Ба Ҷайҳун гузар кард бар сӯии Балх
به جیحون گذر کرد بر سوی بلخ
Чашида зи гетии басии шӯру талх
چشیده ز گیتی بسی شور و تلخ
Ба Балхи андарун буд як моҳи шоҳ
به بلخ اندرون بود یک ماه شاه
Сари моҳ бар Балх багазед роҳ
سر ماه بر بلخ بگزید راه
Ба ҳар шаҳр дар номвари меҳтарӣ
به هر شهر در نامور مهتری
Бимонадӣ сарафроз бо лашкарӣ
بماندی سرافراز با لشکری
Бибастанд озин ба бироаҳу роҳ
ببستند آذین به بیراه و راه
Ба ҷое ки бигузашт шоҳу сипоҳ
به جایی که بگذشت شاه و سپاه
Ҳамаи бум кишвар биёростанд
همه بوم کشور بیاراستند
намева равад ва ромишгарон хостанд
می و رود و رامشگران خواستند
Дирам рехтанд аз бару заъфарон
درم ریختند از بر و زعفران
Чаҳ динору машк аз карон то карон
چه دینار و مشک از کران تا کران
Ба шаҳри андарун ҳар ки дарвеш буд
به شهر اندرون هر که درویش بود
Вагар созиш аз кӯшиши хеш буд
وگر سازش از کوشش خویش بود
Дирам дод мар ҳар якеро зи ганҷ
درم داد مر هر یکی را ز گنج
Пароганда шуд бадараи панҷоҳ ва панҷ
پراگنده شد بدره پنجاه و پنج
Сари ҳафтаро кард оҳанги рай
سر هفته را کرد آهنگ ری
Сӯии порси наздики Ковӯс кӣ
سوی پارس نزدیک کاووس کی
Ду ҳафта ба рай низ бахшед ва хӯрд
دو هفته به ری نیز بخشید و خورد
Сими ҳафтаи оҳанг Бағдод кард
سیم هفته آهنگ بغداد کرد
Ҳиўнон фиристод чанде зи рай
هیونان فرستاد چندی ز ری
Ба наздики Ковӯси фархундаи пай
به نزدیک کاووس فرخندهپی
Дили пер зон огаҳӣ тоза шуд
دل پیر زان آگهی تازه شد
Ту гуфтӣ ки бар дигар андоза шуд
تو گفتی که بر دیگر اندازه شد
Ба айвонҳо тахти заррини ниҳод
به ایوانها تخت زرین نهاد
Ба хона дар ороиши чини ниҳод
به خانه در آرایش چین نهاد
Бибастанд озин ба шаҳр ва ба роҳ
ببستند آذین به شهر و به راه
Ҳамаи барзану кӯйу бозоргоҳ
همه برزن و کوی و بازارگاه
Пазира шудандаш ҳамаи меҳтарон
پذیره شدندش همه مهتران
Бузургон ҳар шаҳру кндоўрон
بزرگان هر شهر و کنداوران
Ҳамаи роҳ ва бероҳ гунбад зада
همه راه و بی راه گنبد زده
Ҷаҳон шуд чу дебо ба зари оздаҳ
جهان شد چو دیبا به زر آزده
Ҳамаи машк бо гавҳар омехтанд
همه مشک با گوهر آمیختند
зи гунбад ба сарҳо фурӯ рехтанд
ز گنبد به سرها فرو ریختند
Чу берун шуд аз шаҳри Ковӯс кӣ
چو بیرون شد از شهر کاووس کی
Абои номдорони фархундаи пай
ابا نامداران فرخندهپی
Сӯй толиқон омад ва Марв равад
سوی طالقان آمد و مرو رود
Ҷаҳон буд пари бонг ва овоӣ равад
جهان بود پر بانگ و آوای رود
Ва зони пас ба роҳ нашопӯр шоҳ
و زآن پس به راه نشاپور شاه
Бидиданд мари икдгрро ба роҳ
بدیدند مر یکدگر را به راه
Ниёро чу дид аз карони шоҳи нав
نیا را چو دید از کران شاه نو
Барангехти он бораи тундрав
برانگیخت آن باره تندرو
Бар ӯ бар ниё барграфт офарин
بر او بر نیا برگرفت آفرین
Ситоиши сазои ҷаҳони офарин
ستایش سزای جهان آفرین
Ҳаме гуфт бе ту мабодои ҷаҳон
همی گفت بیتو مبادا جهان
На тахти бузургӣ на тоҷи маон
نه تخت بزرگی نه تاج مهان
Ки хуршед чун ту надидаст шоҳ
که خورشید چون تو ندیدست شاه
На ҷавшан на асб ва на тахту кулоҳ
نه جوشن نه اسب و نه تخت و کلاه
зи ҷамшед то боФридўн расед
ز جمشید تا بآفریدون رسید
Сипеҳру замин чун ту шоҳӣ надид
سپهر و زمین چون تو شاهی ندید
На зини сон касе ранҷи барад аз маон
نه زین سان کسی رنج برد از مهان
На дид ошкорои ниҳони ҷаҳон
نه دید آشکارا نهان جهان
Ки равшани ҷаҳон бар ту фархундаи бод
که روشن جهان بر تو فرخنده باد
Дилу ҷони бадхоҳи ту кандаи бод
دل و جان بدخواه تو کنده باد
Сиёвушгараш рӯз боз омадӣ
سیاوش گرش روز باز آمدی
Ба фари ту ӯро ниёз омадӣ
به فر تو او را نیاز آمدی
Бадв гуфт шоҳи ин зи бахти ту буд
بدو گفت شاه این ز بخت تو بود
Барӯманди шохи дарахти ту буд
برومند شاخ درخت تو بود
Забарҷад биовараду ёқӯту зар
زبرجد بیاورد و یاقوت و زر
Ҳамеи рехт бар тораки шоҳ бар
همی ریخت بر تارک شاه بر
Бад-ӣни гӯна то тахти гўҳрнгор
بدین گونه تا تخت گوهرنگار
Бишуд пояҳо нопадид аз нисор
بشد پایه ها ناپدید از نثار
Бифармуд пас конҷмнро бихон
بفرمود پس کانجمن را بخوان
Ба айвони дигар бёроӣ хон
به ایوان دیگر بیارای خوان
Нишастанд дар гулшани зарнигор
نشستند در گلشن زرنگار
Бузургони пурмоя бо шаҳриёр
بزرگان پرمایه با شهریار
Ҳаме гуфт шоҳи он шигифтӣ ки дид
همی گفت شاه آن شگفتی که دید
Ба дарё дар ва номдорон шунид
به دریا در و نامداران شنید
зи дарё ва аз гунги диж ёд кард
ز دریا و از گنگ دژ یاد کرد
Лаби номдорони пар аз бод кард
لب نامداران پر از باد کرد
Аз он хуррамии дашт ва он шаҳру роғ
از آن خرمی دشت و آن شهر و راغ
Шимурҳо ва полезҳо чун чароғ
شمرها و پالیزها چون چراغ
Бадв монад Ковӯс кӣ дар шигифт
بدو ماند کاووس کی در شگفت
зи кирдораши андоза ҳо барграфт
ز کردارش اندازهها برگرفت
Бадв гуфт рӯзи наву моҳи нав
بدو گفت روز نو و ماه نو
Чу гуфторҳои наву шоҳи нав
چو گفتارهای نو و شاه نو
На кас чун ту андари ҷаҳон шоҳ дид
نه کس چون تو اندر جهان شاه دید
На ин достони гӯш ҳар кас шунид
نه این داستان گوش هر کس شنید
Кунун то бад-ӣни ахтарӣ нав кунем
کنون تا بدین اختری نو کنیم
Ба мардии ҳамаи ёд хусрав кунем
به مردی همه یاد خسرو کنیم
Биёрост он гулшани зарнигор
بیاراست آن گلشن زرنگار
намеоварад ёқӯт лаб мегусор
می آورد یاقوتلب میگسار
Ба як ҳафтаи зи айвони Ковӯс кӣ
به یک هفته ز ایوان کاووس کی
Ҳаме мавҷ бархест аз ҷом май
همی موج برخاست از جام می
Ба ҳаштум дар ганҷ бикшод шоҳ
به هشتم در گنج بگشاد شاه
Ҳамеи сохт он ранҷро пойгоҳ
همی ساخت آن رنج را پایگاه
Бузургон ки буданд бо ӯ ба ҳам
بزرگان که بودند با او به هم
Ба разм ва ба базм ва ба шодӣу ғам
به رزم و به بزم و به شادی و غم
Ба андозаи шан халъат оростанд
به اندازهشان خلعت آراستند
зи ганҷи ончии пурмоя тар хостанд
ز گنج آنچه پرمایهتر خواستند
Бирафтанд ҳар каси сӯии кишварӣ
برفتند هر کس سوی کشوری
Сарафроз бо номвари лашкарӣ
سرافراز با نامور لشکری
Бипардохт зони пас ба кори сипоҳ
بپرداخت زآن پس به کار سپاه
Дирам дод як сола аз ганҷи шоҳ
درم داد یکساله از گنج شاه
Взон пас нишастанд бе анҷуман
وزآن پس نشستند بیانجمن
Ниёу ҷаҳонҷӯй бо рои зан
نیا و جهانجوی با رایزن
Чунин гуфт хусрав ба Ковӯси шоҳ
چنین گفت خسرو به کاووس شاه
Ҷуз аз кирдигор аз ки ҷӯйем роҳ
جز از کردگار از که جوییم راه
Биёбон ва як солаи дарёу кӯҳ
بیابان و یکساله دریا و کوه
Бирафтем бо доғи дили як гуруҳ
برفتیم با داغ دل یک گروه
Ба ҳомӯну кӯҳ ва ба дарёии об
به هامون و کوه و به دریای آب
Нишоне надидем зи афросйоб
نشانی ندیدیم ز افراسیاب
Гар ӯ як замон андар ояд ба гунг
گر او یک زمان اندر آید به گنگ
Сипоҳи орад аз ҳар сӯеи бидрнг
سپاه آرد از هر سویی بیدرنگ
Ҳамаи ранҷу сахтӣ ба пеш андараст
همه رنج و سختی به پیش اندرست
Агар чандмон додгар ёвараст
اگر چندمان دادگر یاورست
Ниё чун шунид аз набераи сухан
نیا چون شنید از نبیره سخن
Яке панд перона афганд бен
یکی پند پیرانه افگند بن
Бадв гуфт мо ҳамчунин бар ду асб
بدو گفت ما همچنین بر دو اسب
Битозем то хони озргшсб
بتازیم تا خان آذرگشسب
Сар ва тан бишӯйем бо поу даст
سر و تن بشوییم با پا و دست
Чнончўн буд марди яздони параст
چنانچون بود مرد یزدان پرست
Абои бож бо кирдигори ҷаҳон
ابا باژ با کردگار جهان
Бадв бар кунем офарини ниҳон
بدو بر کنیم آفرین نهان
Ббошим бар пеши оташ ба пой
بباشیم بر پیش آتش به پای
Магари поки яздон буд раҳнамоӣ
مگر پاک یزدان بود رهنمای
Ба ҷое ки ӯ дорад оромгоҳ
به جایی که او دارد آرامگاه
Намояд намоянда дод роҳ
نماید نماینده داد راه
Бар ин божи гаштанд ҳар ду яке
بر این باژ گشتند هر دو یکی
Нигарадед як тани зи роҳи андакӣ
نگردید یک تن ز راه اندکی
Нишастанд бо бож ҳар ду бар асб
نشستند با باژ هر دو بر اسب
Давон то сӯии хони озргшсб
دوان تا سوی خان آذرگشسب
Пар аз бими дили як ба як пурумед
پر از بیم دل یک به یک پرامید
Бирафтанд бо ҷомаҳои сипед
برفتند با جامههای سپید
Чу оташ бидиданд гирён шуданд
چو آتش بدیدند گریان شدند
Чу бар оташи тез бирён шуданд
چو بر آتش تیز بریان شدند
Бидон ҷойгаҳи зору гирёни ду шоҳ
بدان جایگه زار و گریان دو شاه
Ббўднд бо дарду фарёди хоҳ
ببودند با درد و فریاد خواه
Ҷаҳони офаринро ҳамеи хонданд
جهانآفرین را همی خواندند
Бидон мӯбадони гавҳар афшоданад
بدان موبدان گوهر افشاندند
Чу хусрав ба оби мижа рух бишуст
چو خسرو به آب مژه رخ بشست
Барафшонад динор бар занад ва аст
برافشاند دینار بر زند و است
Ба як ҳафта бар пеш яздон баданд
به یک هفته بر پیش یزدان بدند
Мапиндор котш прессатон баданд
مپندار کآتش پرستان بدند
Ки оташ бидон гоҳи миҳроб буд
که آتش بدان گاه محراب بود
Парастандаро дидаи пуроб буд
پرستنده را دیده پرآب بود
Агар чанд андеша гардад дароз
اگر چند اندیشه گردد دراز
Ҳам аз поки яздон нае бе ниёз
هم از پاک یزدان نهای بینیاز
Ба як моҳ дар озрободгон
به یک ماه در آذرآبادگان
Ббўднди шоҳону озодагон
ببودند شاهان و آزادگان