигаҳ кард зон рзмгаҳи соваи шоҳ

نگه کرد زان رزمگه ساوه شاه

Ки он ҷодуиро надоданд роҳ

که آن جادویی را ندادند راه

Биоварад лашкари сӯии майсара

بیاورد لشکر سوی میسره

Чу гург андар омад ба пеши барра

چو گرگ اندر آمد به‌پیش بره

Чўик рӯй лашкар ба ҳам бршкст

چویک روی لشکر به‌هم برشکست

Сӯии қалб баҳром ёзид даст

سوی قلب بهرام یازید دست

Нигаҳ кард баҳром зон қалби гоҳ

نگه کرد بهرام زان قلب‌گاه

Гурезон сипаҳ дид пеши сипоҳ

گریزان سپه دید پیش سپاه

Биёмад ба найзаи се танро зи зин

بیامد به‌نیزه سه تن را ز زین

Нигун сор карду бузад бар замин

نگون‌سار کرد و بزد بر زمین

Ҳаме гуфт зини сон буд корзор

همی‌گفت زین سان بود کارزار

Ҳамин буд расм ва ҳамин буд кор

همین بود رسم و همین بود کار

Надоред шарм аз худои ҷаҳон

ندارید شرم از خدای جهان

На аз номдорони фаррухи маон

نه از نامداران فرخ مهان

Ва зон пас биёмад сӯии маймана

و زان پس بیامد سوی میمنه

Чу шери жён кӯ шавад гурусна

چو شیر ژیان کو شود گرسنه

Чунон лашкарии ро баи ҳам брдрид

چنان لشکری رابه‌هم بردرید

Дирафши сипаҳ дор шуд нопадид

درفش سپه‌دار شد ناپدید

Ва зон ҷойгаҳ шуд сӯии қалби гоҳ

و زان جایگه شد سوی قلب‌گاه

Барон сӯ ки солори бад бо сипоҳ

بران سو که سالار بد با سپاه

Бадв гуфт баргашти боди ин сухан

بدو گفت برگشت باد این سخن

Гар эй дун ки ин разм гардад куҳан

گر ایدون که این رزم گردد کهن

Пароканда гардад ба ҷанги ин сипоҳ

پراکنده گردد به جنگ این سپاه

Нигаҳ кун кунун то кадомаст роҳ

نگه کن کنون تا کدامست راه

Бирафтанд вҷстнд роҳӣ набӯд

برفتند وجستند راهی نبود

Казон роҳи шоист боло намӯд

کزان راه شایست بالا نمود

Чунин гуфт бо лашкари орои хеш

چنین گفت با لشکر آرای خویش

Ки девор мо оҳанӣнаст пеш

که دیوار ما آهنینست پیش

Ҳар онкас ки ӯ рахна донад задан

هر آنکس که او رخنه داند زدن

зи девор берун тавонад шудан

ز دیوار بیرون تواند شدن

Шавад эмину ҷон ба Эрони барад

شود ایمن و جان به ایران برد

Ба наздики шоҳи далерони барад

به نزدیک شاه دلیران برد

Ҳамаи дил ба хӯни рехтани брнҳид

همه دل به خون ریختن برنهید

Сипар бар сар оред ва ханҷар диҳед

سپر بر سر آرید و خنجر دهید

з яздон набошад касе ноумед

ز یزدان نباشد کسی ناامید

Вагар тираи бенанди рӯзи сипед

و گر تیره بینند روز سپید

Чунин гуфт бо меҳтарони соваи шоҳ

چنین گفت با مهتران ساوه شاه

Ки пелон биёред пеши сипоҳ

که پیلان بیارید پیش سپاه

Ба анбӯҳи лашкар ба ҷанг оваред

به انبوه لشکر به جنگ آورید

Бадишони ҷаҳони тор ва танг оваред

بدیشان جهان تار و تنگ آورید

Чу аз даври баҳром пелон бидид

چو از دور بهرام پیلان بدید

Ғамии гашту теғ аз миён баркашид

غمی گشت و تیغ از میان برکشید

Аз он пас чунин гуфт бо меҳтарон

از آن پس چنین گفت با مهتران

Ки эй номи дорону ҷанги оварон

که ای نام‌داران و جنگ آوران

Камонҳои чочии бузаи брнҳид

کمانهای چاچی بزه برنهید

Ҳамаи яксараи трги брсрнҳид

همه یکسره ترگ برسرنهید

Ба ҷону сари шаҳриёри ҷаҳон

به‌جان و سر شهریار جهان

Гузин бузургону тоҷи маон

گزین بزرگان و تاج مهان

Ки ҳаркас ки боӯ камонасту тир

که هرکس که بااو کمانست و تیر

Камонро бузаи брнҳди ногузир

کمان را بزه برنهد ناگزیر

Хадангӣ ки пайконаши ёзд ба хӯн

خدنگی که پیکانش یازد به‌خون

Се чӯба ба хартуми пели андарун

سه چوبه به‌خرطوم پیل اندرون

Нишонед ва пас гурзҳо баркашид

نشانید و پس گرزها برکشید

Ба ҷанг андар ойед ва душман кашид

به جنگ اندر آیید و دشمن کشید

Сипаҳбади камонро буза барниҳод

سپهبد کمان را بزه برنهاد

Яке худ пӯлод бар сари ниҳод

یکی خود پولاد بر سر نهاد

Ба пели андаруни тир борон гирифт

به‌پیل اندرون تیر باران گرفت

Камонро чу абр баҳорон гирифт

کمان را چو ابر بهاران گرفت

Пас пушт ӯ андар омад сипоҳ

پس پشت او اندر آمد سپاه

Ситора шуд аз пару пайкони сиёҳ

ستاره شد از پر و پیکان سیاه

Бхстнди хартуми пелон ба тир

بخستند خرطوم پیلان به‌تیر

з хӯн шуд дару дашт чун оби гир

ز خون شد در و دشت چون آب‌گیر

Аз он хастагии пушти бргоштнд

از آن خستگی پشت برگاشتند

Бадви дашти пайкори бгзоштнд

بدو دشت پیکار بگذاشتند

Чу пели он чунон захм пайкон бидид

چو پیل آن‌چنان زخم پیکان بدید

Ҳамаи лашкари хешро биспуред

همه لشکر خویش را بسپرید

Сипаҳ бар ҳам афтод ва чанде бамурд

سپه بر هم افتاد و چندی بمرد

Ҳамон бахти бади коми кории бабрад

همان بخت بد کام‌کاری ببرد

Сипоҳ андар омад пас пушти пел

سپاه اندر آمد پس پشت پیل

Замин шуд бикрдори дарёии нил

زمین شد بکردار دریای نیل

Телӣ буд хуррам бидон ҷойгоҳ

تلی بود خرم بدان جایگاه

Пас пушти он ранҷи дидаи сипоҳ

پس پشت آن رنج دیده سپاه

Яке тахти заррин ниҳода биравӣ

یکی تخت زرین نهاده بروی

Нишаста бирав соваи разми ҷӯй

نشسته برو ساوهٔ رزم‌جوی

Сипаҳ дид чун кӯҳи оҳани равон

سپه دید چون کوه آهن روان

Ҳамаи сари пар аз гирду тираи равон

همه سر پر از گرد و تیره روان

Пас пушти он зиндаи пелони маст

پس پشت آن زنده پیلان مست

Ҳаме кӯфтанд он сипаҳро бадаст

همی‌کوفتند آن سپه را بدست

Пар аз об шуд дидаи соваи шоҳ

پر از آب شد دیدهٔ ساوه شاه

Бидон то чаро шуд ҳазимати сипоҳ

بدان تا چرا شد هزیمت سپاه

Нишаст аз бар тозии асби саманд

نشست از بر تازی اسب سمند

Ҳамеи тохти тарсони зи бими газанд

همی‌تاخت ترسان ز بیم گزند

Бар соваи баҳром чун пели маст

بر ساوه بهرام چون پیل مست

Камандӣ ба бозу камоне бадаст

کمندی به بازو کمانی بدست

Ба лашкар чунин гуфт к-эии саракашон

به لشکر چنین گفت کای سرکشان

Збхт бад омад бар эшон нишон

زبخت بد آمد بر ایشان نشان

На ҳангом розасту рӯзи сухан

نه هنگام رازست و روز سخن

Битозед бо теғҳои куҳан

بتازید با تیغ‌های کهن

Бар эшон яке тир борон кунед

بر ایشان یکی تیر باران کنید

Бакӯшед вкор саворон кунед

بکوشید وکار سواران کنید

Барон тел бар омад куҷои соваи шоҳ

بران تل بر آمد کجا ساوه شاه

Ҳаме буд бар тахти зар бо кулоҳ

همی‌بود بر تخت زر با کلاه

Варо дид бртозиӣ чун ҳзбр

و را دید برتازیی چون هزبر

Ҳамеи тохт дар дашт бирасон абр

همی‌تاخت در دشت برسان ابر

Хадангӣ гузин кард пайкон чу об

خدنگی گزین کرد پیکان چو آب

Ниҳода бирав чори пари уқоб

نهاده برو چار پر عقاب

Бимолиди чочии камонро бадаст

بمالید چاچی کمان را بدست

Ба чарми гавазн андар оварад шаст

به چرم گوزن اندر آورد شست

Чу чап рост кард ва хам оварад рост

چو چپ راست کرد و خم آورد راست

Хурӯш аз хами чархи чочии бхост

خروش از خم چرخ چاچی بخاست

Чу оварад ёли ялии ро баи гӯш

چو آورد یال یلی رابه‌گوش

зи шохи гавазнони баромади хурӯш

ز شاخ گوزنان برآمد خروش

Чу бигузашт пайкон аз ангушти ӯй

چو بگذشت پیکان از انگشت اوی

Гузар кард аз муҳраи пушти ӯй

گذر کرد از مهرهٔ پشت اوی

Сар сова омад бхоки андарун

سر ساوه آمد بخاک اندرون

Бзири андараш хок шуд ҷӯии хӯн

بزیر اندرش خاک شد جوی خون

Шуд он номвари шоҳ ва чандон сипоҳ

شد آن نامور شاه و چندان سپاه

Ҳамон тахти заррину заррини кулоҳ

همان تخت زرین و زرین کلاه

Чунинаст кирдори гардони сипеҳр

چنینست کردار گردان سپهر

На номҳрбониши пайдо на меҳр

نه نامهربانیش پیدا نه مهر

Нигар то нанозӣ ба тахти баланд

نگر تا ننازی به‌تخت بلند

Чу эмини шӯии дўрбош аз газанд

چو ایمن شوی دورباش از گزند

Чу баҳром ҷангӣ расед андрўӣ

چو بهرام جنگی رسید اندروی

Кашидаш бар он хок тафта биравӣ

کشیدش بر آن خاک تفته بروی

Бурид он сари шоҳи вораши зи тан

برید آن سر شاه‌وارش ز تن

Наомад касе пешаш аз анҷуман

نیامد کسی پیشش از انجمن

Чўтркони расиданди наздики шоҳ

چوترکان رسیدند نزدیک شاه

Фгндаҳи танӣ буд бесар ба роҳ

فگنده تنی بود بی‌سر به راه

Ҳама барграфтанд яксар хурӯш

همه برگرفتند یکسر خروش

Замини пари хурӯшу ҳавои пари зи ҷӯш

زمین پر خروش و هوا پر ز جوش

Писар гуфт кин эзадии кор буд

پسر گفت کاین ایزدی کار بود

Ки баҳромро бахти бедор буд

که بهرام را بخت بیدار بود

зи танагии куҷои роҳи бад бар сипоҳ

ز تنگی کجا راه بد بر سپاه

Фаровон бамурданд зон танги роҳ

فراوان بمردند زان تنگ راه

Басӣ пел биспурад мардум ба пой

بسی پیل بسپرد مردم به‌پای

Нашуд зон сипаҳи даҳ яке бози ҷой

نشد زان سپه ده یکی باز جای

Чаҳ зери пай пел гашта табоҳ

چه زیر پی پیل گشته تباه

Чаҳ сарҳо бурӣда ба овардгоҳ

چه سرها بریده به‌آوردگاه

Чу бигузашт зон рӯзи бад ба замон

چو بگذشت زان روز بد به زمان

Надиданд зиндаи яке бади гумон

ندیدند زنده یکی بد گمان

Мгронк буданд гашта асир

مگرآنک بودند گشته اسیر

Равонҳо ба ғами хастау тан ба тир

روان‌ها به غم خسته و تن به تیر

Ҳамаи роҳи бргстўон буду трг

همه راه برگستوان بود و ترگ

Саронро зи трги омадаи рӯзи марг

سران را ز ترگ آمده روز مرگ

Ҳамон теғи ҳиндӣу тиру камон

همان تیغ هندی و تیر و کمان

Ба ҳрсўӣ афганда бади бадгумон

به هرسوی افگنده بد بدگمان

зи кушта чу дарёӣ хӯн шуд замин

ز کشته چو دریای خون شد زمین

Ба ҳргўшаҳ эй мондаи асбӣ ба зин

به هرگوشه‌ای مانده اسبی به زین

Ҳамеи гашти баҳроми гирди сипоҳ

همی‌گشت بهرام گرد سپاه

Ки то куштаи зи Эрон ки ёбад ба роҳ

که تا کشته ز ایران که یابد به راه

Аз он пас бхрод брзин бигуфт

از آن پس بخراد برزین بگفت

Ки як рӯз бо ранҷ мо бош ҷуфт

که یک روز با رنج ما باش جفت

Нигаҳ кун каз эрониён кушта кист

نگه کن کز ایرانیان کشته کیست

Казон дарди моро бибояд гирист

کزان درد ما را بباید گریست

Ба ҳарҷоӣ хроди брзини бгшт

به هرجای خراد برزین بگشت

Ба ҳар пардау хаймае бргзшт

به هر پرده و خیمه‌ای برگذشت

Кам омад злшкри яке номвар

کم آمد زلشکر یکی نامور

Ки баҳроми бадноми он пурҳунар

که بهرام بدنام آن پرهنر

зи тухми Сиёвуши гӯии меҳтарӣ

ز تخم سیاوش گوی مهتری

Сипаҳбади савории диловари сиррӣ

سپهبد سواری دلاور سری

Ҳаме рафт ҷӯянда чун биҳшон

همی‌رفت جوینده چون بیهشان

Магар зу биёбад баҷоеи нишон

مگر زو بیابد بجایی نشان

Тани хастау кушта чанде кашид

تن خسته و کشته چندی کشید

зи баҳром ҷое нишоне надид

ز بهرام جایی نشانی ندید

Сипаҳдор зон кор шуд дардманд

سپهدار زان کار شد دردمند

Ҳаме гуфт зор эй гӯи мустаманд

همی‌گفت زار ای گو مستمند

Замонии баромад падед омад ӯй

زمانی برآمد پدید آمد اوی

Дар бастаро чун калид омад ӯй

در بسته را چون کلید آمد اوی

Абои сурхи туркии бад ӯ гурбаи чашм

ابا سرخ ترکی بد او گربه چشم

Ту гуфтӣ дил озурда дорад бахшам

تو گفتی دل آزرده دارد بخشم

Чу баҳроми баҳромро дид гуфт

چو بهرام بهرام را دید گفت

Ки ҳаргизи мабодии ту бо хоки ҷуфт

که هرگز مبادی تو با خاک جفت

Аз он пас бпрсидш аз тарки зишт

از آن پس بپرسیدش از ترک زشت

Ки эй дӯзахӣ рӯй давр аз биҳишт

که ای دوزخی روی دور از بهشت

Чаҳ мардӣу номи нажод ту чист

چه مردی و نام نژاد تو چیست

Ки зояндаро бртў бояд гирист

که زاینده را برتو باید گریست

Чунин дод посух ки ман ҷодўом

چنین داد پاسخ که من جادوام

зи мардӣ ва аз мардумии як сўом

ز مردی و از مردمی یک‌سوام

Ҳарон кас ки солор бошад ба ҷанг

هران کس که سالار باشد به جنگ

Ба короимш чун буд кортнг

به کارآیمش چون بود کارتنگ

Ба шаби чизҳое намоям бихоб

به شب چیزهایی نمایم بخواب

Ки оҳистагонро кунам пуршитоб

که آهستگان را کنم پرشتاب

Туро ман намудем шаби он хоби бад

تو را من نمودم شب آن خواب بد

Бидон гӯна то бар сарат бад расад

بدان گونه تا بر سرت بد رسد

Марои чора зон беш боист ҷуст

مرا چاره زان بیش بایست جست

Чу найрангҳоро накардам дуруст

چو نیرنگ‌ها را نکردم درست

Ба мо ахтари бади чунин бозгашт

به‌ما اختر بد چنین بازگشت

Ҳамон ранҷ бо боди анбози гашт

همان رنج با باد انباز گشت

Агар ёбам аз ту ба ҷон зинҳор

اگر یابم از تو به جان زینهار

Яке пар ҳунар ёфтӣ дасти вор

یکی پر هنر یافتی دست‌وار

Чу бишунид баҳром ва андеша кард

چو بشنید بهرام و اندیشه کرد

Дилаши гашти пари дарду рухсораи зард

دلش گشت پر درد و رخساره زرد

Замонӣ ҳаме гуфт кини рӯзи ҷанг

زمانی همی‌گفت کین روز جنگ

Ба кор оядам чу шавад кори танг

به کار آیدم چو شود کار تنگ

Замонӣ ҳаме гуфт брсоўаҳи шоҳ

زمانی همی‌گفت برساوه شاه

Чаҳ суд омад азҷодўиии брспоаҳ

چه سود آمد ازجادویی برسپاه

Ҳамаи никўиҳои зи яздон буд

همه نیکویها ز یزدان بود

Касеро куҷои бахти хандон буд

کسی را کجا بخت خندان بود

Бифармуд аз тан баридани сараш

بفرمود از تن بریدن سرش

Ҷудо кард ҷон аз тан бе буриш

جدا کرد جان از تن بی‌برش

Чу ӯ робкштнд бар пой хост

چو او رابکشتند بر پای خاست

Чунин гуфт к-эй довар дод варост

چنین گفت کای داور داد وراست

Бузургӣу пирӯзӣу Фрҳӣ

بزرگی و پیروزی و فرهی

Баландӣу неруии шоҳаншаҳӣ

بلندی و نیروی شاهنشهی

Нижандӣ ва ҳам шодмонии зи тест

نژندی و هم شادمانی ز تست

Анӯшаи далерӣ ки роҳи тўҷст

انوشه دلیری که راه توجست

Ва зон пас биёмад дабири бузург

و زان پس بیامد دبیر بزرگ

Чунин гуфт к-эии паҳлавони сутург

چنین گفت کای پهلوان سترگ

Фаридуни ял чун тўики паҳлавон

فریدون یل چون تویک پهلوان

Надид ва на касрии нӯшин равон

ندید و نه کسری نوشین روان

Ҳиммати шермардии ҳам аўрнду банд

همت شیرمردی هم اورند و بند

Ки ҳаргиз ба ҷони ти мабодои газанд

که هرگز به جان‌ت مبادا گزند

Ҳамаи шаҳри Эрон ба ту зинда анд

همه شهر ایران به تو زنده‌اند

Ҳамаи паҳлавонони туро банда анд

همه پهلوانان تو را بنده‌اند

Бтўи гашти бахти бузургии баланд

بتو گشت بخت بزرگی بلند

Ба ту зердастон шаванд арҷманд

به‌تو زیردستان شوند ارجمند

Сипаҳбади туе ҳам спҳбднжод

سپهبد تویی هم سپهبدنژاد

Хунаки моам кӯ чун ту фарзанди зод

خنک مام کو چون تو فرزند زاد

Ки фаррухи нажодӣу фаррухи сиррӣ

که فرخ نژادی و فرخ سری

Сутуни ҳамаи шаҳру буму барӣ

ستون همه شهر و بوم و بری

Парогандаи гаштанди зи овардгоҳ

پراگنده گشتند ز آوردگاه

Бузургон ва ҳам паҳлавони сипоҳ

بزرگان و هم پهلوان سپاه

Шаби тира чун зулфро тоб дод

شب تیره چون زلف را تاب داد

Ҳамон тоб ӯ чашмро хоб дод

همان تاب او چشم را خواب داد

Падед омад он пардаи обнӯс

پدید آمد آن پردهٔ آبنوس

Бар осуд гетии зи овози кӯс

بر آسود گیتی ز آواز کوس

Ҳамеи гашти гардун шитоб омадаш

همی‌گشت گردون شتاب آمدش

Шаби тираро дирёб омадаш

شب تیره را دیریاب آمدش

Бар омад яке зарди киштии зи об

بر آمد یکی زرد کشتی ز آب

Бполўди ранҷу бполўди хоб

بپالود رنج و بپالود خواب

Сипаҳбад биёмад фиристод кас

سپهبد بیامد فرستاد کس

Ба наздики ёрони фарёдрас

به‌نزدیک یاران فریادرس

Ки то ҳрк шуд кушта аз меҳтарон

که تا هرک شد کشته از مهتران

Бузургони таркону ҷанги оварон

بزرگان ترکان و جنگ آوران

Сарон шан бибаред яксар зи тан

سران‌شان ببرید یکسر ز تن

Касе ракаи бади меҳтари анҷуман

کسی راکه بد مهتر انجمن

Дирафшии дирафшони пас ҳар сиррӣ

درفشی درفشان پس هر سری

Ки буданд аз он ҷангёни афсарӣ

که بودند از آن جنگیان افسری

Асирон ва сарҳо ҳама гирд кард

اسیران و سرها همه گرد کرد

Ббрднди зи овардгоҳи набард

ببردند ز آوردگاه نبرد

Дабири нависандаро пеш хонд

دبیر نویسنده را پیش خواند

з ҳар дар фаровони сухан ҳо баранд

ز هر در فراوان سخن‌ها براند

Аз он лашкари номвар бе шумор

از آن لشکر نامور بی‌شمار

Аз он ҷунбишу гардиши рӯзгор

از آن جنبش و گردش روزگار

Аз он чорау ҷанги воз ҳар дарӣ

از آن چاره و جنگ واز هر دری

Куҷои рафтаи бад бо чунон лашкарӣ

کجا رفته بد با چنان لشکری

Ва зон кӯшишу ҷанги эрониён

و زان کوشش و جنگ ایرانیان

Ки накушод рӯзии савории миён

که نگشاد روزی سواری میان

Чу он нома бинвишт наздики шоҳ

چو آن نامه بنوشت نزدیک شاه

Гузин кард гӯяндае зон сипоҳ

گزین کرد گوینده‌ای زان سپاه

Нахустин сари сова брнизаҳ кард

نخستین سر ساوه برنیزه کرد

Дирафшӣ куҷо доштӣ дар набард

درفشی کجا داشتی در نبرد

Сарони бузургони турони замин

سران بزرگان توران زمین

Чунон ҳам дирафши саворони чин

چنان هم درفش سواران چین

Бифармуд то брстўр наванд

بفرمود تا برستور نوند

Ба зӯдии бршоаҳ Эрон баранд

به‌زودی برشاه ایران برند

Асирон ва он хостаи ҳарч буд

اسیران و آن خواسته هرچ بود

Ҳаме дошт андар ҳарӣ нобсўд

همی‌داشت اندر هری نابسود

Бидон то чаҳ фармон диҳад шаҳриёр

بدان تا چه فرمان دهد شهریار

Фиристод бо сари фаровони савор

فرستاد با سر فراوان سوار

Ҳамон то буд низ дастури шоҳ

همان تا بود نیز دستور شاه

Сӯии ҷанги прмўдаҳи бурдани сипоҳ

سوی جنگ پرموده بردن سپاه

Сутур наванд андар омад зи ҷой

ستور نوند اندر آمد ز جای

Ба пеши саворони яке раҳнамоӣ

به‌پیش سواران یکی رهنمای

Вазон рӯй таркони ҳамаи бараҳна

وزان روی ترکان همه برهنه

Бирафтанд бе сози восбу буна

برفتند بی‌ساز واسب و بنه

Расиданд яксар ба турони замин

رسیدند یکسر به‌توران زمین

Саворони тарку далерони чин

سواران ترک و دلیران چین

Чу омад бпрмўдаҳ зон огаҳӣ

چو آمد بپرموده زان آگهی

Биндохт аз сари кулоҳи маӣ

بینداخت از سر کلاه مهی

Хурӯшӣ бар омад зи таркон ба зор

خروشی بر آمد ز ترکان به‌زار

Барони меҳтарон талх шуд рӯзгор

برآن مهتران تلخ شد روزگار

Ҳамаи сари пар аз гирду дидаи пари об

همه سر پر از گرد و دیده پر آب

Касе ронбд хӯрду орому хоб

کسی رانبد خورد و آرام و خواب

Азони пас гӯонро бар хеш хонд

ازآن پس گوان‌را بر خویش خواند

Ба мижгони ҳамеи хӯни дили брФшонд

به‌مژگان همی خون دل برفشاند

Бипурсед каз лашкар бе шумор

بپرسید کز لشکر بی‌شمار

Ки дар разм ҷустан накарданд кор

که در رزم جستن نکردند کار

Чунин дод посухи варои раҳнамӯн

چنین داد پاسخ ورا رهنمون

Ки мо доштем он сипаҳро забун

که ما داشتیم آن سپه را زبون

Чу баҳроми ҷангии бҳнгоми кор

چو بهرام جنگی بهنگام کار

Набинад каси андари ҷаҳони як савор

نبیند کس اندر جهان یک سوار

з рустам фузунаст ҳангоми ҷанг

ز رستم فزونست هنگام جنگ

Далерон нагиранд пешаши диранг

دلیران نگیرند پیشش درنگ

Набад лашкарашро зи мо сад яке

نبد لشکرش را ز ما صد یکی

Нахуст аз далерони мо кӯдакӣ

نخست از دلیران ما کودکی

Ҷаҳони дори яздон варо баркашид

جهان‌دار یزدان ورا برکشید

Азин беш гӯям набояд шунид

ازین بیش گویم نباید شنید

Чу прмўдаҳ бишунид гуфтори ӯй

چو پرموده بشنید گفتار اوی

Пари андешаи гашташи дил аз кори ӯй

پر اندیشه گشتش دل از کار اوی

Биҷӯшед ва рухсорагон кард зард

بجوشید و رخسارگان کرد زرد

Ба дарди дил оҳанг оварад кард

به‌درد دل آهنگ آورد کرد

Сипаҳ будаш аз ҷангёни садҳазор

سپه بودش از جنگیان صدهزار

Ҳамаи номдор аз дар корзор

همه نامدار از در کارزار

зи харгоҳи лашкар ба ҳомӯн кашид

ز خرگاه لشکر به‌هامون کشید

Ба наздикӣ равад Ҷайҳун кашид

به نزدیکی رود جیحون کشید

Вазони пас куҷои номаи паҳлавон

وزان پس کجا نامه پهلوان

Биёмад бар шоҳи равшани равон

بیامد بر شاه روشن روان

Нишаста ҷаҳони дор бо мӯбадон

نشسته جهان‌دار با موبدان

Ҳаме гуфт к-эии номвари бхрдон

همی‌گفت کای نامور بخردان

Ду ҳафтаи бад-ӣни боргоҳи маӣ

دو هفته بدین بارگاه مهی

Наомад зи баҳроми ҳеҷ огаҳӣ

نیامد ز بهرام هیچ آگهی

Чаҳ гуед азин пас чаҳ шояд бадан

چه گویید ازین پس چه شاید بدن

Бибояд бад-ӣни достонҳо задан

بباید بدین داستان‌ها زدن

Ҳмонгаҳ ки гуфт ин сухани шаҳриёр

همانگه که گفت این سخن شهریار

Биёмад зи даргоҳи солори бор

بیامد ز درگاه سالار بار

Шаҳаншоҳро зон сухан мужда дод

شهنشاه را زان سخن مژده داد

Ки ҷовиди бодои ҷаҳони дори шод

که جاوید بادا جهان‌دار شاد

Ки баҳром бар соваи пирӯзи гашт

که بهرام بر ساوه پیروز گشت

Ба разми андаруни гетии афрӯзи гашт

به رزم اندرون گیتی افروز گشت

Сабки марди баҳромро пеш хонд

سبک مرد بهرام را پیش خواند

Вазони номдоронаши бартари нишонд

وزان نامدارانش برتر نشاند

Фиристода гуфт эй сари афрози шоҳ

فرستاده گفت ای سر افراز شاه

Ба ком ту шуд коми он разми гоҳ

به کام تو شد کام آن رزم‌گاه

Анӯшаи бадии шоду ромиш пазир

انوشه بدی شاد و رامش‌پذیر

Ки бахти бади андеши тўгшти пер

که بخت بد اندیش توگشت پیر

Сар сова шоҳасту кеҳтари писар

سر ساوه شاهست و کهتر پسر

Ки фағфур хондяш вайро падар

که فغفور خواندیش وی‌را پدر

Зада бар сарнайзаҳо бар дуруст

زده بر سرنیزه‌ها بر درست

Ҳамаи шаҳри назора он сараст

همه شهر نظاره آن سرست

Шаҳаншоҳ бишунид бар пой хост

شهنشاه بشنید بر پای خاست

Базӯдӣ хам оварад болои рост

بزودی خم آورد بالای راست

Ҳаме буд бар пеши яздон ба пой

همی‌بود بر پیش یزدان به‌پای

Ҳаме гуфт к-эии довари раҳнамоӣ

همی‌گفت کای داور رهنمای

Бади андеши моро ту кардӣ табоҳ

بد اندیش ما را تو کردی تباه

Туе офаринандаи ҳўру моҳ

تویی آفریننده هور و ماه

Чунон зор ва навмед будам зи бахт

چنان زار و نومید بودم ز بخت

Ки душмани нигун андар омад зи тахт

که دشمن نگون اندر آمد ز تخت

Сипаҳбад накард ин на ҷангии сипоҳ

سپهبد نکرد این نه جنگی سپاه

Ки яздони бади ин ҷангро неки хоҳ

که یزدان بد این جنگ را نیک خواه

Биоварад зон пас сад ва сӣ ҳазор

بیاورد زان پس صد و سی هزار

зи ганҷӣ ки буд аз падари ёдгор

ز گنجی که بود از پدر یادگار

Се як зон нахустин бдрўиш дод

سه یک زان نخستین بدرویش داد

Парастандагонро дирам беш дод

پرستندگان را درم بیش داد

Се як дигар аз баҳри оташкада

سه یک دیگر از بهر آتشکده

Ҳамон баҳри наврӯзу ҷашни сада

همان بهر نوروز و جشن سده

Фиристод то ҳербадро диҳанд

فرستاد تا هیربد را دهند

Ки дар пеши оташкадаи брнҳнд

که در پیش آتشکده برنهند

Сими баҳра ҷое ки вайрон буд

سیم بهره جایی که ویران بود

Работӣ ки андари биёбон буд

رباطی که اندر بیابان بود

Кунад яксар ободи ҷӯяндаи мард

کند یکسر آباد جوینده مرد

Набошад ба роҳи андаруни биму дард

نباشد به راه اندرون بیم و درد

Бубахшед пас чори солаи хароҷ

ببخشید پس چار ساله خراج

Ба дарвеш ва онро ки бади тахти оҷ

به درویش و آن را که بد تخت عاج

Нбштнди пас нома аз шаҳриёр

نبشتند پس نامه از شهریار

Ба ҳркшўрии сӯии ҳрномдор

به هرکشوری سوی هرنامدار

Ки баҳром пирӯз шуд бар сипоҳ

که بهرام پیروز شد بر سپاه

Буриданд бе бар сари соваи шоҳ

بریدند بی‌بر سر ساوه شاه

Парастандаи бади шоҳ дар ҳафт рӯз

پرستنده بد شاه در هفت روز

Ба ҳаштум чу бФрўхт гетӣ фурӯз

به هشتم چو بفروخت گیتی فروز

Фиристодаи паҳлавони робхўонд

فرستادهٔ پهلوان رابخواند

Ба меҳр аз бар номдорони нишонд

به مهر از بر نامداران نشاند

Мари он номаро хуби посухи набшат

مر آن نامه را خوب پاسخ نبشت

Дарахтӣ ба боғ бузургӣ бикушт

درختی به باغ بزرگی بکشت

Яке тахт симин фиристод низ

یکی تخت سیمین فرستاد نیز

Ду наълин заррин ва ҳар гӯнаи чиз

دو نعلین زرین و هر گونه چیز

зи ҳитол то пеш равад брк

ز هیتال تا پیش رود برک

Ба баҳром бахшед ва бинвишт Чехия

به بهرام بخشید و بنوشت چک

Бифармуд кони хоста бар сипоҳ

بفرمود کان خواسته بر سپاه

Бубахш онч оварадӣ аз разми гоҳ

ببخش آنچ آوردی از رزم‌گاه

Мгргнҷи вижаи тани соваи шоҳ

مگرگنج ویژه تن ساوه شاه

Ки оварад бояд бад-ӣни боргоҳ

که آورد باید بدین بارگاه

Вазони пас ту худ ҷанги прмўдаҳи соз

وزان پس تو خود جنگ پرموده ساز

Ммон то шавад хасми гардани фароз

ممان تا شود خصم گردن فراز

Ҳам эрониёнро фиристод чиз

هم ایرانیان را فرستاد چیز

набишта ба ҳар шаҳри маншур низ

نبشته به هر شهر منشور نیز

Фиристодаро халъат оростанд

فرستاده را خلعت آراستند

Пас асби ҷаҳон паҳлавон хостанд

پس اسب جهان پهلوان خواستند

Фиристода чун пеш баҳром шуд

فرستاده چون پیش بهرام شد

Сипаҳдор азу шод ва пидром шуд

سپهدار از و شاد و پدرام شد

Ғанимат бубахшед пас бар сипоҳ

غنیمت ببخشید پس بر سپاه

Ҷуз аз ганҷи нопоки дили соваи шоҳ

جز از گنج ناپاک دل ساوه شاه

Фиристод то устуворони хеш

فرستاد تا استواران خویش

Ҷаҳони дидаи вноми дорони хеш

جهان‌دیده ونام‌داران خویش

Ббрднди як сар ба даргоҳи шоҳ

ببردند یک‌سر به درگاه شاه

Сипаҳбади сӯй ҷанг шуд бо сипоҳ

سپهبد سوی جنگ شد با سپاه

Азу чун бпрмўдаҳ шуд огаҳӣ

ازو چون بپرموده شد آگهی

Ки ҷӯяд ҳамеи тахти шоҳаншаҳӣ

که جوید همی تخت شاهنشهی

Дизӣ дошт прмўдаҳи афрози ном

دزی داشت پرموده افراز نام

Казон дизи бадии эмину шодком

کزان دز بدی ایمن و شادکام

Ниҳоди онч будаш бдз дар дирам

نهاد آنچ بودش بدز در درم

зи динори вази гавҳар ва беш ва кам

ز دینار وز گوهر و بیش و کم

зи Ҷайҳун гузар кард худ бо сипоҳ

ز جیحون گذر کرد خود با سپاه

Биёмад гурозони сӯии зарами гоҳ

بیامد گرازان سوی رزم‌گاه

Ду лашкар ба танг андар омад ба ҷанг

دو لشکر به تنگ اندر آمد به جنگ

Ба раҳ бар накарданд ҷое диранг

به‌ره بر نکردند جایی درنگ

Бадви манзили Балх ҳар ду сипоҳ

بدو منزل بلخ هر دو سپاه

Гузиданд шоистаи ду разми гоҳ

گزیدند شایسته دو رزم‌گاه

Миёни ду лашкари ду фарсанг буд

میان دو لشکر دو فرسنگ بود

Ки паҳнои дашт аз дар ҷанг буд

که پهنای دشت از در جنگ بود

Дигар рӯзи баҳром ҷангӣ бирафт

دگر روز بهرام جنگی برفت

Ба дидори гардони прмўдаҳи тафт

به دیدار گردان پرموده تفت

Нигаҳ кард прмўдаҳро бидид

نگه کرد پرموده را بدید

зи ҳомӯни яке тунд боло гузид

ز هامون یکی تند بالا گزید

Сипаҳро саросари ҳамаи брншонд

سپه را سراسر همه برنشاند

Чунон шуд ки дар дашт ҷое намонад

چنان شد که در دشت جایی نماند

Сипаҳ дид прмўдаҳи чндонки дашт

سپه دید پرموده چندانک دشت

зи дидори эшон ҳамеи хираи гашт

ز دیدار ایشان همی خیره گشت

Варо дид дар пеши он лашкараш

و را دید در پیش آن لشکرش

Ба гардуни баровардаи ҷангии сараш

به گردون برآورده جنگی سرش

Ғамии гашт ва бо лашкар хеш гуфт

غمی گشت و با لشکر خویش گفت

Ки ин пеши рӯро ҳзбрсти ҷуфт

که این پیش‌رو را هزبرست جفت

Шумори сипоҳаш падедор нест

شمار سپاهش پدیدار نیست

Ҳам ин размро кас харидор нест

هم این رزم را کس خریدار نیست

Сипаҳдори гардани кашу хашмнок

سپهدار گردن‌کش و خشمناک

Ҳаме хӯн шавад зер ӯ тираи хок

همی خون شود زیر او تیره خاک

Чу шаб тира гардад шабихун кунем

چو شب تیره گردد شبیخون کنیم

зи дили биму андеша берун кунем

ز دل بیم و اندیشه بیرون کنیم

Чу прмўдаҳ омад ба пардаи сарой

چو پرموده آمد به پرده سرای

Ҳаме зад з ҳар гӯна аз ҷанги рой

همی‌زد ز هر گونه از جنگ رای

Ҳаме гуфт кин аз ҳунарҳо якеаст

همی‌گفت کین از هنرها یکیست

Агар чаҳ сипаҳи шан кунун андакӣаст

اگر چه سپه‌شان کنون اندکیست

Саворону гардони пар моя анд

سواران و گردان پر مایه‌اند

зи гардани кашони бартарин поя анд

ز گردن‌کشان برترین پایه‌اند

Силеҳаст вбҳроми шани пеши рӯ

سلیحست وبهرام‌شان پیش‌رو

Ки гардад синони пеш ӯ хору ху

که گردد سنان پیش او خار و خو

Ба пирӯзии соваи шоҳи андарун

به پیروزی ساوه شاه اندرون

Гирифтаи дил ва маст гашта ба хӯн

گرفته دل و مست گشته به خون

Агар ёр бошад ҷаҳони офарин

اگر یار باشد جهان آفرین

Ба хӯн падар хоҳам аз кӯҳи кин

به خون پدر خواهم از کوه کین

Бидон гуҳ ки баҳром шуд ҷанги ҷӯй

بدان‌گه که بهرام شد جنگ‌جوی

Аз Эрони сӯй тарк биниҳод рӯй

از ایران سوی ترک بنهاد روی