Яке тоҷ додаш забарҷад нигор

یکی تاج دادش زبرجد نگار

Яке тавқи заррин ва ду гӯшвор

یکی طوق زرین و دو گوشوار

Ҳмонгаҳ бишуд ҷҳни пеши падар

همانگه بشد جهن پیش پدر

Бигуфт он суханҳо ҳама дар ба дар

بگفت آن سخنها همه در به در

з посух барошуфт афросйоб

ز پاسخ برآشفت افراسیاب

Савории зи таркон куҷо ёфт хоб

سواری ز ترکان کجا یافت خواب

Бубахшед ганҷи дирам бар сипоҳ

ببخشید گنج درم بر سپاه

Ҳамон тргу шамшеру тахту кулоҳ

همان ترگ و شمشیر و تخت و کلاه

Шаби тира то барзад аз чарх шед

شب تیره تا برزد از چرخ شید

Бишуд кӯҳ чун пушти пели сипед

بشد کوه چون پشت پیل سپید

Ҳаме лашкар орост афросйоб

همی لشکر آراست افراسیاب

Дилаш буд пурдарду сари пари шитоб

دلش بود پردرد و سر پر شتاب

Чу аз гунг бархест овои кӯс

چو از گنگ برخاست آوای کوس

Замин оҳанӣн шуд ҳавои обнӯс

زمین آهنین شد هوا آبنوس

Сари мӯбадони шоҳи некии гумон

سر موبدان شاه نیکی گمان

Нишаст аз бар зини сипедаи дмон

نشست از بر زین سپیده‌دمان

Биёмад бигардед гирди ҳисор

بیامد بگردید گرد حصار

Нигаҳ кард то чун кунад корзор

نگه کرد تا چون کند کارزار

Ба рустам бифармуд то ҳамчуи кӯҳ

به رستم بفرمود تا همچو کوه

Биорад ба як сӯи зи дарёи гуруҳ

بیارد به یک سو ز دریا گروه

Дигар сӯаши Густаҳми навзар ба пой

دگر سوش گستهم نوذر به پای

Се дигар чу Гӯдарзи фархундаи рой

سه دیگر چو گودرز فرخنده رای

Ба сӯии чаҳоруми шаҳи номдор

به سوی چهارم شه نامدار

Абои кӯсу пелон ва чанде савор

ابا کوس و پیلان و چندی سوار

Сипаҳро ҳама ҳарчӣ боист соз

سپه را همه هرچه بایست ساز

Бикрад ва биёмад бар дижи фароз

بکرد و بیامد بر دژ فراز

Ба лашкар бифармуд пас шаҳриёр

به لشکر بفرمود پس شهریار

Яке канда кардан ба гирди ҳисор

یکی کنده کردن به گرد حصار

Бидон кор ҳар кас ки доно баданд

بدان کار هر کس که دانا بدند

Ба ҷанги дижи андар тавоно баданд

به جنگ دژ اندر توانا بدند

Чаҳ аз чини вази рӯми вази ҳиндӯон

چه از چین وز روم وز هندوان

Чаҳ разми озмудаи з ҳар сӯи гӯон

چه رزم آزموده ز هر سو گوان

Ҳамаи гирди он шористон чун наванд

همه گرد آن شارستان چون نوند

Бгштнду ҷустанд ҳар гӯнаи банд

بگشتند و جستند هر گونه بند

Ду найза ба болои яке канда кард

دو نیزه به بالا یکی کنده کرد

Сипаҳро ба гардиш пароганда кард

سپه را به گردش پراگنده کرد

Бидон то шаби тира бе сохтан

بدان تا شب تیره بی ساختن

Наёранд таркони яке тохтан

نیارند ترکان یکی تاختن

Ду сад сохт аррода бар ҳар дарӣ

دو صد ساخت عراده بر هر دری

Ду сад манҷаниқ аз пас лашкарӣ

دو صد منجنیق از پس لشکری

Ду сад чарх бар ҳар дарӣ бо камон

دو صد چرخ بر هر دری با کمان

зи девори диж чун сари бадгумон

ز دیوار دژ چون سر بدگمان

Падед омадӣ мнҷинқ аз буриш

پدید آمدی منجینق از برش

Чу жолаи ҳамеи кӯфтӣ бар сараш

چو ژاله همی کوفتی بر سرش

Пас манҷаниқи андаруни рӯмён

پس منجنیق اندرون رومیان

Абои чархҳо танги бастаи миён

ابا چرخها تنگ بسته میان

Ду сад пел фармуд пас шаҳриёр

دو صد پیل فرمود پس شهریار

Кашӣдан з ҳар сӯ ба гирди ҳисор

کشیدن ز هر سو به گرد حصار

Яке кандае зери бораи дарун

یکی کنده‌ای زیر باره درون

Бикунад ва ниҳоданд зераши сутун

بکند و نهادند زیرش ستون

Бади он мункирии бораи монда ба пой

بد آن منکری باره مانده به پای

Бидон найзаҳо баргирифтаи зи ҷой

بدان نیزه‌ها برگرفته ز جای

Пас олуд бар чӯби нФти сиёҳ

پس آلود بر چوب نفط سیاه

Бад-ӣн гӯна фармуд бедори шоҳ

بدین گونه فرمود بیدار شاه

Ба як сӯ бар аз манҷаниқу зи тир

به یک سو بر از منجنیق و ز تیر

Рух саракашон гашта ҳамчун зрир

رخ سرکشان گشته همچون زریر

Ба зери андаруни оташу нФту чӯб

به‌ زیر اندرون آتش و نفط و چوب

з бар гурзҳои гарони кӯби кӯб

ز بر گرزهای گران کوب کوب

Ба ҳар чорсўи сохт он корзор

به هر چارسو ساخت آن کارزار

Чнончўн буд сози ҷанги ҳисор

چنانچون بود ساز جنگ حصار

Взони ҷойгаҳи шаҳриёри замин

وزآن جایگه شهریار زمین

Биёмад ба пеши ҷаҳони офарин

بیامد به پیش جهان‌آفرین

з лашкар бишуд то ба ҷои намоз

ز لشکر بشد تا به جای نماز

Абои кирдигор ҷаҳон гуфт роз

ابا کردگار جهان گفت راز

Абри хок чун мори печони зи кин

ابر خاک چون مار پیچان ز کین

Ҳаме хонд бар кирдигори офарин

همی خواند بر کردگار آفرین

Ҳаме гуфт кому баландии зи тест

همی گفت کام و بلندی ز تست

Ба ҳар сахтеи ёрмндии зи тест

به هر سختیی یارمندی ز تست

Агар дод бинии ҳамеи рои ман

اگر داد بینی همی رای من

Магардон аз ин ҷойгаҳи пои ман

مگردان از این جایگه پای من

Нигун кун сари ҷодӯонро зи тахт

نگون کن سر جادوان را ز تخت

Марои дори шодони дилу неки бахт

مرا دار شادان‌دل و نیک‌بخت

Чу бардошт аз пеши яздони сараш

چو برداشت از پیش یزدان سرش

Ба ҷавшан бапушед равшани буриш

به جوشن بپوشید روشن برش

Камар бар миёни баст ва бурҷаст зуд

کمر بر میان بست و برجست زود

Ба ҷанг андар омад ба кирдори дӯд

به جنگ اندر آمد به کردار دود

Бифармуд то сахт бар ҳар дарӣ

بفرمود تا سخت بر هر دری

Ба ҷанг андар ояд яке лашкарӣ

به جنگ اندر آید یکی لشکری

Бидон чӯбу нФти оташ андар заданд

بدان چوب و نفط آتش اندر زدند

з барашон ҳамеи санг бар сар заданд

ز برشان همی سنگ بر سر زدند

зи бонги камонҳои чарху зи дӯд

ز بانگ کمانهای چرخ و ز دود

Шуда рӯй хуршеди тобони кабӯд

شده روی خورشید تابان کبود

зи арродау манҷаниқу зи гирд

ز عراده و منجنیق و ز گرد

Замин нилгун шуд ҳавои ложвард

زمین نیلگون شد هوا لاژورد

Хурӯшидани пелу бонги сарон

خروشیدن پیل و بانگ سران

Дарахшидани теғу гурзи гарон

درخشیدن تیغ و گرز گران

Ту гуфтӣ броўихт бо шед моҳ

تو گفتی برآویخت با شید ماه

з боридани тиру гирди сиёҳ

ز باریدن تیر و گرد سیاه

зи нФти сияҳ чӯбҳо барфурӯхт

ز نفط سیه چوبها برفروخت

Ба фармони яздон чу ҳизум бсухт

به فرمان یزدان چو هیزم بسوخت

Нигун бора гуфтӣ ки бардошти пой

نگون باره گفتی که برداشت پای

Ба кирдори кӯҳ андар омад зи ҷой

به کردار کوه اندر آمد ز جای

Вази он бора чанде зи таркони далер

وز آن باره چندی ز ترکان دلیر

Нигун андар омад чу борон ба зер

نگون اندر آمد چو باران به زیر

Ки ояд ба доми андаруни ногаҳон

که آید به دام اندرون ناگهان

Сари орад бар он шӯрбахтии ҷаҳон

سر آرد بر آن شوربختی جهان

Ба пирӯзӣ аз лашкари шаҳриёр

به پیروزی از لشکر شهریار

Баромад хурӯшидани корзор

برآمد خروشیدن کارزار

Сӯии рахна диж ниҳоданд рӯй

سوی رخنهٔ دژ نهادند روی

Биёмад дмони рустами кӣнаи ҷӯй

بیامد دمان رستم کینه‌جوی

Хабар шуд ба наздики афросйоб

خبر شد به نزدیک افراسیاب

Куҷои бора шористон шуд хароб

کجا بارهٔ شارستان شد خراب

Пас афросйоб андар омад чу гирд

پس افراسیاب اندر آمد چو گرد

Ба ҷҳн ва ба грсиўз овоз кард

به جهن و به گرسیوز آواز کرد

Ки бо бораи дижи шуморо чаҳ кор

که با بارهٔ دژ شما را چه کار

Сипаҳро зи шамшер бояд ҳисор

سپه را ز شمشیر باید حصار

зи баҳр бару буму пайванди хеш

ز بهر بر و بوم و پیوند خویش

Ҳамон аз паии ганҷу фарзанди хеш

همان از پی گنج و فرزند خویش

Бабандем домани як андар дигар

ببندیم دامن یک اندر دگر

Намонем бар душманони бум ва бар

نمانیم بر دشمنان بوم و بر

Сипоҳии зи таркони гаравҳо гуруҳ

سپاهی ز ترکان گروها گروه

Бидон рахнаи рафтанд бар сони кӯҳ

بدان رخنه رفتند بر سان کوه

Ба кирдори шерони броўихтнд

به کردار شیران برآویختند

Хурӯш аз ду равия барангехтанд

خروش از دو رویه برانگیختند

Саворони таркон ба кирдори бед

سواران ترکان به کردار بید

Шудаи лрзлрзону дили ноумед

شده لرزلرزان و دل ناامید

Ба рустам бифармуд пас шаҳриёр

به رستم بفرمود پس شهریار

Пиёда ҳар он кас ки бади номдор

پیاده هر آن کس که بد نامدار

Ки пеш андар ояд бидон рахнаи гоҳ

که پیش اندر آید بدان رخنه گاه

Ҳмидўни басии найзаи вари кӣнаи хоҳ

همیدون بسی نیزه‌ور کینه‌خواه

Абои таркишу теғу тиру табар

ابا ترکش و تیغ و تیر و تبر

Савори истодаи пас найзаи вар

سوار ایستاده پس نیزه‌ور

Саворони ҷангии нигаҳдорашон

سواران جنگی نگهدارشان

Бдонгаҳ ки шуд сахти пайкорашон

بدانگه که شد سخت پیکارشان

Савору пиёда ба ҳар сӯи гуруҳ

سوار و پیاده به هر سو گروه

Ба ҷанг андар омад ба кирдори кӯҳ

به جنگ اندر آمد به کردار کوه

Ба рахна дар оварад яксар сипоҳ

به رخنه در آورد یکسر سپاه

Чу шери жёни рустами кӣнаи хоҳ

چو شیر ژیان رستم کینه‌خواه

Пиёда биёмад ба кирдори гирд

پیاده بیامد به کردار گرد

Дирафши сияҳро нигун сор кард

درفش سیه را نگون‌سار کرد

Нишони сипаҳдори Эрони бунафш

نشان سپهدار ایران بنفش

Бар он бора зад шери пайкари дирафш

بر آن باره زد شیر پیکر درفش

Ба пирӯзии шоҳи Эрони сипоҳ

به پیروزی شاه ایران سپاه

Баромад хурӯшидан аз размгоҳ

برآمد خروشیدن از رزمگاه

Фаровони зи турони сипаҳ кушта шуд

فراوان ز توران سپه کشته شد

Сари бахт туронён гашта шуд

سر بخت تورانیان گشته شد

Бдонгаҳи куҷо размашон шуд дурушт

بدانگه کجا رزمشان شد درشت

Ду тан рустам оварад аз эшон ба мушт

دو تن رستم آورد از ایشان به مشت

Чу грсиўзу ҷҳни разми озмоӣ

چو گرسیوز و جهن رزم آزمای

Ки бади тахти турони бадишон ба пой

که بد تخت توران بدیشان به پای

Бародари яке буду фаррухи писар

برادر یکی بود و فرخ پسر

Чунин омад аз шӯрбахтӣ ба сар

چنین آمد از شوربختی به سر

Бидон шористон андар омад сипоҳ

بدان شارستان اندر آمد سپاه

Чунон доғи дили лашкарии кӣнаи хоҳ

چنان داغ‌دل لشکری کینه‌خواه

Ба тороҷ ва куштан ниҳоданд рӯй

به تاراج و کشتن نهادند روی

Баромад хурӯшиданҳои ҳўӣ

برآمد خروشیدن های هوی

Зану кӯдакон бонг бардоштанд

زن و کودکان بانگ برداشتند

Ба эрониёни ҷои бгзоштнд

به ایرانیان جای بگذاشتند

Чаҳ мояи зан ва кӯдак норасед

چه مایه زن و کودک نارسید

Ки зери пай пел шуд нопадид

که زیر پی پیل شد ناپدید

Ҳамаи шаҳри турони гурезон чу бод

همه شهر توران گریزان چو باد

Наомад касеро бару буми ёд

نیامد کسی را بر و بوم یاد

Бишуд бахти гардони таркони нигун

بشد بخت گردان ترکان نگون

Ба зории ҳамаи дидагони пари зи хӯн

به زاری همه دیدگان پر ز خون

Зану ганҷ ва фарзанд гашта асир

زن و گنج و فرزند گشته اسیر

зи гардуни равони хастау тан ба тир

ز گردون روان خسته و تن به تیر

Ба айвони баромади пас афросйоб

به ایوان برآمد پس افراسیاب

Пар аз хӯни дил аз дарду дидаи пуроб

پر از خون دل از درد و دیده پرآب

Бар он бора бар шуд ки бади кохи ӯй

بر آن باره بر شد که بد کاخ اوی

Биёмад сӯй шористон кард рӯй

بیامد سوی شارستان کرد روی

Ду баҳраи зи ҷанговарон кушта дид

دو بهره ز جنگاوران کشته دید

Дигар яксар аз ҷанг баргашта дид

دگر یکسر از جنگ برگشته دید

Хурӯши саворону бонги занон

خروش سواران و بانگ زنان

Ҳам аз пушти пелони табираи занон

هم از پشت پیلان تبیره زنان

Ҳамеи пел бар зиндагони ронданд

همی پیل بر زندگان راندند

Ҳамеи пушташон бар замини монданд

همی پشتشان بر زمین ماندند

Ҳамаи шористони дӯд ва фарёд дид

همه شارستان دود و فریاد دید

Ҳамон куштану ғорат ва бод дид

همان کشتن و غارت و باد دید

Яке шоду дигари пар аз дарду ранҷ

یکی شاد و دیگر پر از درد و رنج

Чнончўн буд расму рои сипанҷ

چنانچون بود رسم و رای سپنج

Чу афросйоб ончунон дид кор

چو افراسیاب آنچنان دید کار

Чунон ҳавл ва баргаштани корзор

چنان هول و برگشتن کارزار

На пӯру бародар на бум ва на бар

نه پور و برادر نه بوم و نه بر

На тоҷ ва на ганҷ ва на тахту камар

نه تاج و نه گنج و نه تخت و کمر

Ҳаме гуфт бо дили пар аз доғу дард

همی گفت با دل پر از داغ و درد

Ки чархи фалаки хира бо ман чаҳ кард

که چرخ فلک خیره با من چه کرد

Ба дида бидидам ҳамон рӯзгор

به دیده بدیدم همان روزگار

Ки омад марои куштану марги хор

که آمد مرا کشتن و مرگ خوار

Пар аз дард аз он бора омад фурӯд

پر از درد از آن باره آمد فرود

Ҳаме дод тахти маиро дуруд

همی داد تخت مهی را درود

Ҳаме гуфт кӣ бинмт низ боз

همی گفت کی بینمت نیز باز

Аё рӯзи шодӣу орому ноз

ایا روز شادی و آرام و ناز

Вази он ҷойгаҳ хира шуд нопадид

وز آن جایگه خیره شد ناپدید

Ту гуфтӣ чу мурғони ҳаме бар парид

تو گفتی چو مرغان همی بر پرید

Дар айвон ки дар дижи бароварда буд

در ایوان که در دژ برآورده بود

Яке роҳи зер замин карда буд

یکی راه زیر زمین کرده بود

Аз он номдорони ду сад баргузед

از آن نامداران دو صد برگزید

Бар он роҳ бероҳ шуд нопадид

بر آن راه بی‌راه شد ناپدید

Взонҷои роҳ биёбон гирифт

وزآنجای راه بیابان گرفت

Ҳама кишвараш монад андари шигифт

همه کشورش ماند اندر شگفت

Нишонеи надодаши каси андари ҷаҳон

نشانی ندادش کس اندر جهان

Бидон гӯна овора шуд дар ниҳон

بدان گونه آواره شد در نهان

Чу Кайхусрав омад дар айвони ӯй

چو کیخسرو آمد در ایوان اوی

Ба пой андар оварад кайвони ӯй

به پای اندر آورد کیوان اوی

Абри тахт зарринаш бинишаст шоҳ

ابر تخت زرینش بنشست شاه

Бҷстнш бар кард ҳар сӯи сипоҳ

بجستنش بر کرد هر سو سپاه

Фаровон биҷустанд ҷое нишон

فراوان بجستند جایی نشان

Наомад зи солори гарданкашон

نیامد ز سالار گردنکشان

зи грсиўз ва ҷҳн пурсед шоҳ

ز گرسیوز و جهن پرسید شاه

зи кори сипаҳдори турони сипоҳ

ز کار سپهدار توران سپاه

Ки чун рафт ва оромгоҳаш куҷост

که چون رفت و آرامگاهش کجاست

Ниҳон гашта з эдар паноҳаш куҷост

نهان گشته ز ایدر پناهش کجاست

з ҳар гӯна гуфтанд ва хусрав шунид

ز هر گونه گفتند و خسرو شنید

Наомад ҳамеи равшанои падед

نیامد همی روشنایی پدید

Ба эрониён гуфт пирӯзи шоҳ

به ایرانیان گفت پیروز شاه

Ки душман чу овора гардад зи гоҳ

که دشمن چو آواره گردد ز گاه

зи гетӣ бар ӯ ном ва ком андакӣаст

ز گیتی بر او نام و کام اندکیست

Варои марг бо зиндагонӣ якеаст

ورا مرگ با زندگانی یکیست

з лашкар гузин кард пас бхрдон

ز لشکر گزین کرد پس بخردان

Ҷаҳондидау корбини мӯбадон

جهاندیده و کاربین موبدان

Бадишон чунин гуфт кободи бед

بدیشان چنین گفت کآباد بید

Ҳамеша ба ҳар кор бо дод бед

همیشه به هر کار با داد بید

Дар ганҷи ин тарки шӯридаи бахт

در گنج این ترک شوریده بخت

Шуморо супурдам бакӯшед сахт

شما را سپردم بکوشید سخت

Набояд ки бар кохи афросйоб

نباید که بر کاخ افراسیاب

Битобад зи чархи баланди офтоб

بتابد ز چرخ بلند آفتاب

Ҳам овози пӯшидаи рӯйони ӯй

هم آواز پوشیده‌رویان اوی

Нахоҳам ки ояд зи айвон ба кӯй

نخواهم که آید ز ایوان به کوی

Нигаҳбон фиристод сӯии гила

نگهبان فرستاد سوی گله

Ки буданд гирди дижи андари яла

که بودند گرد دژ اندر یله

зи хуишон ӯ каси нёзрди шоҳ

ز خویشان او کس نیازرد شاه

Чнончўн буд дар хури пешгоҳ

چنانچون بود در خور پیشگاه

Чу зон гӯнаи диданди кирдори ӯй

چو زان گونه دیدند کردار اوی

Сипаҳ шуд саросари пар аз гуфту гӯй

سپه شد سراسر پر از گفت و گوی

Ки Кайхусрав эдар бидон сон шудаст

که کیخسرو ایدر بدان سان شدست

Ки гӯйии сӯии боб меҳмон шудаст

که گویی سوی باب مهمان شدست

Ҳамеи ёди ноидши хӯни падар

همی یاد نایدش خون پدر

Ба хираи бурӣда ба бедоди сар

به خیره بریده به بیداد سر

Ҳамон модарашро ки аз тахту гоҳ

همان مادرش را که از تخت و گاه

з парда кашиданд иксў ба роҳ

ز پرده کشیدند یکسو به راه

Шубони прўридсти вази гӯсфанд

شبان پروریدست وز گوسفند

Мазидаст шери ин шаҳи ҳӯшманд

مزیدست شیر این شه هوشمند

Чаро чун палангон ба чанголи тез

چرا چون پلنگان به چنگال تیز

На ангезад аз хон ӯ растхез

نه انگیزد از خان او رستخیز

Фурӯд оварад коху айвони ӯй

فرود آورد کاخ و ایوان اوی

Барангезади оташи зи кайвони ӯй

برانگیزد آتش ز کیوان اوی

зи гуфтори эрониёни пас хабар

ز گفتار ایرانیان پس خبر

Ба Кайхусрав омад ҳама дар ба дар

به کیخسرو آمد همه در به در

Фиристод каси бхрдонро бихонад

فرستاد کس بخردان را بخواند

Басии достони пеш эшон баранд

بسی داستان پیش ایشان براند

Ки ҳар ҷой тундӣ набояд намӯд

که هر جای تندی نباید نمود

Сар бехирадро нишоед ситуд

سر بی‌خرد را نشاید ستود

Ҳамон ба ки бо кӣна дод оварем

همان به که با کینه داد آوریم

Ба коми андаруни номи ёди оварем

به کام اندرون نام یاد آوریم

Ки некӣаст андари ҷаҳони ёдгор

که نیکیست اندر جهان یادگار

Намонад ба каси ҷовдони рӯзгор

نماند به کس جاودان روزگار

Ҳамин чархи гарданда бо ҳар касе

همین چرخ گردنده با هر کسی

Тавонад ҷафои гстридни басӣ

تواند جفا گستریدن بسی

Аз он пас бифармуд шоҳи ҷаҳон

از آن پس بفرمود شاه جهان

Ки оранди пӯшидагонро ниҳон

که آرند پوشیدگان را نهان

Чу эрониён огаҳӣ ёфтанд

چو ایرانیان آگهی یافتند

Пар аз кини сӯй кох бишитофтанд

پر از کین سوی کاخ بشتافتند

Бар он гӯнаи бурданди гардони гумон

بر آن گونه بردند گردان گمان

Ки хусрави срорд бар эшон замон

که خسرو سرآرد بر ایشان زمان

Ба хории ҳаме наздашон хостанд

به خواری همی نزدشان خواستند

Ба тороҷ ва куштан биёростанд

به تاراج و کشتن بیاراستند

зи айвон ба зории баромади хурӯш

ز ایوان به زاری برآمد خروش

Ки эй додгари шоҳ бисёр ҳуш

که ای دادگر شاه بسیار هوش

Ту доне ки мо сахт бечора ем

تو دانی که ما سخت بیچاره‌ایم

На бар ҷои хорӣ ва пиғораҳ ем

نه بر جای خواری و پیغاره‌ایم

Бар шоҳ шуд меҳтари бонувон

بر شاه شد مهتر بانوان

Абои духтарон андар омад навон

ابا دختران اندر آمد نوان

Парастандаи сад пеш ҳар духтарӣ

پرستنده صد پیش هر دختری

зи ёқӯт бар ҳар сиррии афсарӣ

ز یاقوت بر هر سری افسری

Чу хуршеди тобон аз эшон гуҳар

چو خورشید تابان از ایشان گهر

Ба пеш андар афганда аз шарми сар

به پیش اندر افگنده از شرم سر

Ба як дасти миҷмар ба як дасти ҷом

به یک دست مجمر به یک دست جام

Барафрӯхта анбару авди хом

برافروخته عنبر و عود خام

Ту гуфтӣ ки кайвони зи чархи барин

تو گفتی که کیوان ز چرخ برین

Ситора фишонд ҳаме бар замин

ستاره فشاند همی بر زمین

Ма бонувон шуд ба наздики тахт

مه بانوان شد به نزدیک تخت

Абри шаҳриёр офарин кард сахт

ابر شهریار آفرین کرد سخت

Ҳамон парварида батон тароз

همان پروریده بتان طراز

Бар ин гӯнаи бурданди пешаши намоз

بر این گونه بردند پیشش نماز

Ҳамаи яксара зор бигиристанд

همه یکسره زار بگریستند

Бидон шӯрбахтӣ ҳаме зистанд

بدان شوربختی همی زیستند

Касе кӯ надидаст ҷузи кому ноз

کسی کو ندیدست جز کام و ناز

Бар ӯ бар бибахшоӣ рӯзи ниёз

بر او بر ببخشای روز نیاز

Ҳамеи хонданди офарӣнӣ ба дард

همی خواندند آفرینی به درد

Ки эй неки дили хусрави родмард

که ای نیک‌دل خسرو رادمرد

Чаҳ некӯи бадигар зи турони замин

چه نیکو بدی گر ز توران زمین

Набӯдӣ ба дилати андаруни инчи кин

نبودی به دلت اندرون ایچ کین

Ту эдар ба ҷашн ва хиром омадӣ

تو ایدر به جشن و خرام آمدی

зи шоҳони дуруд ва паём омадӣ

ز شاهان درود و پیام آمدی

Бар ин бум ва бар нест худ кадхудоӣ

بر این بوم و بر نیست خود کدخدای

Ба тахти ниё бар наҳодӣ ту пой

به تخت نیا بر نهادی تو پای

Сиёвуш нагаштӣ ба хираи табоҳ

سیاوش نگشتی به خیره تباه

Валикини чунин гашти хуршеду моҳ

ولیکن چنین گشت خورشید و ماه

Чунон кард бадгавҳари афросйоб

چنان کرد بدگوهر افراسیاب

Ки пеши ту пӯзиш набинад ба хоб

که پیش تو پوزش نبیند به خواب

Басии додмши панд ва судӣ надошт

بسی دادمش پند و سودی نداشت

Ба хираи ҳамеи сари зи пандами бгошт

به خیره همی سر ز پندم بگاشت

Гўоӣ манаст офаринанда ам

گوای منست آفریننده‌ام

Ки борид хӯн аз ду бинанда ам

که بارید خون از دو بیننده‌ام

Чу грсиўзу ҷҳни пайванди ту

چو گرسیوز و جهن پیوند تو

Ки сояд ба зорӣ кунун банди ту

که ساید به زاری کنون بند تو

зи баҳри Сиёвуш ки дар хони ман

ز بهر سیاوش که در خان من

Чаҳ тимори бад бар дилу ҷони ман

چه تیمار بد بر دل و جان من

Ки афросйоби он бидонадяши мард

که افراسیاب آن بداندیش مرد

Басӣ панд бишунид ва судаш накард

بسی پند بشنید و سودش نکرد

Бидон то чунин рӯзаш ояд ба сар

بدان تا چنین روزش آید به سر

Шавад подшоҳяши зеру зибр

شود پادشاهیش زیر و زبر

Ба тороҷ дода кулоҳу камар

به تاراج داده کلاه و کمر

Шудаи рӯз ӯ тору баргаштаи сар

شده روز او تار و برگشته سر

Чунин зиндагонии ҳаме марг ӯст

چنین زندگانی همی مرگ اوست

Шигифти он ки бар тани ндрдши пӯст

شگفت آن که بر تن ندردش پوست

Кунун аз паии бигноҳон ба мо

کنون از پی بیگناهان به ما

Нигаҳ кун бар ойини шоҳон ба мо

نگه کن بر آیین شاهان به ما

Ҳамаи пок пайваста хусравем

همه پاک پیوستهٔ خسرویم

Ҷуз аз ном ӯ дар ҷаҳон нашнавем

جز از نام او در جهان نشنویم

Ба бад кардани ҷодӯи афросйоб

به بد کردن جادو افراسیاب

Нагирад бар ин бигноҳони шитоб

نگیرد بر این بیگناهان شتاب

Ба хорӣу захм ва ба хӯни рехтан

به خواری و زخم و به خون ریختن

Чаҳ бар бе гунаҳи хира овихтан

چه بر بی‌گنه خیره آویختن

Ки аз шаҳриёрон сазовор нест

که از شهریاران سزاوار نیست

Баридани сиррии кон гунаҳкор нест

بریدن سری کان گنهکار نیست

Турои шаҳрёро ҷуз инаст ҷой

ترا شهریارا جز اینست جای

Намонад касе дар сипанҷии сарой

نماند کسی در سپنجی سرای

Ҳам он кун ки пурсади зи ту кирдигор

هم آن کن که پرسد ز تو کردگار

Напечӣ аз он шарми рӯзи шумор

نپیچی از آن شرم روز شمار

Чу бишунид хусрави ббхшўди сахт

چو بشنید خسرو ببخشود سخت

Бар он хубрӯёни баргаштаи бахт

بر آن خوبرویان برگشته بخت

Ки пӯшидаи рӯйон аз он дарду доғ

که پوشیده‌رویان از آن درد و داغ

Шудаи лаъли рухсорашон чун чароғ

شده لعل رخسارشان چون چراغ

Бипечед дили бхрдонро зи дард

بپیچید دل بخردان را ز درد

зи фарзанду зан ҳар касе ёд кард

ز فرزند و زن هر کسی یاد کرد

Ҳамеи хонданди офарӣнии бузург

همی خواندند آفرینی بزرگ

Сарони сипаҳи меҳтарони сутург

سران سپه مهتران سترگ

Каз эшон шаҳи номбурдори кин

کز ایشان شه نامبردار کین

Нахоҳад зи баҳри ҷаҳони офарин

نخواهد ز بهر جهان آفرین

Чунин гуфт Кайхусрави ҳӯшманд

چنین گفت کیخسرو هوشمند

Ки ҳар чиз кон нест моро писанд

که هر چیز کان نیست ما را پسند

Наёрем касро ҳамон бад ба рӯй

نیاریم کس را همان بد به روی

Вагар чанд бошад ҷигари кӣнаи ҷӯй

وگر چند باشد جگر کینه‌جوی

Чу аз кори он номдори баланд

چو از کار آن نامدار بلند

Брондишм инам наёяд писанд

براندیشم اینم نیاید پسند

Ки бад кард бо пурҳунари модарам

که بد کرد با پرهنر مادرم

Касеро ҳамон бад ба сари новарам

کسی را همان بد به سر ناورم

Бифармудашон бозгаштан ба ҷой

بفرمودشان بازگشتن به جای

Чунон поки зодаи ҷаҳони кадхудоӣ

چنان پاک‌زاده جهان کدخدای

Бадишон чунин гуфт коимн шавед

بدیشان چنین گفت کایمن شوید

зи гӯяндаи гуфтор бад машнуед

ز گوینده گفتار بد مشنوید

Каз ин пас шуморо зи ман бим нест

کز این پس شما را ز من بیم نیست

Маро бевафое ва дижхим нест

مرا بی‌وفایی و دژخیم نیست

Тани хешро бад нахоҳад касе

تن خویش را بد نخواهد کسی

Чу хоҳад замонаш набошад басӣ

چو خواهد زمانش نباشد بسی

Ббошиди эмин ба айвони хеш

بباشید ایمن به ایوان خویش

Ба яздони супурдаи тану ҷони хеш

به یزدان سپرده تن و جان خویش

Ба эрониён гуфт пирўзбхт

به ایرانیان گفت پیروزبخت

Бмонод то ҷовдони тоҷу тахт

بماناد تا جاودان تاج و تخت

Ҳамаи шаҳри турони гирифта ба даст

همه شهر توران گرفته به دست

Ба Эрони шуморо сарой ва нишаст

به ایران شما را سرای و نشست

зи дилҳо ҳамаи кӣна берун кунед

ز دلها همه کینه بیرون کنید

Ба меҳри андари ин кишвар афсун кунед

به مهر اندر این کشور افسون کنید

Ки аз мо чунин дардашон дар диласт

که از ما چنین دردشان در دلست

зи хӯни рехтани гирд кишвар гуласт

ز خون ریختن گرد کشور گلست

Ҳамаи ганҷи турони шуморо даҳум

همه گنج توران شما را دهم

Бар он ганҷ додани сипоҳии нуҳум

بر آن گنج دادن سپاهی نهم

Бакӯшеду хӯбӣ ба кор оваред

بکوشید و خوبی به کار آورید

Чу диданди сармо баҳор оваред

چو دیدند سرما بهار آورید

Ман эрониёнро якояк на дайр

من ایرانیان را یکایک نه دیر

Кунам яксар аз ганҷи динори сайр

کنم یکسر از گنج دینار سیر

зи хӯни рехтани дил бибояд кашид

ز خون ریختن دل بباید کشید

Сар бигноҳон набояд бурид

سر بیگناهان نباید برید

На мардӣ буд хираи ошўФтн

نه مردی بود خیره آشوفتن

Ба зер андар овардаро кӯфтан

به زیر اندر آورده را کوفتن

зи пӯшида рӯйон бипечед рӯй

ز پوشیده‌رویان بپیچید روی

Ҳар он кас ки пӯшида дорад ба кӯй

هر آن کس که پوشیده دارد به کوی

зи чизи касон сар битобед низ

ز چیز کسان سر بتابید نیز

Ки душман шавад дӯст аз баҳри чиз

که دشمن شود دوست از بهر چیز

Наёяд ҷаҳони офаринро писанд

نیاید جهان‌آفرین را پسند

Ки ҷӯянда бар бигноҳони газанд

که جوینده بر بیگناهان گزند

Ҳар он кас ки ҷӯяд ҳамеи рои ман

هر آن کس که جوید همی رای من

Набояд ки вайрон кунад ҷои ман

نباید که ویران کند جای من

Ва дигар ки хонанд бедод ва шавам

و دیگر که خوانند بیداد و شوم

Ки вайрон кунад меҳтари ободи бум

که ویران کند مهتر آباد بوم

Аз он пас ба лашкар бифармуд шоҳ

از آن پس به لشکر بفرمود شاه

Кушодан дар ганҷи турони сипоҳ

گشادن در گنج توران سپاه

Ҷуз аз ганҷи вижаи ради афросйоб

جز از گنج ویژه رد افراسیاب

Ки касро набӯд андари он даст ёб

که کس را نبود اندر آن دست یاب

Бубахшед дигари ҳама бар сипоҳ

ببخشید دیگر همه بر سپاه

Чаҳ ганҷи силеҳ ва чаҳ тахту кулоҳ

چه گنج سلیح و چه تخت و کلاه

з ҳар сӯи пароганда бе мари сипоҳ

ز هر سو پراگنده بی مر سپاه

з таркон биёмад ба наздики шоҳ

ز ترکان بیامد به نزدیک شاه

Ҳаме дод зинҳору бнўохтшон

همی داد زنهار و بنواختشان

Ба зӯдии ҳамеи кор бар сохташон

به زودی همی کار بر ساختشان

Саронро зи турони замин баҳр дод

سران را ز توران زمین بهر داد

Ба ҳар номадории яке шаҳр дод

به هر نامداری یکی شهر داد

Ба ҳар кишварӣ ҳар ки фармони набард

به هر کشوری هر که فرمان نبرد

зи дасти далерон ӯ ҷони набард

ز دست دلیران او جان نبرد

Шуданд он замони шоҳро чокарон

شدند آن زمان شاه را چاکران

Чу пайваста шуд номаи меҳтарон

چو پیوسته شد نامهٔ مهتران

з ҳар сӯи фиристодагон назд шоҳ

ز هر سو فرستادگان نزد شاه

Якояки сари андари ниҳода ба роҳ

یکایک سر اندر نهاده به راه

Абои ҳадяу номаи меҳтарон

ابا هدیه و نامهٔ مهتران

Шуда як ба як шоҳро чокарон

شده یک به یک شاه را چاکران