Чу огоҳ шуд шаҳриёри ҷаҳон

چو آگاه شد شهریار جهان

зи гуфтори бедори корогҳон

ز گفتار بیدار کارآگهان

зи таркони вази кори афросйоб

ز ترکان وز کار افراسیاب

Ки лшкргаҳ оварад зи ин рӯй об

که لشکرگه آورد ز این روی آب

Сипоҳии зи Ҷайҳуни бад-ӣн сӯ кашид

سپاهی ز جیحون بدین سو کشید

Ки шуд регу санг аз ҷаҳони нопадид

که شد ریگ و سنگ از جهان ناپدید

Чу бишунид хусрави ялонро бихонад

چو بشنید خسرو یلان را بخواند

Ҳамаи гуфтании пеш эшон баранд

همه گفتنی پیش ایشان براند

Сипоҳии зи ҷанги оварони баргузед

سپاهی ز جنگ آوران برگزید

Бузургони Эрони чнончўни сзид

بزرگان ایران چنانچون سزید

Чашида басӣ аз ҷаҳони шӯру талх

چشیده بسی از جهان شور و تلخ

Ба ёрии Густаҳми навзар ба Балх

به یاری گستهم نوذر به بلخ

Ба ашкаш бифармуд то сӯии зам

به اشکش بفرمود تا سوی زم

Баради лашкару пелу ганҷи дирам

برد لشکر و پیل و گنج درم

Бидон то пас андар наёяд сипоҳ

بدان تا پس اندر نیاید سپاه

Кунад рои шерони Эрони табоҳ

کند رای شیران ایران تباه

Аз он пас ялонро ҳамаи брншонд

از آن پس یلان را همه برنشاند

Бузади кӯси рӯйин ва лашкар баранд

بزد کوس رویین و لشکر براند

Ҳаме рафт бо ройу ҳушу диранг

همی رفت با رای و هوش و درنگ

Ки тезии пушаймонии орад ба ҷанг

که تیزی پشیمانی آرد به جنگ

Сипаҳдор чун дар биёбон расед

سپهدار چون در بیابان رسید

Грозидну соз ва лашкар бидид

گرازیدن و ساز و لشکر بدید

Сипаҳро гузари сӯии хўрозм буд

سپه را گذر سوی خورازم بود

Ҳамаи рангу дашт аз дар разм буд

همه رنگ و دشت از در رزم بود

Ба чап бар диҳистон ва бар рости об

به چپ بر دهستان و بر راست آب

Миёни регу пеши андари афросйоб

میان ریگ و پیش اندر افراسیاب

Чу хуршед сар зад зи бурҷи барра

چو خورشید سر زد ز برج بره

Биёрост рӯй замини яксара

بیاراست روی زمین یکسره

Сипаҳдори таркони сипаҳро бидид

سپهدار ترکان سپه را بدید

Бузад ноӣ рӯйин ва саф баркашид

بزد نای رویین و صف برکشید

Ҷаҳон шуд пари овои буқу сипоҳ

جهان شد پر آوای بوق و سپاه

Ҳама барниҳоданд зи оҳани кулоҳ

همه برنهادند ز آهن کلاه

Чу хусрав бидид он сипоҳи ниё

چو خسرو بدید آن سپاه نیا

Дил подшо шуд пар аз кимиё

دل پادشا شد پر از کیمیا

Худу рустаму Тӯсу Гӯдарзу Гев

خود و رستم و طوس و گودرز و گیو

зи лашкари басии номбурдори ню

ز لشکر بسی نامبردار نیو

Ҳамеи гашт бар гирди он размгоҳ

همی گشت بر گرد آن رزمگاه

Биёбони нигаҳи гирд ва бероҳу роҳ

بیابان نگه گرد و بی‌راه و راه

Ки лашкари фузун буд зон кӯи шимурд

که لشکر فزون بود زان کو شمرد

Ҳамон жандаи пелону мардони гирд

همان ژنده پیلان و مردان گرد

Ба гирди сипаҳ бар яке канда кард

به گرد سپه بر یکی کنده کرد

Тилоия ба ҳар сӯ пароганда кард

طلایه به هر سو پراگنده کرد

Шаб омад ба канда дар афганд об

شب آمد به کنده در افگند آب

Бидон сӯ ки бад рӯй афросйоб

بدان سو که بد روی افراسیاب

Ду лашкари чунин ҳам ду рӯз ва ду шаб

دو لشکر چنین هم دو روز و دو شب

Аз эшон якеро наҷунбед лаб

از ایشان یکی را نجنبید لب

Ту гуфтӣ ки рӯй замин оҳан аст

تو گفتی که روی زمین آهن است

зи найзаи ҳаво низ дар ҷавшан аст

ز نیزه هوا نیز در جوشن است

Аз ин рӯй ва зон рӯй бар пушти зин

از این روی و زان روی بر پشت زین

Пиёда ба пеши андарун ҳамчунин

پیاده به پیش اندرون همچنین

Ту гуфтӣ ҷаҳони кӯҳ оҳан шудаст

تو گفتی جهان کوه آهن شدست

Ҳамон пӯшиши чарх ҷавшан шудаст

همان پوشش چرخ جوشن شدست

Ситораи шимури пеши ду шаҳриёр

ستاره شمر پیش دو شهریار

Пари андешау зиҷҳо бар канор

پر اندیشه و زیجها بر کنار

Ҳамеи бози ҷустанди рози сипеҳр

همی باز جستند راز سپهر

Ба слоб то бар ки гардад ба меҳр

به صلاب تا بر که گردد به مهر

Сипеҳри андари он ҷанги назора буд

سپهر اندر آن جنگ نظاره بود

Ситораи шимури сахти бечора буд

ستاره شمر سخت بیچاره بود

Ба рӯзи чаҳорум чу шуд кори танг

به روز چهارم چو شد کار تنگ

Ба пеш падар шуд диловари пашанг

به پیش پدر شد دلاور پشنگ

Бадв гуфт к-эии кадхудои ҷаҳон

بدو گفت کای کدخدای جهان

Сарафроз бар кеҳтарону маон

سرافراز بر کهتران و مهان

Ба фари ту зери фалак шоҳ нест

به فر تو زیر فلک شاه نیست

Турои моҳу хуршеди бад хоҳ нест

ترا ماه و خورشید بد خواه نیست

Шавад кӯҳи оҳан чу дарёии об

شود کوه آهن چو دریای آب

Агар башнавад номи аФрсёб

اگر بشنود نام افرسیاب

Замин бар нтобад сипоҳи туро

زمین بر نتابد سپاه ترا

На хуршеди тобони кулоҳи туро

نه خورشید تابان کلاه ترا

Наёяд зи шоҳон касе пеши ту

نیاید ز شاهان کسی پیش تو

Ҷузи ин бе падари бади гавҳари хеши ту

جز این بی‌پدر بد گوهر خویش تو

Сиёвушро чун писар доштӣ

سیاووش را چون پسر داشتی

Бар ӯ ранҷу меҳр падар доштӣ

بر او رنج و مهر پدر داشتی

Яке боди нохуши з рӯй ҳаво

یکی باد ناخوش ز روی هوا

Бар ӯ бргзштӣ набӯдӣ раво

بر او برگذشتی نبودی روا

Аз ӯ сайри гаштӣ чу кардӣ дуруст

از او سیر گشتی چو کردی درست

Ки ӯ тоҷу тахту сипоҳи ту ҷуст

که او تاج و تخت و سپاه تو جست

Гар ӯро накиштӣ ҷаҳондори шоҳ

گر او را نکشتی جهاندار شاه

Бадви бози гаштии нигину кулоҳ

بدو باز گشتی نگین و کلاه

Кунун инак омад ба пешат ба ҷанг

کنون اینک آمد به پیشت به جنگ

Набояд ба гетии фаровони диранг

نباید به گیتی فراوان درنگ

Ҳар он кас ки некӣ Фромш кунад

هر آن کس که نیکی فرامش کند

Ҳамеи рои ҷон Сиёвуш кунад

همی رای جان سیاوش کند

Бпрўрдӣ ин шавам нопок ро

بپروردی این شوم ناپاک را

Пдрўори нспрдиши хок ро

پدروار نسپردیش خاک را

Ҳаме доштӣ то бар оварад пар

همی داشتی تا بر آورد پر

Шуд аз меҳри шоҳ аз дар тоҷи зар

شد از مهر شاه از در تاج زر

зи турон чу мурғӣ ба Эрон парид

ز توران چو مرغی به ایران پرید

Ту гуфтӣ ки ҳаргизи ниёро надид

تو گفتی که هرگز نیا را ندید

зи хӯбӣ нигаҳ кун ки перон чаҳ кард

ز خوبی نگه کن که پیران چه کرد

Бидон бе вафои носазовори мард

بدان بی‌وفا ناسزاوار مرد

Ҳамаи меҳри перон фаромӯш кард

همه مهر پیران فراموش کرد

Пар аз кӣнаи сари дили пар аз ҷӯш кард

پر از کینه سر دل پر از جوش کرد

Ҳаме буд хомаш чу омад ба мушт

همی بود خامش چو آمد به مشت

Чунон меҳрбони паҳлавонро бикушт

چنان مهربان پهلوان را بکشت

Аз Эрон кунун бо сипоҳӣ ба ҷанг

از ایران کنون با سپاهی به جنگ

Биёмад ба пеши ниёи тизчнг

بیامد به پیش نیا تیزچنگ

На динор хоҳад на тахту кулоҳ

نه دینار خواهد نه تخت و کلاه

На асб ва на шамшеру ганҷу сипоҳ

نه اسب و نه شمشیر و گنج و سپاه

зи хуишони ҷуз аз ҷон нахоҳад ҳаме

ز خویشان جز از جان نخواهد همی

Суханро аз ин дар накоҳад ҳаме

سخن را از این در نکاهد همی

Падари шоҳу фарзонатар подшост

پدر شاه و فرزانه‌تر پادشاست

Бад-ӣни рости гуфтори ман бар гўост

بدین راست گفتار من بر گواست

Аз эрониён нест чандини сухан

از ایرانیان نیست چندین سخن

Сипаҳро чунин дил шикаста макун

سپه را چنین دل شکسته مکن

Бадишон чаҳ бояд ситораи шимур

بدیشان چه باید ستاره شمر

Ба шамшери ҷӯянди мардони ҳунар

به شمشیر جویند مردان هنر

Саворон ки дар маймана бо мананд

سواران که در میمنه با منند

Ҳамаи ҷангро икдлу иктннд

همه جنگ را یکدل و یکتنند

Чу дастур бошад марои подшо

چو دستور باشد مرا پادشا

Аз эшон нмонми яке порсо

از ایشان نمانم یکی پارسا

Бидӯзам сару трги эшон ба тир

بدوزم سر و ترگ ایشان به تیر

На андешам аз кандау обгир

نه اندیشم از کنده و آبگیر

Чу бишунид афросйоби ин сухан

چو بشنید افراسیاب این سخن

Бадв гуфт мштоб ва тундӣ макун

بدو گفت مشتاب و تندی مکن

Сухан ҳарчӣ гуфтӣ ҳамаи рост буд

سخن هرچه گفتی همه راست بود

Ҷуз аз ростиро набояд шунӯд

جز از راستی را نباید شنود

Валикини ту доне ки перони гирд

ولیکن تو دانی که پیران گرد

Ба гетии ҳамаи роҳи некии супурд

به گیتی همه راه نیکی سپرد

Набад дар дилаши кажӣу костӣ

نبد در دلش کژی و کاستی

Нҷстӣ ба ҷузи хӯбӣу ростӣ

نجستی به جز خوبی و راستی

Ҳамон пели бади рӯзи ҷанг ӯ ба зӯр

همان پیل بد روز جنگ او به زور

Чу дарёи дилу рух чу тобандаи ҳўр

چو دریا دل و رخ چو تابنده هور

Бародараши ҳумони паланги набард

برادرش هومان پلنگ نبرد

Чу лҳоки ҷангӣу Фршидўрд

چو لهاک جنگی و فرشیدورد

зи таркони саворони кини садҳазор

ز ترکان سواران کین صدهزار

Ҳамаи номҷўӣ аз дар корзор

همه نامجوی از در کارزار

Бирафтанд аз эдар пар аз ҷангу ҷӯш

برفتند از ایدر پر از جنگ و جوش

Ман эдар навон бо ғам ва бо хурӯш

من ایدر نوان با غم و با خروش

Аз он кӯ бар ин дашти кин кушта шуд

از آن کو بر این دشت کین کشته شد

Замини зер ӯ чун гул оғишта шуд

زمین زیر او چون گل آغشته شد

Ҳамаи марзи турон шикаста диланд

همه مرز توران شکسته دلند

зи тимори дилро ҳаме бугсаланд

ز تیمار دل را همی بگسلند

Набенанд ҷузи марги перон ба хоб

نبینند جز مرگ پیران به خواب

Нахонд касе номи афросйоб

نخواند کسی نام افراسیاب

Ббошим то номдорони мо

بباشیم تا نامداران ما

Маону зи лашкари саворони мо

مهان و ز لشکر سواران ما

Бибинанди эрониёнро ба чашм

ببینند ایرانیان را به چشم

зи дил кам шавад сӯг бо дарду хашм

ز دل کم شود سوگ با درد و خشم

Ҳам эрониён низ чандини сипоҳ

هم ایرانیان نیز چندین سپاه

Бибинанди ойини тахту кулоҳ

ببینند آیین تخت و کلاه

Ду лашкар бар ин гӯнаи пари дарду хашм

دو لشکر بر این گونه پر درد و خشم

Ситора ба мо дорад аз чархи чашм

ستاره به ما دارد از چرخ چشم

Ба анбӯҳ ҷустан на некӯаст ҷанг

به انبوه جستن نه نیکوست جنگ

Шикастӣ буд бод монад ба чанг

شکستی بود باد ماند به چنگ

Муборизи пароганда берун кунем

مبارز پراگنده بیرون کنیم

Аз эшон биёбони пар аз хӯн кунем

از ایشان بیابان پر از خون کنیم

Чунин дод посух ки эй шаҳриёр

چنین داد پاسخ که ای شهریار

Чу зи ин гӯнаи ҷӯии ҳамеи корзор

چو ز این گونه جویی همی کارزار

Нахустин зи лашкари муборизи манам

نخستین ز لشکر مبارز منم

Ки бар шер ва бар пели асби аФгнм

که بر شیر و بر پیل اسب افگنم

Касеро надонам ки рӯзи набард

کسی را ندانم که روز نبرد

Фишонд бар асби ман аз даври гирд

فشاند بر اسب من از دور گرد

Марои орзӯ ҷанг Кайхусраваст

مرا آرزو جنگ کیخسروست

Ки ӯ дар ҷаҳон шаҳриёр наваст

که او در جهان شهریار نوست

Агар ҷӯяд ӯ бе гумони ҷанги ман

اگر جوید او بی گمان جنگ من

Раҳои наёбади зи чанголи ман

رهایی نیابد ز چنگال من

Дилу пушти эшон шикаста шавад

دل و پشت ایشان شکسته شود

Бар он анҷумани кор баста шавад

بر آن انجمن کار بسته شود

Вагар дайгарӣ пешам ояд ба ҷанг

و گر دیگری پیشم آید به جنگ

Ба хоки андари орми сараш бе диранг

به خاک اندر آرم سرش بی‌درنگ

Бадв гуфт к-эии кори нодидаи мард

بدو گفت کای کار نادیده مرد

Шаҳаншоҳ кӣ ҷӯяд аз ту набард

شهنشاه کی جوید از تو نبرد

Агар ҷӯядӣ ҳам набардаши манам

اگر جویدی هم نبردش منم

Тану ном ӯ зери пои аФгнм

تن و نام او زیر پای افگنم

Гар ӯ бо ман ояд ба овардгоҳ

گر او با من آید به آوردگاه

Бросоид аз ҷанг ҳар ду сипоҳ

برآساید از جنگ هر دو سپاه

Бадв шида гуфт эй ҷаҳондидаи мард

بدو شیده گفت ای جهاندیده مرد

Чашида зи гетии басии гарму сард

چشیده ز گیتی بسی گرم و سرد

Писари панҷ зиндаи сети пешат ба пой

پسر پنج زنده‌ست پیشت به پای

Намонем то ту кунӣ разми рой

نمانیم تا تو کنی رزم رای

На лашкари писандад на эзади параст

نه لشکر پسندد نه ایزد پرست

Ки ту ҷанг ӯро кунӣ пишдст

که تو جنگ او را کنی پیشدست