Сипаҳдори турон аз он сӯии ҷоҷ
سپهدار توران از آن سوی جاج
Нишаста ба ором бар тахти оҷ
نشسته به آرام بر تخت عاج
Дубораи зи лашкари ҳазорон ҳазор
دوباره ز لشکر هزاران هزار
Сипаҳ буд бо олати корзор
سپه بود با آلت کارزار
Нишаста ҳамаи хлху саракашон
نشسته همه خلخ و سرکشان
Ҳамеи сарфарозону гарданкашон
همی سرفرازان و گردنکشان
Ба марзи крўшони замини ҳарч буд
به مرز کروشان زمین هرچ بود
зи барги дарахту зи кишту дуруд
ز برگ درخت و ز کشت و درود
Бихӯраданд яксар ҳамаи бору барг
بخوردند یکسر همه بار و برگ
Ҷаҳонро ҳаме орзӯ кард марг
جهان را همی آرزو کرد مرگ
Сипаҳдори таркон ба биканд буд
سپهدار ترکان به بیکند بود
Басии гирд ӯ хешу пайванд буд
بسی گرد او خویش و پیوند بود
Ҳамаи номдорони Мочӣну чин
همه نامداران ماچین و چین
Нишаста ба марзи крўшони замин
نشسته به مرز کروشان زمین
Ҷаҳони пари зи харгоҳу пардаи сарой
جهان پر ز خرگاه و پرده سرای
з хайма набад низ бар дашти ҷой
ز خیمه نبد نیز بر دشت جای
Ҷаҳонҷӯии пари дониши афросйоб
جهانجوی پر دانش افراسیاب
Нишаста ба кндз ба хӯрд ва ба хоб
نشسته به کندز به خورد و به خواب
Нишаст андари он марз зон карда буд
نشست اندر آن مرز زان کرده بود
Ки кндзи Фаридуни бароварда буд
که کندز فریدون برآورده بود
Бароварда дар кндзи оташкада
برآورده در کندز آتشکده
Ҳама занаду асто ба зари ождаҳ
همه زند و استا به زر آژده
Варои номи кндзи бадии паҳлавӣ
ورا نام کندز بدی پهلوی
Агар паҳливонӣ сухан бишинавӣ
اگر پهلوانی سخن بشنوی
Кунун номи кндз ба биканд гашт
کنون نام کندز به بیکند گشت
Замонаи пар аз банду тарфанди гашт
زمانه پر از بند و ترفند گشت
Набераи Фаридуни бади афросйоб
نبیره فریدون بد افراسیاب
зи кндз ба рафтан накардӣ шитоб
ز کندز به رفتن نکردی شتاب
Худ ва вижгонш нишаста ба дашт
خود و ویژگانش نشسته به دشت
Сипеҳр аз сипоҳаши ҳамеи хираи гашт
سپهر از سپاهش همی خیره گشت
зи дебои чинии саропарда буд
ز دیبای چینی سراپرده بود
Фаровон ба пардаи даруни барда буд
فراوان به پرده درون برده بود
Ба пардаи даруни хаймаҳои паланг
به پرده درون خیمههای پلنگ
Бар ойини солори таркони пашанг
بر آیین سالار ترکان پشنگ
Ниҳода ба хаймаи даруни тахти зар
نهاده به خیمه درون تخت زر
Ҳамаи пайкари тахт яксар гуҳар
همه پیکر تخت یکسر گهر
Нишаста бар ӯ шоҳи турони сипоҳ
نشسته بر او شاه توران سپاه
Ба чанги андаруни гурз ва бар сари кулоҳ
به چنگ اندرون گرز و بر سر کلاه
зи беруни даҳлези пардаи сарой
ز بیرون دهلیز پردهسرای
Фаровони дирафши бузургон ба пой
فراوان درفش بزرگان به پای
Зада бар дар хайма ҳар касе
زده بر در خیمهٔ هر کسی
Ки наздик ӯ об будаш басӣ
که نزدیک او آب بودش بسی
Бародари бад ва чанд ҷангии писар
برادر بد و چند جنگی پسر
зи хуишони шоҳи онки бади номвар
ز خویشان شاه آنک بد نامور
Ҳамеи хости коид ба пушти сипоҳ
همی خواست کآید به پشت سپاه
Ба наздик перон бидон размгоҳ
به نزدیک پیران بدان رزمگاه
Саҳаргаҳ саворӣ биёмад чу гирд
سحرگه سواری بیامد چو گرد
Суханҳои перони ҳама ёд кард
سخنهای پیران همه یاد کرد
Ҳамаи хастагон аз пас икдгр
همه خستگان از پس یکدگر
Расиданди гирёну хастаи ҷигар
رسیدند گریان و خسته جگر
Ҳаме ҳар касе ёд кард онч дид
همی هر کسی یاد کرد آنچ دید
Вазони бад каз Эрон бадишон расед
وزان بد کز ایران بدیشان رسید
зи перону лҳоку Фршидўрд
ز پیران و لهاک و فرشیدورد
Вазони номдорони рӯзи набард
وزان نامداران روز نبرد
Каз эшон чаҳ омад ба рӯй сипоҳ
کز ایشان چه آمد به روی سپاه
Чаҳ зорӣ расед андари он размгоҳ
چه زاری رسید اندر آن رزمگاه
Ҳамон рӯзи Кайхусрав онҷо расед
همان روز کیخسرو آنجا رسید
Замини кӯҳ то кӯҳ лашкар кашид
زمین کوه تا کوه لشکر کشید
Ба зинҳор шуд лашкари мо ҳама
به زنهار شد لشکر ما همه
Ҳаросон шуд аз бе шабонеи рама
هراسان شد از بیشبانی رمه
Чу бишунид шоҳи ин сухани хираи гашт
چو بشنید شاه این سخن خیره گشت
Сияҳи гашту чашму дилаши тираи гашт
سیه گشت و چشم و دلش تیره گشت
Хурушон фурӯд омад аз тахти оҷ
خروشان فرود آمد از تخت عاج
Ба пеши бузургони биндохти тоҷ
به پیش بزرگان بینداخت تاج
Хурӯшии зи лашкар бар омад ба дард
خروشی ز لشکر بر آمد به درد
Рух номдорон шуд аз дарди зард
رخ نامداران شد از درد زرد
зи бегона хайма бипардохтанд
ز بیگانه خیمه بپرداختند
зи хуишони яке анҷуман сохтанд
ز خویشان یکی انجمن ساختند
Аз он дард бигирист афросйоб
از آن درد بگریست افراسیاب
Ҳаме кунад мӯӣу ҳамеи рехти об
همی کند موی و همی ریخت آب
Ҳаме гуфт зори ин ҷҳонбини ман
همی گفت زار این جهانبین من
Савори сарафрози рӯйин ман
سوار سرافراز رویین من
Ҷаҳонҷӯии лҳоку Фршидўрд
جهانجوی لهاک و فرشیدورد
Саворону гардони рӯзи набард
سواران و گردان روز نبرد
Аз ин ҷанги пӯр ва бародар намонад
از این جنگ پور و برادر نماند
Бузургону солор ва лашкар намонад
بزرگان و سالار و لشکر نماند
Бинолед ва бар зад яке боди сард
بنالید و بر زد یکی باد سرد
Пас онгаҳ яке сахт савганд хӯрд
پس آنگه یکی سخت سوگند خورد
Ба яздон ки безорам аз тахту гоҳ
به یزدان که بیزارم از تخت و گاه
Агар низ бинад сари ман кулоҳ
اگر نیز بیند سر من کلاه
Қабои ҷавшану асб тахт манаст
قبا جوشن و اسب تخت منست
Каллаи худу найза дарахт манаст
کله خود و نیزه درخت منست
Аз ин пас нахоҳам чамед ва чаред
از این پس نخواهم چمید و چرید
Вагар хештани тоҷро парваред
و گر خویشتن تاج را پرورید
Магари кини он номдорони хеш
مگر کین آن نامداران خویش
Ҷаҳонҷӯйу хнҷргзорони хеш
جهانجوی و خنجرگزاران خویش
Бихоҳам з Кайхусрав шавам зод
بخواهم ز کیخسرو شومزاد
Ки тухми Сиёвуш ба гетӣ мабод
که تخم سیاوش به گیتی مباد
Хурушони ҳаме буд з ин гуфту гӯй
خروشان همی بود ز این گفت و گوی
зи Кайхусрав огоҳӣ омад бар ӯй
ز کیخسرو آگاهی آمد بر اوی
Ки лашкар ба наздик Ҷайҳун расед
که لشکر به نزدیک جیحون رسید
Ҳама рӯй кишвар сипаҳ густаред
همه روی کشور سپه گسترید
Бидон дарду зории сипаҳро бихонад
بدان درد و زاری سپه را بخواند
зи перони фаровон суханҳо баранд
ز پیران فراوان سخنها براند
зи хӯни бародараши Фршидўрд
ز خون برادرش فرشیدورد
зи рӯйину лҳоки шери набард
ز رویین و لهاک شیر نبرد
Кунун гоҳ кинаст ва овихтан
کنون گاه کینست و آویختن
Абои Геви Гӯдарзи хӯни рехтан
ابا گیو گودرز خون ریختن
Ҳамми ранҷ ва меҳраст ва ҳам дарду кин
همم رنج و مهرست و هم درد و کین
Аз Эрон ва аз шоҳи Эрони замин
از ایران و از شاه ایران زمین
Бузургони таркони афросйоб
بزرگان ترکان افراسیاب
зи гуфтани бкрднди мижгони пари об
ز گفتن بکردند مژگان پر آب
Ки мо сар ба сари мари туро банда ем
که ما سر به سر مر تو را بندهایم
Ба фармону роят сроФгндаҳ ем
به فرمان و رایت سرافگندهایم
Чу рӯйину перони з модар назод
چو رویین و پیران ز مادر نزاد
Чу Фршидўрди гиромии нажод
چو فرشیدورد گرامی نژاد
зи хӯнгар дару кӯҳ ва дарё шавад
ز خون گر در و کوه و دریا شود
Даризоии мо ҳамчу паҳно шавад
درازای ما همچو پهنا شود
Яке барнагардем зи ин размгоҳ
یکی برنگردیم ز این رزمگاه
Агар ёр бошад худованди моҳ
اگر یار باشد خداوند ماه
Дили шоҳи таркон аз он тозаи гашт
دل شاه ترکان از آن تازه گشت
Аз он кор бар дигари андозаи гашт
از آن کار بر دیگر اندازه گشت
Дар ганҷ бикшод ва рӯзӣ бидод
در گنج بگشاد و روزی بداد
Дилаши пари зи кину сараши пари зи бод
دلش پر ز کین و سرش پر ز باد
Гилаи ҳарч будаш ба дашт ва ба кӯҳ
گله هرچ بودش به دشت و به کوه
Бубахшед бар лашкараши ҳамгуруҳ
ببخشید بر لشکرش همگروه
зи гардони шамшерзани сӣ ҳазор
ز گردان شمشیرزن سی هزار
Гузин кард шоҳ аз дар корзор
گزین کرد شاه از در کارزار
Сӯй Балх наме фиристодашон
سوی بلخ بامی فرستادشان
Басии панд ва андарзҳо додашон
بسی پند و اندرزها دادشان
Ки Густаҳми навзари бади онҷо ба пой
که گستهم نوذر بد آنجا به پای
Саворони равшани дилу раҳнамоӣ
سواران روشن دل و رهنمای
Гузин кард дигари сипаҳи сӣ ҳазор
گزین کرد دیگر سپه سی هزار
Саворони гирд аз дар корзор
سواران گرد از در کارزار
Ба Ҷайҳун фиристод то бигузаранд
به جیحون فرستاد تا بگذرند
Ба киштии рухи обро биспуранд
به کشتی رخ آب را بسپرند
Бидон то шаби тира бе сохтан
بدان تا شب تیره بی ساختن
з Эрон наёяд яке тохтан
ز ایران نیاید یکی تاختن
Фиристод бар ҳар сӯии лашкарӣ
فرستاد بر هر سوی لشکری
Басии чораҳо сохт аз ҳар дарӣ
بسی چارهها ساخت از هر دری
Чунин буд фармони яздони пок
چنین بود فرمان یزدان پاک
Ки бидодгар шоҳ гардад ҳалок
که بیدادگر شاه گردد هلاک
Шаб тира бинишаст бо бхрдон
شب تیره بنشست با بخردان
Ҷаҳондидау рои зани мӯбадон
جهاندیده و رای زن موبدان
зи ҳаргуна бо ӯ сухан сохтанд
ز هرگونه با او سخن ساختند
Ҷаҳонро чап ва рост андохтанд
جهان را چپ و راست انداختند
Бар он барниҳоданд яксар ки шоҳ
بر آن برنهادند یکسر که شاه
зи Ҷайҳун бар он сӯ гузорад сипоҳ
ز جیحون بر آن سو گذارد سپاه
Қрохон ки ӯ буд меҳтари писар
قراخان که او بود مهتر پسر
Бифармуд то рафт пеши падар
بفرمود تا رفت پیش پدر
Падар буд гуфтӣ ба мардӣ ба ҷой
پدر بود گفتی به مردی به جای
Ба болоу дидору фарҳангу рой
به بالا و دیدار و فرهنگ و رای
зи чандон сипаҳи нима ӯро супурд
ز چندان سپه نیمه او را سپرد
Ҷаҳондидау номдорони гирд
جهاندیده و نامداران گرد
БФрмўдто дар Бухоро буд
بفرمودتا در بخارا بود
Ба пушти падари кӯҳи хоро буд
به پشت پدر کوه خارا بود
Дамодам фиристад силеҳу сипоҳ
دمادم فرستد سلیح و سپاه
Хӯришро шутури нгслонди зи роҳ
خورش را شتر نگسلاند ز راه
Сипаҳро з биканд берун кашид
سپه را ز بیکند بیرون کشید
Дмон то лаб равад Ҷайҳун кашид
دمان تا لب رود جیحون کشید
Сипаҳ буд сартосари рӯдбор
سپه بود سرتاسر رودبار
Биоварад киштӣу заврақи ҳазор
بیاورد کشتی و زورق هزار
Ба як ҳафта бар оби киштии гузашт
به یک هفته بر آب کشتی گذشت
Сипаҳ буд яксар ҳамаи кӯҳу дашт
سپه بود یکسر همه کوه و دشت
Ба хартуми пелону шерон ба дам
به خرطوم پیلان و شیران به دم
Гузарҳои Ҷайҳуни пар аз боду дам
گذرهای جیحون پر از باد و دم
зи киштии ҳама об шуд нопадид
ز کشتی همه آب شد ناپدید
Биёбони Омуӣ лашкар кашид
بیابان آموی لشکر کشید
Биёмад пас лашкари афросйоб
بیامد پس لشکر افراسیاب
Бар андешаи разми бгзошти об
بر اندیشهٔ رزم بگذاشت آب
Прагаанд ҳар сӯи ҳиўнии давон
پراگند هر سو هیونی دوان
Яке марди ҳушёри равшани равон
یکی مرد هشیار روشن روان
Бибинед гуфт аз чапу дасти рост
ببینید گفت از چپ و دست راست
Ки болоу паҳноӣ лашкар куҷост
که بالا و پهنای لشکر کجاست
Чу бозомад аз ҳар сӯии рзмсоз
چو بازآمد از هر سوی رزمساز
Чунин гуфт бо шоҳи гардани фароз
چنین گفت با شاه گردن فراز
Ки чандини сипаҳро бар ин дашти ҷанг
که چندین سپه را بر این دشت جنگ
Алаф бояду созу ҷои диранг
علف باید و ساز و جای درنگ
зи як сӯ ба дарёӣ Гелон раҳаст
ز یک سو به دریای گیلان رهست
Чарогоҳи асбон ва ҷой нишаст
چراگاه اسبان و جای نشست
Бад-ӣн рӯй Ҷайҳуну оби равон
بدین روی جیحون و آب روان
Хӯриш оварад марди равшани равон
خورش آورد مرد روشن روان
Миёни андаруни регу дашти фарох
میان اندرون ریگ و دشت فراخ
Саропардау хайма бар сӯии кох
سراپرده و خیمه بر سوی کاخ
Дилаши тозатар гашт зон огаҳӣ
دلش تازهتر گشت زان آگهی
Биёмад ба даргоҳи шоҳаншаҳӣ
بیامد به درگاه شاهنشهی
Сипаҳдори худ дидаи бади рӯзгор
سپهدار خود دیده بد روزگار
Нарафтӣ ба гуфтори омӯзгор
نرفتی به گفتار آموزگار
Биёрост қалбу ҷиноҳи сипоҳ
بیاراست قلب و جناح سپاه
Тилоия ки дорад зи душмани нигоҳ
طلایه که دارد ز دشمن نگاه
Ҳамон соқау ҷойгоҳи буна
همان ساقه و جایگاه بنه
Ҳамон майсараи рост бо маймана
همان میسره راست با میمنه
Биёрост лшкргҳии шоҳвор
بیاراست لشکرگهی شاهوار
Ба қалби андаруни теғи зани сӣ ҳазор
به قلب اندرون تیغ زن سی هزار
Нигаҳ кард бар қлбгаҳи ҷои хеш
نگه کرد بر قلبگه جای خویش
Сипаҳбади баду лшкророи хеш
سپهبد بد و لشکرآرای خویش
Бифармуд то пеш ӯ шуд пашанг
بفرمود تا پیش او شد پشنگ
Ки ӯ доштӣ чангу зӯри наҳанг
که او داشتی چنگ و زور نهنگ
Ба лашкар чун ӯ номадорӣ набӯд
به لشکر چون او نامداری نبود
Ба ҳар кор чун ӯ саворӣ набӯд
به هر کار چون او سواری نبود
Барангехтии асбу дами паланг
برانگیختی اسب و دم پلنگ
Гирифтӣ бикунадии зи неруии ҷанг
گرفتی بکندی ز نیروی جنگ
Ҳамон найза оҳанӣн доштӣ
همان نیزهٔ آهنین داشتی
Ба оварад бар кӯҳи бгзоштӣ
به آورد بر کوه بگذاشتی
Пашангаст номаши падар шида хонд
پشنگست نامش پدر شیده خواند
Ки шида ба хуршед тобанда монад
که شیده به خورشید تابنده ماند
зи гардони гарданкашони сад ҳазор
ز گردان گردنکشان صد هزار
Бадв дод шоҳ аз дар корзор
بدو داد شاه از در کارزار
Ҳамон майсараи ҷҳнро дод ва гуфт
همان میسره جهن را داد و گفت
Ки неки ахтарати бод ҳар ҷои ҷуфт
که نیک اخترت باد هر جای جفت
Ки бошад нигаҳбони пушти пашанг
که باشد نگهبان پشت پشنگ
Напечад сар ар борад аз абри санг
نپیچد سر ار بارد از ابر سنگ
Сипоҳӣ ба ҷанги кҳилои супурд
سپاهی به جنگ کهیلا سپرد
Яке тезтар буд аилои гирд
یکی تیزتر بود ایلای گرد
Набераи ҷаҳондори Фросёб
نبیره جهاندار فراسیاب
Ки аз пушти шерони рабӯдии кабоб
که از پشت شیران ربودی کباب
Ду ҷангии зи турон саворон баданд
دو جنگی ز توران سواران بدند
Ба дили як ба як кӯҳ сорон баданд
به دل یک به یک کوه ساران بدند
Сӯии майманаи лашкарии баргузед
سوی میمنه لشکری برگزید
Ки хўрсиди гашт аз ҷаҳони нопадид
که خورسید گشت از جهان ناپدید
Қрохони солори чорами писар
قراخان سالار چارم پسر
Камари баст ва омад ба пеши падар
کمر بست و آمد به پیش پدر
Бадв дод тарки чгли сӣ ҳазор
بدو داد ترک چگل سی هزار
Саворону шоистаи корзор
سواران و شایستهٔ کارزار
Тарозӣу ғзӣу хлхи савор
طرازی و غزی و خلخ سوار
Ҳамон сӣ ҳазор озмудаи савор
همان سی هزار آزموده سوار
Ки солорашон буд панҷуми писар
که سالارشان بود پنجم پسر
Яке номвари гирди прхошхр
یکی نامور گرد پرخاشخر
Варои хондандии гӯи гардгир
ورا خواندندی گو گردگیر
Ки бар кӯҳи бгзоштии теғу тир
که بر کوه بگذاشتی تیغ و تیر
Дмўру ҷрнҷош бо ӯ бирафт
دمور و جرنجاش با او برفت
Ба ёрии ҷҳни сарафрози тафт
به یاری جهن سرافراز تفت
зи гардону ҷанги оварони сӣ ҳазор
ز گردان و جنگ آوران سی هزار
Бирафтанд бо ханҷари корзор
برفتند با خنجر کارزار
Ҷаҳондидаи настуи солорашон
جهاندیده نستوه سالارشان
Пашанги диловари нигаҳдорашон
پشنگ دلاور نگهدارشان
Ҳамон сӣ ҳазор аз ялони таркмон
همان سی هزار از یلان ترکمان
Бирафтанд бо гурзу тиру камон
برفتند با گرز و تیر و کمان
Сипаҳбад чу ағрираси ҷангҷӯӣ
سپهبد چو اغریرث جنگجوی
Ки бо хӯн яке доштӣ оби ҷӯй
که با خون یکی داشتی آب جوی
Вази он номвари теғи зани сӣ ҳазор
وز آن نامور تیغ زن سی هزار
Гузин кард шоҳ аз дар корзор
گزین کرد شاه از در کارزار
Сипаҳбад чу грсиўзи пилтан
سپهبد چو گرسیوز پیلتن
Ҷаҳонҷӯйу солори он анҷуман
جهانجوی و سالار آن انجمن
Бадв дод пелону солоргоҳ
بدو داد پیلان و سالارگاه
Сари номдорону пушти сипоҳ
سر نامداران و پشت سپاه
Аз он пас гузид аз ялони даҳ ҳазор
از آن پس گزید از یلان ده هزار
Ки сирӣ надонад кас аз корзор
که سیری نداند کس از کارزار
Бифармуд то дар миёни ду саф
بفرمود تا در میان دو صف
Ба овардга бар лаб оварда каф
به آوردگه بر لب آورده کف
Пароганда бар лашкари асби аФгннд
پراگنده بر لشکر اسب افگنند
Дилу пушт эрониён башикананд
دل و پشت ایرانیان بشکنند
Сӯии бохтар буд пушти сипоҳ
سوی باختر بود پشت سپاه
Шаб омад ба пелон бибастанд роҳ
شب آمد به پیلان ببستند راه
Чунин гуфт солор гетӣ фурӯз
چنین گفت سالار گیتی فروز
Ки дорад сипаҳи чашм бар нимрўз
که دارد سپه چشم بر نیمروز