Дабири пажӯҳандаро пеш хонд
دبیر پژوهنده را پیش خواند
Суханҳои огндаҳро брФшонд
سخنهای آگنده را برفشاند
Нахусти офаринандаро ёд кард
نخست آفریننده را یاد کرد
зи воми хиради ҷонаш озод кард
ز وام خرد جانش آزاد کرد
Азон пас хирадро ситоиш гирифт
ازان پس خرد را ستایش گرفت
Абри шоҳи таркон ниёйиш гирифт
ابر شاه ترکان نیایش گرفت
Ки эй шоҳи пирӯз ва ба рӯзгор
که ای شاه پیروز و به روزگار
Замонаи мабодои зи ту ёдгор
زمانه مبادا ز تو یادگار
Марои хостии шод гаштам бидон
مرا خواستی شاد گشتم بدان
Ки бодо нишаст ту бо мӯбадон
که بادا نشست تو با موبدان
Ва дигари фарангисро хостӣ
و دیگر فرنگیس را خواستی
Ба меҳру вафо дил биёростӣ
به مهر و وفا دل بیاراستی
Фарангиси нолндаҳ буд ин замон
فرنگیس نالنده بود این زمان
Ба лаби ночарон ва ба тани ночмон
به لب ناچران و به تن ناچمان
Бихуфту марои пеш болин бибаст
بخفت و مرا پیش بالین ببست
Миёни ду гейтяш байнам нишаст
میان دو گیتیش بینم نشست
Марои дили пар аз ройу дидори тест
مرا دل پر از رای و دیدار تست
Ду кишвари пар аз ранҷу озори тест
دو کشور پر از رنج و آزار تست
зи нолндгӣ чун сабктар шавад
ز نالندگی چون سبکتر شود
Фидои тани шоҳ кишвар шавад
فدای تن شاه کشور شود
Баҳонаи маро низ озор ӯст
بهانه مرا نیز آزار اوست
Ниҳонами пар аз дард ва тимор ӯст
نهانم پر از درد و تیمار اوست
Чу нома ба меҳр андар омад ба дод
چو نامه به مهر اندر آمد به داد
Ба зӯдӣ ба грсиўзи бднжод
به زودی به گرسیوز بدنژاد
Диловари се аспи тгоўри бхўост
دلاور سه اسپ تگاور بخواست
Ҳамеи тохт яксар шабу рӯзи рост
همی تاخت یکسر شب و روز راست
Чаҳорум биёмад ба даргоҳи шоҳ
چهارم بیامد به درگاه شاه
Пар аз бади равону забони пургуноҳ
پر از بد روان و زبان پرگناه
Фаровони бпрсидши афросйоб
فراوان بپرسیدش افراسیاب
Чу дидаш пар аз ранҷу сари пуршитоб
چو دیدش پر از رنج و سر پرشتاب
Чаро бошитоб омадӣ гуфт шоҳ
چرا باشتاب آمدی گفت شاه
Чигуна супурдии чунин тунди роҳ
چگونه سپردی چنین تند راه
Бадв гуфт чун тира шуд рӯй кор
بدو گفت چون تیره شد روی کار
Нишоед шумурдан ба бади рӯзгор
نشاید شمردن به بد روزگار
Сиёвуш накард инч бар каси нигоҳ
سیاوش نکرد ایچ بر کس نگاه
Пазира наомад марои худ ба роҳ
پذیره نیامد مرا خود به راه
Сухан низ нишнид ва нома нахонд
سخن نیز نشنید و نامه نخواند
Марои пеши тахташ ба зонуи нишонд
مرا پیش تختش به زانو نشاند
зи Эрони бадви нома пайваста шуд
ز ایران بدو نامه پیوسته شد
Ба модари ҳамеи меҳр ӯ баста шуд
به مادر همی مهر او بسته شد
Сипоҳии зи рӯму сипоҳии зи чин
سپاهی ز روم و سپاهی ز چین
Ҳаме ҳар замони брхрўшди замин
همی هر زمان برخروشد زمین
Ту дар кор ӯгар диранг оварӣ
تو در کار او گر درنگ آوری
Магари бод зон пас ба чанг оварӣ
مگر باد زان پس به چنگ آوری
Вагар дайргирӣ ту ҷанг оварад
و گر دیر گیری تو جنگ آورد
Ду кишвар ба мардӣ ба чанг оварад
دو کشور به مردی به چنگ آورد
Вагар сӯй Эрон баранд сипоҳ
و گر سوی ایران براند سپاه
Ки ёрад шудани пеш ӯ кӣнаи хоҳ
که یارد شدن پیش او کینهخواه
Туро кардам огаҳи зи дидори хеш
ترا کردم آگه ز دیدار خویش
Азин пас бипечӣ зи кирдори хеш
ازین پس بپیچی ز کردار خویش
Чу бишунид афросйоби ин сухан
چو بشنید افراسیاب این سخن
Бирав тоза шуд рӯзгори куҳан
برو تازه شد روزگار کهن
Ба грсиўз аз хашми посухи надод
به گرسیوز از خشم پاسخ نداد
Дилаши гашти пуроташу сар чу бод
دلش گشت پرآتش و سر چو باد
Бифармуд то баркашиданд ноӣ
بفرمود تا برکشیدند نای
Ҳамон санҷу шипўру ҳиндӣ дароӣ
همان سنج و شیپور و هندی درای
Ба сӯй Сиёвуш биниҳод рӯй
به سوی سیاووش بنهاد روی
Абои номдорони прхошҷўӣ
ابا نامداران پرخاشجوی
Бдонгаҳ ки грсиўзи бдФриб
بدانگه که گرسیوز بدفریب
Гарон кард бар зини дўоли ркиб
گران کرد بر زین دوال رکیب
Сиёвуш ба парда даромад ба дард
سیاوش به پرده درآمد به درد
Ба тани ларзи ларзону рухсораи зард
به تن لرز لرزان و رخساره زرد
Фарангис гуфт эй гӯи ширчнг
فرنگیس گفت ای گو شیرچنگ
Чаҳ будат ки дигари шдстӣ ба ранг
چه بودت که دیگر شدستی به رنگ
Чунин дод посух ки эй хӯбрӯй
چنین داد پاسخ که ای خوبروی
Ба турон замин шуд марои об рӯй
به توران زمین شد مرا آب روی
Бад-ӣни сон ки гуфтори грсиўзст
بدین سان که گفتار گرسیوزست
зи паргори баҳра маро марказаст
ز پرگار بهره مرا مرکزست
Фарангис бигирифт гесу ба даст
فرنگیس بگرفت گیسو به دست
Гули арғавонро ба фундуқ бахаст
گل ارغوان را به فندق بخست
Пар аз хӯн шуд он басади машки буи
پر از خون شد آن بسد مشکبوی
Пар аз оби чашму пар аз гирд рӯй
پر از آب چشم و پر از گرد روی
Ҳаме ашк борид бар кӯҳи сим
همی اشک بارید بر کوه سیم
Ду лолаи з хўшоб шуд ба ду ним
دو لاله ز خوشاب شد به دو نیم
Ҳаме кунад мӯӣу ҳамеи рехти об
همی کند موی و همی ریخت آب
зи гуфтору кирдори афросйоб
ز گفتار و کردار افراسیاب
Бадв гуфт к-эии шоҳи гардани фароз
بدو گفت کای شاه گردن فراز
Чаҳсозӣ кунун зуд бигушоӣ роз
چه سازی کنون زود بگشای راز
Падари худ дилӣ дорад аз ту ба дард
پدر خود دلی دارد از تو به درد
Аз Эрон наёрӣ сухан ёд кард
از ایران نیاری سخن یاد کرد
Сӯии рӯми раҳ бо диранг оядат
سوی روم ره با درنگ آیدت
Нпўиии сӯии чин ки танг оядат
نپویی سوی چین که تنگ آیدت
зи гетии крогирӣ акнӯн паноҳ
ز گیتی کراگیری اکنون پناه
Паноҳати худованди хуршеду моҳ
پناهت خداوند خورشید و ماه
Ситами бод бар ҷон ӯ моҳу сол
ستم باد بر جان او ماه و سال
Куҷо бар тан ту шавад бадсигол
کجا بر تن تو شود بدسگال
Ҳаме гуфт грсиўз акнӯн зи роҳ
همی گفت گرسیوز اکنون ز راه
Бияёд ҳамоно зи наздики шоҳ
بیاید همانا ز نزدیک شاه
Чаҳоруми шаби андар бар моҳрӯӣ
چهارم شب اندر بر ماهروی
Бихон андарун буд бо рангу буи
بخوان اندرون بود با رنگ و بوی
Билразед вази хоб хира биҷуст
بلرزید وز خواب خیره بجست
Хурӯшӣ баровард чун пели маст
خروشی برآورد چون پیل مست
Ҳаме дошт андари буриши хуби чеҳр
همی داشت اندر برش خوب چهر
Бадв гуфт шоҳои чбўдти зи меҳр
بدو گفت شاها چبودت ز مهر
Хурӯшед ва шамъӣ барафрӯхтанд
خروشید و شمعی برافروختند
Буриши авду анбар ҳаме сӯхтанд
برش عود و عنبر همی سوختند
Бипурсед зу духти афросйоб
بپرسید زو دخت افراسیاب
Ки фарзонаи шоҳо чаҳ дидӣ ба хоб
که فرزانه شاها چه دیدی به خواب
Сиёвуш бадв гуфт каз хоби ман
سیاوش بدو گفت کز خواب من
Лабат ҳеҷ магушоӣ бар анҷуман
لبت هیچ مگشای بر انجمن
Чунин дидам эй сарви симин ба хоб
چنین دیدم ای سرو سیمین به خواب
Ки будӣ яке бекарон равад об
که بودی یکی بیکران رود آب
Яке кӯҳи оташ ба дигари карон
یکی کوه آتش به دیگر کران
Гирифтаи лаби оби найзаи варон
گرفته لب آب نیزه وران
зи як сӯ шудӣ оташи тизгрд
ز یک سو شدی آتش تیزگرد
Барафрӯхтӣ аз Сиёвуши гирд
برافروختی از سیاووش گرد
зи як дасти оташи зи як дасти об
ز یک دست آتش ز یک دست آب
Ба пеши андаруни пелу афросйоб
به پیش اندرون پیل و افراسیاب
Бидидӣ маро рӯй карда дижам
بدیدی مرا روی کرده دژم
Дамидӣ барон оташи тиздм
دمیدی بران آتش تیزدم
Чу грсиўзи он оташ афрӯхтӣ
چو گرسیوز آن آتش افروختی
Аз афрӯхтани мари марои сӯхтӣ
از افروختن مر مرا سوختی
Фарангис гуфт ин ба ҷузи некӯӣ
فرنگیس گفت این به جز نیکوی
Набошад нигари як замони бғнўӣ
نباشد نگر یک زمان بغنوی
Ба грсиўз ояд ҳаме бахт шавам
به گرسیوز آید همی بخت شوم
Шавад кушта бар дасти солори рӯм
شود کشته بر دست سالار روم
Сиёвуши сипаҳро саросар бихонад
سیاوش سپه را سراسر بخواند
Ба даргоҳи айвон замонӣ бимонад
به درگاه ایوان زمانی بماند
Бсичид ва бинишаст ханҷар ба чанг
بسیچید و بنشست خنجر به چنگ
Тилоия фиристод бар сӯии гунг
طلایه فرستاد بر سوی گنگ
Ду баҳра чу аз тираи шаб дар гузашт
دو بهره چو از تیره شب در گذشت
Тилоияи ҳам онгаҳ биёмад зи дашт
طلایه هم آنگه بیامد ز دشت
Ки афросйобу фаровони сипоҳ
که افراسیاب و فراوان سپاه
Падед омад аз давр тозон ба роҳ
پدید آمد از دور تازان به راه
зи наздик грсиўз омад наванд
ز نزدیک گرسیوز آمد نوند
Ки бар чораи ҷони миёнро бабанд
که بر چارهٔ جان میان را ببند
Наомад зи гуфтори ман ҳеҷ суд
نیامد ز گفتار من هیچ سود
Аз оташ надидам ҷуз аз тираи дӯд
از آتش ندیدم جز از تیره دود
Нигар то чаҳ бояд кунун сохтан
نگر تا چه باید کنون ساختن
Сипаҳро куҷо бояд андохтан
سپه را کجا باید انداختن
Сиёвуш надонист зон кор ӯ
سیاوش ندانست زان کار او
Ҳаме рост омадаш гуфтор ӯ
همی راست آمدش گفتار او
Фарангис гуфт эй хирадманди шоҳ
فرنگیس گفت ای خردمند شاه
Макун ҳеҷ гӯна ба мо дар нигоҳ
مکن هیچ گونه به ما در نگاه
Яке бораи гоми зани брншин
یکی بارهٔ گامزن برنشین
Мабош инчи эмин ба турони замин
مباش ایچ ایمن به توران زمین
Туро зинда хоҳам ки Монии биҷой
ترا زنده خواهم که مانی بجای
Сари хеши гир ва касеро мапоӣ
سر خویش گیر و کسی را مپای
Сиёвуш бадв гуфт кони хоби ман
سیاوش بدو گفت کان خواب من
Баҷо омад ва тира шуд оби ман
بجا آمد و تیره شد آب من
Марои зиндагонии сроиди ҳаме
مرا زندگانی سرآید همی
Ғаму дард ваанда даройади ҳаме
غم و درد و انده درآید همی
Чунинаст кори сипеҳри баланд
چنین است کار سپهر بلند
Гуҳӣ шод дорад гуҳии мустаманд
گهی شاد دارد گهی مستمند
Гар айвони ман сар ба кайвон кашид
گر ایوان من سر به کیوان کشید
Ҳамон заҳри гетӣ бибояд чашид
همان زهر گیتی بباید چشید
Агар сол гардад ҳазор ва дивист
اگر سال گردد هزار و دویست
Биҷузи хоки тираи маро ҷой нест
بجز خاک تیره مرا جای نیست
зи шаб равшаноӣ наҷуед касе
ز شب روشنایی نجوید کسی
Куҷо баҳра дорад зи дониши басӣ
کجا بهره دارد ز دانش بسی
Туро панҷ моҳаст зи обистанӣ
ترا پنج ماهست ز آبستنی
Азин номваргар буд растанӣ
ازین نامور گر بود رستنی
Дарахти тугар нар ба бор оварад
درخت تو گر نر به بار آورد
Яке номвар шаҳриёр оварад
یکی نامور شهریار آورد
Сарафрози Кайхусраваш ном кун
سرافراز کیخسروش نام کن
Ба ғам хӯрдан ӯ дил ором кун
به غم خوردن او دل آرام کن
Чунин гардад ин гунбади тезрав
چنین گردد این گنبد تیزرو
Сарои куҳанро нахонанд нав
سرای کهن را نخوانند نو
Азин пас ба фармони афросйоб
ازین پس به فرمان افراسیاب
Марои тираи бахти андроид ба хоб
مرا تیرهبخت اندرآید به خواب
Бибаранд бар бигнаҳ бар серум
ببرند بر بیگنه بر سرم
зи хӯни ҷигари брнҳнди афсарам
ز خون جگر برنهند افسرم
На тобут ёбам на гӯру кафан
نه تابوت یابم نه گور و کفن
На бар ман бгрид касе зи анҷуман
نه بر من بگرید کسی ز انجمن
Ниҳолии марои хоки турон буд
نهالی مرا خاک توران بود
Сарои куҳани коми шерон буд
سرای کهن کام شیران بود
Барин гӯна хоҳад гузаштани сипеҳр
برین گونه خواهد گذشتن سپهر
Нахоҳад шудани ром бо ман ба меҳр
نخواهد شدن رام با من به مهر
зи хуршеди тобанда то тираи хок
ز خورشید تابنده تا تیرهخاک
Гузар нест аз дод яздони пок
گذر نیست از داد یزدان پاک
Ба хории турои рўзбонони шоҳ
به خواری ترا روزبانان شاه
Сару тан бараҳна барандат ба роҳ
سر و تن برهنه برندت به راه
Бияёд сипаҳдори перон ба дар
بیاید سپهدار پیران به در
Бихоҳаш бихоҳад туро аз падар
بخواهش بخواهد ترا از پدر
Ба ҷон бегунаҳ хоҳадат зинҳор
به جان بیگنه خواهدت زینهار
Ба айвони хешаши баради зору хор
به ایوان خویشش برد زار و خوار
Ваз Эрон бияёд яке чора гар
وز ایران بیاید یکی چارهگر
Ба фармони додари бастаи камар
به فرمان دادار بسته کمر
Аз эдар туро бо писари ногаҳон
از ایدر ترا با پسر ناگهان
Сӯй равад Ҷайҳуни барад дар ниҳон
سوی رود جیحون برد در نهان
Нишонанд бар тахти шоҳии варо
نشانند بر تخت شاهی ورا
Ба фармон буд мурғу моҳии варо
به فرمان بود مرغ و ماهی ورا
зи гетии براردи саросари хурӯш
ز گیتی برآرد سراسر خروش
Замонаи з Кайхусрав ояд ба ҷӯш
زمانه ز کیخسرو آید به جوش
зи Эрони яке лашкари орад ба кин
ز ایران یکی لشکر آرد به کین
Пурошӯб гардад саросари замин
پرآشوب گردد سراسر زمین
Паии Рахши фаррух замин биспурад
پی رخش فرخ زمین بسپرد
Ба турон касеро ба кас нашимурд
به توران کسی را به کس نشمرد
Ба кини ман имрӯз то растхез
به کین من امروز تا رستخیز
Набинӣ ҷуз аз гурзу шамшери тез
نبینی جز از گرز و شمشیر تیز
Барин гуфтҳо бар ту дил сахт кун
برین گفتها بر تو دل سخت کن
Тан аз нозу ором пурдухт кун
تن از ناز و آرام پردخت کن
Сиёвуш чу бо ҷуфт ғамҳо бигуфт
سیاوش چو با جفت غمها بگفت
Хурушони бадв андар овехт ҷуфт
خروشان بدو اندر آویخت جفت
Рахши пари зи хӯни дилу дидаи гашт
رخش پر ز خون دل و دیده گشت
Сӯии охири тозии аспони гузашт
سوی آخُر تازی اسپان گذشت
Биоварад шбрнги беҳзод ро
بیاورد شبرنگ بهزاد را
Ки дарёфтии рӯзи кини бод ро
که دریافتی روز کین باد را
Хурушони сарашро ба бар дар гирифт
خروشان سرش را به بر در گرفت
Лагому Фсорши з сар барграфт
لگام و فسارش ز سر برگرفت
Ба гӯш андараш гуфт розии дароз
به گوش اندرش گفت رازی دراز
Ки бедор дил бош ва бо каси мсоз
که بیدار دل باش و با کس مساز
Чу Кайхусрав ояд ба кин хостан
چو کیخسرو آید به کین خواستن
Анонаши туро бояд оростан
عنانش ترا باید آراستن
Варо борагӣ бош ва гетӣ бикӯб
ورا بارگی باش و گیتی بکوب
Чунон чун сари мори афъӣ ба чӯб
چنان چون سر مار افعی به چوب
Аз охири бабри дил ба якборагӣ
از آخر ببر دل به یکبارگی
Ки ӯро ту бошӣ ба кини борагӣ
که او را تو باشی به کین بارگی
Дигар мураккабонро ҳама кард пай
دگر مرکبان را همه کرد پی
Барафрӯхт бирасон оташи зи не
برافروخت برسان آتش ز نی
Худу саракашони сӯй Эрон кашид
خود و سرکشان سوی ایران کشید
Рух аз хӯни дида шудаи нопадид
رخ از خون دیده شده ناپدید
Чу як ним фарсанг бибаред роҳ
چو یک نیم فرسنگ ببرید راه
Расед андрўи шоҳи турони сипоҳ
رسید اندرو شاه توران سپاه
Сипаҳ дид бо худу теғу зира
سپه دید با خود و تیغ و زره
Сиёвуш зада бар зира бар гиреҳ
سیاوش زده بر زره بر گره
Ба дил гуфт грсиўзи ин рост гуфт
به دل گفت گرسیوز این راست گفت
Сухани зини нишоне ки бад дар наҳуфт
سخن زین نشانی که بُد در نهفت
Сиёвуш битарсед аз бими ҷон
سیاوش بترسید از بیم جان
Магар гуфт бадхоҳ гардад ниҳон
مگر گفت بدخواه گردد نهان
Ҳаме бингаред ин бидон он бад-ӣн
همی بنگرید این بدان آن بدین
Ки кӣнаи нбдшон ба дили пеши азин
که کینه نبدشان به دل پیش ازین
зи бими Сиёвуши саворони ҷанг
ز بیم سیاوش سواران جنگ
Гирифтанд орому ҳушу диранг
گرفتند آرام و هوش و درنگ
Чаҳ гуфт он хирадманд бисёр ҳуш
چه گفت آن خردمند بسیار هوش
Ки бо ахтари бад ба мардӣ макуш
که با اختر بد به مردی مکوش
Чунин гуфт зон пас ба афросйоб
چنین گفت زان پس به افراسیاب
Ки эй пурҳунари шоҳ бо ҷоҳу об
که ای پرهنر شاه با جاه و آب
Чаро ҷанг ҷӯй омадӣ бо сипоҳ
چرا جنگ جوی آمدی با سپاه
Чаро кишти хоҳии маро бе гуноҳ
چرا کشت خواهی مرا بیگناه
Сипоҳи ду кишвари пар аз кин кунӣ
سپاه دو کشور پر از کین کنی
Замону замини пари з нафрин кунӣ
زمان و زمین پر ز نفرین کنی
Чунин гуфт грсиўз кам хирад
چنین گفت گرسیوز کم خرد
Казин дар сухани худ кӣ андар хӯрд
کزین در سخن خود کی اندر خورد
Гар эдар чунин бегуноҳ омадӣ
گر ایدر چنین بیگناه آمدی
Чаро бо зира назд шоҳ омадӣ
چرا با زره نزد شاه آمدی
Пазира шудани зини нишон роҳ нест
پذیره شدن زین نشان راه نیست
Синону сипари ҳадя шоҳ нест
سنان و سپر هدیهٔ شاه نیست
Сиёвуш бидонаст кон кор ӯст
سیاوش بدانست کان کار اوست
БрошФтни шаҳи з бозор ӯст
برآشفتن شه ز بازار اوست
Чу гуфтори грсиўзи афросйоб
چو گفتار گرسیوز افراسیاب
Шуниду баромади баланди офтоб
شنید و برآمد بلند آفتاب
Ба таркон бифармуд кандар диҳед
به ترکان بفرمود کاندر دهید
Дарин дашти киштӣ ба хӯни брнҳид
درین دشت کشتی به خون برنهید
Аз Эрони сипаҳ буд мардии ҳазор
از ایران سپه بود مردی هزار
Ҳамаи номдор аз дар корзор
همه نامدار از در کارزار
Рада бар кашиданд эрониён
رده بر کشیدند ایرانیان
Бибастанд хӯни рехтанро миён
ببستند خون ریختن را میان
Ҳама бо Сиёвуш гирифтанд ҷанг
همه با سیاوش گرفتند جنگ
Надиданд ҷои фусуну диранг
ندیدند جای فسون و درنگ
Кунун хира гуфтанд моро кашанд
کنون خیره گفتند ما را کشند
Бибояд ки танҳо ба хӯн дар кашанд
بباید که تنها به خون در کشند
Бимон то зи эрониёни дасти барад
بمان تا ز ایرانیان دست برد
Бибинанду мшмри чунин кори хирад
ببینند و مشمر چنین کار خرد
Сиёвуш чунин гуфт кин рой нест
سیاوش چنین گفت کین رای نیست
Ҳамон ҷангро моя ва пой нест
همان جنگ را مایه و پای نیست
Марои чархи гардон агар бе гуноҳ
مرا چرخ گردان اگر بیگناه
Ба даст бидон кард хоҳад табоҳ
به دست بدان کرد خواهد تباه
Ба мардӣ кунун зӯр ва оҳанг нест
به مردی کنون زور و آهنگ نیست
Ки бо кирдигори ҷаҳон ҷанг нест
که با کردگار جهان جنگ نیست
Саромад баришон бар он рӯзгор
سرآمد بریشان بر آن روزگار
Ҳамаи куштаи гаштанду баргаштаи кор
همه کشته گشتند و برگشته کار
зи тиру зи жўпини ббди хастаи шоҳ
ز تیر و ز ژوپین ببد خسته شاه
Нигун андар омад зи пушти сипоҳ
نگون اندر آمد ز پشت سپاه
Ҳамеи гашт бар хоку найза ба даст
همی گشت بر خاک و نیزه به دست
Гаравии зираи даст ӯро бибаст
گروی زره دست او را ببست
Ниҳоданд бар гарданаши полҳнг
نهادند بر گردنش پالهنگ
Ду даст аз пас пушти баста чу санг
دو دست از پس پشت بسته چو سنگ
Давон хӯн барон чеҳраи арғавон
دوان خون بران چهرهٔ ارغوان
Чунон рӯзи нодидаи чашми ҷавон
چنان روز نادیده چشم جوان
Бирафтанд сӯии Сиёвуши гирд
برفتند سوی سیاووش گرد
Пас пушту пеши сипаҳ буд гирд
پس پشت و پیش سپه بود گرد
Чунин гуфт солори турони сипоҳ
چنین گفت سالار توران سپاه
Ки эдар кашидаш ба иксўи зи роҳ
که ایدر کشیدش به یکسو ز راه
Кунедаш ба ханҷари сар аз тани ҷудо
کنیدش به خنجر سر از تن جدا
Ба шхӣ ки ҳаргиз наравед гё
به شخی که هرگز نروید گیا
Бирезед хунаш барон гарми хок
بریزید خونش بران گرم خاک
Ммониди дайр ва мадоред бок
ممانید دیر و مدارید باک
Чунин гуфт бо шоҳ яксар сипоҳ
چنین گفت با شاه یکسر سپاه
Казу шаҳрёро чаҳ дидӣ гуноҳ
کزو شهریارا چه دیدی گناه
Чаро кишти хоҳӣ касеро ки тоҷ
چرا کشت خواهی کسی را که تاج
Бгрид бирав зор бо тахти оҷ
بگرید برو زار با تخت عاج
Сирриро куҷо тоҷ бошад кулоҳ
سری را کجا تاج باشد کلاه
Нишоед бурид эй хирадманди шоҳ
نشاید برید ای خردمند شاه
Ба ҳангоми шодии дарахтии макор
به هنگام شادی درختی مکار
Ки заҳр оварад бор ӯ рӯзгор
که زهر آورد بار او روزگار
Ҳаме буд грсиўзи баданашон
همی بود گرسیوز بدنشان
зи беҳудагии ёри мардуми кашон
ز بیهودگی یار مردم کشان
Ки хӯни Сиёвуши бирезад ба дард
که خون سیاوش بریزد به درد
Казу дошт дарди дили андари набард
کزو داشت درد دل اندر نبرد
зи перони яке буд кеҳтар ба сол
ز پیران یکی بود کهتر به سال
Бародари бад ӯроу фаррухи ҳам?ил
برادر بد او را و فرخ همال
Куҷои пилсм буд номи ҷавон
کجا پیلسم بود نام جوان
Яке пурҳунар буду равшани равон
یکی پرهنر بود و روشن روان
Чунин гуфт мари шоҳро пилсм
چنین گفت مر شاه را پیلسم
Ки ин шохро бори дардасту ғам
که این شاخ را بار دردست و غم
з доно шунидам яке достон
ز دانا شنیدم یکی داستان
Хирад шуд барон низ ҳамдостон
خرد شد بران نیز همداستان
Ки оҳистаи дил кам пушаймон шавад
که آهسته دل کم پشیمان شود
Ҳам ошуфтаро ҳуш дармон шавад
هم آشفته را هوش درمان شود
Шитобу бадии кори оҳрмнст
شتاب و بدی کار آهرمنست
Пушаймонии ҷон ва ранҷ танаст
پشیمانی جان و رنج تنست
Сирриро ки бошӣ бадви подшо
سری را که باشی بدو پادشا
Ба тезӣ баридан набинам раво
به تیزی بریدن نبینم روا
Бабандаш ҳамеи дор то рӯзгор
ببندش همی دار تا روزگار
Барин бад туро бошад омӯзгор
برین بد ترا باشد آموزگار
Чу боди хирад бар дилати бурузад
چو باد خرد بر دلت بروزد
Аз ани пас варо србридн сазад
از ان پس ورا سربریدن سزد
Бифармоӣ банд ва ту тундӣ макун
بفرمای بند و تو تندی مکن
Ки тундии пушаймонии орад ба бен
که تندی پشیمانی آرد به بن
Чаҳ барии сирриро ҳаме бе гуноҳ
چه بری سری را همی بیگناه
Ки Ковӯсу рустам буд кӣнаи хоҳ
که کاووس و رستم بود کینه خواه
Падари шоҳу рустамаши парвардгор
پدر شاه و رستمش پروردگار
Бипечӣ ба фарҷоми зини рӯзгор
بپیچی به فرجام زین روزگار
Чу Гӯдарз ва чун Геву брзину Тӯс
چو گودرز و چون گیو و برزین و طوس
Бабанданд бар кӯҳаи пели кӯс
ببندند بر کوههٔ پیل کوس
Дамандаи сипаҳбади гӯи пилтан
دمنده سپهبد گو پیلتن
Ки хоранд бар чашм ӯ анҷуман
که خوارند بر چشم او انجمن
Фиребурзи Ковӯси дарандаи шер
فریبرز کاووس درنده شیر
Ки ҳаргиз надидаш кас аз ҷанги сайр
که هرگز ندیدش کس از جنگ سیر
Барин кӣна банданд яксар камар
برین کینه بندند یکسر کمر
Дар ва дашт гардад пар аз кӣнаи вар
در و دشت گردد پر از کینهور
На ман пой дорам на пайванди ман
نه من پای دارم نه پیوند من
На гардии зи гардони ин анҷуман
نه گردی ز گردان این انجمن
Ҳамоно ки перон бияёд пагоҳ
همانا که پیران بیاید پگاه
Азу башнавад достон низ шоҳ
ازو بشنود داستان نیز شاه
Магари худ ниёзат наёяд бад-ӣн
مگر خود نیازت نیاید بدین
Магастар яке то ҷаҳонаст кин
مگستر یکی تا جهانست کین
Бадв гуфт грсиўз эй ҳӯшманд
بدو گفت گرسیوز ای هوشمند
Бигуфт ҷавонони ҳаворо мабанд
بگفت جوانان هوا را مبند
Аз эрониёни дашти пар кргс аст
از ایرانیان دشت پر کرگس است
Гар аз кин битарсӣ турои ин бас аст
گر از کین بترسی ترا این بس است
Ҳамин бад ки кардӣ турои худ на бас
همین بد که کردی ترا خود نه بس
Ки хира ҳаме бишинавӣ панди кас
که خیره همی بشنوی پند کس
Сиёвуш чу бхрўшд аз рӯму чин
سیاوش چو بخروشد از روم و چین
Пар аз гурзу шамшери бинии замин
پر از گرز و شمشیر بینی زمین
Буридӣ дами мору хстии сараш
بریدی دم مار و خستی سرش
Ба дебо бапушед хоҳии буриш
به دیبا بپوشید خواهی برش
Гар аидўнк ӯро ба ҷон зинҳор
گر ایدونک او را به جان زینهار
Диҳӣ ман набошам бар шаҳриёр
دهی من نباشم بر شهریار
Ба байғӯлае хезам аз бими ҷон
به بیغولهای خیزم از بیم جان
Магари худ ба зӯдии сроиди замон
مگر خود به زودی سرآید زمان
Бирафтанд печони дмўру гаравӣ
برفتند پیچان دمور و گروی
Бар шоҳи таркони пар аз рангу буи
بر شاه ترکان پر از رنگ و بوی
Ки чандин ба хӯн Сиёвуш мапӣч
که چندین به خون سیاوش مپیچ
Ки ором хор ояд андари бсич
که آرام خوار آید اندر بسیچ
Ба гуфтори грсиўзи раҳнамоӣ
به گفتار گرسیوز رهنمای
Бророӣ ва бурдор душмани зи ҷой
برآرای و بردار دشمن ز جای
Задӣ дом ва душман гирифтӣ бадавӣ
زدی دام و دشمن گرفتی بدوی
з Эрон барояд якеҳоиу ҳўӣ
ز ایران برآید یکی های و هوی
Сазо нест инро гирифтан ба даст
سزا نیست این را گرفتن به دست
Дили бадсиголон бибояд шикаст
دل بدسگالان بباید شکست
Сипоҳии бад-ӣн гӯна кардӣ табоҳ
سپاهی بدین گونه کردی تباه
Нигар то чигуна буд рои шоҳ
نگر تا چگونه بود رای شاه
Агар худ нёзрдтӣ аз нахуст
اگر خود نیازردتی از نخست
Ба оби ин гунаҳро тавонист шаст
به آب این گنه را توانست شست
Кунун он ба ояд ки андари ҷаҳон
کنون آن به آید که اندر جهان
Набошад падеди ошкору ниҳон
نباشد پدید آشکار و نهان
Бадишони чунин посух оварад шоҳ
بدیشان چنین پاسخ آورد شاه
Казу ман надидам ба дидаи гуноҳ
کزو من ندیدم به دیده گناه
Ва лекин з гуфт ситораи шимур
و لیکن ز گفت ستاره شمر
Ба фарҷом зу сахтӣ ояд ба сар
به فرجام زو سختی آید به سر
Гар аидўнк хунаш бирезам ба кин
گر ایدونک خونش بریزم به کین
Яке гирди хезади зи Эрони замин
یکی گرد خیزد ز ایران زمین
Раҳои карданаши бтар аз куштанаст
رها کردنش بتر از کشتنست
Ҳамон куштанаши ранҷ ва дард манаст
همان کشتنش رنج و درد منست
Ба турони газанд маро омадаст
به توران گزند مرا آمدست
Ғаму дарду банд маро омадаст
غم و درد و بند مرا آمدست
Хирадмандгар мардуми бадгумон
خردمند گر مردم بدگمان
Надонад касе чораи осмон
نداند کسی چارهٔ آسمان
Фарангис бишунид рухро бахаст
فرنگیس بشنید رخ را بخست
Миёнро ба зуннор хунин бибаст
میان را به زنار خونین ببست
Пиёда биёмад ба наздики шоҳ
پیاده بیامد به نزدیک شاه
Ба хӯн ранг дода ду рухсораи моҳ
به خون رنگ داده دو رخساره ماه
Ба пеш падар шуд пар аз дарду бок
به پیش پدر شد پر از درد و باک
Хурушон ба сар бар ҳамеи рехти хок
خروشان به سر بر همی ریخت خاک
Бадв гуфт к-эии пурҳунари шаҳриёр
بدو گفت کای پرهنر شهریار
Чаро кард хоҳии марои хоксор
چرا کرد خواهی مرا خاکسار
Дилатро чаро бастии андари фиреб
دلت را چرا بستی اندر فریب
Ҳаме аз баландӣ набинӣ нишеб
همی از بلندی نبینی نشیب
Сар тоҷдорон мабар бе гуноҳ
سر تاجداران مبر بیگناه
Ки напасандад ин довари ҳўру моҳ
که نپسندد این داور هور و ماه
Сиёвуш ки бгзошти Эрони замин
سیاوش که بگذاشت ایران زمین
Ҳаме аз ҷаҳон бар ту кард офарин
همی از جهان بر تو کرد آفرین
Бёзрд аз баҳри ту шоҳ ро
بیازرد از بهر تو شاه را
Чунон афсару тахт ва он гоҳ ро
چنان افسر و تخت و آن گاه را
Биёмад туро кард пушту паноҳ
بیامد ترا کرد پشت و پناه
Кунун зу чаҳ дидӣ ки барадати зи роҳ
کنون زو چه دیدی که بردت ز راه
Набарди сари тоҷдорон касе
نبرد سر تاجداران کسی
Ки бо тоҷ бар тахт монад басӣ
که با تاج بر تخت ماند بسی
Макун бегунаҳ бар тани ман ситам
مکن بیگنه بر تن من ستم
Ки гетӣ сипанҷаст бо боду дам
که گیتی سپنج است با باد و دم
Якеро ба чоҳ афганд бе гуноҳ
یکی را به چاه افگند بیگناه
Яке бо каллаи брншонд ба гоҳ
یکی با کله برنشاند به گاه
Саранҷом ҳар ду ба хок андаранд
سرانجام هر دو به خاک اندرند
зи ахтар ба чанг муғок андаранд
ز اختر به چنگ مغاک اندرند
Шунидӣ ки аз оФридўни гирд
شنیدی که از آفریدون گرد
Стмгораҳи заҳҳоки тозӣ чаҳ барад
ستمگاره ضحاک تازی چه برد
Ҳамон аз манӯчеҳри шоҳи бузург
همان از منوچهر شاه بزرگ
Чаҳ омад ба силам ва ба тӯри сутург
چه آمد به سلم و به تور سترگ
Кунун зинда бар гоҳи Ковӯси шоҳ
کنون زنده بر گاه کاووس شاه
Чу дастон ва чун рустами кӣнаи хоҳ
چو دستان و چون رستم کینه خواه
Ҷаҳон аз Таҳамтан билразад ҳаме
جهان از تهمتن بلرزد همی
Ки турон ба ҷангаш наярзад ҳаме
که توران به جنگش نیرزد همی
Чу баҳром ва чун зангаи шоўрон
چو بهرام و چون زنگهٔ شاوران
Ки нандешад аз гурзи кндоўрон
که نندیشد از گرز کنداوران
Ҳамон Гев каз бим ӯ рӯзи ҷанг
همان گیو کز بیم او روز جنگ
Ҳамеи чарми рӯбоҳи пӯшади паланг
همی چرم روباه پوشد پلنگ
Дарахтии нишонеи ҳаме бар замин
درختی نشانی همی بر زمین
Куҷои барг хӯн оварад бори кин
کجا برگ خون آورد بار کین
Ба кини Сиёвуши сияҳи пӯшади об
به کین سیاوش سیه پوشد آب
Кунад зори нафрин ба афросйоб
کند زار نفرین به افراسیاب
Стмгораҳ эй бар тани хештан
ستمگارهای بر تن خویشتن
Басӣ ёдат ояд зи гуфтори ман
بسی یادت آید ز گفتار من
На андари шикорӣ ки гӯри аФгнӣ
نه اندر شکاری که گور افگنی
Дигар оҳӯонро ба шӯри аФгнӣ
دگر آهوان را به شور افگنی
Ҳамеи шаҳриёрии рибои зи гоҳ
همی شهریاری ربایی ز گاه
Дарин кор ба зин нигаҳ кун пагоҳ
درین کار به زین نگه کن پگاه
Мадаи шаҳри турон ба хира ба бод
مده شهر توران به خیره به باد
Бибояд ки рӯз бад оядат ёд
بباید که روز بد آیدت یاد
Бигуфт ин ва рӯй Сиёвуш бидид
بگفت این و روی سیاوش بدید
Ду рухро бикунад ва фиғон баркашид
دو رخ را بکند و فغان برکشید
Дили шоҳ турон бирав бар бсухт
دل شاه توران برو بر بسوخت
Ҳамеи хираи чашми хирадро бадухт
همی خیره چشم خرد را بدوخت
Бадв гуфт баргард ва эдар мапоӣ
بدو گفت برگرد و ایدر مپای
Чаҳ донеи казин бад маро чист рой
چه دانی کزین بد مرا چیست رای
Ба кохи баландаши яке хона буд
به کاخ بلندش یکی خانه بود
Фарангис зон хонаи бегона буд
فرنگیس زان خانه بیگانه بود
Мар ӯро дарон хона андохтанд
مر او را دران خانه انداختند
Дар хонаро банд барсохтанд
در خانه را بند برساختند
Бифармуд пас то Сиёвуш ро
بفرمود پس تا سیاووش را
Мрони шоҳ бекину хомӯш ро
مرآن شاه بیکین و خاموش را
Ки инро баҷое буридаш ки кас
که این را بجایی بریدش که کس
Набошад варои ёру фарёдрас
نباشد ورا یار و فریادرس
Сарашро бибаред яксар зи тан
سرش را ببرید یکسر ز تن
Таниши кргсонро бипушади кафан
تنش کرگسان را بپوشد کفن
Бибояд ки хӯни Сиёвуши замин
بباید که خون سیاوش زمین
Набавӣад наравед гёи рӯзи кин
نبوید نروید گیا روز کین
Ҳамеи тохтндши пиёдаи кашон
همی تاختندش پیاده کشان
Чунон рўзбонони мардуми кашон
چنان روزبانان مردم کشان
Сиёвуш бинолед бо кирдигор
سیاوش بنالید با کردگار
Ки эй бартар аз гардиши рӯзгор
کهای برتر از گردش روزگار
Яке шох пайдо кун аз тухми ман
یکی شاخ پیدا کن از تخم من
Чу хуршеди тобанда бар анҷуман
چو خورشید تابنده بر انجمن
Ки хоҳад азин душманони кини хеш
که خواهد ازین دشمنان کین خویش
Кунад тоза дар кишвари ойини хеш
کند تازه در کشور آیین خویش
Ҳаме шуд пас пушт ӯ пилсм
همی شد پس پشت او پیلسم
Ду дидаи пар аз хӯну дили пари зи ғам
دو دیده پر از خون و دل پر ز غم
Сиёвуш бадв гуфт падрӯд бош
سیاوش بدو گفت پدرود باش
Замини тор ва ту ҷовдон пуд бош
زمین تار و تو جاودان پود باش
Дурудии зи ман сӯии перони расон
درودی ز من سوی پیران رسان
Бигӯяш ки гетӣ дигар шуд басон
بگویش که گیتی دگر شد بسان
Ба перон на зин гӯна будам умед
به پیران نه زینگونه بودم امید
Ҳамеи панд ӯ боди бади ман чу бед
همی پند او باد بد من چو بید
Маро гуфта буд ӯ ки бо сад ҳазор
مرا گفته بود او که با صد هزار
Зираи дор ва бар гстўони вари савор
زرهدار و برگستوانور سوار
Чу баргардадати рӯзи ёри туам
چو برگرددت روز یار توام
Бгоҳ чаро марғзори туам
بگاه چرا مرغزار توام
Кунун пеши грсиўзи андари давон
کنون پیش گرسیوز اندر دوان
Пиёдаи чунин хору тираи равон
پیاده چنین خوار و تیرهروان
Набинам ҳамеи ёр бо худ касе
نبینم همی یار با خود کسی
Ки бхрўшдии зор бар ман басӣ
که بخروشدی زار بر من بسی
Чу аз шаҳру зи лашкари андари гузашт
چو از شهر و ز لشکر اندر گذشت
Кашонаши ббрднд бар сӯии дашт
کشانش ببردند بر سوی دشت
зи грсиўзи он ханҷари обгун
ز گرسیوز آن خنجر آبگون
Гаравии зираи бастад аз баҳри хӯн
گروی زره بستد از بهر خون
БиФгнди пели жёнро ба хок
بیفگند پیل ژیان را به خاک
На шарм омадаш зон сипаҳбад на бок
نه شرم آمدش زان سپهبد نه باک
Яке ташт биниҳод заррини буриш
یکی تشت بنهاد زرین برش
Ҷудо кард зон сарви симини сараш
جدا کرد زان سرو سیمین سرش
Баҷое ки фармӯдаи бади ташти хӯн
بجایی که فرموده بد تشت خون
Гаравии зираи барад ва кардаш нигун
گروی زره برد و کردش نگون
Яке бод бо тираи гардии сиёҳ
یکی باد با تیره گردی سیاه
Баромад бапушед хуршеду моҳ
برآمد بپوشید خورشید و ماه
Ҳамеи икдгрро надиданд рӯй
همی یکدگر را ندیدند روی
Гирифтанд нафрини ҳама бар гаравӣ
گرفتند نفرین همه بر گروی