Бишуд аҳрну ҳарчи Гуштоспи хост

بشد اهرن و هرچ گشتاسپ خواست

Биоварад чун корҳо гашти рост

بیاورد چون کارها گشت راست

зи дарё ба зин андар оварад пой

ز دریا به زین اندر آورد پای

Бирафтанд ёронаш бо ӯ зи ҷой

برفتند یارانش با او ز جای

Чу ҳишўии кӯҳ сқило бидид

چو هیشوی کوه سقیلا بدید

Ба ангушт бинмуд ва худро кашид

به انگشت بنمود و خود را کشید

Худу аҳрн аз ҷои гаштанди боз

خود و اهرن از جای گشتند باز

Чу хуршеди барзади синон аз фароз

چو خورشید برزد سنان از فراز

Ҷаҳонҷӯй бар пеши он кӯҳ буд

جهانجوی بر پیش آن کوه بود

Ки ороми он мори насту буд

که آرام آن مار نستوه بود

Чу он аждҳобрз ӯро бидид

چو آن اژدهابرز او را بدید

Ба дами сӯии хешаши ҳамеи дркшид

به دم سوی خویشش همی درکشید

Чу аз пеши зин андар овехт трг

چو از پیش زین اندر آویخت ترگ

Бирав тир борид ҳамчун тагарг

برو تیر بارید همچون تگرگ

Чу танг андар омад барон аждаҳо

چو تنگ اندر آمد بران اژدها

Ҳамеи ҷусти марди ҷавон зу раҳо

همی جست مرد جوان زو رها

Сабки ханҷари андари даҳонаш ниҳод

سبک خنجر اندر دهانش نهاد

зи додари некӣ диҳиш кард ёд

ز دادار نیکی دهش کرد یاد

Бузади тез дандон бидон ханҷараш

بزد تیز دندان بدان خنجرش

Ҳама теғҳо шуд ба коми андараш

همه تیغها شد به کام اندرش

Ба заҳр ва ба хӯни кӯҳ яксар бишуст

به زهر و به خون کوه یکسر بشست

Ҳамеи рехт зу заҳр то гашти суст

همی ریخت زو زهر تا گشت سست

Ба шамшери баради он замони дасти шер

به شمشیر برد آن زمان دست شیر

Бузад бар сари аждаҳои далер

بزد بر سر اژدهای دلیر

Ҳамеи рехт мағзаш барон санги сахт

همی ریخت مغزش بران سنگ سخت

з бора даромад гӯи некбахт

ز باره درآمد گو نیکبخت

Бикунад аз даҳонаш ду дандони нахуст

بکند از دهانش دو دندان نخست

Пас онгаҳ биёмад сар ва тан бишуст

پس آنگه بیامد سر و تن بشست

Хурушони бғлтид бар хок бар

خروشان بغلتید بر خاک بر

Ба пеши худованди пирӯзгар

به پیش خداوند پیروزگر

Куҷо дод он дастгоҳи бузург

کجا داد آن دستگاه بزرگ

Барон гург ва он аждаҳои сутург

بران گرگ و آن اژدهای سترگ

Ҳаме гуфт лҳроспу фаррухи зрир

همی گفت لهراسپ و فرخ زریر

Шуданд аз тану ҷони Гуштоспи сайр

شدند از تن و جان گشتاسپ سیر

Ба равшани равону дилу зӯру тоб

به روشن روان و دل و زور و تاب

Ҳамоно набенанд моро ба хоб

همانا نبینند ما را به خواب

Биҷузи ранҷ ва сахтӣ набинам зи даҳр

بجز رنج و سختی نبینم ز دهر

Пароганда бар ҷои тирёки заҳр

پراگنده بر جای تریاک زهر

Магар зиндагонӣ диҳад кирдигор

مگر زندگانی دهد کردگار

Ки байнами яке рӯй он шаҳриёр

که بینم یکی روی آن شهریار

Дигар чеҳри фаррухи бародари зрир

دگر چهر فرخ برادر زریر

Бигӯям ки гаштами ман аз тоҷи сайр

بگویم که گشتم من از تاج سیر

Бигӯям ки бар ман чаҳ омад зи бахт

بگویم که بر من چه آمد ز بخت

Ҳамеи тахти ҷустам ки гуми гашти тахт

همی تخت جستم که گم گشت تخت

Пар аз оби рух борагӣ барнишаст

پر از آب رخ بارگی برنشست

Ҳамон ханҷар об дода ба даст

همان خنجر آب داده به دست

Чу наздики ҳишўӣ ва аҳрн расед

چو نزدیک هیشوی و اهرن رسید

Ҳама ёд кард он шигифтӣ ки дид

همه یاد کرد آن شگفتی که دید

Ба аҳрн чунин гуфт кони аждаҳо

به اهرن چنین گفت کان اژدها

Бад-ӣни ханҷар тез шуд бе баҳо

بدین خنجر تیز شد بی‌بها

Шумо аз дами аждаҳои бузург

شما از دم اژدهای بزرگ

Пар аз бим гаштед аз кори гург

پر از بیم گشتید از کار گرگ

Марои корзори диловари сарон

مرا کارزار دلاور سران

Сарафроз бо гурзҳои гарон

سرافراز با گرزهای گران

Басӣ тез ояд зи ҷанги наҳанг

بسی تیز آید ز جنگ نهنگ

Ки аз жарф барояд ба ҷанг

که از ژرف برآید به جنگ

Чунин аждаҳои ман басӣ дида ам

چنین اژدها من بسی دیده‌ام

Ки аз разм ӯ сар напечида ам

که از رزم او سر نپیچیده‌ام

Шуниданд ҳишўӣу аҳрни сухан

شنیدند هیشوی و اهرن سخن

Азон нав ба гуфтори дониши куҳан

ازان نو به گفتار دانش کهن

Чу овоз ӯ он ду гардани фароз

چو آواز او آن دو گردن‌فراز

Шуниданду бурданди пешаши намоз

شنیدند و بردند پیشش نماز

Ба Гуштосп гуфтанд кӣ нараҳ шер

به گشتاسپ گفتند کی نره شیر

Ки чун ту назояд зи модари далер

که چون تو نزاید ز مادر دلیر

Биоварад аҳрни басии хоста

بیاورد اهرن بسی خواسته

Гиронмояи аспони ороста

گرانمایه اسپان آراسته

Яке теғи бардошт ва як бораи ҷанг

یکی تیغ برداشت و یک باره جنگ

Камоне ва се чӯбаи тири хаданг

کمانی و سه چوبه تیر خدنگ

Ба ҳишўӣ дод он дигар ҳарч буд

به هیشوی داد آن دگر هرچ بود

зи динори вази ҷомаи нобсўд

ز دینار وز جامهٔ نابسود

Чунин гуфт Гуштосп бо саракашон

چنین گفت گشتاسپ با سرکشان

Казин кас набояд ки дорад нишон

کزین کس نباید که دارد نشان

На аз ман ки нари аждаҳо дида ам

نه از من که نر اژدها دیده‌ام

Гар овози он гург бишнида ам

گر آواز آن گرگ بشنیده‌ام

Вазони ҷойгаҳи шод ва хуррам бирафт

وزان جایگه شاد و خرم برفت

Ба сӯй катоюн хиромед тафт

به سوی کتایون خرامید تفت

Бишуд аҳрну гови гардуни бабрад

بشد اهرن و گاو گردون ببرد

Тани аждаҳои кеҳтаронро супурд

تن اژدها کهتران را سپرد

Ки инро ба даргоҳ қайсар бурид

که این را به درگاه قیصر برید

Ба пеши бузургон лашгар бурид

به پیش بزرگان لشگر برید

Худ аз пеши говон ва гардун бирафт

خود از پیش گاوان و گردون برفت

Ба наздик қайсар хиромед тафт

به نزدیک قیصر خرامید تفت

Ба рӯми андарун огаҳӣ ёфтанд

به روم اندرون آگهی یافتند

Ҷаҳондидагон пеш бишитофтанд

جهاندیدگان پیش بشتافتند

Чу гов андар омад ба ҳомӯни зи кӯҳ

چو گاو اندر آمد به هامون ز کوه

Хурӯшии бади андари миёни гуруҳ

خروشی بد اندر میان گروه

Азон захм ва он аждаҳои дижам

ازان زخم و آن اژدهای دژم

Казон буд бар гови гардуни ситам

کزان بود بر گاو گردون ستم

Ҳаме омад аз чархи бонги Чехияов

همی آمد از چرخ بانگ چکاو

Ту гуфтӣ надорад тани гови тов

تو گفتی ندارد تن گاو تاو

Ҳронкс ки он захм шамшер дид

هرانکس که آن زخم شمشیر دید

Хурӯшидани гов гардун шунид

خروشیدن گاو گردون شنید

Ҳаме гуфт кин ханҷари аҳрнст

همی گفت کاین خنجر اهرنست

Вагар захми широўжни оҳрмнст

وگر زخم شیراوژن آهرمنست

Ҳамонгоҳ қайсари з айвон баранд

همانگاه قیصر ز ایوان براند

Бузургону фарзонагонро бихонад

بزرگان و فرزانگان را بخواند

Барон аждаҳо бар яке ҷашн кард

بران اژدها بر یکی جشن کرد

зи шабгир то шуд ҷаҳони ложвард

ز شبگیر تا شد جهان لاژورد

Чу хуршед биниҳод бар чархи тоҷ

چو خورشید بنهاد بر چرخ تاج

Ба кирдори зар об шуд рӯй оҷ

به کردار زر آب شد روی عاج

Фиристодаи қайсари сақфро бихонад

فرستاده قیصر سقف را بخواند

Бипурсед ва бар тахти заррини нишонд

بپرسید و بر تخت زرین نشاند

зи бтриқи вази ҷослиқони шаҳр

ز بطریق وز جاثلیقان شهر

Ҳронкси каш аз мардумӣ буд баҳр

هرانکس کش از مردمی بود بهر

Ба пеш скўбо шуданд анҷуман

به پیش سکوبا شدند انجمن

Ҷаҳондида бо қайсару рои зан

جهاندیده با قیصر و رای زن

Ба аҳрн супурданд пас духтараш

به اهرن سپردند پس دخترش

Ба дастурии меҳрбони модараш

به دستوری مهربان مادرش

зи айвон чу мардум пароканда шуд

ز ایوان چو مردم پراکنده شد

Дили номвар зон сухан зинда шуд

دل نامور زان سخن زنده شد

Чунин гуфт комрўз рӯз манаст

چنین گفت کامروز روز منست

Баланди осмон длФрўз манаст

بلند آسمان دلفروز منست

Ки кас чун ду домоди ман дар ҷаҳон

که کس چون دو داماد من در جهان

Набенанд беш аз киону маон

نبینند بیش از کهان و مهان

Навиштанд нома ба ҳар меҳтарӣ

نوشتند نامه به هر مهتری

Куҷо доштӣ тахтгар афсарӣ

کجا داشتی تخت گر افسری

Ки нари аждаҳо бо сарафрози гург

که نر اژدها با سرافراز گرگ

Таба шуд ба дасти ду марди сутург

تبه شد به دست دو مرد سترگ

Яке манзарии пеши айвони хеш

یکی منظری پیش ایوان خویش

Бароварда чун тахти рахшони хеш

برآورده چون تخت رخشان خویش

Ба майдон шудандӣ ду домоди ӯй

به میدان شدندی دو داماد اوی

Бёростндии дили шоди ӯй

بیاراستندی دل شاد اوی

Ба тир ва ба чавгону захми синон

به تیر و به چوگان و زخم سنان

Баҳри донишӣ гирд карда Аннан

بهر دانشی گرد کرده عنان

Ҳамеи тохтндии чапу дасти рост

همی تاختندی چپ و دست راست

Ки гуфтӣ саворӣ бадишон сазост

که گفتی سواری بدیشان سزاست

Чунин то баромади барин рӯзгор

چنین تا برآمد برین روزگار

Биёмад катоюни омӯзгор

بیامد کتایون آموزگار

Ба Гуштосп гуфт Эй нишаста дижам

به گشتاسپ گفت ای نشسته دژم

Чаҳ дории зи андешаи дилро ба ғам

چه داری ز اندیشه دل را به غم

Ба рӯм аз бузургони ду меҳтар баданд

به روم از بزرگان دو مهتر بدند

Ки бо тоҷ ва бо ганҷ ва афсар баданд

که با تاج و با گنج و افسر بدند

Яке онки нари аждаҳоро бикушт

یکی آنک نر اژدها را بکشت

Фаровон бало дид ва нанамуд пушт

فراوان بلا دید و ننمود پشت

Дигар онк бар гург бадаред пӯст

دگر آنک بر گرگ بدرید پوست

Ҳамаи рӯм яксар пуровоз ӯст

همه روم یکسر پرآواز اوست

Ба майдони қайсар ба нангу набард

به میدان قیصر به ننگ و نبرد

Ҳаме ба осмони андари оранди гирд

همی به آسمان اندر آرند گرد

Назораи шӯи анҷо ки қайсар буд

نظاره شو انجا که قیصر بود

Магар бар дилати ранҷи камтар буд

مگر بر دلت رنج کمتر بود

Бадв гуфт Гуштоспи к-эии хуби чеҳр

بدو گفت گشتاسپ کای خوب چهر

зи қайсари маро кӣ буд доду меҳр

ز قیصر مرا کی بود داد و مهر

Туро бо ман аз шаҳр берун кунад

ترا با من از شهر بیرون کند

Чу бинад марои мардумӣ чун кунад

چو بیند مرا مردمی چون کند

Валикини турогар чунинаст рой

ولیکن ترا گر چنین است رای

Напечам зи рои ту эй раҳнамоӣ

نپیچم ز رای تو ای رهنمای

Биёмад ба майдон қайсар расед

بیامد به میدان قیصر رسید

Ҳаме буд то захм чавгон бидид

همی بود تا زخم چوگان بدید

Азишон яке гӯйу чавгони бхўост

ازیشان یکی گوی و چوگان بخواست

Миёни саворони броФгнди рост

میان سواران برافگند راست

Барангехти он борагиро зи ҷой

برانگیخت آن بارگی را ز جای

Ялонро ҳама кунад шуд дасту пой

یلان را همه کند شد دست و پای

Ба майдон касе низ гӯйӣ надид

به میدان کسی نیز گویی ندید

Шуд аз захм ӯ дар ҷаҳони нопадид

شد از زخم او در جهان ناپدید

Саворони куҷои гӯй ӯ ёфтанд

سواران کجا گوی او یافتند

Ба чавгон задан низ нштоФтнд

به چوگان زدن نیز نشتافتند

Шуданд он замони рӯмёни зрдрўӣ

شدند آن زمان رومیان زردروی

Ҳамаи пок бо ғулғул ва гуфту гӯй

همه پاک با غلغل و گفت و گوی

Камон барграфтанду тири хаданг

کمان برگرفتند و تیر خدنگ

Бирафтанд чанде саворони ҷанг

برفتند چندی سواران جنگ

Чу он дид Гуштосп бархест ва гуфт

چو آن دید گشتاسپ برخاست و گفت

Ки акнӯн ҳунарҳо нишоед наҳуфт

که اکنون هنرها نشاید نهفت

БиФгнди чавгон камон барграфт

بیفگند چوگان کمان برگرفت

Зиҳ ватуз азуи даст бар сар гирифт

زه و توز ازو دست بر سر گرفت

Нигаҳ кард қайсар барон сарфароз

نگه کرد قیصر بران سرفراز

Бидон чангу ёлу ркиби дароз

بدان چنگ و یال و رکیب دراز

Бипурсед ва гуфт ин савор аз куҷост

بپرسید و گفت این سوار از کجاست

Ки чандин бипечад чапу дасти рост

که چندین بپیچد چپ و دست راست

Сарафрози гардони басӣ дида ам

سرافراز گردان بسی دیده‌ام

Савории бад-ӣн гӯна нашунида ам

سواری بدین گونه نشنیده‌ام

Бихонед то зу бипурсам ки кист

بخوانید تا زو بپرسم که کیست

Фрштстгар ҳамчу мо одамӣаст

فرشتست گر همچو ما آدمیست

Бхўонднди Гуштоспро пеши ӯй

بخواندند گشتاسپ را پیش اوی

Бипечед ҷони бидонадяши ӯй

بپیچید جان بداندیش اوی

Ба Гуштосп гуфт Эй набарда савор

به گشتاسپ گفت ای نبرده سوار

Сари саракашони афсари корзор

سر سرکشان افسر کارزار

Чаҳ номии бмни гӯии шаҳру нажод

چه نامی بمن گوی شهر و نژاد

Варои зини сухани ҳеҷ посухи надод

ورا زین سخن هیچ پاسخ نداد

Чунин гуфт кони хори бегонаи мард

چنین گفت کان خوار بیگانه مرد

Ки аз шҳрқисри варо давр кард

که از شهرقیصر ورا دور کرد

Чу домоди гаштами з шаҳрам баранд

چو داماد گشتم ز شهرم براند

Кас аз дафтараши номи ман бар нахонд

کس از دفترش نام من بر نخواند

зи қайсари ситам бар катоюн расед

ز قیصر ستم بر کتایون رسید

Ки мардии ғариб аз миёни баргузед

که مردی غریب از میان برگزید

Нарафт андарин ҷуз ба ойини шаҳр

نرفت اندرین جز به آیین شهر

Азон ростӣ хорӣ омадаш баҳр

ازان راستی خواری آمدش بهر

Ба бешаи даруни он зиёнкори гург

به بیشه درون آن زیانکار گرگ

Ба кӯҳи бузурги аждаҳои сутург

به کوه بزرگ اژدهای سترگ

Саронишон ба захм ман омад ба пой

سرانشان به زخم من آمد به پای

Барон кори ҳишўии бади раҳнамоӣ

بران کار هیشوی بد رهنمای

Ки дандонҳошон бахон манаст

که دندانهاشان بخان منست

Ҳамон захми ханҷар нишон манаст

همان زخم خنجر نشان منست

зи ҳишўӣ қайсар бипурсад сухан

ز هیشوی قیصر بپرسد سخن

Наваст ин нагаштаст бории куҳан

نوست این نگشتست باری کهن

Чу ҳишўӣ шуд пеши дандони бабрад

چو هیشوی شد پیش دندان ببرد

Гузашта суханҳо бирав бар шимурд

گذشته سخنها برو بر شمرد

Ба пӯзиш биёрост қайсари забон

به پوزش بیاراست قیصر زبان

Бадв гуфт бедод рафт эй ҷавон

بدو گفت بیداد رفت ای جوان

Кунун он гиромӣ катоюн куҷост

کنون آن گرامی کتایون کجاست

Марогар стмгораҳ хонд равост

مرا گر ستمگاره خواند رواست

зи мейрин ва аҳрн барошуфт ва гуфт

ز میرین و اهرن برآشفت و گفت

Ки ҳаргиз намонад сухан дар наҳуфт

که هرگز نماند سخن در نهفت

Ҳмонгаҳ нишаст аз бар бодпоӣ

همانگه نشست از بر بادپای

Ба пӯзиш биёмад бар поки рой

به پوزش بیامد بر پاک رای

Басӣ офарин кард фарзанд ро

بسی آفرین کرد فرزند را

Марони поки домани хирадманд ро

مران پاک دامن خردمند را

Бадв гуфт қайсар ки эй моҳрӯӣ

بدو گفت قیصر که ای ماهروی

Гузидӣ ту андари хури хеши шӯй

گزیدی تو اندر خور خویش شوی

Ҳамаи дӯдаро сари броФрохтӣ

همه دوده را سر برافراختی

Барин некбахтӣ ки ту сохтӣ

برین نیکبختی که تو ساختی

Ба пурсиш бадв гуфт зи анбози хеш

به پرسش بدو گفت ز انباز خویش

Магар бар ту пайдо кунад рози хеш

مگر بر تو پیدا کند راز خویش

Ки орому шаҳр ва нажодаш куҷост

که آرام و شهر و نژادش کجاست

Бигӯед магари мар туро гуфт рост

بگوید مگر مر ترا گفت راست

Чунин дод посух ки пурсидамаш

چنین داد پاسخ که پرسیدمش

На бар доман ростӣ дидамаш

نه بر دامن راستی دیدمش

Нагӯяд ҳамеи пеши ман рози хеш

نگوید همی پیش من راز خویش

Ниҳон дорад аз ҳаркаси овози хеш

نهان دارد از هرکس آواز خویش

Гумонам ки ҳаст аз нажоди бузург

گمانم که هست از نژاد بزرگ

Ки пархош ҷӯйасту гирду сутург

که پرخاش جویست و گرد و سترگ

з ҳарчаш бипурсам нагӯяд тамом

ز هرچش بپرسم نگوید تمام

Фаррух зод гуяд ки ҳастам ба ном

فرخ‌زاد گوید که هستم به نام

Вазони ҷойгаҳи сӯии айвони гузашт

وزان جایگه سوی ایوان گذشت

Сипеҳри андарин низ чанде бгшт

سپهر اندرین نیز چندی بگشت

Чу Гуштосп бархест аз бомдод

چو گشتاسپ برخاست از بامداد

Сари пурхиради сӯии қайсари ниҳод

سر پرخرد سوی قیصر نهاد

Чу қайсар варо дид хомаш бимонад

چو قیصر ورا دید خامش بماند

Барон номвари пешгоҳаши нишонд

بران نامور پیشگاهش نشاند

Камари хост аз ганҷу ангуштарӣ

کمر خواست از گنج و انگشتری

Яке номвари афсарии меҳтарӣ

یکی نامور افسری مهتری

Бабўсед ва пас бар сар ӯ ниҳод

ببوسید و پس بر سر او نهاد

зи кори гузашта басӣ кард ёд

ز کار گذشته بسی کرد یاد

Чунин гуфт бо ҳрки бади ёдгир

چنین گفت با هرک بد یادگیر

Ки бедор бошед бурноу пер

که بیدار باشید برنا و پیر

Фаррухи зодро ҷумла фармон бурид

فرخ‌زاد را جمله فرمان برید

зи гуфтору кирдор ӯ магзаред

ز گفتار و کردار او مگذرید

Азон огаҳӣ шуд ба ҳар кишварӣ

ازان آگهی شد به هر کشوری

Ба ҳар подшоҳӣ ва ҳар меҳтарӣ

به هر پادشاهی و هر مهتری