Биндохти он тобдодаҳи каманд

بینداخت آن تابداده کمند

Сарони саворон ҳаме кард банд

سران سواران همی کرد بند

Чу омад бнздики пели сипед

چو آمد بنزدیک پیل سپید

Шуд он шоҳи чин аз равони ноумед

شد آن شاه چین از روان ناامید

Чу аз дасти рустам раҳо шуд каманд

چو از دست رستم رها شد کمند

Сари шоҳи чин андар омад бабанд

سر شاه چین اندر آمد ببند

зи пел андар оварад ва зад бар замин

ز پیل اندر آورد و زد بر زمین

Бибастанд бозуии хоқони чин

ببستند بازوی خاقان چین

Пиёда ҳаме ронад то равад шаҳд

پیاده همی راند تا رود شهد

На пел ва на тоҷ ва на тахт ва на маҳд

نه پیل و نه تاج و نه تخت و نه مهد

Чунинаст расми сарои фиреб

چنینست رسم سرای فریب

Гуҳӣ бар фарозу гуҳӣ бар нишеб

گهی بر فراز و گهی بر نشیب

Чунин буд то буд гардони сипеҳр

چنین بود تا بود گردان سپهر

Гуҳии ҷанг ва заҳрасту гуҳи нӯшу меҳр

گهی جنگ و زهرست و گه نوش و مهر

Азон пас бгрзи гарони дасти барад

ازان پس بگرز گران دست برد

Бузургаши ҳамон ва ҳамон буд хирад

بزرگش همان و همان بود خرد

Чунон шуд дару дашти овардгоҳ

چنان شد در و دشت آوردگاه

Ки шуд танг бар мӯр ва бар пашшаи роҳ

که شد تنگ بر مور و بر پشه راه

зи баси кушта ва хаста шуд ҷӯии хӯн

ز بس کشته و خسته شد جوی خون

Яке бесару дайгарии сарнигӯн

یکی بی‌سر و دیگری سرنگون

Чунон бахти тобанда торик шуд

چنان بخت تابنده تاریک شد

Ҳамоно бшби рӯз наздик шуд

همانا بشب روز نزدیک شد

Баромади яке абру бодии сиёҳ

برآمد یکی ابر و بادی سیاه

Бишуд равшанои зи хуршеду моҳ

بشد روشنایی ز خورشید و ماه

Сар аз пой душман надонист боз

سر از پای دشمن ندانست باز

Биёбон гирифтанду роҳи дароз

بیابان گرفتند و راه دراز

Нигаҳ кард перон бидон корзор

نگه کرد پیران بدان کارزار

Чунон тез баргаштани рӯзгор

چنان تیز برگشتن روزگار

На маншуру Фртўсу хоқони чин

نه منشور و فرطوس و خاقان چین

На он номдорону мардони кин

نه آن نامداران و مردان کین

Дирафши бузургон нигунсор дид

درفش بزرگان نگونسار دید

Бхоки андаруни хастагон хор дид

بخاک اندرون خستگان خوار دید

Бнстиҳни гирд ва клбод гуфт

بنستیهن گرد و کلباد گفت

Ки шамшеру найза бибояд наҳуфт

که شمشیر و نیزه بباید نهفت

Нигунсор кард он дирафши сиёҳ

نگونسار کرد آن درفش سیاه

Бирафтанд пӯён ба бироаҳу роҳ

برفتند پویان به بیراه و راه

Ҳамаи майманаи Гев тороҷ кард

همه میمنه گیو تاراج کرد

Дару дашт чун пар дроҷ кард

در و دشت چون پر دراج کرد

Биҷуст аз чапи лашкару дасти рост

بجست از چپ لشکر و دست راست

Бидон то бидонад ки перон куҷост

بدان تا بداند که پیران کجاست

Чу ӯро надиданд гаштанди боз

چو او را ندیدند گشتند باز

Далерони сӯии рустами сарфароз

دلیران سوی رستم سرفراز

Таба гашта аспони ҷангии зи кор

تبه گشته اسپان جنگی ز کار

Ҳамаи ранҷау хастаи корзор

همه رنجه و خستهٔ کارزار

Бирафтанд бо коми дили сӯии кӯҳ

برفتند با کام دل سوی کوه

Таҳамтани бпиши андарун бо гуруҳ

تهمتن بپیش اندرون با گروه

Ҳамаи тргу ҷавшани бхўну бхок

همه ترگ و جوشن به خون و به خاک

Шудаи ғарқ ва бар гстўони чоки чок

شده غرق و برگستوان چاک چاک

Тан аз ҷанги хастаи дил аз разми шод

تن از جنگ خسته دل از رزم شاد

Ҷаҳонро чунинаст созу ниҳод

جهان را چنینست ساز و نهاد

Пар аз хӯн бару теғу пойу ркиб

پر از خون بر و تیغ و پای و رکیب

зи кушта на пайдои фароз аз нишеб

ز کشته نه پیدا فراز از نشیب

Чунин то бшстни напардохтанад

چنین تا بشستن نپرداختند

Як аз дайгарӣ боз нашнохтанд

یک از دیگری باز نشناختند

Сар ва тан бишустанду дили шаста буд

سر و تن بشستند و دل شسته بود

Ки душман бабанд гарони баста буд

که دشمن ببند گران بسته بود

Чунин гуфт рустами боиронён

چنین گفت رستم بایرانیان

Ки акнӯн бибояд кушодани миён

که اکنون بباید گشادن میان

Бпиши ҷаҳондори пирӯзгар

بپیش جهاندار پیروزگر

На гўпол бояд на банди камар

نه گوپال باید نه بند کمر

Ҳамаи сари бхоки сияҳ бар наед

همه سر بخاک سیه بر نهید

Казин пас ҳамаи тоҷ бар сар наед

کزین پس همه تاج بر سر نهید

Казин номдорн яке нест кам

کزین نامدارن یکی نیست کم

Ки акнӯн шдстии дили мо дижам

که اکنون شدستی دل ما دژم

Чунин гуфт рустами бгўдрзу Гев

چنین گفت رستم بگودرز و گیو

Бидон номдорону гардони ню

بدان نامداران و گردان نیو

Чу огоҳӣ омад бшоаҳи ҷаҳон

چو آگاهی آمد بشاه جهان

Бмн боз гуфт ин сухан дар ниҳон

بمن باز گفت این سخن در نهان

Ки Тӯси сипаҳбад бкўаҳ омадаст

که طوس سپهبد بکوه آمدست

зи перону ҳумон сутӯҳ омадаст

ز پیران و هومان ستوه آمدست

Аз Эрон бирафтем бо ройу ҳуш

از ایران برفتیم با رای و هوش

Баромади зи пайкор мағзам Биҷӯш

برآمد ز پیکار مغزم بجوش

зи баҳроми Гӯдарзи вази риўниз

ز بهرام گودرز وز ریونیز

Дилами тиртар гашт бирасон шиз

دلم تیر تر گشت برسان شیز

Аз Эрони ҳамеи тохтами тизчнг

از ایران همی تاختم تیزچنگ

Замонӣ баҷое накардам диранг

زمانی بجایی نکردم درنگ

Чу чашмами баромади бхоқони чин

چو چشمم برآمد بخاقان چین

Барон номдорону мардони кин

بران نامداران و مردان کین

Бавижа бкомўс ва он фару брз

بویژه بکاموس و آن فر و برز

Барон ёл ва он шох ва он дасту гурз

بران یال و آن شاخ و آن دست و گرز

Ки буданд ҳар як чу кӯҳии баланд

که بودند هر یک چو کوهی بلند

Бзири андаруни жандаи пелии нижанд

بزیر اندرون ژنده پیلی نژند

Бадал гуфтам омад замонами басар

بدل گفتم آمد زمانم بسر

Ки то ман бибастам бамурдӣ камар

که تا من ببستم بمردی کمر

Азин беш мардону зин беш соз

ازین بیش مردان و زین بیش ساز

Надидам баҷоеи бсоли дароз

ندیدم بجایی بسال دراز

Расидами бдиўони Мозандарон

رسیدم بدیوان مازندران

Шаби тира ва гурзҳои гарон

شب تیره و گرزهای گران

з мардӣ напечед ҳаргизи дилам

ز مردی نپیچید هرگز دلم

Нагуфтам ки аз орзӯи бугсалам

نگفتم که از آرزو بگسلم

Ҷузи он дам ки дидам зи комуси ҷанг

جز آن دم که دیدم ز کاموس جنگ

Дилами гашти якбораи зини кӣнаи танг

دلم گشت یکباره زین کینه تنگ

Кунунгар ҳамаи пеши яздони пок

کنون گر همه پیش یزدان پاک

Бғлтим бо дарди як як бхок

بغلتیم با درد یک یک بخاک

Сазовор бошад ки ӯ дод зӯр

سزاوار باشد که او داد زور

Баланди ахтару бахши кайвону ҳўр

بلند اختر و بخش کیوان و هور

Мабодо ки ин кор гирад нишеб

مبادا که این کار گیرد نشیب

Мабодо ки ояд бмо бар наҳиф

مبادا که آید بما بر نهیب

Нигаҳ кун ки корогҳони ногаҳон

نگه کن که کارآگهان ناگهان

Баранд огаҳӣ назд шоҳи ҷаҳон

برند آگهی نزد شاه جهان

Биорояд он номвари боргоҳ

بیاراید آن نامور بارگاه

Басар бар наад хусравонеи кулоҳ

بسر بر نهد خسروانی کلاه

Бубахшад фаровони бдрўиши чиз

ببخشد فراوان بدرویش چیز

Ки бар ҷон ӯ офарини бод низ

که بر جان او آفرین باد نیز

Кунун ҷомаи разм берун кунед

کنون جامهٔ رزم بیرون کنید

Босоиши ороиш афзӯн кунед

بآسایش آرایش افزون کنید

Ғаму коми дил бегумон бугзарад

غم و کام دل بی‌گمان بگذرد

Замонаи дами мо ҳаме башмурд

زمانه دم ما همی بشمرد

Ҳамон ба ки мо ҷом май бшмрим

همان به که ما جام می بشمریم

Бад-ӣни чарх номеҳрбон нанигарем

بدین چرخ نامهربان ننگریم

Сипос аз ҷаҳондори пирӯзгар

سپاس از جهاندار پیروزگر

Кзўисти мардӣу бахту ҳунар

کزویست مردی و بخت و هنر

Кунун мегусорем то ним шаб

کنون می گساریم تا نیم‌شب

Биёад бузургон гушойем лаб

بیاد بزرگان گشاییم لب

Сазадгар дили андари сарои сипанҷ

سزد گر دل اندر سرای سپنج

Надорем чандини бадараду биринҷ

نداریم چندین بدرد و برنج

Бузургон бирав хонданди офарин

بزرگان برو خواندند آفرین

Ки бе ту мабодои кулоҳу нигин

که بی‌تو مبادا کلاه و نگین

Касеро ки чун пилтан кеҳтараст

کسی را که چون پیلتن کهترست

зи грўдни гардон сараш бартараст

ز گرودن گردان سرش برترست

Писандидаи боди ин нажоду гуҳар

پسندیده باد این نژاد و گهر

Ҳам он буми кӯ чун ту оради бабр

هم آن بوم کو چون تو آرد ببر

Ту доне ки бо мо чаҳ кардӣ бмҳр

تو دانی که با ما چه کردی بمهر

Ки аз ҷони ту шоди бодои сипеҳр

که از جان تو شاد بادا سپهر

Ҳамаи мурда будему баргаштаи рӯз

همه مرده بودیم و برگشته روز

Бтў зинда гаштем ва гетӣ фурӯз

بتو زنده گشتیم و گیتی‌فروز

Бифармуд то пел бо тахти оҷ

بفرمود تا پیل با تخت عاج

Биоранд бо тавқи заррину тоҷ

بیارند با طوق زرین و تاج

намехусравоне биовараду ҷом

می خسروانی بیاورد و جام

Нахустин зи шоҳи ҷаҳони баради ном

نخستین ز شاه جهان برد نام

Бузади курноӣ аз бар жандаи пел

بزد کرنای از بر ژنده پیل

Ҳаме рафт овозашон бар ду майл

همی رفت آوازشان بر دو میل

Чу хуррам шуд аз май рухи паҳлавон

چو خرم شد از می رخ پهلوان

Бирафтанд шодону равшани равон

برفتند شادان و روشن‌روان

Чу пероҳан шаб бадаред моҳ

چو پیراهن شب بدرید ماه

Ниҳод аз бар чархи пирӯзаи гоҳ

نهاد از بر چرخ پیروزه‌گاه

Тилоия прагаанд бар гирди дашт

طلایه پراگند بر گرد دشت

Чу зангии дирангии шаби андари гузашт

چو زنگی درنگی شب اندر گذشت

Падед омад он ханҷари тобнок

پدید آمد آن خنجر تابناک

Бикрдор ёқӯт шуд рӯй хок

بکردار یاقوت شد روی خاک

Табираи баромади зи пардаи сарой

تبیره برآمد ز پرده‌سرای

Бирафтанд гардони лашкари зи ҷой

برفتند گردان لشکر ز جای

Чунин гуфт рустами бгрднкшон

چنین گفت رستم بگردنکشان

Ки ҷое наомад зи перони нишон

که جایی نیامد ز پیران نشان

Бибояд шудани сӯии он размгоҳ

بباید شدن سوی آن رزمگاه

Баҳр сӯ фиристод бояд сипоҳ

بهر سو فرستاد باید سپاه

Шуд аз пеш ӯ бежани шери мард

شد از پیش او بیژن شیر مرد

Баҷоеи куҷо буд дашти набард

بجایی کجا بود دشت نبرد

Ҷаҳон дид пари куштау хоста

جهان دید پر کشته و خواسته

Баҳр сӯ нишастӣ биёроста

بهر سو نشستی بیاراسته

Парогандаи кишвари пар аз хаста дид

پراگنده کشور پر از خسته دید

Бхок андар афганда по баста дид

بخاک اندر افگنده پا بسته دید

Надиданд зинда касеро биҷой

ندیدند زنده کسی را بجای

Замин буду харгоҳу пардаи сарой

زمین بود و خرگاه و پرده‌سرای

Бнздик рустам расед огаҳӣ

بنزدیک رستم رسید آگهی

Ки шуд рӯй кишвари зи таркони тиҳӣ

که شد روی کشور ز ترکان تهی

зи нобокӣу хоби эрониён

ز ناباکی و خواب ایرانیان

Барошуфт рустам чу шери жён

برآشفت رستم چو شیر ژیان

Забонро бдшном бикшод ва гуфт

زبان را بدشنام بگشاد و گفت

Ки касро хирад нест бо мағзи ҷуфт

که کس را خرد نیست با مغز جفت

Бад-ӣни гӯнаи душмани миёни ду кӯҳ

بدین گونه دشمن میان دو کوه

Сипаҳ чун гурезади зи мо ҳамгуруҳ

سپه چون گریزد ز ما همگروه

Тилоия нагуфтам ки берун кунед

طلایه نگفتم که بیرون کنید

Дару роғ чун дашт ва ҳомӯн кунед

در و راغ چون دشت و هامون کنید

Шумо сари босоишу хобгоҳ

شما سر بآسایش و خوابگاه

Супурдеду душмани бсичиди роҳ

سپردید و دشمن بسیچید راه

Тани осони ғаму ранҷ бор оварад

تن‌آسان غم و رنج ‌بار آورد

Чу ранҷоварӣ ганҷ бор оварад

چو رنج آوری گنج بار آورد

Чу гӯйӣ ки рӯзии тан осон шаванд

چو گویی که روزی تن‌آسان شوند

зи тимори Эрон ҳаросон шаванд

ز تیمار ایران هراسان شوند

Азин пас ту перону клбод ро

ازین پس تو پیران و کلباد را

Чу ҳумон ва рӯйину пӯлод ро

چو هومان و رویین و پولاد را

Нигаҳ кун бад-ӣни дашт бо лашкарӣ

نگه کن بدین دشت با لشکری

Ту дар кишварии рустам аз кишварӣ

تو در کشوری رستم از کشوری

Агар тов доред ҷанг оваред

اگر تاو دارید جنگ آورید

Марои зин сипас кӣ бчнг оваред

مرا زین سپس کی بچنگ آورید

Ки пирӯзи баргаштам аз корзор

که پیروز برگشتم از کارزار

Таба шуд накӯ гашта фарҷоми кор

تبه شد نکو گشته فرجام کار

Барошуфт бо Тӯс ва шуд чун паланг

برآشفت با طوس و شد چون پلنگ

Ки ин ҷой хобастгар дашти ҷанг

که این جای خوابست گر دشت جنگ

Тилоия нигаҳ кун ки аз хайл кист

طلایه نگه کن که از خیل کیست

Сроҳнги он дӯдаро ном чист

سرآهنگ آن دوده را نام چیست

Чу мард тилоия биёбӣ бчўб

چو مرد طلایه بیابی بچوب

Ҳам андари замони даст ва поиш бикӯб

هم اندر زمان دست و پایش بکوب

Азуи чизи бустон ва поиш бабанд

ازو چیز بستان و پایش ببند

Нигаҳ кун яке пушти пелии баланд

نگه کن یکی پشت پیلی بلند

Бад-ӣн сон фиристаш бнздики шоҳ

بدین سان فرستش بنزدیک شاه

Магар пухта гардад бидон боргоҳ

مگر پخته گردد بدان بارگاه

зи ёқӯти вази гавҳару тахти оҷ

ز یاقوت وز گوهر و تخت عاج

зи динори вази афсару ганҷу тоҷ

ز دینار وز افسر و گنج و تاج

Нигар то ки дорад зи Эрони сипоҳ

نگر تا که دارد ز ایران سپاه

Ҳамаи яксараи хостаи пеши хоҳ

همه یکسره خواسته پیش خواه

Азин ҳадяи шоҳ бояд нахуст

ازین هدیهٔ شاه باید نخست

Пас онгаҳ мароу турои баҳри ҷуст

پس آنگه مرا و ترا بهر جست

Бидон дашт бисёр шоҳон баданд

بدان دشت بسیار شاهان بدند

Ҳамаи номдорон гиҳон баданд

همه نامداران گیهان بدند

зи чину зи сақлоби вази ҳинду вҳр

ز چین و ز سقلاب وز هند و وهر

Ҳамаи ганҷи дорони гӣрандаи шаҳр

همه گنج داران گیرنده شهر

Сипаҳбад биёмад ҳама гирд кард

سپهبد بیامد همه گرد کرد

Бирафтанд гардони бдшти набард

برفتند گردان بدشت نبرد

Камарҳои заррину биҷодаҳи тоҷ

کمرهای زرین و بیجاده تاج

зи дебои рӯмӣ ва аз тахти оҷ

ز دیبای رومی و از تخت عاج

зи тиру камону зи бргстўон

ز تیر و کمان و ز برگستوان

зи гўполи вази ханҷари ҳиндӯон

ز گوپال وز خنجر هندوان

Яке кӯҳи бад дар миёни ду кӯҳ

یکی کوه بد در میان دو کوه

Назора шудаи гардиши андари гуруҳ

نظاره شده گردش اندر گروه

Камони каши савории кушодаи барӣ

کمان‌کش سواری گشاده‌بری

Бетони зўрмндӣу кндоўрӣ

بتن زورمندی و کنداوری

Хадангии биндохтии чорпр

خدنگی بینداختی چارپر

Азин сӯ бидон сӯ накардӣ гузар

ازین سو بدان سو نکردی گذر

Чу рустам нигаҳ кард хира бимонад

چو رستم نگه کرد خیره بماند

Ҷаҳони офаринро фаровон бихонад

جهان آفرین را فراوان بخواند

Чунин гуфт кини рӯзи нопойдор

چنین گفت کین روز ناپایدار

Гуҳӣ базм созад гуҳии корзор

گهی بزم سازد گهی کارزار

Ҳаме гардад ин хоста зон барин

همی گردد این خواسته زان برین

БнФрин буд гуҳи гуҳии бФрин

بنفرین بود گه گهی بفرین

Замона намонад бороми хеш

زمانه نماند بآرام خویش

Чунинаст то буд ойину кеш

چنینست تا بود آیین و کیش

Яке ганҷи азин сони ҳамеи пурвирд

یکی گنج ازین سان همی پرورد

Яке дигар ояд казу бархӯрд

یکی دیگر آید کزو برخورد

Барон буд комусу хоқони чин

بران بود کاموس و خاقان چین

Ки оташи براردи зи Эрони замин

که آتش برآرد ز ایران زمین

Бад-ӣни жандаи пелон ва ин хоста

بدین ژنده پیلان و این خواسته

Бад-ӣни лашкару ганҷи ороста

بدین لشکر و گنج آراسته

Ба ганҷ ва бонбўаҳ буданд шод

به گنج و بانبوه بودند شاد

Замонии з яздон накарданд ёд

زمانی ز یزدان نکردند یاد

Ки чархи сипеҳру замони офарид

که چرخ سپهر و زمان آفرید

Басии ошкору ниҳони офарид

بسی آشکار و نهان آفرید

зи яздони шиносу биздони сипос

ز یزدان شناس و بیزدان سپاس

Бадви бгрўди марди некии шинос

بدو بگرود مرد نیکی‌شناس

Казу будмон зӯру фару ҳунар

کزو بودمان زور و فر و هنر

Азуи дардмандӣ ва ҳам зу гуҳар

ازو دردمندی و هم زو گهر

Сипаҳ буд ва ҳам ганҷи обод буд

سپه بود و هم گنج آباد بود

Сголши ҳамаи кори бедод буд

سگالش همه کار بیداد بود

Кунун аз бузургон ҳар кишварӣ

کنون از بزرگان هر کشوری

Гузидаи з ҳар кишварии меҳтарӣ

گزیده ز هر کشوری مهتری

Бад-ӣни жанда пелон фиристам бшоаҳ

بدین ژنده پیلان فرستم بشاه

Ҳамон тахти заррину заррини кулоҳ

همان تخت زرین و زرین کلاه

Ҳамон хоста бар ҳиўнони маст

همان خواسته بر هیونان مست

Фиристам сазовори чизе ки ҳаст

فرستم سزاوار چیزی که هست

Ваз эдар шавам тозён чун паланг

وز ایدر شوم تازیان چون پلنگ

Дирангӣ на воло буд марди санг

درنگی نه والا بود مرد سنگ

Касе кӯи гунаҳкору хӯнӣ буд

کسی کو گنهکار و خونی بود

Бкшўри Бамонеи забунӣ буд

بکشور بمانی زبونی بود

Заминро бхнҷр башуем зи кин

زمین را بخنجر بشویم ز کین

Бидонро нмонми ҳаме бар замин

بدان را نمانم همی بر زمین

Бадв гуфт Гӯдарзи к-эии неки рой

بدو گفت گودرز کای نیک رای

Ту то ҷой монад Бамонеи биҷой

تو تا جای ماند بمانی بجای

Бкоми дили шоди бодӣу род

بکام دل شاد بادی و راد

Бад-ӣн разм додӣ чу боист дод

بدین رزم دادی چو بایست داد

Таҳамтани фиристодаеро биҷуст

تهمتن فرستاده‌ای را بجست

Ки бо шоҳ густох бошад нахуст

که با شاه گستاخ باشد نخست

Фиребурзи коўсро баргузед

فریبرز کاوس را برگزید

Ки бо шоҳи наздикӣ ӯро сзид

که با شاه نزدیکی او را سزید

Чунин гуфт к-эии неки паии номдор

چنین گفت کای نیک پی نامدار

Ҳам аз тухми шоҳӣ ва ҳам шаҳриёр

هم از تخم شاهی و هم شهریار

Ҳунарманд ва бо донишу бонажод

هنرمند و با دانش و بانژاد

Ту шодону коўси шоҳ аз ту шод

تو شادان و کاوس شاه از تو شاد

Яке ранҷ баргиру з эдар бирав

یکی رنج برگیر و ز ایدر برو

Бабри номаи ман бар шоҳи нав

ببر نامهٔ من بر شاه نو

Абои хештани бастагонро бабр

ابا خویشتن بستگان را ببر

Ҳиўнон ва ин хостаи србср

هیونان و این خواسته سربسر

Ҳамон афсару ёрау гурзу тоҷ

همان افسر و یاره و گرز و تاج

Ҳамон жандаи пелон ва ҳам тахти оҷ

همان ژنده پیلان و هم تخت عاج

Фиребурз гуфт эй ҳужабри жён

فریبرز گفت ای هژبر ژیان

Манам роҳро танги бастаи миён

منم راه را تنگ بسته میان