Пас огоҳӣ омад ба афросйоб

پس آگاهی آمد به افراسیاب

Ки шоҳи ҷаҳондори бгзошти об

که شاه جهاندار بگذاشت آب

Шунида ҳаме дошт андар наҳуфт

شنیده همی داشت اندر نهفت

Биёмад шаби тира бо кас нагуфт

بیامد شب تیره با کس نگفت

Ҷаҳондидагонро ҳам онҷо бимонад

جهاندیدگان را هم آنجا بماند

Дилии пари зи тимор танҳо баранд

دلی پر ز تیمار تنها براند

Чу Кайхусрав омад ба гунги андарун

چو کیخسرو آمد به گنگ اندرون

Сиррии пари зи тимори дили пари зи хӯн

سری پر ز تیمار دل پر ز خون

Бидид он дили афрӯзи боғи биҳишт

بدید آن دل افروز باغ بهشت

Шимурҳои ӯ чун чароғи биҳишт

شمرهای او چون چراغ بهشت

Ба ҳар гӯшае чашмау гулистон

به هر گوشه‌ای چشمه و گلستان

Замини сунбулу шохи блблстон

زمین سنبل و شاخ بلبلستان

Ҳаме гуфт ҳар кас ки инат ниҳод

همی گفت هر کس که اینت نهاد

Ҳам эдар ббошим то марги шод

هم ایدر بباشیم تا مرگ شاد

Вази он пас бифармуд бедори шоҳ

وز آن پس بفرمود بیدار شاه

Талаб кардани шоҳи турони сипоҳ

طلب کردن شاه توران سپاه

Биҷустанд бар дашту боғу сарой

بجستند بر دشت و باغ و سرای

Гирифтанд бар ҳар сӯии раҳнамоӣ

گرفتند بر هر سوی رهنمای

Ҳаме рафт ҷӯянда чун биҳшон

همی رفت جوینده چون بیهشان

Магар зу биёбанд ҷое нишон

مگر زو بیابند جایی نشان

Чу бар ҷустанаш тез бишитофтанд

چو بر جستنش تیز بشتافتند

Фаровони зи касҳои ӯ ёфтанд

فراوان ز کسهای او یافتند

Бикуштанд бисёр кас бе гуноҳ

بکشتند بسیار کس بی‌گناه

Нишоне наомад зи бедоди шоҳ

نشانی نیامد ز بیداد شاه

Ҳаме буд дар гунги дижи шаҳриёр

همی بود در گنگ دژ شهریار

Яке сол бо ромиш ва мегусор

یکی سال با رامش و میگسار

Ҷаҳон чун биҳиштии диловез буд

جهان چون بهشتی دلاویز بود

Пар аз гулшану боғу полез буд

پر از گلشن و باغ و پالیز بود

БрФтни ҳамеи шоҳро дили надод

برفتن همی شاه را دل نداد

Ҳаме буд дар гунги пирӯзу шод

همی بود در گنگ پیروز و شاد

Ҳамаи паҳлавонони Эрони сипоҳ

همه پهلوانان ایران سپاه

Бирафтанд яксар ба наздики шоҳ

برفتند یکسر به نزدیک شاه

Кигар шоҳро дил наҷунбад зи ҷой

که گر شاه را دل نجنبد ز جای

Сӯии шаҳр Эрон наёядаш рой

سوی شهر ایران نیایدش رای

Ҳамоно бидонадяши афросйоб

همانا بداندیش افراسیاب

Гузаштаст зон сӯ ба дарёии об

گذشته‌ست زان سو به دریای آب

Чунон пер бар гоҳи Ковӯси шоҳ

چنان پیر بر گاه کاووس شاه

На аврангу фар ва на ганҷу сипоҳ

نه اورنگ و فر و نه گنج و سپاه

Гар ӯ сӯй Эрон шавад пари зи кин

گر او سوی ایران شود پر ز کین

Ки бошад нигаҳбони Эрони замин

که باشد نگهبان ایران زمین

Гар ӯ боз бо тахт ва афсар шавад

گر او باز با تخت و افسر شود

Ҳамаи ранҷи мо пок бе бар шавад

همه رنج ما پاک بی‌بر شود

Аз он пас ба эрониён шоҳ гуфт

از آن پس به ایرانیان شاه گفت

Ки ин панд бо сўдмндисти ҷуфт

که این پند با سودمندیست جفت

Аз он шористони пас маонро бихонад

از آن شارستان پس مهان را بخواند

Вази он ранҷи бурдан фаровон баранд

وز آن رنج بردن فراوان براند

Аз эшон касеро ки шоиста тар

از ایشان کسی را که شایسته‌تر

Гиромитар аз шаҳр ва боиста тар

گرامی‌تر از شهر و بایسته‌تر

Танишро ба халъат биёростанд

تنش را به خلعت بیاراستند

зи дижи бора марзбон хостанд

ز دژ بارهٔ مرزبان خواستند

Чунин гуфт коидр ба шодии бимон

چنین گفت کایدر به شادی بمان

зи дил бар кун андешаи бадгумон

ز دل بر کن اندیشهٔ بدگمان

Бубахшед чандон ки бади хоста

ببخشید چندان که بد خواسته

зи асбони вази ганҷи ороста

ز اسبان وز گنج آراسته

Ҳамаи шаҳри зи эшон тавонгар шуданд

همه شهر ز ایشان توانگر شدند

Чаҳ бо ёрау тахт ва афсар шуданд

چه با یاره و تخت و افسر شدند

Бдонгаҳ ки бедор гардад хурӯс

بدانگه که بیدار گردد خروس

з даргоҳ бархест овои кӯс

ز درگاه برخاست آوای کوس

Сипоҳии шитобандау роҳи ҷӯй

سپاهی شتابنده و راه‌جوی

Ба сӯй биёбон ниҳоданд рӯй

به سوی بیابان نهادند روی

Ҳамаи номдорон ҳар кишварӣ

همه نامداران هر کشوری

Бирафтанд ҳар ҷо ки бади меҳтарӣ

برفتند هر جا که بد مهتری

Хӯришҳо ббрднди наздики шоҳ

خورشها ببردند نزدیک شاه

Ки буд аз дар шаҳриёру сипоҳ

که بود از در شهریار و سپاه

Ба роҳӣ ки лашкари ҳамеи бргзшт

به راهی که لشکر همی برگذشت

Дару дашт яксар чу бозори гашт

در و دشت یکسر چو بازار گشت

Ба кӯҳу биёбон ва ҷой нишаст

به کوه و بیابان و جای نشست

Касеро набад кас ки бикшод даст

کسی را نبد کس که بگشاد دست

Бузургони абои ҳадя ва бо нисор

بزرگان ابا هدیه و با نثار

Пазира шудандӣ бар шаҳриёр

پذیره شدندی بر شهریار

Чу халъат фароз омадишон зи ганҷ

چو خلعت فراز آمدیشان ز گنج

Нҳштӣ ки бо ӯ бирафтӣ ба ранҷ

نهشتی که با او برفتی به رنج

Пазира шудаш Гев бо лашкарӣ

پذیره شدش گیو با لشکری

Ва зони шаҳр ҳар кас ки бади меҳтарӣ

و زآن شهر هر کس که بد مهتری

Чу дид он сару фараи сарфароз

چو دید آن سر و فرهٔ سرفراز

Пиёда шуду баради пешаши намоз

پیاده شد و برد پیشش نماز

Ҷаҳондор бисёр бнўохтшон

جهاندار بسیار بنواختشان

Ба расми каёни ҷойгаҳи сохташон

به رسم کیان جایگه ساختشان

Чу хусрав ба наздик киштӣ расед

چو خسرو به نزدیک کشتی رسید

Фурӯд омад ва бодбон баркашид

فرود آمد و بادبان برکشید

Ду ҳафта бар он рӯй дарё бимонад

دو هفته بر آن روی دریا بماند

зи гуфтор бо Гев чанде баранд

ز گفتار با گیو چندی براند

Чунин гуфт ҳар кӯ надидаст гунг

چنین گفت هر کو ندیده‌ست گنگ

Набояд ки хоҳад ба гетии диранг

نباید که خواهد به گیتی درنگ

Бифармуд то кор барсохтанд

بفرمود تا کار برساختند

Ду заврақ ба об андар андохтанд

دو زورق به آب اندر انداختند

Шносои киштӣ ҳар онкас ки буд

شناسای کشتی هر آنکس که بود

Ки бар жарфи дарё далерӣ намӯд

که بر ژرف دریا دلیری نمود

Бифармуд то бодбон баркашид

بفرمود تا بادبان برکشید

Ба дарёӣ бемоя андар кашид

به دریای بی‌مایه اندر کشید

Ҳамон роҳи дарё ба як солаи роҳ

همان راه دریا به یک ساله راه

Чунон тез шуд бод дар ҳафт моҳ

چنان تیز شد باد در هفت ماه

Ки он шоҳу лашкари бад-ӣни сӯи гузашт

که آن شاه و لشکر بدین سو گذشت

Ки аз боди кажи остӣ тар нагашт

که از باد کژ آستی تر نگشت

Сипаҳдори лашкар ба хушкӣ кашид

سپهدار لشکر به خشکی کشید

Бибастанд киштӣ ва ҳомӯн бидид

ببستند کشتی و هامون بدید

Хӯриш карду пӯшиши ҳам онҷои яла

خورش کرد و پوشش هم آنجا یله

Ба млоҳ ва он кас ки кардӣ хула

به ملاح و آن کس که کردی خله

Бифармуд динору халъати зи ганҷ

بفرمود دینار و خلعت ز گنج

зи гетӣ касеро ки бурданди ранҷ

ز گیتی کسی را که بردند رنج

Вази он оби роҳ биёбон гирифт

وز آن آب راه بیابان گرفت

Ҷаҳонӣ аз ӯ мондаи андари шигифт

جهانی از او مانده اندر شگفت

Чу огоҳ шуд ашкаш омад ба роҳ

چو آگاه شد اشکش آمد به راه

Абои лашкарии сохтаи пеши шоҳ

ابا لشکری ساخته پیش شاه

Пиёда шуд аз асб ва рӯй замин

پیاده شد از اسب و روی زمین

Бабўсед ва бар шоҳ кард офарин

ببوسید و بر شاه کرد آفرین

Ҳамаи тез ва макрон биёростанд

همه تیز و مکران بیاراستند

з ҳар ҷой ромишгарон хостанд

ز هر جای رامشگران خواستند

Ҳамаи роҳ ва бероҳ овоӣ равад

همه راه و بی‌راه آوای رود

Ту гуфтӣ ҳаво тор шуд равад пуд

تو گفتی هوا تار شد رود پود

Ба девори дебои броўихтнд

به دیوار دیبا برآویختند

Дирам бо шукри зер пай рехтанд

درم با شکر زیر پی ریختند

Ба макрон ҳар он кас ки бади меҳтарӣ

به مکران هر آن کس که بد مهتری

Вагар номадорӣу кндоўрӣ

وگر نامداری و کنداوری

Бирафтанд бо ҳадя ва бо нисор

برفتند با هدیه و با نثار

Ба наздики пирӯзгари шаҳриёр

به نزدیک پیروزگر شهریار

Ва зони марзи чандон ки бади хоста

و زآن مرز چندان که بد خواسته

Фароз оваред ашкаши ороста

فراز آورید اشکش آراسته

зи ашкаши пазируфти шоҳ ончӣ дид

ز اشکش پذیرفت شاه آنچه دید

Ва зони номдорони яке баргузед

و زآن نامداران یکی برگزید

Варо кард меҳтар ба макрони замин

ورا کرد مهتر به مکران زمین

Басӣ хлътш дод ва кард офарин

بسی خلعتش داد و کرد آفرین

Чу омад зи макрону турон ба чин

چو آمد ز مکران و توران به چین

Худу сарфарозони Эрони замин

خود و سرفرازان ایران زمین

Пазира шудаш рустами золи сом

پذیره شدش رستم زال سام

Сипоҳии кушодаи дилу шоди ком

سپاهی گشاده دل و شاد کام

Чу аз давр Кайхусрав омад падед

چو از دور کیخسرو آمد پدید

Савори сарфароз чатраш кашид

سوار سرفراز چترش کشید

Пиёда шуд аз бораи барадаши намоз

پیاده شد از باره بردش نماز

Гирифташ ба бар шоҳи гардани фароз

گرفتش به بر شاه گردن‌فراز

Бигуфт он шигифтӣ ки дид андари об

بگفت آن شگفتی که دید اندر آب

зи гум бӯдани ҷодӯи афросйоб

ز گم بودن جادو افراسیاب

Ба чин низ меҳмон рустам бимонад

به چین نیز مهمان رستم بماند

Ба як ҳафта аз чин ба Мочӣн баранд

به یک هفته از چین به ماچین براند

Ҳаме рафт сӯии Сиёвуши гирд

همی رفت سوی سیاووش گرد

Ба моҳи сФндори мзи рӯз арад

به ماه سفندار مذ روز ارد

Чу омад бидон шористони падар

چو آمد بدان شارستان پدر

Ду рухсораи пари обу хастаи ҷигар

دو رخساره پر آب و خسته جگر

Ба ҷое ки грсиўзи баданашон

به جایی که گرسیوز بدنشان

Гаравӣ ба нафрини мардуми кашон

گروی به نفرین مردم کشان

Сари шоҳ Эрон буриданд хор

سر شاه ایران بریدند خوار

Биёмад бидон ҷойгаҳи шаҳриёр

بیامد بدان جایگه شهریار

Ҳамеи рехт бар сар аз он тираи хок

همی ریخت بر سر از آن تیره خاک

Ҳаме кард рӯй ва бар хеши чок

همی کرد روی و بر خویش چاک

Бимолиди рустам бар он хок рӯй

بمالید رستم بر آن خاک روی

БнФрид бар ҷони нокаси гаравӣ

بنفرید بر جان ناکس گروی

Ҳаме гуфт Кайхусрав эй шаҳриёр

همی گفت کیخسرو ای شهریار

Маро монадӣ дар ҷаҳони ёдгор

مرا ماندی در جهان یادگار

Намондам зи кини ту монанди чиз

نماندم ز کین تو مانند چیز

Ба ранҷи андарам то ҷаҳонаст низ

به رنج اندرم تا جهانست نیز

Бипардохтам тахти афросйоб

بپرداختم تخت افراسیاب

Аз ин пас на ором ҷӯям на хоб

از این پس نه آرام جویم نه خواب

Бар умеди он каш ба чанг оварам

بر امید آن کش به چنگ آورم

Ҷаҳони пеш ӯ тор ва танг оварам

جهان پیش او تار و تنگ آورم

Аз он пас бидон ганҷ биниҳод сар

از آن پس بدان گنج بنهاد سر

Ки модари бадв ёд кард аз падар

که مادر بدو یاد کرد از پدر

Дар ганҷ бикшод ва рӯзӣ бидод

در گنج بگشاد و روزی بداد

Ду ҳафта дар он шористон буд шод

دو هفته در آن شارستان بود شاد

Ба рустами ду сад бадара динор дод

به رستم دو صد بدره دینار داد

Ҳамон Гевро чиз бисёр дод

همان گیو را چیز بسیار داد

Чу бишунид Густаҳми навзар ки шоҳ

چو بشنید گستهم نوذر که شاه

Бидон шористон падар кард роҳ

بدان شارستان پدر کرد راه

Пазира шудаш бо сипоҳии гарон

پذیره شدش با سپاهی گران

зи Эрони бузургону кндоўрон

ز ایران بزرگان و کنداوران

Чу аз давр дид афсару тоҷи шоҳ

چو از دور دید افسر و تاج شاه

Пиёдаи фаровони бпимўди роҳ

پیاده فراوان بپیمود راه

Ҳамаи яксараи хонданди офарин

همه یکسره خواندند آفرین

Бар он додгари шаҳриёри замин

بر آن دادگر شهریار زمین

Ба Густаҳм фармуд то барнишаст

به گستهم فرمود تا برنشست

Ҳамаи роҳи шодону дасташ ба даст

همه راه شادان و دستش به دست

Кашиданд зон рӯй ба биҳишти гунг

کشیدند زان روی به بهشت گنگ

Сипаҳро ба наздики шоҳи обу ранг

سپه را به نزدیک شاه آب و رنگ

Вафо чун дарахтӣ буд миваи дор

وفا چون درختی بود میوه‌دار

Ҳаме ҳар замонӣ нав ояд ба бор

همی هر زمانی نو آید به بار

Нёсуд як тан з хӯрду шикор

نیاسود یک تن ز خورد و شکار

Ҳамон як савораи ҳамон шаҳриёр

همان یک سواره همان شهریار

зи таркон ҳар он кас ки бади сарфароз

ز ترکان هر آن کس که بد سرفراز

Шуданд аз навозиши ҳама бе ниёз

شدند از نوازش همه بی‌نیاز

Ба рухшандаи рӯз ва ба ҳангоми хоб

به رخشنده روز و به هنگام خواب

Ҳамеи огаҳии ҷусти зи афросйоб

همی آگهی جست ز افراسیاب

Аз эшон касе зу нишонеи надод

از ایشان کسی زو نشانی نداد

Накарданд аз ӯ дар ҷаҳон низ ёд

نکردند از او در جهان نیز یاد

Ҷаҳондори як шаби сар ва тан бишуст

جهاندار یک شب سر و تن بشست

Бишуд давр бо дафтар занад ва аст

بشد دور با دفتر زند و است

Ҳамаи шаб ба пеши ҷаҳони офарин

همه شب به پیش جهان آفرین

Ҳаме буд гирёну сар бар замин

همی بود گریان و سر بر زمین

Ҳаме гуфт кин бандаи нотавон

همی گفت کاین بنده ناتوان

Ҳамеша пар аз дард дорад равон

همیشه پر از درد دارد روان

Ҳамаи кӯҳ ва раваду биёбону об

همه کوه و رود و بیابان و آب

Набинад нишонеи зи афросйоб

نبیند نشانی ز افراسیاب

Ҳаме гуфт к-эии довари додгар

همی گفت کای داور دادگر

Ту додӣ марои нозашу зӯру фар

تو دادی مرا نازش و زور و فر

Ки ӯ роҳи ту додгар насупурд

که او راه تو دادگر نسپرد

Касеро зи гетӣ ба кас нашимурд

کسی را ز گیتی به کس نشمرد

Ту доне ки ӯ нест бар доду роҳ

تو دانی که او نیست بر داد و راه

Басии рехти хӯни сари бигноаҳ

بسی ریخت خون سر بیگناه

Магар бошудам додгари як худоӣ

مگر باشدم دادگر یک خدای

Ба наздики он бдкнши раҳнамоӣ

به نزدیک آن بدکنش رهنمای

Ту доне ки ман худ сароянда ам

تو دانی که من خود سراینده‌ام

Парастанда офаринанда ам

پرستنده آفریننده‌ام

Ба гетӣ аз ӯ ном ва овоз нест

به گیتی از او نام و آواز نیست

зи ман роз бошад зи ту роз нест

ز من راز باشد ز تو راز نیست

Агар зу ту хушнӯдӣ эй додгар

اگر زو تو خشنودی ای دادگر

Маро бозгардон зи пайкори сар

مرا بازگردان ز پیکار سر

Бикаш дар дили ин оташи кини ман

بکش در دل این آتش کین من

Ба ойини хешовар ойини ман

به آیین خویش آور آیین من

зи ҷой ниёйиш биёмад ба тахт

ز جای نیایش بیامد به تخت

Ҷавони сарафрозу пирӯзи бахт

جوان سرافراز و پیروز بخت

Ҳаме буд як сол дар ҳсни гунг

همی بود یک سال در حصن گنگ

Бросўд аз ҷунбишу сози ҷанг

برآسود از جنبش و ساز جنگ

Чу бӯдан ба гунг андарун шуд дароз

چو بودن به گنگ اندرون شد دراز

Ба дидор Ковӯсаш омад ниёз

به دیدار کاووسش آمد نیاز

Ба Густаҳми навзари супурди он замин

به گستهم نوذر سپرد آن زمین

зи қчғор то пеши дарёии чин

ز قچغار تا پیش دریای چین

Бе андозаи лашкар ба Густаҳм дод

بی‌اندازه لشکر به گستهم داد

Бадв гуфт бедор дил бошу шод

بدو گفت بیدار دل باش و شاد

Ба чин ва ба макрони замини дасти ёз

به چین و به مکران زمین دست یاز

Ба ҳар сӯи фиристодау номаи соз

به هر سو فرستاده و نامه ساز

Ҳамеи ҷӯии зи афросйоби огаҳӣ

همی جوی ز افراسیاب آگهی

Магар зу шавад рӯй гетии тиҳӣ

مگر زو شود روی گیتی تهی

Ва зони ҷойгаҳи хоста ҳарчӣ буд

و زآن جایگه خواسته هرچه بود

зи динори вази гавҳари нобсўд

ز دینار وز گوهر نابسود

зи машку парастору заррини стом

ز مشک و پرستار و زرین ستام

Ҳамон ҷомау асбу тахту ғулом

همان جامه و اسب و تخت و غلام

зи гстрдниҳоу олоти чин

ز گستردنیها و آلات چین

зи чизе ки хезади зи макрони замин

ز چیزی که خیزد ز مکران زمین

зи говони грдўнкшони чли ҳазор

ز گاوان گردونکشان چل هزار

Ҳаме ронад пеши андаруни шаҳриёр

همی راند پیش اندرون شهریار

Ҳаме гуфт ҳаргиз касе пеш аз ин

همی گفت هرگز کسی پیش از این

Надид ва набад хоста беш аз ин

ندید و نبد خواسته بیش از این

Сипаҳ буд чандон ки бар кӯҳу дашт

سپه بود چندان که بر کوه و دشت

Ҳамеи даҳ шабу рӯзи лашкари гузашт

همی ده شب و روز لشکر گذشت

Чу дамдори бардоштии пешрав

چو دمدار برداشتی پیشرو

Ба манзил раседӣ ҳамеи нав ба нав

به منزل رسیدی همی نو به نو

Биёмад бар он ҳам нишон то ба чоҷ

بیامد بر آن هم نشان تا به چاج

Бёўихти тоҷ аз бар тахти оҷ

بیاویخت تاج از بر تخت عاج

Ба суғди андарун буд як ҳафтаи шоҳ

به سغد اندرون بود یک هفته شاه

Ҳама суғд шуд шоҳро неки хоҳ

همه سغد شد شاه را نیک خواه

Вази онҷо ба шаҳр Бухоро расед

وز آنجا به شهر بخارا رسید

зи лашкари ҳаворо ҳаме кас надид

ز لشکر هوا را همی کس ندید

Бихӯрад ва биёсуд ва як ҳафта буд

بخورد و بیاسود و یک هفته بود

Дувуми ҳафта бо ҷомаи нобсўд

دوم هفته با جامه نابسود

Биёмад хурушон ба оташкада

بیامد خروشان به آتشکده

Ғамӣ буд зони аждаҳоӣ шуда

غمی بود زآن اژدهای شده

Ки тӯри Фаридуни бароварда буд

که تور فریدون برآورده بود

Бадви андарун кохҳо карда буд

بدو اندرون کاخها کرده بود

Бгстрд бар мӯбадони симу зар

بگسترد بر موبدان سیم و زر

Бар оташ прагаанд чанде гуҳар

بر آتش پراگند چندی گهر

Ва зони ҷойгаҳи сар ба рафтани ниҳод

و زآن جایگه سر به رفتن نهاد

Ҳаме рафт бо коми дили шоҳи шод

همی رفت با کام دل شاه شاد