Ба аспи уқоб андар оварад пой

به‌اسپ عقاب اندر آورد پای

Барангехти он борагиро зи ҷой

برانگیخت آن بارگی را ز جای

Ту гуфтӣ яке бора оҳанаст

تو گفتی یکی بارهٔ آهنست

Вагар кӯҳи Албурз дар ҷавшанаст

وگر کوه البرز در جوشنست

Ба пеши сипоҳ андар омад баҷанг

به پیش سپاه اندر آمد بجنگ

Яке хишти рахшони гирифтаи бчнг

یکی خشت رخشان گرفته بچنگ

Биҷунбед Тӯси сипаҳбади зи ҷой

بجنبید طوس سپهبد ز جای

Ҷаҳон пар шуд аз нолаи кар ноӣ

جهان پر شد از نالهٔ کر نای

Бҳўмон чунин гуфт к-эии шӯрбахт

بهومان چنین گفت کای شوربخت

зи полез кин барнаёмад дарахт

ز پالیز کین برنیامد درخت

Намудем боржнги як дасти барад

نمودم بارژنگ یک دست برد

Ки буд аз шумо номбурдору гирд

که بود از شما نامبردار و گرد

Ту акнӯн ҳамоно бкин омадӣ

تو اکنون همانا بکین آمدی

Ки бо хишт бар пушт зин омадӣ

که با خشت بر پشت زین آمدی

Бҷону сари шоҳи Эрони сипоҳ

بجان و سر شاه ایران سپاه

Ки беҷавшану гурзу рӯмии кулоҳ

که بی‌جوشن و گرز و رومی کلاه

Баҷанг ту оем басони паланг

بجنگ تو آیم بسان پلنگ

Ки аз кӯҳи ёзди бнхчири чанг

که از کوه یازد بنخچیر چنگ

Бибинӣ ту пайкори мардони мард

ببینی تو پیکار مردان مرد

Чу оварад гирами бдшти набард

چو آورد گیرم بدشت نبرد

Чунин посух оварад ҳумони бадавӣ

چنین پاسخ آورد هومان بدوی

Ки бешӣ на хубаст бешии мҷўӣ

که بیشی نه خوبست بیشی مجوی

Гар аидўнки бечораеро замон

گر ایدونک بیچاره‌ای را زمان

Бадаст ту омад машав дар гумон

بدست تو آمد مشو در گمان

Баҷанг ман Аржанги рӯзи набард

بجنگ من ارژنگ روز نبرد

Куҷо доштӣ хештанро бамурд

کجا داشتی خویشتن را بمرد

Далерон лашкар надоранд шарм

دلیران لشکر ندارند شرم

Наҷӯшад якеро барги хӯни гарм

نجوشد یکی را برگ خون گرم

Ки пайкори эшон сипаҳбад кунад

که پیکار ایشان سپهبد کند

Брзми андаруни дасташон бад кунад

برزم اندرون دستشان بد کند

Куҷои бежану Геви озодагон

کجا بیژن و گیو آزادگان

Ҷаҳонгири Гӯдарзи кшўодгон

جهانگیر گودرز کشوادگان

Тугар паҳливонии зи қалби сипоҳ

تو گر پهلوانی ز قلب سپاه

Чаро омдстии бад-ӣни размгоҳ

چرا آمدستی بدین رزمگاه

Хирадманд бегона хонд туро

خردمند بیگانه خواند ترا

Ҳшиўор девона хонд туро

هشیوار دیوانه خواند ترا

Ту шӯи ахтар Ковиёнӣ бидор

تو شو اختر کاویانی بدار

Сипаҳбад наёяд сӯии корзор

سپهبد نیاید سوی کارزار

Нигаҳ кун ки халъат кро дод шоҳ

نگه کن که خلعت کرا داد شاه

зи гардон ки ҷӯяд нигину кулоҳ

ز گردان که جوید نگین و کلاه

Бифармоӣ то ҷанг шер оваранд

بفرمای تا جنگ شیر آورند

Зибардастро даст зер оваранд

زبردست را دست زیر آورند

Агар ту шӯии кушта бар дасти ман

اگر تو شوی کشته بر دست من

Бад ояд бидон номдори анҷуман

بد آید بدان نامدار انجمن

Сипоҳи ту беёр ва биҷон шаванд

سپاه تو بی‌یار و بیجان شوند

Агар зинда монанди печон шаванд

اگر زنده مانند پیچان شوند

Ва дигар ки гар бишинавӣ гуфт рост

و دیگر که گر بشنوی گفت راست

Равону дилам бар забонами гўост

روان و دلم بر زبانم گواست

Ки пар дард бошам зи мардони мард

که پر درد باشم ز مردان مرد

Ки пеш ман оянд рӯзи набард

که پیش من آیند روز نبرد

Пас аз рустами золи соми савор

پس از رستم زال سام سوار

Надидам чу ту низ як номдор

ندیدم چو تو نیز یک نامدار

Падар бар падари номбурдору шоҳ

پدر بر پدر نامبردار و شاه

Чу ту ҷангҷӯе наёяд сипоҳ

چو تو جنگجویی نیاید سپاه

Ту шӯ то зи лашкари яке номҷўӣ

تو شو تا ز لشکر یکی نامجوی

Бияёд биравӣ андари орем рӯй

بیاید بروی اندر آریم روی

Бадв гуфт Тӯс эй сарафрози мард

بدو گفت طوس ای سرافراز مرد

Сипаҳбади манам ҳам савори набард

سپهبد منم هم سوار نبرد

Ту ҳам номадории зи турони сипоҳ

تو هم نامداری ز توران سپاه

Чаро рой кардӣ ба овардгоҳ

چرا رای کردی به آوردگاه

Дилатгар пазиради яке панди ман

دلت گر پذیرد یکی پند من

Биҷӯе бад-ӣни кори пайванди ман

بجویی بدین کار پیوند من

Казин кӣна то зинда монад яке

کزین کینه تا زنده ماند یکی

Нёсуд хоҳад сипоҳи андакӣ

نیاسود خواهد سپاه اندکی

Ту бо хеши впиўнду чандини савор

تو با خویش وپیوند و چندین سوار

Ҳамаи паҳлавону ҳамаи номдор

همه پهلوان و همه نامدار

Бихираи мадаи хештанро ббод

بخیره مده خویشتن را بباد

Бибояд ки панд ман оядат ёд

بباید که پند من آیدت یاد

Сазовори куштани ҳронкс ки ҳаст

سزاوار کشتن هرآنکس که هست

Бимон то бёзнд бар кӣнаи даст

بمان تا بیازند بر کینه دست

Казин кӣнаи марди гунаҳкори ҳеҷ

کزین کینه مرد گنهکار هیچ

Раҳои наёбади хирадро мапӣч

رهایی نیابد خرد را مپیچ

Марои шоҳи Эрон чунин дод панд

مرا شاه ایران چنین داد پند

Ки перон набояд ки ёбад газанд

که پیران نباید که یابد گزند

Ки ӯ вижа парвардгор манаст

که او ویژه پروردگار منست

Ҷаҳондида ва дӯстдор манаст

جهاندیده و دوستدار منست

Ба бедод бар хира бо ӯ макуш

به بیداد بر خیره با او مکوش

Нигаҳ кун ки дорад бпнди ту гӯш

نگه کن که دارد بپند تو گوش

Чунин гуфт ҳумон ба бедод ва дод

چنین گفت هومان به بیداد و داد

Чу фармон диҳад шоҳи фаррухи нажод

چو فرمان دهد شاه فرخ نژاد

Барон рафт бояд ббичоргӣ

بران رفت باید ببیچارگی

Супурдани бадви дили бикборгӣ

سپردن بدو دل بیکبارگی

Ҳамон разми перон на бар орзӯаст

همان رزم پیران نه بر آرزوست

Ки ӯ роду озода ва нек хуаст

که او راد و آزاده و نیک خوست

Бад-ӣн гуфту гӯии андарун буд Тӯс

بدین گفت و گوی اندرون بود طوس

Ки шуд Гевро рӯй чун сндрўс

که شد گیو را روی چون سندروس

з лашкар биёмад бикрдори бод

ز لشکر بیامد بکردار باد

Чунин гуфт к-эии Тӯси фаррухи нажод

چنین گفت کای طوس فرخ نژاد

Фарибандаи ҳумони миёни ду саф

فریبنده هومان میان دو صف

Биёмад дмон бар лаб оварда каф

بیامد دمان بر لب آورده کف

Кунун бо ту чандин чаҳ гуяд броз

کنون با تو چندین چه گوید براز

Миёни ду саф гуфту гӯии дароз

میان دو صف گفت و گوی دراز

Сухани ҷузи бшмшир бо ӯ магӯӣ

سخن جز بشمشیر با او مگوی

Мҷўӣ аз дар оштии ҳеҷ рӯй

مجوی از در آشتی هیچ روی

Чу бишунид ҳумон барошуфт сахт

چو بشنید هومان برآشفت سخت

Чунин гуфт бо Геви бедори бахт

چنین گفت با گیو بیدار بخت

Аё гум шудаи бахти озодагон

ایا گم شده بخت آزادگان

Ки гуми боди Гӯдарзи кшўодгон

که گم باد گودرز کشوادگان

Фаровони марои дидае рӯзи ҷанг

فراوان مرا دیده‌ای روز جنگ

Ба овардгаи теғи ҳиндии бчнг

به آوردگه تیغ هندی بچنگ

Кас аз тухми кшўод ҷангӣ намонад

کس از تخم کشواد جنگی نماند

Ки маншури теғи марои брнхўонд

که منشور تیغ مرا برنخواند

Турои бахт чун рӯй оҳрмнст

ترا بخت چون روی آهرمنست

Бахони ту то ҷовдон шеванаст

بخان تو تا جاودان شیونست

Агар ман шавам кушта бар дасти Тӯс

اگر من شوم کشته بر دست طوس

На бархезад ойини гўполу кӯс

نه برخیزد آیین گوپال و کوس

Биҷойаст перону афросйоб

بجایست پیران و افراسیاب

Бихоҳад шудани хӯн ман равад об

بخواهد شدن خون من رود آب

На гетӣ шавад поки вайрони зи ман

نه گیتی شود پاک ویران ز من

Сухан ронад бояд бад-ӣни анҷуман

سخن راند باید بدین انجمن

Вагар Тӯс гардад бадастами табоҳ

وگر طوس گردد بدستم تباه

Яке раҳ наёбанд зи Эрони сипоҳ

یکی ره نیابند ز ایران سپاه

Ту акнӯн бмрги бародар гарӣ

تو اکنون بمرگ برادر گری

Чаҳ бо Тӯс навзар кунӣ доварӣ

چه با طوس نوذر کنی داوری

Бадв гуфт Тӯси ин чаҳ ошФтнст

بدو گفت طوس این چه آشفتنست

Бад-ӣни дашти пайкори ту бо манаст

بدین دشت پیکار تو با منست

Биё то бигардему кини оварем

بیا تا بگردیم و کین آوریم

Баҷанг абрувони пари зи чини оварем

بجنگ ابروان پر ز چین آوریم

Бадв гуфт ҳумон ки додаст марг

بدو گفت هومان که دادست مرگ

Сиррии зери тоҷу сиррии зери трг

سری زیر تاج و سری زیر ترگ

Агар марг бошад маро бе гумон

اگر مرگ باشد مرا بی‌گمان

Ба овардга ба ки ояд замон

به آوردگه به که آید زمان

Бадасти саворӣ ки дорад ҳунар

بدست سواری که دارد هنر

Спҳбдсру гирду прхошхр

سپهبدسر و گرد و پرخاشخر

Гирифтанд ҳар ду амӯди гарон

گرفتند هر دو عمود گران

Ҳамеи ҳамлаи баради он барин ин барон

همی حمله برد آن برین این بران

з май гашти гардон ва шуд рӯзи тор

ز می گشت گردان و شد روز تار

Яке абри баст аз бар корзор

یکی ابر بست از بر کارزار

Ту гуфтӣ шаб омад баришон буруз

تو گفتی شب آمد بریشان بروز

Ниҳони гашти хуршед гетӣ фурӯз

نهان گشت خورشید گیتی فروز

Азон чоки чоки амӯди гарон

ازان چاک چاک عمود گران

Саронишон чу санадони оҳангарон

سرانشان چو سندان آهنگران

Бобири андаруни бонг пӯлод хост

بابر اندرون بانگ پولاد خاست

Бдрёии шаҳди андарун бод хост

بدریای شهد اندرون باد خاست

зи хӯн бар кафи шери кФшир буд

ز خون بر کف شیر کفشیر بود

Ҳамаи дашти пари бонги шамшер буд

همه دشت پر بانگ شمشیر بود

Хам оварад рӯйин амӯди гарон

خم آورد رویین عمود گران

Шуд оҳан ба кирдори чочии камон

شد آهن به کردار چاچی کمان

Ту гуфтӣ ки сангаст сари зери трг

تو گفتی که سنگ است سر زیر ترگ

Сияҳ шуд зи захми ялон рӯй марг

سیه شد ز زخم یلان روی مرگ

Гирифтанд шамшери ҳиндии бчнг

گرفتند شمشیر هندی بچنگ

Фурӯи рехти оташи зи пӯлоду санг

فرو ریخت آتش ز پولاد و سنگ

зи неруии гарданкашони теғи тез

ز نیروی گردنکشان تیغ تیز

Хам оварад ва дар захм шуд рези рез

خم آورد و در زخم شد ریز ریز

Ҳамаи коми пурхоку пари хоки сар

همه کام پرخاک و پر خاک سر

Гирифтанд ҳар ду дўоли камар

گرفتند هر دو دوال کمر

зи неруии гардон гарон шуд ркиб

ز نیروی گردان گران شد رکیب

Якеро наомад сари андари нишеб

یکی را نیامد سر اندر نشیب

Камарбанди бигусаст ва ҳумон биҷуст

کمربند بگسست و هومان بجست

Яке аспи осӯдаро барнишаст

یکی اسپ آسوده را برنشست

Сипаҳбади сӯй таркиш оварад чанг

سپهبد سوی ترکش آورد چنگ

Камонро буза карду тири хаданг

کمان را بزه کرد و تیر خدنگ

Барон номвар тирборон гирифт

بران نامور تیرباران گرفت

Чапу рости ҷанг саворон гирифт

چپ و راست جنگ سواران گرفت

зи пӯлоди пайкону пари уқоб

ز پولاد پیکان و پر عقاب

Сипар кард бар пеш рӯй офтоб

سپر کرد بر پیش روی آفتاب

Ҷаҳон чун зи шаби рафтаи ду поси гашт

جهان چون ز شب رفته دو پاس گشت

Ҳама рӯй кишвари пари алмоси гашт

همه روی کشور پر الماس گشت

зи тири хаданги асп ҳумон бахаст

ز تیر خدنگ اسپ هومان بخست

Тани борагии гашт бо хоки паст

تن بارگی گشت با خاک پست

Сипар бар сар оварад ва нанамуд рӯй

سپر بر سر آورد و ننمود روی

Нигаҳ дошт ҳумони сар аз тири ӯй

نگه داشت هومان سر از تیر اوی

Чу ӯро пиёда барон размгоҳ

چو او را پیاده بران رزمگاه

Бидиданд гуфтанд турони сипоҳ

بدیدند گفتند توران سپاه

Ки пурдухт монад кунун ҷои ӯй

که پردخت ماند کنون جای اوی

Ббрднди пурмояи болои ӯй

ببردند پرمایه بالای اوی

Чу ҳумон барон зин тузӣ нишаст

چو هومان بران زین توزی نشست

Яке теғ бигирифт ҳиндии бадаст

یکی تیغ بگرفت هندی بدست

Ки ояд дигар бора бар ҷанги Тӯс

که آید دگر باره بر جنگ طوس

Шуд аз шаби ҷаҳони тира чун обнӯс

شد از شب جهان تیره چون آبنوس

Ҳамаи номдорони прхошҷўӣ

همه نامداران پرخاشجوی

Якояки бадв дар ниҳоданд рӯй

یکایک بدو در نهادند روی

Чу шуд рӯзи торику бегоҳи гашт

چو شد روز تاریک و بیگاه گشت

зи ҷанги ялони дасти кӯтоҳи гашт

ز جنگ یلان دست کوتاه گشت

Бипечед ҳумони ҷангии Аннан

بپیچید هومان جنگی عنان

Сипаҳбади бадв рост карда синон

سپهبد بدو راست کرده سنان

Бнздик перон шуд аз размгоҳ

بنزدیک پیران شد از رزمگاه

Хурӯшии баромади зи турони сипоҳ

خروشی برآمد ز توران سپاه

зи ту хашми гарданкашони даври бод

ز تو خشم گردنکشان دور باد

Дарин ҷанги фарҷоми мо сури бод

درین جنگ فرجام ما سور باد

Ки чун буд разми ту эй номҷўӣ

که چون بود رزم تو ای نامجوی

Чу бо Тӯс рӯй андар омад биравӣ

چو با طوس روی اندر آمد بروی

Ҳамаи поки мо дили пар аз хӯн бадем

همه پاک ما دل پر از خون بدیم

Ҷуз эзад надонад ки мо чун бадем

جز ایزد نداند که ما چون بدیم

Блшкр чунин гуфт ҳумони шер

بلشکر چنین گفت هومان شیر

Ки эй разми дидаи сарони далер

که ای رزم دیده سران دلیر

Чу равшан шавад тираи шаби рӯзи мост

چو روشن شود تیره شب روز ماست

Ки ин ахтари гетии афрӯзи мост

که این اختر گیتی افروز ماست

Шуморо ҳамаи шодкомӣ буд

شما را همه شادکامی بود

Марои хӯбӣу никномӣ буд

مرا خوبی و نیکنامی بود

зи лашкари ҳамеи брхрўшиди Тӯс

ز لشکر همی برخروشید طوس

Шаби тира то гоҳи бонги хурӯс

شب تیره تا گاه بانگ خروس

Ҳаме гуфт ҳумон чаҳ мард манаст

همی گفت هومان چه مرد منست

Ки пели жёни ҳам набард манаст

که پیل ژیان هم نبرد منست

Чу чархи баланд аз шабаҳ тоҷ кард

چو چرخ بلند از شبه تاج کرد

Шмомаҳ прагаанд бар ложвард

شمامه پراگند بر لاژورد

Тилоияи з ҳар сӯ бурун тохтанд

طلایه ز هر سو برون تاختند

Баҳри пардае посбон сохтанд

بهر پرده‌ای پاسبان ساختند

Чу барзади сар аз бурҷ харчанг шед

چو برزد سر از برج خرچنگ شید

Ҷаҳони гашт чун рӯй рӯмии сипед

جهان گشت چون روی رومی سپید

Табираи баромади з ҳар ду сарой

تبیره برآمد ز هر دو سرای

Ҷаҳон шуд пар аз нолаи кар ноӣ

جهان شد پر از نالهٔ کر نای

Ҳавои тираи гашт аз фурӯғи дирафш

هوا تیره گشت از فروغ درفش

Тбри хӯну шбгўну зарду бунафш

طبرخون و شبگون و زرد و بنفش

Кашида ҳамаи теғу гурзу синон

کشیده همه تیغ و گرز و سنان

Ҳамаи ҷангро гирд карда Аннан

همه جنگ را گرد کرده عنان

Ту гуфтӣ сипеҳру замону замин

تو گفتی سپهر و زمان و زمین

Бипушади ҳамеи чодари оҳанӣн

بپوشد همی چادر آهنین

Бпрдаҳ дарун шуд хури тобнок

بپرده درون شد خور تابناک

зи ҷӯши саворон ва аз гирду хок

ز جوش سواران و از گرد و خاک

зи ҳрои аспону овои кӯс

ز هرای اسپان و آوای کوس

Ҳамеи осмон бар замин дод бӯс

همی آسمان بر زمین داد بوس

Сипаҳдори ҳумони дмони пеши саф

سپهدار هومان دمان پیش صف

Яке хишти рахшони гирифтаи бкФ

یکی خشت رخشان گرفته بکف

Ҳаме гуфт чун ман бароям Биҷӯш

همی گفت چون من برایم بجوش

Барангезами аспу брорми хурӯш

برانگیزم اسپ و برارم خروش

Шумо як бик теғҳо баркашид

شما یک بیک تیغها برکشید

Сипарҳои чинии басар дар кашид

سپرهای چینی بسر در کشید

Мубинед ҷузи ёли аспу Аннан

مبینید جز یال اسپ و عنان

Нишоед камон ва набояд синон

نشاید کمان و نباید سنان

Аннани пок бар ёл аспон наед

عنان پاک بر یال اسپان نهید

Бдонсон ки ояд хуред ва диҳед

بدانسان که آید خورید و دهید

Бпирон чунин гуфт к-эии паҳлавон

بپیران چنین گفت کای پهلوان

Ту бигушоӣ банди силеҳи гӯон

تو بگشای بند سلیح گوان

Абои ганҷи динор ҷуфтӣ макун

ابا گنج دینار جفتی مکن

зи баҳри силеҳи инч зафтӣ макун

ز بهر سلیح ایچ زفتی مکن

Ки имрӯз гирдем пирӯзгар

که امروز گردیم پیروزگر

Биёбад дил аз ахтари нек бар

بیابد دل از اختر نیک بر

Вазин рӯй лашкари сипаҳдори Тӯс

وزین روی لشکر سپهدار طوس

Биёрост бирасон чашми хурӯш

بیاراست برسان چشم خروس

Брўбри ялони офарини хонданд

بروبر یلان آفرین خواندند

Варои паҳлавони замини хонданд

ورا پهلوان زمین خواندند

Ки пирӯзгар буд рӯзи набард

که پیروزگر بود روز نبرد

зи ҳумон виса баровард гирд

ز هومان ویسه برآورد گرد

Сипаҳбади бгўдрз кшўод гуфт

سپهبد بگودرز کشواد گفت

Ки ин роз бар кас набояд наҳуфт

که این راز بر کس نباید نهفت

Агар лашкари мо пазира шаванд

اگر لشکر ما پذیره شوند

Саворони бадхоҳ чира шаванд

سواران بدخواه چیره شوند

Ҳамаи даст яксар биздон занем

همه دست یکسر بیزدان زنیم

Манӣ аз тани хеши бФгним

منی از تن خویش بفگنیم

Магар даст гирад ҷаҳондори мо

مگر دست گیرد جهاندار ما

Вагар на бадаст ахтари кори мо

وگر نه بد است اختر کار ما

Кунун номдорони зарринаи кафш

کنون نامداران زرینه کفش

Ббошид бо Ковиёнии дирафш

بباشید با کاویانی درفش

Азин кӯҳи пояи мҷнбиди ҳеҷ

ازین کوه پایه مجنبید هیچ

На рӯз набардасту гоҳи бсич

نه روز نبرد است و گاه بسیچ

Ҳамоно ки аз мо баҳри як дивист

همانا که از ما بهر یک دویست

Фузунаст бадхоҳ агар беш нест

فزونست بدخواه اگر بیش نیست

Бадв гуфт Гӯдарз агар кирдигор

بدو گفت گودرز اگر کردگار

Бигардонад аз мо бади рӯзгор

بگرداند از ما بد روزگار

Ба бешӣ ва камӣ набошад сухан

به بیشی و کمی نباشد سخن

Дилу мағзи эрониён бад макун

دل و مغز ایرانیان بد مکن

Агар бад буд бахшиши осмон

اگر بد بود بخشش آسمان

Бипарҳез ва бешӣ нагардад замон

بپرهیز و بیشی نگردد زمان

Ту лашкари бёроӣ ва аз бӯданӣ

تو لشکر بیارای و از بودنی

Равонро макун ҳеҷ бшхўднӣ

روان را مکن هیچ بشخودنی