Чу шуд кори перони виса ба сар
چو شد کار پیران ویسه به سر
Ба ҷанг дигар шоҳи пирӯзгар
به جنگ دگر شاه پیروزگر
Биёрост аз ҳар сӯии меҳтарон
بیاراست از هر سوی مهتران
Бирафтанд бо лашкарӣ бе карон
برفتند با لشکری بیکران
Баромад хурӯшидани курноӣ
برآمد خروشیدن کرنای
Ба ҳомӯн кашиданд пардаи сарой
به هامون کشیدند پردهسرای
Ба шаҳри андаруни ҷой хуфтан намонад
به شهر اندرون جای خفتن نماند
Ба дашти андаруни роҳ рафтан намонад
به دشت اندرون راه رفتن نماند
Яке тахти пирӯза бар пушти пел
یکی تخت پیروزه بر پشت پیل
Ниҳоданд ва шуд рӯй гетӣ чу нил
نهادند و شد روی گیتی چو نیل
Нишаст аз бар тахт бо тоҷи шоҳ
نشست از بر تخت با تاج شاه
Хурӯш омад аз дашти вази боргоҳ
خروش آمد از دشت وز بارگاه
Чу бар пушти пели он шаҳи номвар
چو بر پشت پیل آن شه نامور
Задӣ муҳра дар ҷому бастии камар
زدی مهره در جام و بستی کمر
Набӯдӣ ба ҳар подшоҳии раво
نبودی به هر پادشاهی روا
Нишастани магар бар дар подшо
نشستن مگر بر در پادشا
Аз он номвари хусрави саракашон
از آن نامور خسرو سرکشان
Чунин буд дар подшоҳии нишон
چنین بود در پادشاهی نشان
Ба марзӣ ки лашкари фиристода буд
به مرزی که لشکر فرستاده بود
Басии панд ва андарзҳо дода буд
بسی پند و اندرزها داده بود
Чу лҳросб ва чун ашкаши тези чанг
چو لهراسب و چون اشکش تیز چنگ
Ки аз жарфи дарёи рабӯдии наҳанг
که از ژرف دریا ربودی نهنگ
Дигар номвари рустами паҳлавон
دگر نامور رستم پهلوان
Писандидау роду равшани равон
پسندیده و راد و روشن روان
Бифармудашон бозгаштан ба дар
بفرمودشان بازگشتن به در
Ҳар он кас ки бади гирду прхошхр
هر آن کس که بد گرد و پرخاشخر
Дар ганҷ бикшод ва рӯзӣ бидод
در گنج بگشاد و روزی بداد
Басӣ аз равон падар кард ёд
بسی از روان پدر کرد یاد
Се танро гузин кард зон анҷуман
سه تن را گزین کرد زان انجمن
Сухани гӯйу равшани дилу теғи зан
سخن گوی و روشن دل و تیغ زن
Чу рустам ки бади паҳлавони бузург
چو رستم که بد پهلوان بزرگ
Чу Гӯдарзи бинодли он пери гург
چو گودرز بینادل آن پیر گرگ
Дигар паҳлавони Тӯси зарринаи кафш
دگر پهلوان طوس زرینه کفش
Куҷо буд бо Ковиёнии дирафш
کجا بود با کاویانی درفش
Ба ҳар номадорӣу худкома Эй
به هر نامداری و خودکامهای
Нбштнд бар паҳлавии нома Эй
نبشتند بر پهلوی نامهای
Фиристодагони хост аз анҷуман
فرستادگان خواست از انجمن
Забоновару бихараду рои зан
زبان آور و بخرد و رای زن
Ки пирӯзи Кайхусрав аз пушти пел
که پیروز کیخسرو از پشت پیل
Бузади муҳрау гашти гетӣ чу нил
بزد مهره و گشت گیتی چو نیل
Маи ороми бодои шуморо маи хоб
مه آرام بادا شما را مه خواب
Магари сохтани разми афросйоб
مگر ساختن رزم افراسیاب
Чу он нома бархонад ҳар меҳтарӣ
چو آن نامه برخواند هر مهتری
Куҷо буд дар подшоҳии сиррӣ
کجا بود در پادشاهی سری
зи гардони гетии баромади хурӯш
ز گردان گیتی برآمد خروش
Замини ҳамчуи дарёи баромад ба ҷӯш
زمین همچو دریا برآمد به جوش
Бузургон ҳар кишварӣ бо сипоҳ
بزرگان هر کشوری با سپاه
Ниҳоданд сари сӯии даргоҳи шоҳ
نهادند سر سوی درگاه شاه
Чу шуд сохтаи ҷангро лашкарӣ
چو شد ساخته جنگ را لشکری
з ҳар номадорӣ ба ҳар кишварӣ
ز هر نامداری به هر کشوری
Аз он пас бигардед гирди сипоҳ
از آن پس بگردید گرد سپاه
Биёрост бар ҳар сӯии размгоҳ
بیاراست بر هر سوی رزمگاه
Гузин кард зон лашкари номдор
گزین کرد زان لشکر نامدار
Саворони шамшери зани сӣ ҳазор
سواران شمشیر زن سی هزار
Ки бошанд бо ӯ ба қалби андарун
که باشند با او به قلب اندرون
Ҳамаи ҷангро дасти шаста ба хӯн
همه جنگ را دست شسته به خون
Ба як дасти мари Тӯсро кард ҷой
به یک دست مر طوس را کرد جای
Минуашони хўзони фархундаи рой
منوشان خوزان فرخنده رای
Ки бар кишвари хўзён буд шоҳ
که بر کشور خوزیان بود شاه
Басии номдорони заррини кулоҳ
بسی نامداران زرین کلاه
Ду тан низ буданд ҳам разми сӯз
دو تن نیز بودند هم رزم سوز
Чу гӯрони шаҳи он гирд лашгар фурӯз
چو گوران شه آن گرد لشگر فروز
Ваз ӯ нютар Ораши разми зан
وز او نیوتر آرش رزم زن
Ба ҳар кори пирӯзу лшкршкн
به هر کار پیروز و لشکرشکن
Яке онк бар кишварии шоҳ буд
یکی آنک بر کشوری شاه بود
Гуҳи разм бо бахти ҳамроҳ буд
گه رزم با بخت همراه بود
Дигар шоҳи Кирмон ки ҳангоми ҷанг
دگر شاه کرمان که هنگام جنگ
Накардӣ ба дили ёди рои диранг
نکردی به دل یاد رای درنگ
Чу сёъи фарзонаи шоҳи Яман
چو صیاع فرزانه شاه یمن
Дигар шери дили Эраҷи пели тан
دگر شیر دل ایرج پیل تن
Ки бар шаҳри кобули бад ӯ подшо
که بر شهر کابل بد او پادشا
Ҷаҳондору бедору фармони раво
جهاندار و بیدار و فرمان روا
Ҳар онкас ки аз тухмаи киқбод
هر آنکس که از تخمهٔ کیقباد
Бузургони бодонашу бонажод
بزرگان بادانش و بانژاد
Чу шмохи сӯрии шаҳи сурён
چو شماخ سوری شه سوریان
Куҷои размро буд бастаи миён
کجا رزم را بود بسته میان
Фурӯтар аз ӯ геваи разми зан
فروتر از او گیوهٔ رزم زن
Ба ҳар кори пирӯзу лашкари шикан
به هر کار پیروز و لشکر شکن
Ки бар шаҳри довари бад ӯ подшо
که بر شهر داور بد او پادشا
Ҷаҳонгиру фарзонау порсо
جهانگیر و فرزانه و پارسا
Ба дасти чапи хеш бар пой кард
به دست چپ خویش بر پای کرد
ДлФрўзро лашкар орой кард
دلفروز را لشکر آرای کرد
Бузургон ки аз тухм пӯраст теғ
بزرگان که از تخم پورست تیغ
Задандӣ шаби тира бар боди меғ
زدندی شب تیره بر باد میغ
Ҳар онкас ки буд ӯ зи тухми зрсб
هر آنکس که بود او ز تخم زرسب
Парастандаи фаррухи озари гшсб
پرستندهٔ فرخ آذر گشسب
Дигар бежани Геву раҳоами гирд
دگر بیژن گیو و رهام گرد
Куҷои шоҳашон аз бузургони шимурд
کجا شاهشان از بزرگان شمرد
Чу гургин мелоду гардони рай
چو گرگین میلاد و گردان ری
Бирафтанд яксар ба фармон кӣ
برفتند یکسر به فرمان کی
Пас пушт ӯро нигаҳ доштанд
پس پشت او را نگه داشتند
Ҳамаи найза аз абри бгзоштнд
همه نیزه از ابر بگذاشتند
Ба рустами супурди он замони маймана
به رستم سپرد آن زمان میمنه
Ки буд ӯ сипоҳии шикани як тана
که بود او سپاهی شکن یک تنه
Ҳар онкас ки аз Зобулстон баданд
هر آنکس که از زابلستان بدند
Вагар кеҳтару хеш дастон баданд
وگر کهتر و خویش دستان بدند
Бадишони супурди он замони дасти рост
بدیشان سپرد آن زمان دست راست
Ҳамеи ному ороиши ҷанги хост
همی نام و آرایش جنگ خواست
Сипоҳӣ гузин кард бар майсара
سپاهی گزین کرد بر میسره
Чу хуршеди тобони зи бурҷи барра
چو خورشید تابان ز برج بره
Сипаҳдори Гӯдарзи кшўод буд
سپهدار گودرز کشواد بود
Ҳҷир ва чу шидўшу Фарҳод буд
هجیر و چو شیدوش و فرهاد بود
Бузургон ки аз брдъу Ардабӣл
بزرگان که از بردع و اردبیل
Ба пеш ҷаҳондор буданд хайл
به پیش جهاندار بودند خیل
Сипаҳдори Гӯдарзро хостанд
سپهدار گودرز را خواستند
Чапи лашкарашро биёростанд
چپ لشکرش را بیاراستند
Бифармуд то пеши қалби сипоҳ
بفرمود تا پیش قلب سپاه
Ба пелон ҷангӣ бибастанд роҳ
به پیلان جنگی ببستند راه
Ниҳоданд сандӯқ бар пушти пел
نهادند صندوق بر پشت پیل
Замин шуд ба кирдори дарёии нил
زمین شد به کردار دریای نیل
Ҳазор аз далерони рӯзи набард
هزار از دلیران روز نبرد
Ба сандӯқ бар новак андоз кард
به صندوق بر ناوک انداز کرد
Нигаҳбон ҳар пели сесад савор
نگهبان هر پیل سیصد سوار
Ҳамаи ҷанги ҷӯйу ҳамаи найзаи дор
همه جنگجوی و همه نیزهدار
зи Бағдоди гардони ҷанговарон
ز بغداد گردان جنگاوران
Ки буданд бо зангаи шоўрон
که بودند با زنگهٔ شاوران
Сипоҳии гузидаи зи гардони Балх
سپاهی گزیده ز گردان بلخ
Бифармуд то бо камонҳои чарх
بفرمود تا با کمانهای چرخ
Пиёдаи ббўднд бар пеши пел
پیاده ببودند بر پیش پیل
Кигар кӯҳ пеш омадӣ бар ду майл
که گر کوه پیش آمدی بر دو میل
Дили санги бгзоштндӣ ба тир
دل سنگ بگذاشتندی به تیر
Набӯдӣ каси он захмро дастгир
نبودی کس آن زخم را دستگیر
Пиёдаи пас пел карда ба пой
پیاده پس پیل کرده به پای
Або на ршии найзаи сргроӣ
ابا نه رشی نیزهٔ سرگرای
Сипарҳои гӣлӣ ба пеши андарун
سپرهای گیلی به پیش اندرون
Ҳаме аз ҷигарашон Биҷӯшед хӯн
همی از جگرشان بجوشید خون
Пиёдаи сафӣ аз пас найзаи дор
پیاده صفی از پس نیزهدار
Сипардор бо тири ҷавшани гузор
سپردار با تیر جوشنگذار
Пас пушти эшон саворони ҷанг
پس پشت ایشان سواران جنگ
Брогндаҳи таркиши зи тири хаданг
برآگنده ترکش ز تیر خدنگ
зи ховар сипоҳӣ гузин кард шоҳ
ز خاور سپاهی گزین کرد شاه
Сипардор бо дръу рӯмии кулоҳ
سپردار با درع و رومی کلاه
зи гардони гарданкашони сӣ ҳазор
ز گردان گردنکشان سی هزار
Фиребурзро дод ҷангии савор
فریبرز را داد جنگی سوار
Абои шоҳи шаҳри диҳистони тхўор
ابا شاه شهر دهستان تخوار
Ки ҷанги бидонадяш будяш хор
که جنگ بداندیش بودیش خوار
зи Бағдоду гардани фарозони крх
ز بغداد و گردن فرازان کرخ
Бифармуд то бо камонҳои чарх
بفرمود تا با کمانهای چرخ
Ба пеши андарун тирборон кунанд
به پیش اندرون تیرباران کنند
Ҳаворо чу абр баҳорон кунанд
هوا را چو ابر بهاران کنند
Ба дасти фиребурзи насту буд
به دست فریبرز نستوه بود
Ки наздик ӯ лашкари анбӯҳ буд
که نزدیک او لشکر انبوه بود
Бузургони разми озмудаи сарон
بزرگان رزم آزموده سران
зи дашти саворони найзаи варон
ز دشت سواران نیزه وران
Сари мояу пешравашони зуҳайр
سر مایه و پیشروشان زهیر
Ки оҳӯи рабӯдии зи чанголи шер
که آهو ربودی ز چنگال شیر
Бифармуд то назд насту шуд
بفرمود تا نزد نستوه شد
Чапи лашкари шоҳ чун кӯҳ шуд
چپ لشکر شاه چون کوه شد
Сипоҳии бад аз рӯму брбрстон
سپاهی بد از روم و بربرستان
Гӯии пешрави номи лшкрстон
گوی پیشرو نام لشکرستان
Савору пиёдаи бадии сӣ ҳазор
سوار و پیاده بدی سی هزار
Бирафтанд бо соқаи шаҳриёр
برفتند با ساقهٔ شهریار
Дигар лашкарӣ каз хуросон баданд
دگر لشکری کز خراسان بدند
Ҷаҳонҷӯйу мардум шиносон баданд
جهانجوی و مردم شناسان بدند
Манӯчеҳри Ораши нигаҳдорашон
منوچهر آرش نگهدارشان
Гуҳи ном ҷустани сипаҳдорашон
گه نام جستن سپهدارشان
Дигар номадории грўхони нажод
دگر نامداری گروخان نژاد
Ҷаҳондори вази тухмаи киқбод
جهاندار وز تخمهٔ کیقباد
Куҷои номи он шоҳи пирӯз буд
کجا نام آن شاه پیروز بود
Сипаҳбади дилу лашкари афрӯз буд
سپهبد دل و لشکر افروز بود
Шаҳи ғрчгон буд бар сони шер
شه غرچگان بود بر سان شیر
Куҷои жанда пел оваредӣ ба зер
کجا ژنده پیل آوریدی به زیر
Ба дасти манӯчеҳрашон ҷой кард
به دست منوچهرشان جای کرد
Сари тухмаро лашкар орой кард
سر تخمه را لشکر آرای کرد
Бузургон ки аз кӯҳ қоф омаданд
بزرگان که از کوه قاف آمدند
Абои найзау теғ лоф омаданд
ابا نیزه و تیغ لاف آمدند
Сипоҳии зи тухми Фаридуну ҷам
سپاهی ز تخم فریدون و جم
Пар аз хӯни дил аз тухмаи зодшм
پر از خون دل از تخمهٔ زادشم
Аз ин дасти шамшерзани сӣ ҳазор
از این دست شمشیرزن سی هزار
Ҷаҳондори вази тухмаи шаҳриёр
جهاندار وز تخمهٔ شهریار
Супурди ин сипаҳи Геви Гӯдарз ро
سپرد این سپه گیو گودرز را
Бадв тоза шуд дили ҳамаи марз ро
بدو تازه شد دل همه مرز را
Ба ёрӣ ба пушти сипаҳдори Гев
به یاری به پشت سپهدار گیو
Бирафтанд гардони бедору ню
برفتند گردان بیدار و نیو
Фиристод бар майманаи даҳ ҳазор
فرستاد بر میمنه ده هزار
Диловари саворони ханҷари гузор
دلاور سواران خنجر گزار
Сипаҳи даҳ ҳазор аз далерони гирд
سپه ده هزار از دلیران گرد
Пас пушти Гӯдарзи кшўоди барад
پس پشت گودرز کشواد برد
Дамодам бишуд ?биртаи теғи зан
دمادم بشد برتهٔ تیغ زن
Абои кўҳёри андари он анҷуман
ابا کوهیار اندر آن انجمن
Ба мардӣ шавад ҷангро ёри Гев
به مردی شود جنگ را یار گیو
Сипоҳии сарафрозу гардони ню
سپاهی سرافراز و گردان نیو
Зуввораи бади ин ҷангро пешрав
زواره بد این جنگ را پیشرو
Сипоҳии ҳамаи ҷанги созони нав
سپاهی همه جنگ سازان نو
Ба пеши андаруни Қорани разми зан
به پیش اندرون قارن رزم زن
Сари номдорони он анҷуман
سر نامداران آن انجمن
Бидон то миёни ду равияи сипоҳ
بدان تا میان دو رویه سپاه
Буд гирди асби аФгну рзмхўоаҳ
بود گرد اسب افگن و رزمخواه
Аз он пас ба Густаҳм гждҳм гуфт
از آن پس به گستهم گژدهم گفت
Ки бо Қорани разм зан бош ҷуфт
که با قارن رزم زن باش جفت
Бифармуд тоандмон пӯри Тӯс
بفرمود تا اندمان پور طوس
Бигардад ба ҳар ҷой бо пелу кӯс
بگردد به هر جای با پیل و کوس
Бидон то бибандади зи бедоди даст
بدان تا ببندد ز بیداد دست
Касеро куҷо нест яздони параст
کسی را کجا نیست یزدان پرست
Набошад кас аз хӯрданӣ бе наво
نباشد کس از خوردنی بینوا
Ситам низ бар кас надорад раво
ستم نیز بر کس ندارد روا
Ҷаҳони пари зи гардуни баду говмеш
جهان پر ز گردون بد و گاومیش
зи баҳри хӯришро ҳаме ронад пеш
ز بهر خورش را همی راند پیش
Бихоҳад ҳамеи ҳарч бояд зи шоҳ
بخواهد همی هرچ باید ز شاه
Ба ҳар кор бошад забони сипоҳ
به هر کار باشد زبان سپاه
Баҳри сӯи тилоия падедор кард
بهر سو طلایه پدیدار کرد
Сари хуфта аз хоб бедор кард
سر خفته از خواب بیدار کرد
Ба ҳар сӯ бирафтанд корогҳон
به هر سو برفتند کارآگهان
Ҳамеи ҷусти бедори кори ҷаҳон
همی جست بیدار کار جهان
Куҷои кӯҳи бади дида бон доштӣ
کجا کوه بد دیدهبان داشتی
Сипаҳро пароганда нагузоштӣ
سپه را پراگنده نگذاشتی
Ҳамаи кӯҳу ғору биёбону дашт
همه کوه و غار و بیابان و دشت
Ба ҳар сӯи ҳамеи гирди лашкари бгшт
به هر سو همی گرد لشکر بگشت
Аннанҳо як андар дигар сохта
عنانها یک اندر دگر ساخته
Ҳамаи ҷангро гардани афрохта
همه جنگ را گردن افراخته
Аз эшон касеро набад биму ранҷ
از ایشان کسی را نبد بیم و رنج
Ҳаме ронад бо хештани шоҳи ганҷ
همی راند با خویشتن شاه گنج
Бар ин гӯна чун шоҳи лашкари бсохт
بر این گونه چون شاه لشکر بساخت
Ба гардуни кулоҳи кеи брФрохт
به گردون کلاه کیی برفراخت
Дили марди бдсоз бо неки хуй
دل مرد بدساز با نیک خوی
Ҷуз аз ҷанг ҷустан накард орзӯӣ
جز از جنگ جستن نکرد آرزوی