Чу огоҳӣ омад ба Ковӯси шоҳ
چو آگاهی آمد به کاووس شاه
Ки танг андар омад зи девони сипоҳ
که تنگ اندر آمد ز دیوان سپاه
Бифармуд то рустами золи зар
بفرمود تا رستم زال زر
Нахустин барон кӣнаи бандади камар
نخستین بران کینه بندد کمر
Ба Тӯс ва ба Гӯдарзи кшўодгон
به طوس و به گودرز کشوادگان
Ба Гев ва ба гургин озодагон
به گیو و به گرگین آزادگان
Бифармуд то лашкар оростанд
بفرمود تا لشکر آراستند
Синон ва сипарҳо бпиростнд
سنان و سپرها بپیراستند
Саропардаи шаҳриёру сарон
سراپردهٔ شهریار و سران
Кашиданд бар дашти Мозандарон
کشیدند بر دشت مازندران
Абри майманаи Тӯси навзар ба пой
ابر میمنه طوس نوذر به پای
Дили кӯҳи пари нолаи кар ноӣ
دل کوه پر نالهٔ کر نای
Чу Гӯдарзи кшўод бар майсара
چو گودرز کشواد بر میسره
Шудаи кӯҳи оҳани замини яксара
شده کوه آهن زمین یکسره
Сипаҳдори Ковӯс дар қалбгоҳ
سپهدار کاووس در قلبگاه
з ҳар сӯ рада баркашида сипоҳ
ز هر سو رده برکشیده سپاه
Ба пеши сипоҳи андаруни пилтан
به پیش سپاه اندرون پیلتن
Ки дар ҷанг ҳаргиз надидӣ шикан
که در جنگ هرگز ندیدی شکن
Яке номадории зи Мозандарон
یکی نامداری ز مازندران
Ба гардани баровардаи гурзи гарон
به گردن برآورده گرز گران
Ки ҷӯёни бадаши ному ҷӯянда буд
که جویان بدش نام و جوینده بود
Гроиндаҳи гурзу гӯянда буд
گرایندهٔ گرز و گوینده بود
Ба дастурии шоҳ девон бирафт
به دستوری شاه دیوان برفت
Ба пеши сипаҳдори Ковӯси тафт
به پیش سپهدار کاووس تفت
Ҳамеи ҷавшани андар таниш барфурӯхт
همی جوشن اندر تنش برفروخت
Ҳамеи туфи теғаши заминро бсухт
همی تف تیغش زمین را بسوخت
Биёмад ба Эрони сипаҳи бргзшт
بیامد به ایران سپه برگذشت
БтўФид аз овоз ӯ кӯҳу дашт
بتوفید از آواز او کوه و دشت
Ҳаме гуфт бо ман ки ҷӯяд набард
همی گفت با من که جوید نبرد
Касе кови барангезад аз оби гирд
کسی کاو برانگیزد از آب گرد
Нашуд ҳечкас пеши ҷӯёни бурун
نشد هیچکس پیش جویان برون
На рагашон биҷунбед дар тан на хӯн
نه رگشان بجنبید در تن نه خون
Ба овоз гуфт он замони шаҳриёр
به آواز گفت آن زمان شهریار
Ба гардони ҳушёру мардони кор
به گردان هشیار و مردان کار
Ки зини деватони сар чаро хира шуд
که زین دیوتان سر چرا خیره شد
Аз овоз ӯ рӯятон тира шуд
از آواز او رویتان تیره شد
Надоданд посухи далерон ба шоҳ
ندادند پاسخ دلیران به شاه
зи ҷӯён бпжмрд гуфтӣ сипоҳ
ز جویان بپژمرد گفتی سپاه
Яке бргроииди рустами Аннан
یکی برگرایید رستم عنان
Бар шоҳ шуд тоб дода синон
بر شاه شد تاب داده سنان
Ки дастур бошад марои шаҳриёр
که دستور باشد مرا شهریار
Шудани пеши ин деви носозгор
شدن پیش این دیو ناسازگار
Бадв гуфт Ковӯс кин кори тест
بدو گفت کاووس کاین کار تست
Аз Эрон нахоҳад каси ин ҷанги ҷуст
از ایران نخواهد کس این جنگ جست
Чу бишунид азуи ин сухани паҳлавон
چو بشنید ازو این سخن پهلوان
Биёмад ба кирдори шери жён
بیامد به کردار شیر ژیان
Барангехти Рахши диловари зи ҷой
برانگیخت رخش دلاور ز جای
Ба чанги андаруни найзаи сари гароӣ
به چنگ اندرون نیزهٔ سر گرای
Ба оварад гуҳ рафт чун пели маст
به آورد گه رفت چون پیل مست
Яке пели зери аждаҳое ба даст
یکی پیل زیر اژدهایی به دست
Аннанро бипечед ва бархест гирд
عنان را بپیچید و برخاست گرد
з бонгаш билразед дашти набард
ز بانگش بلرزید دشت نبرد
Ба ҷӯён чунин гуфт к-эии бади нишон
به جویان چنین گفت کای بد نشان
БиФгндаҳ науммат зи гарданкашон
بیفگنده نامت ز گردنکشان
Кунун бар ту бар ҷой бахшоиш аст
کنون بر تو بر جای بخشایش است
На ҳангом оварад ва оромиш аст
نه هنگام آورد و آرامش است
Бгриди турои онки зоянда буд
بگرید ترا آنک زاینده بود
Физоянда буд ар гзоиндаҳ буд
فزاینده بود ار گزاینده بود
Бадв гуфт ҷӯён ки эмин машав
بدو گفت جویان که ایمن مشو
зи ҷӯён ва аз ханҷари сарди рӯ
ز جویان و از خنجر سرد رو
Ки акнӯн ба дарди ҷигари модарат
که اکنون به درد جگر مادرت
Бгриди бад-ӣни ҷавшану мағфират
بگرید بدین جوشن و مغفرت
Чу овози ҷӯён ба рустам расед
چو آواز جویان به رستم رسید
Хурӯшӣ чу шер жён баркашид
خروشی چو شیر ژیان برکشید
Пас пушт ӯ андар омад чу гирд
پس پشت او اندر آمد چو گرد
Синон бар камарбанд ӯ рост кард
سنان بر کمربند او راست کرد
Бузади найза бар банди дръу зира
بزد نیزه بر بند درع و زره
Зираро намонад инчи банду гиреҳ
زره را نماند ایچ بند و گره
зи зинаш ҷудо карду бардошташ
ز زینش جدا کرد و برداشتش
Чу бар бобизан мурғи бргоштш
چو بر بابزن مرغ برگاشتش
Биндохт аз пушти аспаш ба хок
بینداخت از پشت اسپش به خاک
Даҳони пари зи хӯну зираи чоки чок
دهان پر ز خون و زره چاک چاک
Далерону гардони Мозандарон
دلیران و گردان مازندران
Ба хираи фурӯи монданди андарон
به خیره فرو ماندند اندران
Сипаҳ шуд шикастаи дилу зард рӯй
سپه شد شکسته دل و زرد روی
Баромад з оварад гуҳ гуфту гӯй
برآمد ز آورد گه گفت و گوی
Бифармуд солори Мозандарон
بفرمود سالار مازندران
Ба яксар сипоҳ аз карон то карон
به یکسر سپاه از کران تا کران
Ки яксар битозед ва ҷанг оваред
که یکسر بتازید و جنگ آورید
Ҳамаи расму роҳ паланг оваред
همه رسم و راه پلنگ آورید
Баромади з ҳар ду сипаҳи буқу кӯс
برآمد ز هر دو سپه بوق و کوس
Ҳаво нилгун шуд замини обнӯс
هوا نیلگون شد زمین آبنوس
Чу барқи дарахшнда аз тираи меғ
چو برق درخشنده از تیره میغ
Ҳаме оташ афрӯхт аз гурзу теғ
همی آتش افروخت از گرز و تیغ
Ҳавои гашти сурху сиёҳу бунафш
هوا گشت سرخ و سیاه و بنفش
зи баси найзау гӯнаи гӯнаи дирафш
ز بس نیزه و گونهگونه درفش
Замин шуд ба кирдори дарёии қӣр
زمین شد به کردار دریای قیر
Ҳамаи мавҷаш аз ханҷару гурзу тир
همه موجش از خنجر و گرز و تیر
Давони боди поён чу киштӣ бар об
دوان باد پایان چو کشتی بر آب
Сӯй ғарқ доранд гӯйии шитоб
سوی غرق دارند گویی شتاب
Ҳаме гурз борид бар худу трг
همی گرز بارید بر خود و ترگ
Чу боди хазони борад аз беди барг
چو باد خزان بارد از بید برگ
Ба як ҳафтаи ду лашкари номҷўӣ
به یک هفته دو لشکر نامجوی
Ба рӯй андар оварда буданд рӯй
به روی اندر آورده بودند روی
Ба ҳаштуми ҷаҳондори Ковӯси шоҳ
به هشتم جهاندار کاووس شاه
з сар барграфт он киёнии кулоҳ
ز سر برگرفت آن کیانی کلاه
Ба пеши ҷаҳондори гиҳони худоӣ
به پیش جهاندار گیهان خدای
Биёмад ҳаме буд гирён ба пой
بیامد همی بود گریان به پای
Аз он пас бимолид бар хок рӯй
از آن پس بمالید بر خاک روی
Чунин гуфт к-эии довари ростгӯӣ
چنین گفت کای داور راستگوی
Барин нараҳ девон бебиму бок
برین نره دیوان بیبیم و باک
Туе офаринандаи обу хок
تویی آفرینندهٔ آب و خاک
Марои даҳ ту пирӯзӣу Фрҳӣ
مرا ده تو پیروزی و فرهی
Ба ман тоза кун тахти шоҳаншаҳӣ
به من تازه کن تخت شاهنشهی
Бапушед азон пас ба мғФри сараш
بپوشید ازان پس به مغفر سرش
Биёмад бар номвари лашкараш
بیامد بر نامور لشکرش
Хурӯш омаду нолаи курноӣ
خروش آمد و نالهٔ کرنای
Биҷунбед чун кӯҳи лашкари зи ҷой
بجنبید چون کوه لشکر ز جای
Сипаҳбад бифармуд то Геву Тӯс
سپهبد بفرمود تا گیو و طوس
Ба пушти сипоҳи андари оранди кӯс
به پشت سپاه اندر آرند کوس
Чу Гӯдарз бо зангаи шоўрон
چو گودرز با زنگهٔ شاوران
Чу раҳоам ва гургин ҷанги оварон
چو رهام و گرگین جنگآوران
Гуроза ҳаме шуд басони гуроз
گرازه همی شد بسان گراز
Дирафшии броФрохтаҳи ҳафт ёз
درفشی برافراخته هفت یاز
Чу Фарҳоду хроду брзину Гев
چو فرهاد و خراد و برزین و گیو
Бирафтанд бо номдорони ню
برفتند با نامداران نیو
Таҳамтан ба қалб андар омад нахуст
تهمتن به قلب اندر آمد نخست
Заминро ба хӯн далерон бишуст
زمین را به خون دلیران بشست
Чу Гӯдарзи кшўод бар маймана
چو گودرز کشواد بر میمنه
Силеҳу сипаҳи бараду кӯсу буна
سلیح و سپه برد و کوس و بنه
Азон маймана то бидон майсара
ازان میمنه تا بدان میسره
Бишуд Гев чун гурги пеши барра
بشد گیو چون گرگ پیش بره
зи шабгир то тира шуд офтоб
ز شبگیر تا تیره شد آفتاب
Ҳамеи хӯн ба ҷӯй андар омад чу об
همی خون به جوی اندر آمد چو آب
з чеҳра бишуд шарму ойини меҳр
ز چهره بشد شرم و آیین مهر
Ҳаме гурз борид гуфтӣ сипеҳр
همی گرز بارید گفتی سپهر
зи кушта ба ҳар ҷой бар тӯдаи гашт
ز کشته به هر جای بر توده گشت
Гёҳо ба мағзи сари олӯдаи гашт
گیاها به مغز سر آلوده گشت
Чу раъд хурӯшанда шуд буқу кӯс
چو رعد خروشنده شد بوق و کوس
Хури андари пас пардаи обнӯс
خور اندر پس پردهٔ آبنوس
Азон сӯ ки бади шоҳи Мозандарон
ازان سو که بد شاه مازندران
Бишуд пилтан бо сипоҳии гарон
بشد پیلتن با سپاهی گران
Замонӣ накард ӯ ялаи ҷои хеш
زمانی نکرد او یله جای خویش
БиФшорд бар кӣнаи гуҳи пои хеш
بیفشارد بر کینه گه پای خویش
Чу девону пелони прхошҷўӣ
چو دیوان و پیلان پرخاشجوی
Биравӣ андар оварда буданд рӯй
بروی اندر آورده بودند روی
Ҷаҳонҷӯй кард аз ҷаҳондори ёд
جهانجوی کرد از جهاندار یاد
Синони дори найза ба доранда дод
سناندار نیزه به دارنده داد
Броҳихти гурз ва баровард ҷӯш
برآهیخت گرز و برآورد جوش
Ҳавои гашт аз овоз ӯ пурхурӯш
هوا گشت از آواز او پرخروش
Баровард он гирди солори каш
برآورد آن گرد سالار کش
На бо деви ҷон ва на бо пели ҳаш
نه با دیو جان و نه با پیل هش
Фгндаҳи ҳамаи дашти хартуми пел
فگنده همه دشت خرطوم پیل
Ҳамаи куштаи диданд бар чанд майл
همه کشته دیدند بر چند میل
Азон пас Таҳамтани яке найзаи хост
ازان پس تهمتن یکی نیزه خواست
Сӯии шоҳи Мозандарони тохти рост
سوی شاه مازندران تاخت راست
Чу бар найза рустам афганд чашм
چو بر نیزهٔ رستم افگند چشم
Намонад инч бо ӯ далерӣу хашм
نماند ایچ با او دلیری و خشم
Яке найза зад бар камарбанди ӯй
یکی نیزه زد بر کمربند اوی
зи габр андар омад ба пайванди ӯй
ز گبر اندر آمد به پیوند اوی
Шуд аз ҷодуии таниши як лухти кӯҳ
شد از جادویی تنش یک لخت کوه
Аз Эрони брўбри назораи гуруҳ
از ایران بروبر نظاره گروه
Таҳамтан фурӯ монад андари шигифт
تهمتن فرو ماند اندر شگفت
Синондори найза ба гардан гирифт
سناندار نیزه به گردن گرفت
Расед андари он ҷои Ковӯси шоҳ
رسید اندر آن جای کاووس شاه
Абои пелу кӯсу дирафшу сипоҳ
ابا پیل و کوس و درفش و سپاه
Ба рустам чунин гуфт к-эии сарфароз
به رستم چنین گفت کای سرفراز
Чаҳ будат ки эдар бимонадӣ дароз
چه بودت که ایدر بماندی دراز
Бадв гуфт рустам ки чун разми сахт
بدو گفت رستم که چون رزم سخت
Ббўду биФрўхти пирӯзи бахт
ببود و بیفروخت پیروز بخت
Маро дид чун шоҳи Мозандарон
مرا دید چون شاه مازندران
Ба гардани баровардаи гурзи гарон
به گردن برآورده گرز گران
Ба Рахши диловари супурдами Аннан
به رخش دلاور سپردم عنان
Задам бар камарбанди габраши синон
زدم بر کمربند گبرش سنان
Гумонами чунон бад ки ӯ шуд нигун
گمانم چنان بد که او شد نگون
Кунун ояд аз кӯҳаи зини бурун
کنون آید از کوههٔ زین برون
Бар ин гӯна шуд санг дар пеши ман
بر این گونه شد سنگ در پیش من
Набӯд огаҳ аз рой кам беш ман
نبود آگه از رای کم بیش من
Барин гӯнаи хорои яке кӯҳи гашт
برین گونه خارا یکی کوه گشت
зи ҷангу зи мардӣ бе андӯҳи гашт
ز جنگ و ز مردی بیاندوه گشت
Ба лашкари гуҳаши барад бояд кунун
به لشکر گهش برد باید کنون
Магар коед аз санги хорои бурун
مگر کاید از سنگ خارا برون
зи лашкар ҳар он кас ки бади зӯрманд
ز لشکر هر آن کس که بد زورمند
Бсўднд чанг озмуданд банд
بسودند چنگ آزمودند بند
На бархест аз ҷои санги гарон
نه برخاست از جای سنگ گران
Миёни андаруни шоҳи Мозандарон
میان اندرون شاه مازندران
Гӯ пилтан кард чанголи боз
گو پیلتن کرد چنگال باز
Барон озмоиш набӯдаш ниёз
بران آزمایش نبودش نیاز
Барон гӯнаи он сангро барграфт
بران گونه آن سنگ را برگرفت
Казу монад лашкари саросари шигифт
کزو ماند لشکر سراسر شگفت
Абри кирдигори офарини хонданд
ابر کردگار آفرین خواندند
Бирав зару гавҳар барафшонданад
برو زر و گوهر برافشاندند
Ба пеши саропардаи шоҳи барад
به پیش سراپردهٔ شاه برد
БиФгнду эрониёнро супурд
بیفگند و ایرانیان را سپرد
Бадв гуфт ар аидўнки пайдои шӯй
بدو گفت ار ایدونک پیدا شوی
Ба гардии азин танбалу ҷодӯӣ
به گردی ازین تنبل و جادوی
Вагарна ба гурз ва ба теғу табар
وگرنه به گرز و به تیغ و تبر
Бабрами ҳамаи сангро сар ба сар
ببرم همه سنگ را سر به سر
Чу бишунид шуд чун яке пораи абр
چو بشنید شد چون یکی پاره ابر
Ба сари буриши пӯлод ва бар таниши габр
به سر برش پولاد و بر تنش گبر
Таҳамтан гирифт он замони дасти ӯй
تهمتن گرفت آن زمان دست اوی
Бихандеду зӣ шоҳ биниҳод рӯй
بخندید و زی شاه بنهاد روی
Чунин гуфт коўрдми ани лухти кӯҳ
چنین گفت کاوردم ان لخت کوه
зи бим табар шуд ба чангами сутӯҳ
ز بیم تبر شد به چنگم ستوه
Биравяш нигаҳ кард Ковӯси шоҳ
برویش نگه کرد کاووس شاه
Надидаш сазовори тахту кулоҳ
ندیدش سزاوار تخت و کلاه
Вазони ранҷҳои куҳан ёд кард
وزان رنجهای کهن یاد کرد
Дилаш хаста шуд сари пар аз бод кард
دلش خسته شد سر پر از باد کرد
Ба дижхим фармуд то теғи тез
به دژخیم فرمود تا تیغ تیز
Бигирад кунад танишро рези рез
بگیرد کند تنش را ریز ریز
Ба лашкари гуҳаш кас фиристод зуд
به لشکر گهش کس فرستاد زود
Бифармуд то хостаи ҳарч буд
بفرمود تا خواسته هرچ بود
зи ганҷу зи тахту з дару гуҳар
ز گنج و ز تخت و ز در و گهر
зи аспу силеҳу кулоҳу камар
ز اسپ و سلیح و کلاه و کمر
Ниҳоданд ҳарҷоӣ чун кӯҳи кӯҳ
نهادند هرجای چون کوه کوه
Бирафтанд лашкари ҳамаи ҳам гуруҳ
برفتند لشکر همه هم گروه
Сазовор ҳаркас бубахшед ганҷ
سزاوار هرکس ببخشید گنج
Ба вижа касе каши фузун буд ранҷ
به ویژه کسی کش فزون بود رنج
зи девони ҳронкс ки бади носипос
ز دیوان هرآنکس که بد ناسپاس
Вази эшон дили анҷумани пурҳарос
وز ایشان دل انجمن پرهراس
Бифармудашон то буриданд сар
بفرمودشان تا بریدند سر
Фгнднд ҷое ки бади раҳгузар
فگندند جایی که بد رهگذر
Вази он пас биёмад ба ҷои намоз
وز آن پس بیامد به جای نماز
Ҳаме гуфт бо довари поки роз
همی گفت با داور پاک راز
Ба як ҳафта бар пеши яздони пок
به یک هفته بر پیش یزدان پاک
Ҳаме бо ниёйиши бпимўди хок
همی با نیایش بپیمود خاک
Биҳиштам дар ганҷҳо кард боз
بهشتم در گنجها کرد باز
Бубахшед бар ҳарки будаш ниёз
ببخشید بر هرکه بودش نیاز
Ҳамеи гашти як ҳафтаи зини гӯна низ
همی گشت یک هفته زین گونه نیز
Бубахшед онро ки боист чиз
ببخشید آن را که بایست چیز
Сими ҳафта чун корҳо гашти рост
سیم هفته چون کارها گشت راست
Майу ҷоми ёқӯту михўораҳи хост
می و جام یاقوت و میخواره خواست
Ба як ҳафта бо вижагон май ба чанг
به یک هفته با ویژگان می به چنگ
Ба Мозандарон кард зон пас диранг
به مازندران کرد زان پس درنگ
Таҳамтан чунин гуфт бо шаҳриёр
تهمتن چنین گفت با شهریار
Ки ҳаргунае мардум ояд ба кор
که هرگونهای مردم آید به کار
Марои ин ҳунарҳо з авлод хост
مرا این هنرها ز اولاد خاست
Ки бар ҳар сӯе роҳ бинмуд рост
که بر هر سویی راه بنمود راست
Ба Мозандарон дорад акнӯн умед
به مازندران دارد اکنون امید
Чунин додмши ростиро навид
چنین دادمش راستی را نوید
Кунун халъати шоҳ бояд нахуст
کنون خلعت شاه باید نخست
Яке аҳду Меҳрии брўбри дуруст
یکی عهد و مهری بروبر درست
Ки то зинда бошад ба Мозандарон
که تا زنده باشد به مازندران
Парастиш кунандаш ҳамаи меҳтарон
پرستش کنندش همه مهتران
Чу бишунид гуфтори хусрави параст
چو بشنید گفتار خسرو پرست
Ба бар зад ҷаҳондори бедори даст
به بر زد جهاندار بیدار دست
Супурди он замони тахти шоҳии бадавӣ
سپرد آن زمان تخت شاهی بدوی
Взонҷои сӯй порс биниҳод рӯй
وزانجا سوی پارس بنهاد روی