Якояк ба шоҳ омад ин огаҳӣ

یکایک به شاه آمد این آگهی

Ки сом омад аз кӯҳ бо Фрҳӣ

که سام آمد از کوه با فرّهی

Бидон огаҳӣ шуд манӯчеҳри шод

بدان آگهی شد منوچهر شاد

Басӣ аз ҷаҳон офарин кард ёд

بسی از جهان آفرین کرد یاد

Бифармуд то навзари номдор

بفرمود تا نوذر نامدار

Шавад тозён пеши соми савор

شود تازیان پیش سام سوار

Кунад офарини киёнӣ бар ӯй

کند آفرین کیانی بر اوی

Бидон шодмонӣ ки бикшод рӯй

بدان شادمانی که بگشاد روی

БФрмоидш то сӯии шаҳриёр

بفرمایدش تا سوی شهریار

Шавад то сухан ҳо кунад хостор

شود تا سخن‌ها کند خواستار

Бибинад яке рӯй дастони сом

ببیند یکی روی دستان سام

Ба дидор эшон шавад шодком

به دیدار ایشان شود شادکام

Ва зини ҷои сӯй Зобулстон шавад

و زین جا سوی زابلستان شود

Бар ойин хусрав прессатон шавад

بر آیین خسرو پرستان شود

Чу навзар бар сом нирм расед

چو نوذر بر سام نیرم رسید

Яке нави ҷаҳони паҳлавонро бидид

یکی نو جهان پهلوان را بدید

Фурӯд омад аз бораи соми савор

فرود آمد از باره سام سوار

Гирифтанд мари як дигарро канор

گرفتند مر یک‌دگر را کنار

зи шоҳу з гардон бипурсед сом

ز شاه و ز گردان بپرسید سام

Аз эшон бадв дод навзари паём

از ایشان بدو داد نوذر پیام

Чу бишунид пайғоми шоҳи бузург

چو بشنید پیغام شاه بزرگ

Заминро бабўсед соми сутург

زمین را ببوسید سام سترگ

Давони сӯй даргоҳ биниҳод рӯй

دوان سوی درگاه بنهاد روی

Чунон каш бифармуд дияем ҷӯй

چنان کش بفرمود دیهیم جوی

Чу омад ба наздикии шаҳриёр

چو آمد به نزدیکی شهریار

Сипаҳбад пазира шудаш аз канор

سپهبد پذیره شدش از کنار

Дирафши манӯчеҳр чун дид сом

درفش منوچهر چون دید سام

Пиёда шуд аз бораи бигузоради гом

پیاده شد از باره بگذارد گام

Манӯчеҳр фармуд то барнишаст

منوچهر فرمود تا برنشست

Мари он поки дили гирди хусрави параст

مر آن پاک‌دل گرد خسرو پرست

Сӯии тахт ва айвон ниҳоданд рӯй

سوی تخت و ایوان نهادند روی

Чаҳ дияем дор ва чаҳ дияем ҷӯй

چه دیهیم دار و چه دیهیم جوی

Манӯчеҳр баргоҳ бинишаст шод

منوچهر برگاه بنشست شاد

Кулоҳи бузургӣ ба сар барниҳод

کلاه بزرگی به سر برنهاد

Ба як дасти Қоран ба як дасти сом

به یک دست قارن به یک دست سام

Нишастанд равшани дилу шодком

نشستند روشن‌دل و شادکام

Пас оростаи золро пеши шоҳ

پس آراسته زال را پیش شاه

Ба заррини амӯд ва ба рузин кулоҳ

به زرّین عمود و به رزّین کلاه

Гурозон биоварад солори бор

گرازان بیاورد سالار بار

Шигифтӣ бимонад андар ӯ шаҳриёр

شگفتی بماند اندر او شهریار

Бар он брзи болои он хуби чеҳр

بر آن برز بالای آن خوب چهر

Ту гуфтӣ ки ором ҷонасту меҳр

تو گفتی که آرام جان است و مهر

Чунин гуфт мари сомро шаҳриёр

چنین گفت مر سام را شهریار

Ки аз ман ту инро ба зинҳордор

که از من تو این را به زنهاردار

Ба хира маёзораш аз ҳеҷ рӯй

به خیره میازارش از هیچ روی

Ба кас шодмона машав ҷузи бадавӣ

به کس شادمانه مشو جز بدوی

Ки фар каён дораду чанги шер

که فرّ کیان دارد و چنگ شیر

Дили ҳӯшмандону оҳанги шер

دل هوشمندان و آهنگ شیر

Пас аз кори симурғу кӯҳи баланд

پس از کار سیمرغ و کوه بلند

Ва зон то чаро хор шуд арҷманд

و زان تا چرا خوار شد ارجمند

Якояки ҳамаи сом бо ӯ бигуфт

یکایک همه سام با او بگفت

Ҳам аз ошкорои ҳам андар наҳуфт

هم از آشکارا هم اندر نهفت

Ва з афгандан зол бикшод роз

و ز افگندن زال بگشاد راز

Ки чун гашт бо ӯ сипеҳр аз фароз

که چون گشت با او سپهر از فراز

Саранҷоми гетии зи симурғу зол

سرانجام گیتی ز سیمرغ و زال

Пар аз достон шуд ба бисёр сол

پر از داستان شد به بسیار سال

Бирафтам ба фармони гиҳони худоӣ

برفتم به فرمان گیهان خدای

Ба Албурзи кӯҳи андари он зишти ҷой

به البرز کوه اندر آن زشت جای

Яке кӯҳ дидам сари андари саҳоб

یکی کوه دیدم سر اندر سحاب

Сипеҳрӣ аст гуфтӣ зи хоро бар об

سپهری است گفتی ز خارا بر آب

Бирав бар нашимӣ чу кохи баланд

برو بر نشیمی چو کاخ بلند

з ҳар сӯй бар ӯ бастаи роҳи газанд

ز هر سوی بر او بسته راه گزند

Бадви андаруни бачаи мурғу зол

بدو اندرون بچهٔ مرغ و زال

Ту гуфтӣ ки ҳастанд ҳар ду ҳам?ил

تو گفتی که هستند هر دو همال

Ҳамеи буи меҳр омад аз боди ӯй

همی بوی مهر آمد از باد اوی

Ба дил роҳат омад ҳам аз ёди ӯй

به دل راحت آمد هم از یاد اوی

Абои довар рост гуфтам ба роз

ابا داور راست گفتم به راز

Ки эй офаринанда бе ниёз

که ای آفرینندهٔ بی‌نیاز

Расида ба ҳар ҷои бурҳони ту

رسیده به هر جای برهان تو

Нагардад фалаки ҷуз ба фармони ту

نگردد فلک جز به فرمان تو

Яке бандаам бо тании пари гуноҳ

یکی بنده‌ام با تنی پر گناه

Ба пеши худованди хуршеду моҳ

به پیش خداوند خورشید و ماه

Умедам ба бахшоиш туаст бас

امیدم به بخشایش تو است بس

Ба чизе дигар нестам дастрас

به چیزی دگر نیستم دسترس

Ту ин бандаи мурғи парварда ро

تو این بندهٔ مرغ پرورده را

Ба хорӣу зории бароварда ро

به خواری و زاری برآورده را

Ҳамеи пари пӯшад ба ҷои ҳарир

همی پرّ پوشد به جای حریر

Музди гӯшти ҳангоми пистони шер

مزد گوشت هنگام پستان شیر

Ба бади Меҳрии ман равонами мсўз

به بد مهری من روانم مسوز

Ба ман бози бахшу дилам бар фурӯз

به من باز بخش و دلم بر فروز

Ба фармони яздон чу ин гуфта шуд

به فرمان یزدان چو این گفته شد

Ниёйиши ҳмонгаҳ пазируфта шуд

نیایش همانگه پذیرفته شد

Бузади пари симурғ ва бар шуд ба абр

بزد پرّ سیمرغ و بر شد به ابر

Ҳаме ҳалқа зад бар сари марди габр

همی حلقه زد بر سر مرد گبر

зи кӯҳ андар омад чу абри баҳор

ز کوه اندر آمد چو ابر بهار

Гирифтаи тани золро бар канор

گرفته تن زال را بر کنار

Ба пеш ман оварад чун доя Эй

به پیش من آورد چون دایه‌ای

Ки дар меҳр бошад варои моя Эй

که در مهر باشد ورا مایه‌ای

Ман оўрдмш назд шоҳи ҷаҳон

من آوردمش نزد شاه جهان

Ҳама ошкороаш кардам ниҳон

همه آشکاراش کردم نهان

Бифармуд пас шоҳ бо мӯбадон

بفرمود پس شاه با موبدان

Ситораи шиносон ва ҳам бхрдон

ستاره‌شناسان و هم بخردان

Ки ҷӯянд то ахтар зол чист

که جویند تا اختر زال چیست

Бар он ахтар аз бахт солор кист

بر آن اختر از بخت سالار کیست

Чу гирад баландӣ чаҳ хоҳад бадан

چو گیرد بلندی چه خواهد بدن

Ҳамеи достон аз чаҳ хоҳад задан

همی داستان از چه خواهد زدن

Ситораи шиносони ҳам андари замон

ستاره‌شناسان هم اندر زمان

Аз ахтар гирифтанд пайдои нишон

از اختر گرفتند پیدا نشان

Бигуфтанд бо шоҳ дияем дор

بگفتند با شاه دیهیم دار

Ки шодон бизӣ то буд рӯзгор

که شادان بزی تا بود روزگار

Ки ӯ паҳливонӣ буд номдор

که او پهلوانی بود نامدار

Сарафрозу ҳушёру гирду савор

سرافراز و هشیار و گرد و سوار

Чу бишунид шоҳи ин сухан шод шуд

چو بشنید شاه این سخن شاد شد

Дили паҳлавон аз ғам озод шуд

دل پهلوان از غم آزاد شد

Яке хлътии сохт шоҳи замин

یکی خلعتی ساخت شاه زمین

Ки карданд ҳар каси бадви офарин

که کردند هر کس بدو آفرین

Аз аспони тозӣ ба заррини стом

از اسپان تازی به زرین ستام

зи шамшери ҳиндӣ ба заррини ниёам

ز شمشیر هندی به زرّین نیام

зи динор ва хазу зи ёқӯту зар

ز دینار و خز و ز یاقوت و زر

з густурданиҳои бисёр мар

ز گستردنی‌های بسیار مر

Ғуломони рӯмӣ ба дебои рӯм

غلامان رومی به دیبای روم

Ҳамаи гавҳараши пайкару зараши бум

همه گوهرش پیکر و زرش بوم

Забарҷади тибқҳоу пирӯзаи ҷом

زبرجد طبق‌ها و پیروزه جام

Чаҳ аз зари сурх ва чаҳ аз сими хом

چه از زرّ سرخ و چه از سیم خام

Пар аз машку кофуру пари заъфарон

پر از مشک و کافور و پر زعفران

Ҳамаи пеши бурданд фармон барон

همه پیش بردند فرمان بران

Ҳамон ҷавшану тргу бргстўон

همان جوشن و ترگ و برگستوان

Ҳамон найзау тиру гурзи гарон

همان نیزه و تیر و گُرز گران

Ҳамон тахти пирӯзау тоҷи зар

همان تخت پیروزه و تاج زر

Ҳамон меҳри ёқӯту заррини камар

همان مهر یاقوت و زرین کمر

Ва зон пас манӯчеҳр аҳдӣ навишт

و زان پس منوچهر عهدی نوشت

Саросари ситоиш ба сони биҳишт

سراسر ستایش به سان بهشت

Ҳамаи кобулу зобулу моиу ҳинд

همه کابل و زابل و مای و هند

зи дарёии чин то ба дарёии санад

ز دریای چین تا به دریای سند

зи Зобулстон то бидон рӯй баст

ز زابلستان تا بدان روی بست

Ба навай навиштанд аҳдии дуруст

به نوّی نوشتند عهدی درست

Чу ин аҳд ва халъат биёростанд

چو این عهد و خلعت بیاراستند

Пас аспи ҷаҳон паҳлавон хостанд

پس اسپ جهان پهلوان خواستند

Чу ин карда шуд сом бар пой хост

چو این کرده شد سام بر پای خاست

Ки эй меҳрбон меҳтар доду рост

که ای مهربان مهتر داد و راست

зи моҳӣ бар андеша то чархи моҳ

ز ماهی بر اندیشه تا چرخ ماه

Чу ту шоҳ наниҳод бар сари кулоҳ

چو تو شاه ننهاد بر سر کلاه

Ба меҳр ва ба дод ва ба хуйу хирад

به مهر و به داد و به خوی و خرد

Замонаи ҳаме аз ту ромиши барад

زمانه همی از تو رامش برد

Ҳамаи ганҷи гетӣ ба чашми ту хор

همه گنج گیتی به چشم تو خوار

Мабодои зи ту номи ту ёдгор

مبادا ز تو نام تو یادگار

Фурӯд омаду тахтро дод бӯс

فرود آمد و تخت را داد بوس

Бибастанд бар кӯҳаи пели кӯс

ببستند بر کوههٔ پیل کوس

Сӯй Зобулстон ниҳоданд рӯй

سوی زابلستان نهادند روی

Назора бар ӯ бар ҳамаи шаҳру кӯй

نظاره بر او بر همه شهر و کوی

Чу омад ба наздикии нимрўз

چو آمد به نزدیکی نیمروز

Хабар шуд зи солор гетӣ фурӯз

خبر شد ز سالار گیتی فروز

Биёроста систон чун биҳишт

بیاراسته سیستان چون بهشت

Гулаши машки Сорои баду зари хишт

گلش مشک سارا بُد و زرّ خشت

Басии машку динор бар рехтанд

بسی مشک و دینار بر ریختند

Басии заъфарону дирам бехтанад

بسی زعفران و درم بیختند

Яке шодмонии бади андари ҷаҳон

یکی شادمانی بُد اندر جهان

Саросари миён киону маон

سراسر میان کهان و مهان

Ҳар он ҷо ки бади меҳтарии номҷўӣ

هر آن‌جا که بد مهتری نامجوی

зи гетии сӯй сом биниҳод рӯй

ز گیتی سوی سام بنهاد روی

Ки фархундаи бодои паии ин ҷавон

که فرخنده بادا پی این جوان

Бар ин поки дили номвари паҳлавон

بر این پاک دل نامور پهلوان

Чу бар паҳлавони офарини хонданд

چو بر پهلوان آفرین خواندند

Абри золи зари гавҳар афшоданад

ابر زال زر گوهر افشاندند

Нишаст онгаҳе сом бо зебу ҷом

نشست آنگهی سام با زیب و جام

Ҳаме дод чиз ва ҳаме ронад ком

همی داد چیز و همی راند کام

Касе кӯ ба халъати сазовор буд

کسی کو به خلعت سزاوار بود

Хирадманд буду ҷаҳондор буд

خردمند بود و جهاندار بود

Барандозаи шан халъат оростанд

براندازه‌شان خلعت آراستند

Ҳамаи поя бартарӣ хостанд

همه پایهٔ برتری خواستند

Ҷаҳондидагонро з кишвар бихонад

جهاندیدگان را ز کشور بخواند

Сухан ҳои боиста чанде баранд

سخن‌های بایسته چندی براند

Чунин гуфт бо номвари бхрдон

چنین گفت با نامور بخردان

Ки эй поку бедори дили мӯбадон

که ای پاک و بیدار دل موبدان

Чунинаст фармони ҳушёри шоҳ

چنین است فرمان هشیار شاه

Ки лашкар ҳаме ронад бояд ба роҳ

که لشکر همی راند باید به راه

Сӯии гргсорону Мозандарон

سوی گرگساران و مازندران

Ҳаме ронад хоҳам сипоҳии гарон

همی راند خواهم سپاهی گران

Бимонад ба назд шумо ин писар

بماند به نزد شما این پسر

Ки ҳамтоӣ ҷонасту ҷуфти ҷигар

که همتای جان است و جفت جگر

Дилу ҷонам эдар бимонад ҳаме

دل و جانم ایدر بماند همی

Мижаи хӯни дили брФшонди ҳаме

مژه خون دل برفشاند همی

Ба гоҳи ҷавонӣ ва кунад оварӣ

به گاه جوانی و کند آوری

Яке биҳдаҳи сохтам доварӣ

یکی بیهده ساختم داوری

Писар дод яздони бёндохтм

پسر داد یزدان بیانداختم

з бедонишӣ арҷ нашнохтам

ز بی‌دانشی ارج نشناختم

Гиронмояи симурғи бардошташ

گرانمایه سیمرغ برداشتش

Ҳамон офаринанда багумошташ

همان آفریننده بگماشتش

Бпрўрд ӯро чу сарви баланд

بپرورد او را چو سرو بلند

Марои хори бади мурғро арҷманд

مرا خوار بد مرغ را ارجمند

Чу ҳангом бахшоиш омад фароз

چو هنگام بخشایش آمد فراز

Ҷаҳондори яздон ба ман дод боз

جهاندار یزدان به من داد باز

Бидонед кин зинҳор ман аст

بدانید کاین زینهار من است

Ба назд шумо ёдгор ман аст

به نزد شما یادگار من است

Громиш доред ва пандаш диҳед

گرامیش دارید و پندش دهید

Ҳамаи роҳу рой баландаш диҳед

همه راه و رای بلندش دهید

Сӯй зол кард онгаҳе сом рӯй

سوی زال کرد آنگهی سام روی

Ки доду диҳиши гиру ороми ҷӯй

که داد و دهش گیر و آرام جوی

Чунон дон ки Зобулстони хони тест

چنان دان که زابلستان خان تست

Ҷаҳони сар ба сари зери фармони тест

جهان سر به سر زیر فرمان تست

Туро хону мон бояд ободтар

تو را خان و مان باید آبادتر

Дили дӯстдорони ту шодтар

دل دوستداران تو شادتر

Калид дар ганҷҳо пеш ту аст

کلید در گنج‌ها پیش تو است

Дилами шоду ғамгин ба кам беш ту аст

دلم شاد و غمگین به کم بیش تو است

Ба сом онгаҳе гуфт золи ҷавон

به سام آنگهی گفت زال جوان

Ки чун зист хоҳам ман эдар навон

که چون زیست خواهم من ایدر نوان

Ҷудои пештар зин куҷо доштӣ

جدا پیش‌تر زین کجا داشتی

Мадорам ки омад гуҳи оштӣ

مدارم که آمد گه آشتی

Касе кӯи зи модари гунаҳи кори зод

کسی کو ز مادر گنه کار زاد

Ман онам сазад гар бинолам з дод

من آنم سزد گر بنالم ز داد

Гуҳии зери чанголи мурғи андарун

گهی زیر چنگال مرغ اندرون

Чмидн ба хок ва чаридани зи хӯн

چمیدن به خاک و چریدن ز خون

Кунун давр мондам зи парвардгор

کنون دور ماندم ز پروردگار

Чунин парваранд марои рӯзгор

چنین پروراند مرا روزگار

зи гули баҳраи ман ба ҷуз хор нест

ز گل بهرهٔ من به جز خار نیست

Бад-ӣн бо ҷаҳондор пигор нест

بدین با جهاندار پیگار نیست

Бадв гуфт пардохтан дил сазост

بدو گفت پرداختن دل سزاست

Бипардоз ва бар гӯй ҳарчат ҳавост

بپرداز و بر گوی هرچت هواست

Ситораи шимури марди ахтргроӣ

ستاره شمر مرد اخترگرای

Чунин зад туро зи ахтари неки рой

چنین زد تو را ز اختر نیک رای

Ки эдар туро бошад оромгоҳ

که ایدر تو را باشد آرامگاه

Ҳам эдар сипоҳ ва ҳам эдар кулоҳ

هم ایدر سپاه و هم ایدر کلاه

Гузар нест бар ҳукми гардони сипеҳр

گذر نیست بر حکم گردان سپهر

Ҳам эдар бгстрд боядат меҳр

هم ایدر بگسترد بایدت مهر

Кунун гирди хеши андаровар гуруҳ

کنون گرد خویش اندر آور گروه

Саворону мардони дониш пажӯҳ

سواران و مردان دانش پژوه

Биомуз ва бишинав з ҳар донишӣ

بیاموز و بشنو ز هر دانشی

Ки ёбии з ҳар донишии ромишӣ

که یابی ز هر دانشی رامشی

з хӯрду зи бахшиши мёсои ҳеҷ

ز خورد و ز بخشش میاسای هیچ

Ҳамаи дониш ва дод додани бсич

همه دانش و داد دادن بسیچ

Бигуфт ин ва бархест овои кӯс

بگفت این و برخاست آوای کوس

Ҳаво қиргўн шуд замини обнӯс

هوا قیرگون شد زمین آبنوس

Хурӯшидани зангу ҳиндӣ дароӣ

خروشیدن زنگ و هندی درای

Баромади зи даҳлези пардаи сарой

برآمد ز دهلیز پرده سرای

Сипаҳбади сӯй ҷанг биниҳод рӯй

سپهبد سوی جنگ بنهاد روی

Яке лашкарии сохтаи ҷангҷӯӣ

یکی لشکری ساخته جنگجوی

Бишуд зол бо ӯ ду манзил ба роҳ

بشد زال با او دو منزل به راه

Бидон то падар чун гузорад сипоҳ

بدان تا پدر چون گذارد سپاه

Падари золро танг дар барграфт

پدر زال را تنگ در برگرفت

Шигифтӣ хурӯшидан андар гирифт

شگفتی خروشیدن اندر گرفت

Бифармуд то бозгардад зи роҳ

بفرمود تا بازگردد ز راه

Шавад шодмони сӯии тахту кулоҳ

شود شادمان سوی تخت و کلاه

Биёмад пари андешаи дастони сом

بیامد پر اندیشه دستان سام

Ки то чун зайд то буд неки ном

که تا چون زید تا بود نیک نام

Нишаст аз бар номвари тахти оҷ

نشست از بر نامور تخت عاج

Ба сар бар ниҳоди он фурӯзандаи тоҷ

به سر بر نهاد آن فروزنده تاج

Абои ёрау гурзаи гови сар

ابا یاره و گُرزهٔ گاو سر

Абои тавқи заррину заррини камар

ابا طوق زرّین و زرّین کمر

з ҳар кишварии мӯбадонро бихонад

ز هر کشوری موبدان را بخواند

Пажӯҳед ҳар кор ва ҳар чиз ронад

پژوهید هر کار و هر چیز راند

Ситораи шиносону дайни оварон

ستاره‌شناسان و دین آوران

Саворони ҷангӣу кини оварон

سواران جنگی و کین‌آوران

Шаб ва рӯз буданд бо ӯ ба ҳам

شب و روز بودند با او به هم

Задандӣ ҳамеи рой бар беш ва кам

زدندی همی رای بر بیش و کم

Чунон гашти зол аз баси омухтан

چنان گشت زال از بس آموختن

Ту гуфтӣ ситорааст аз афрӯхтан

تو گفتی ستاره است از افروختن

Ба рой ва ба дониш ба ҷое расед

به رای و به دانش به جایی رسید

Ки чун хештан дар ҷаҳон кас надид

که چون خویشتن در جهان کس ندید

Бад-ӣни сони ҳамеи гашти гардони сипеҳр

بدین سان همی گشت گردان سپهر

Абри сом ва бар золи густардаи меҳр

ابر سام و بر زال گسترده مهر