Бидон номвари тахту ҷои маӣ

بدان نامور تخت و جای مهی

Бузургӣ ва дияем шоҳаншаҳӣ

بزرگی و دیهیم شاهنشهی

Ҷаҳондори ҳам достонӣ накард

جهاندار هم داستانی نکرد

Аз Эрон ва турон баровард гирд

از ایران و توران برآورد گرد

Чу он додгари шоҳи бедоди гашт

چو آن دادگر شاه بیداد گشت

зи бедодии кеҳтарони шодгшт

ز بیدادی کهتران شادگشت

Биёмад фаррухи зоди озрмгон

بیامد فرخ زاد آزرمگان

Дижам рӯй бо зердастони жкон

دژم روی با زیردستان ژکان

зи ҳаркаси ҳамеи хостаи бстдӣ

ز هرکس همی خواسته بستدی

Ҳаме ин барон он барин бар задӣ

همی این بران آن برین بر زدی

Ба нафрин шуд он офаринҳои пеш

به نفرین شد آن آفرینهای پیش

Ки чун гурги бидодгари гашти мяш

که چون گرگ بیدادگر گشت میش

Биёрост бар хештани ранҷи нав

بیاراست بر خویشتن رنج نو

Накард орзӯи ҷузи ҳамаи ганҷи нав

نکرد آرزو جز همه گنج نو

Чу беоб ва бенон ва бетан шуданд

چو بی‌آب و بی‌نان و بی تن شدند

зи Эрони сӯии шаҳр душман шуданд

ز ایران سوی شهر دشمن شدند

Ҳар онкас казон бтрӣ ёфт баҳр

هر آنکس کزان بتری یافت بهر

Ҳамеи дӯди нафрини баромади зи шаҳр

همی دود نفرین برآمد ز شهر

Яке беҳунар буд номаши гуроз

یکی بی‌هنر بود نامش گراز

Казу ёфтӣ хобу орому ноз

کزو یافتی خواب و آرام و ناز

Ки будӣ ҳамеша нигаҳбони рӯм

که بودی همیشه نگهبان روم

Яке деви сар буд бедод ва шавам

یکی دیو سر بود بیداد و شوم

Чу шуд шоҳ бо дод бидодгар

چو شد شاه با داد بیدادگر

Аз Эрони нахуст ӯ бипечед сар

از ایران نخست او بپیچید سر

Дигар зоди фаррух ки номии бадӣ

دگر زاد فرخ که نامی بدی

Ба наздики хусрави гиромии бадӣ

به نزدیک خسرو گرامی بدی

Наёраст кас рафт наздики шоҳ

نیارست کس رفت نزدیک شاه

Ҳамаи зоди фаррухи бадии бори хоҳ

همه زاد فرخ بدی بار خواه

Шаҳаншоҳро чун пуромад қФиз

شهنشاه را چون پرآمد قفیز

Дили зоди фаррухи табаи гашт низ

دل زاد فرخ تبه گشت نیز

Яке гашт бо солхурдаи гуроз

یکی گشت با سالخورده گراز

зи кишвар ба кишвар ба пайвасти роз

ز کشور به کشور به پیوست راز

Гурози сипаҳбади яке нома кард

گراز سپهبد یکی نامه کرد

Ба қайсар варо низ бдкомаҳ кард

به قیصر و را نیز بدکامه کرد

Бадв гуфт бархез ва Эрон бигир

بدو گفت برخیز و ایران بگیر

Нахустин ман оем туро дастгир

نخستین من آیم تو را دستگیر

Чу он нома бархонад қайсари сипоҳ

چو آن نامه برخواند قیصر سپاه

Фароз оваред аз дар размгоҳ

فراز آورید از در رزمگاه

Биоварад лашкари ҳам онгаҳ зи рӯм

بیاورد لشکر هم آنگه ز روم

Биёмад сӯии марзи ободи бум

بیامد سوی مرز آباد بوم

Чу огоҳ шуд зон сухани шаҳриёр

چو آگاه شد زان سخن شهریار

Ҳаме дошт он кори душвори хор

همی‌داشت آن کار دشوار خوار

Бидонаст кон ҳаст кори гуроз

بدانست کان هست کار گراز

Ки гуфта сет бо қайсари рзмсоз

که گفته ست با قیصر رزمساز

Бидон каш ҳаме хонд ва ӯ чораи ҷуст

بدان کش همی‌خواند و او چاره‌جست

Ҳаме дошт он номвари шоҳи суст

همی‌داشت آن نامور شاه سست

зи парвизи тарсони бади он баданашон

ز پرویز ترسان بد آن بدنشان

зи даргоҳ ӯ ҳам зи гарданкашон

ز درگاه او هم ز گردنکشان

Шаҳаншоҳ бинишаст бо меҳтарон

شهنشاه بنشست با مهتران

Ҳар онкас ки буданд зи Эрони сарон

هر آنکس که بودند ز ایران سران

зи андешаи поки дили робшст

ز اندیشه پاک دل رابشست

Фаровони заҳри гӯнае чораи ҷуст

فراوان زهر گونه‌ای چاره جست

Чу андеша равшан омад фароз

چو اندیشه روشن آمد فراز

Яке нома бинвишт назд гуроз

یکی نامه بنوشت نزد گراز

Ки аз ту писандидам ин коркард

که از تو پسندیدم این کارکرد

Ситудам туро назд мардони мард

ستودم تو را نزد مردان مرد

зи кирдорҳо брФзўдии фиреб

ز کردارها برفزودی فریب

Сар қайсар оварадӣ андари нишеб

سر قیصر آوردی اندر نشیب

Чўоини номаи оранди наздики ту

چواین نامه آرند نزدیک تو

Пурандеша кун рои торики ту

پراندیشه کن رای تاریک تو

Ҳаме бош то ман биҷунбам зҷоӣ

همی‌باش تا من بجنبم زجای

Ту бо лашкар хеш бигзор пой

تو با لشکر خویش بگذار پای

Чу зин рӯй ва зон рӯй бошад сипоҳ

چو زین روی و زان روی باشد سپاه

Шавад дар сухани рои қайсари табоҳ

شود در سخن رای قیصر تباه

Ба Эрон варо дастгири оварем

به ایران و را دستگیر آوریم

Ҳамаи рӯмёнро асири оварем

همه رومیان را اسیر آوریم

зи даргаи яке чорагар баргузед

ز درگه یکی چاره گر برگزید

Сухани дон ва гуё чночўни сзид

سخن دان و گویا چناچون سزید

Бадв гуфт кин номаи андари ниҳон

بدو گفت کاین نامه اندر نهان

Ҳаме бар бикрдори корогҳон

همی بر بکردار کارآگهان

Чунон кун ки рӯмят бинад касе

چنان کن که رومیت بیند کسی

Барра бар сухани пурсад аз ту басӣ

بره بر سخن پرسد از تو بسی

Бигирад туро назд қайсари барад

بگیرد تو را نزد قیصر برد

?герат назд солори лашкари барад

گرت نزد سالار لشکر برد

Бипурсад туро каз куҷое магӯӣ

بپرسد تو را کز کجایی مگوی

Бигӯяш ки ман кеҳтарии чораи ҷӯй

بگویش که من کهتری چاره‌جوی

Ба паймӯдами ин ранҷи роҳи дароз

به پیمودم این رنج راه دراز

Яке нома дорам басӯии гуроз

یکی نامه دارم بسوی گراز

Тўоин нома барбанд барадаст рост

تواین نامه بربند بردست راست

Гар айдун ки бастанд аз ту равост

گر ایدون که بستاند از تو رواست

Бурун омад аз пеш хусрав наванд

برون آمد از پیش خسرو نوند

Ба бозуи мари он номаро кард банд

به بازو مر آن نامه را کرد بند

Биёмад чу наздик қайсар расед

بیامد چو نزدیک قیصر رسید

Яке марди бтриқ ӯро бидид

یکی مرد بطریق او را بدید

Сӯии қайсараши баради сари пари зи гирд

سوی قیصرش برد سر پر ز گرد

Ду рухи зард ва лабҳо шудаи ложвард

دو رخ زرد و لبها شده لاژورد

Бадв гуфт қайсар ки хусрав куҷост

بدو گفت قیصر که خسرو کجاست

Бибоядат гуфтани бмои роҳи рост

ببایدت گفتن بما راه راست

Азу хира шуд кеҳтари чораи ҷӯй

ازو خیره شد کهتر چاره جوی

зи бимаши бпосх дижам кард рӯй

ز بیمش بپاسخ دژم کرد روی

Биҷавӣед гуфт ин блоҷўӣ ро

بجویید گفت این بلاجوی را

Бидонадяшу бдкому бдгўӣ ро

بداندیش و بدکام و بدگوی را

Биҷустанд ва он нома аз дасти ӯй

بجستند و آن نامه از دست اوی

Кушоди онки донои баду роҳи ҷӯй

گشاد آنک دانا بد و راه جوی

Азон марзи донои сирриро биҷуст

ازان مرز دانا سری را بجست

Ки он паҳливонӣ бихонад дуруст

که آن پهلوانی بخواند درست

Чу он нома бархонад марди дабир

چو آن نامه برخواند مرد دبیر

Рух номвар шуд ба кирдори қӣр

رخ نامور شد به کردار قیر

Ба дил гуфт кин бади камӣни гуроз

به دل گفت کاین بد کمین گراز

Далери омдстм ба домаши фароз

دلیر آمدستم به دامش فراز

Шаҳаншоҳу лашкар чу сесад ҳазор

شهنشاه و لشکر چو سیصد هزار

Кас аз пел ҷангаш надонад шумор

کس از پیل جنگش نداند شمار

Маро хост афганд дар доми ӯй

مرا خواست افگند در دام اوی

Ки торики бодои саранҷоми ӯй

که تاریک بادا سرانجام اوی

Ва зон ҷойгаҳи лашкар андар кашид

و زان جایگه لشکر اندر کشید

Шуд он орзӯ бар дилаши нопадид

شد آن آرزو بر دلش ناپدید

Чу огоҳӣ омад ба сӯии гуроз

چو آگاهی آمد به سوی گراز

Ки он номвар шуд сӯии рӯми боз

که آن نامور شد سوی روم باز

Дилаши гашти пари дарду рухсораи зард

دلش گشت پر درد و رخساره زرد

Саворӣ гузид аздлирони мард

سواری گزید ازدلیران مرد

Яке нома бинвишт бо боду дам

یکی نامه بنوشت با باد و دم

Ки бар ман чаро гашти қайсари дижам

که بر من چرا گشت قیصر دژم

Аз Эрон чаро бозгаштӣ бигӯӣ

از ایران چرا بازگشتی بگوی

Маро кардӣ андари ҷаҳони чораи ҷӯй

مرا کردی اندر جهان چاره‌جوی

Шаҳаншоҳ донад ки ман кардам ин

شهنشاه داند که من کردم این

Дилаш гардад аз ман пар аз дарди вкин

دلش گردد از من پر از درد وکین

Чу қайсар нигаҳ кард ва он нома дид

چو قیصر نگه کرد و آن نامه دید

зи лашкари гиронмоя эй баргузед

ز لشکر گرانمایه‌ای برگزید

Фиристод тозон ба назд гуроз

فرستاد تازان به نزد گراز

Казон эзадат карда бад бе ниёз

کزان ایزدت کرده‌بد بی نیاز

Ки вайрон кунӣ тоҷу гоҳи маро

که ویران کنی تاج و گاه مرا

Ба оташ бисӯзӣ сипоҳи маро

به آتش بسوزی سپاه مرا

Каз он номаи ҷузи ганҷ додани ббод

کز آن نامه جز گنج دادن بباد

Наомад маро аз ту эй бади нажод

نیامد مرا از تو ای بد نژاد

Марои хостӣ то ба хусрави диҳӣ

مرا خواستی تا به خسرو دهی

Ки ҳаргиз мабодат баӣу маӣ

که هرگز مبادت بهی و مهی

Ба Эрон нахоҳанд бегона Эй

به ایران نخواهند بیگانه‌ای

На қайсари нажодӣ на фарзона Эй

نه قیصر نژادی نه فرزانه‌ای

Ба қайсар басӣ кард пӯзиши гуроз

به قیصر بسی کرد پوزش گراز

Ба кӯшиш наомад бдомши фароз

به کوشش نیامد بدامش فراز

Гузин кард хусрави пас озода Эй

گزین کرد خسرو پس آزاده‌ای

Сухани гӯйу донои фиристода Эй

سخن گوی و دانا فرستاده‌ای

Яке нома бинвишт сӯии гуроз

یکی نامه بنوشت سوی گراز

Ки эй бе баҳои римни деви соз

که‌ای بی بها ریمن دیو ساز

Туро чанд хонам барин боргоҳ

تو را چند خوانم برین بارگاه

Ҳамеи дўрмонии зи фармону роҳ

همی دورمانی ز فرمان و راه

Кунун он сипоҳӣ ки назд тавонад

کنون آن سپاهی که نزد تواند

Бсол ва ба моҳ аўрмзд тавонад

بسال و به ماه اورمزد تواند

Ба рой ва ба дили вижа бо қайсаранд

به رای و به دل ویژه با قیصرند

Наоне ба андеша дигаранд

نهانی به اندیشه دیگرند

?бурма фирист онк печида анд

برما فرست آنک پیچیده‌اند

Ҳамаи саркашӣ робсичидаҳ анд

همه سرکشی رابسیچیده‌اند

Чўоин нома омад бензади гуроз

چواین نامه آمد بنزد گراز

Пар андеша шуд кеҳтари диўсоз

پر اندیشه شد کهتر دیوساز

Гузин кард зон номдорони савор

گزین کرد زان نامداران سوار

Аз Эрону нирони даҳ ва ду ҳазор

از ایران و نیران ده و دو هزار

Бидон меҳтарон гуфт як дил шавед

بدان مهتران گفت یک دل شوید

Сухани гуфтан ҳаркасӣ машнуед

سخن گفتن هرکسی مشنوید

Ббошиди як чанд зин рӯй об

بباشید یک چند زین روی آب

Мгириди як сар ба рафтани шитоб

مگیرید یک سر به رفتن شتاب

Чу ҳам пушт бошед бо ҳамРаҳон

چو هم پشت باشید با همرهان

Яке кӯҳ кандан зи бен бар тавон

یکی کوه کندن ز بن بر توان

Сипаҳ рафт то хараи Ардашер

سپه رفت تا خرهٔ اردشیر

Ҳар онкас ки буданд бурноу пер

هر آنکس که بودند برنا و پیر

Кашиданд лашкар барон рӯдбор

کشیدند لشکر بران رودبار

Бидон то чаҳ фармон диҳад шаҳриёр

بدان تا چه فرمان دهد شهریار

Чу огоҳ шуд хусрав аз корашон

چو آگاه شد خسرو از کارشان

Набӯд орзӯманди дидорашон

نبود آرزومند دیدارشان

Бифармуд то зод фаррух бирафт

بفرمود تا زاد فرخ برفت

Ба наздики он лашкари шоҳи тафт

به نزدیک آن لشکر شاه تفت

Чунин буд пайғом назд сипоҳ

چنین بود پیغام نزد سپاه

Ки аз пеш будӣ марои неки хоҳ

که از پیش بودی مرا نیک خواه

Чаро роҳ додӣ ки қайсари зи рӯм

چرا راه دادی که قیصر ز روم

Биоварад лашкари бад-ӣни марзу бум

بیاورد لشکر بدین مرز و بوم

Ки буд онк аз роҳи яздони бгшт

که بود آنک از راه یزدان بگشت

зи роҳу зи паймони мо бргзшт

ز راه و ز پیمان ما برگذشت

Чу пайғом хусрав шунид он сипоҳ

چو پیغام خسرو شنید آن سپاه

Шуд аз бими рухсори эшон сиёҳ

شد از بیم رخسار ایشان سیاه

Каси он роз пайдо наёраст кард

کس آن راز پیدا نیارست کرد

Бимонаданд бо дарду рухсораи зард

بماندند با درد و رخساره زرد

Паямбари яке бад ба дил бо гуроз

پیمبر یکی بد به دل با گراز

Ҳаме дошт аз оби вази боди роз

همی‌داشت از آب وز باد راز

Биёмад наоне ба наздикашон

بیامد نهانی به نزدیکشان

Барафрӯхт ҷонҳои торикашон

برافروخت جانهای تاریکشان

Матарсед гуфт эй бузургон ки шоҳ

مترسید گفت ای بزرگان که شاه

Надид аз шумо ошкорои гуноҳ

ندید از شما آشکارا گناه

Мабошед ҷузи як дил ва як забон

مباشید جز یک دل و یک زبان

магӯӣед каз мо ки шуд бадгумон

مگویید کز ما که شد بدگمان

Вагар шуд ҳамаи зер як чодарем

وگر شد همه زیر یک چادریم

Ба мардии ҳамаи ёд ҳам дигарем

به مردی همه یاد هم دیگریم

Ҳамон чун шуниданд овози ӯй

همان چون شنیدند آواز اوی

Бидонаст ҳар меҳтарии рози ӯй

بدانست هر مهتری راز اوی

Маон яксар аз ҷои бархестанд

مهان یکسر از جای برخاستند

Барон ҳам нишон посух оростанд

بران هم نشان پاسخ آراستند

Бар шоҳ шуд зоди фаррух чу гирд

بر شاه شد زاد فرخ چو گرد

Суханҳои эшон ҳама ёд кард

سخنهای ایشان همه یاد کرد

Бадв гуфт рӯи пеш эшон бигӯӣ

بدو گفت رو پیش ایشان بگوی

Ки андар шумо кист озори ҷӯй

که اندر شما کیست آزار جوی

Ки Бифрефташ қайсар шавам бахт

که بفریفتش قیصر شوم بخت

Ба ганҷу силеҳ ва ба тоҷ ва ба тахт

به گنج و سلیح و به تاج و به تخت

Ки наздики мо ӯ гунаҳкор шуд

که نزدیک ما او گنهکار شد

Ҳам аз тоҷу авранг безор шуд

هم از تاج و اورنگ بیزار شد

Фиристед як сари бад-ӣни боргоҳ

فرستید یک سر بدین بارگاه

Касе рака будаст зини сргноаҳ

کسی راکه بودست زین سرگناه

Бишуд зод фаррух бигуфт ин сухан

بشد زاد فرخ بگفت این سخن

Рухи лашкари нави з ғам шуд куҳан

رخ لشکر نو ز غم شد کهن

Наёраст лабро гушӯд инчи кас

نیارست لب را گشود ایچ کس

Пар аз дард ва хомаш бимонаданду бас

پر از درد و خامش بماندند و بس

Сабки зоди фаррух забон баргушод

سبک زاد فرخ زبان برگشاد

Ҳаме кард гуфтори нохуби ёд

همی‌کرد گفتار ناخوب یاد

Казин сони сипоҳии далеру ҷавон

کزین سان سپاهی دلیر و جوان

Набинам каси андари миёни нотавон

نبینم کس اندر میان ناتوان

Шуморо чаро бим бошад зи шоҳ

شما را چرا بیم باشد ز شاه

Ба гетӣ пароганда дорад сипоҳ

به گیتی پراگنده دارد سپاه

Бузургӣ набинам ба даргоҳи ӯй

بزرگی نبینم به درگاه اوی

Ки равшан кунад ахтару моҳи ӯй

که روشن کند اختر و ماه اوی

Шумо хор доред гуфтори ман

شما خوار دارید گفتار من

Матарсед як сари зи озори ман

مترسید یک سر ز آزار من

Ба дашноми лабро кушоеди боз

به دشنام لب را گشایید باز

Чаҳ бар ман чаҳ бар шоҳи гардани фароз

چه بر من چه بر شاه گردن فراز

Ҳар онкас ки бишунид зу ин сухан

هر آنکس که بشنید زو این سخن

Бидонаст кони тахти нӯшади куҳан

بدانست کان تخت نوشد کهن

Ҳама яксар аз ҷои бархестанд

همه یکسر از جای برخاستند

Ба дашном лабҳо биёростанд

به دشنام لبها بیاراستند

Бишуд зоди фаррух ба хусрав бигуфт

بشد زاد فرخ به خسرو بگفت

Ки лашкари ҳамаи ёри гаштанду ҷуфт

که لشکر همه یار گشتند و جفت

Маро бим ҷонаст агар низ шоҳ

مرا بیم جانست اگر نیز شاه

Фиристад ба пайғом назд сипоҳ

فرستد به پیغام نزد سپاه

Бидонаст хусрав ки он кжгўӣ

بدانست خسرو که آن کژگوی

Ҳамеи обу хӯни андари орад ба ҷӯй

همی آب و خون اندر آرد به جوی

зи бими бародараш чизе нагуфт

ز بیم برادرش چیزی نگفت

Ҳаме дошт он ростӣ дар наҳуфт

همی‌داشت آن راستی در نهفت

Ки печидаи бади рустам аз шаҳриёр

که پیچیده بد رستم از شهریار

Баҷоеи худу теғи зани даҳ ҳазор

بجایی خود و تیغ زن ده هزار

Дили зодаи фаррух нигаҳ дошт низ

دل زاده فرخ نگه داشت نیز

Сипаҳро ҳама рӯй бргошт низ

سپه را همه روی برگاشت نیز