Чу аз лашгар огаҳ шуд афросйоб

چو از لشگر آگه شد افراسیاب

Бирав тира шуд тобиши офтоб

برو تیره شد تابش آفتاب

Бузади кӯс ва ноӣу сипаҳи брншонд

بزد کوس و نای و سپه برنشاند

зи айвон ба кирдор оташ баранд

ز ایوان به کردار آتش براند

Ду манзил яке кард ва омад давон

دو منزل یکی کرد و آمد دوان

Ҳаме тохт бирасон тир аз камон

همی تاخت برسان تیر از کمان

Биоварад лашкар барон размгоҳ

بیاورد لشکر بران رزمگاه

Ки оварад клбоди бад бо сипоҳ

که آورد کلباد بد با سپاه

Ҳамаи марзи лашкар пароганда дид

همه مرز لشکر پراگنده دید

Ба ҳар ҷой бар мардум афганда дид

به هر جای بر مردم افگنده دید

Бипурсед кин паҳлавон бо сипоҳ

بپرسید کاین پهلوان با سپاه

Кӣ омад зи Эрони бад-ӣни размгоҳ

کی آمد ز ایران بدین رزمگاه

Набарди огаҳии каси зи ҷанги оварон

نبرد آگهی کس ز جنگ‌آوران

Ки бигузашт зини сони сипоҳии гарон

که بگذشت زین سان سپاهی گران

Ки баради огаҳӣ назд он диўзод

که برد آگهی نزد آن دیوزاد

Ки касро дилу мағз перон мабод

که کس را دل و مغز پیران مباد

Агар хок будяш парвардгор

اگر خاک بودیش پروردگار

Надидӣ ду чашми ман ин рӯзгор

ندیدی دو چشم من این روزگار

Сипеҳрам бадв гуфт косони бадӣ

سپهرم بدو گفت کاسان بدی

Агар дили зи лашкари ҳаросони бадӣ

اگر دل ز لشکر هراسان بدی

Яке Гев Гӯдарз будасту бас

یکی گیو گودرز بودست و بس

Савори инч бо ӯ надиданд кас

سوار ایچ با او ندیدند کس

Сутӯҳ омад аз чанги як тани сипоҳ

ستوه آمد از چنگ یک تن سپاه

Ҳаме рафт Геву фарангису шоҳ

همی رفت گیو و فرنگیس و شاه

Сипаҳбад чу гуфт сипеҳрам шунид

سپهبد چو گفت سپهرم شنید

Сипоҳии зи пеш андар омад падед

سپاهی ز پیش اندر آمد پدید

Сипаҳдори перон ба пеши андарун

سپهدار پیران به پیش اندرون

Сарв рӯйу ёлаши ҳамаи пари зи хӯн

سرو روی و یالش همه پر ز خون

Гумони баради кови Геви роёФтст

گمان برد کاو گیو رایافتست

Ба пирӯзӣ аз пеш бишитофтаст

به پیروزی از پیش بشتافتست

Чу наздиктар шуд нигаҳ кард шоҳ

چو نزدیکتر شد نگه کرد شاه

Чунон хастаи бади паҳлавони сипоҳ

چنان خسته بد پهلوان سپاه

Варо дид бар зин бибаста чу санг

ورا دید بر زین ببسته چو سنگ

Ду даст аз пас пушт бо полҳнг

دو دست از پس پشت با پالهنگ

Бипурсед ва зу монад андари шигифт

بپرسید و زو ماند اندر شگفت

Ғамии гашту андеша андар гирифт

غمی گشت و اندیشه اندر گرفت

Бадв гуфт перон ки шери жён

بدو گفت پیران که شیر ژیان

На дарандаи гург ва на бабри баён

نه درنده گرگ و نه ببر بیان

Набошад чунон дар сафи корзор

نباشد چنان در صف کارزار

Куҷои Гев танҳо бад эй шаҳриёр

کجا گیو تنها بد ای شهریار

Ман он дидам аз Гев каз пелу шер

من آن دیدم از گیو کز پیل و شیر

Набинад ҷаҳондидаи марди далер

نبیند جهاندیده مرد دلیر

Бар он сони куҷои брдмди рӯзи ҷанг

بر آن سان کجا بردمد روز جنگ

зи нафасаш ба дарё бисӯзад наҳанг

ز نفسش به دریا بسوزد نهنگ

Нахуст андар омад ба гурзи гарон

نخست اندر آمد به گرز گران

Ҳамеи кӯфт чун путки оҳангарон

همی کوفت چون پتک آهنگران

Ба асп ва ба гурз ва ба пойу ркиб

به اسپ و به گرز و به پای و رکیب

Савор аз фароз андар омад ба шеб

سوار از فراز اندر آمد به شیب

Ҳамоно ки борон наборад зи меғ

همانا که باران نبارد ز میغ

Фузун зонк борид бар сараши теғ

فزون زانک بارید بر سرش تیغ

Чу андари гулистон ба зин бар бихуфт

چو اندر گلستان به زین بر بخفت

Ту гуфтӣ ки гаштаст бо кӯҳи ҷуфт

تو گفتی که گشتست با کوه جفت

Саранҷоми баргашт яксар сипоҳ

سرانجام برگشت یکسر سپاه

Биҷуз ман нашуд пеш ӯ кӣнаи хоҳ

بجز من نشد پیش او کینه خواه

Гурезони зи ман тоб дода каманд

گریزان ز من تاب داده کمند

БиФгнд ва омад миёнам ба банд

بیفگند و آمد میانم به بند

Пароганда шуд донишу ҳуши ман

پراگنده شد دانش و هوش من

Ба хок андар омад сару дӯши ман

به خاک اندر آمد سر و دوش من

Аз асп андар омад ду дастам бибаст

از اسپ اندر آمد دو دستم ببست

БроФгнд бар зин ва худ бар нишаст

برافگند بر زین و خود بر نشست

Замонии сари впоими андари каманд

زمانی سر وپایم اندر کمند

Ба дигари замони зери савганду банд

به دیگر زمان زیر سوگند و بند

Ба ҷону сари шоҳу хуршеди вмоаҳ

به جان و سر شاه و خورشید وماه

Ба додари ҳурмузаду тахту кулоҳ

به دادار هرمزد و تخت و کلاه

Маро дод зини гӯнаи савганди сахт

مرا داد زین‌گونه سوگند سخت

Бихӯрадам чу дидам ки баргашти бахт

بخوردم چو دیدم که برگشت بخت

Ки касро нагӯйӣ ки бигушоӣ даст

که کس را نگویی که بگشای دست

Чунин рӯи дмон то биҷой нишаст

چنین رو دمان تا بجای نشست

Надонам чаҳ розаст назд сипеҳр

ندانم چه رازست نزد سپهر

Бихоҳад баридани зи мо поки меҳр

بخواهد بریدن ز ما پاک مهر

Чу бишунид гуфтораши афросйоб

چو بشنید گفتارش افراسیاب

Бидида зи хашми андроўрди об

بدیده ز خشم اندرآورد آب

Яке бонги барзади з пешаш баранд

یکی بانگ برزد ز پیشش براند

Бипечед перон ва хомаш бимонад

بپیچید پیران و خامش بماند

Азон пас ба мағз андар афганд бод

ازان پس به مغز اندر افگند باد

Ба дашному савганд лаб баргушод

به دشنام و سوگند لب برگشاد

Кигар Геву Кайхусрави диўзод

که گر گیو و کیخسرو دیوزاد

Шаванд абри ғуррандагар тези бод

شوند ابر غرنده گر تیز باد

Фурӯд оварамашон зи абри баланд

فرود آورمشان ز ابر بلند

Бузади дасту з гурз бикшод банд

بزد دست و ز گرز بگشاد بند

Майонишон бабрам ба шамшери тез

میانشان ببرم به شمشیر تیز

Ба моҳии даҳум то кунад рези рез

به ماهی دهم تا کند ریز ریز

Чу Кайхусрав Эрон биҷӯед ҳаме

چو کیخسرو ایران بجوید همی

Фарангиси борӣ чаҳ пуед ҳаме

فرنگیس باری چه پوید همی

Худу саракашони сӯй Ҷайҳун кашид

خود و سرکشان سوی جیحون کشید

Ҳамеи доман аз чашм дар хӯн кашид

همی دامن از چشم در خون کشید

Ба ҳумон бифармуд кандар шитоб

به هومان بفرمود کاندر شتاب

Аннанро бикаш то лаб равад об

عنان را بکش تا لب رود آب

Ки чун Геву хусрави зи Ҷайҳуни гузашт

که چون گیو و خسرو ز جیحون گذشت

Ғаму ранҷи мо бод гардад бдшт

غم و رنج ما باد گردد بدشت

Нишон омад аз гуфта расатон

نشان آمد از گفتهٔ راستان

Ки доно бигуфт аз гуҳи бостон

که دانا بگفت از گه باستان

Ки аз тухмаи тӯри вази киқбод

که از تخمهٔ تور وز کیقباد

Яке шоҳи хезади з ҳар ду нажод

یکی شاه خیزد ز هر دو نژاد

Ки турони заминро кунад хорстон

که توران زمین را کند خارستان

Намонад барин бум ва бар шористон

نماند برین بوم و بر شارستان

Расиданди пас Геву хусрав бар об

رسیدند پس گیو و خسرو بر آب

Ҳаме будашон бар гузаштани шитоб

همی بودشان بر گذشتن شتاب

Гирифтанд пигор бо божхўоаҳ

گرفتند پیگار با باژخواه

Ки киштӣ кадомаст бар божгоаҳ

که کشتی کدامست بر باژگاه

Нўндии куҷо бодбонаш накӯаст

نوندی کجا بادبانش نکوست

Ба хӯбии сазовор Кайхусрав ӯст

به خوبی سزاوار کیخسرو اوست

Чунин гуфт бо Геви пас боҷи хоҳ

چنین گفت با گیو پس باج خواه

Ки оби равонро чаҳ чокар чаҳ шоҳ

که آب روان را چه چاکر چه شاه

Ҳамегар гузар боядат з об равад

همی گر گذر بایدت ز آب رود

Фиристод бояд ба киштии дуруд

فرستاد باید به کشتی درود

Бадв гуфт Геви онч хоҳӣ бихоҳ

بدو گفت گیو آنچ خواهی بخواه

Гузари даҳ ки танг андар омад сипоҳ

گذر ده که تنگ اندر آمد سپاه

Бихоҳам зи ту боҷ гуфт андакӣ

بخواهم ز تو باج گفت اندکی

Азин чор чизат бихоҳам яке

ازین چار چیزت بخواهم یکی

Зира хоҳам аз тугар аспи сиёҳ

زره خواهم از تو گر اسپ سیاه

Парастор вагар пӯри фархундаи моҳ

پرستار و گر پور فرخنده ماه

Бадв гуфт Гев эй гусастаи хирад

بدو گفت گیو ای گسسته خرد

Сухан зон нишони гӯй кандар хӯрд

سخن زان نشان گوی کاندر خورد

Ба ҳар божгар шоҳи шаҳрии бадӣ

به هر باژ گر شاه شهری بدی

Турои зини ҷаҳон низ баҳрии бадӣ

ترا زین جهان نیز بهری بدی

Ки бошӣ ки шаҳро кунӣ хостор

که باشی که شه را کنی خواستار

Чунин боди паймое эй бодсор

چنین باد پیمایی ای بادسار

Вагар модари шоҳи хоҳии ҳаме

وگر مادر شاه خواهی همی

Ба божи афсари моҳи хоҳии ҳаме

به باژ افسر ماه خواهی همی

Се дигар чу шбрнги беҳзод ро

سه دیگر چو شبرنگ بهزاد را

Ки кӯтоҳ дорад ба таги бод ро

که کوتاه دارد به تگ باد را

Чаҳорум чу ҷустӣ ба хираи зира

چهارم چو جستی به خیره زره

Ки онро ндонӣ гиреҳ то гиреҳ

که آن را ندانی گره تا گره

Нагардад чунин оҳан аз об тар

نگردد چنین آهن از آب تر

На оташ бирав бар буд коргар

نه آتش برو بر بود کارگر

На найза на шамшери ҳиндӣ на тир

نه نیزه نه شمشیر هندی نه تیر

Чунин божи хоҳии бад-ӣни оби гир

چنین باژ خواهی بدین آب‌گیر

Кунун оби мороу киштии туро

کنون آب ما را و کشتی ترا

Бад-ӣни гӯнаи шоҳии дуруштии туро

بدین گونه شاهی درشتی ترا

Бадв гуфт Гев ар ту Кайхусравӣ

بدو گفت گیو ار تو کیخسروی

Набинӣ азин оби ҷузи некӯӣ

نبینی ازین آب جز نیکوی

Фаридун ки бгзошт арўнд равад

فریدون که بگذاشت اروند رود

Фиристод тахти маиро дуруд

فرستاد تخت مهی را درود

Ҷаҳонӣ шуд ӯро саросари раҳе

جهانی شد او را سراسر رهی

Ки бо равшанӣ буд ва бо Фрҳӣ

که با روشنی بود و با فرهی

Чаҳ андешӣ ар шоҳи Эрони тӯй

چه اندیشی ار شاه ایران توی

Срномдорону шерони тӯй

سرنامداران و شیران توی

Ба бади обро кӣ буд бар ту роҳ

به بد آب را کی بود بر تو راه

Ки бо фару брзӣу зебои гоҳ

که با فر و برزی و زیبای گاه

Агар ман шавам ғарқагар модарат

اگر من شوم غرقه گر مادرت

Газандӣ набояд ки гирад сарат

گزندی نباید که گیرد سرت

зи модари ту будӣ муроди ҷаҳон

ز مادر تو بودی مراد جهان

Ки бекори бади тахти шоҳаншаҳон

که بیکار بد تخت شاهنشهان

Маро низ модари зи баҳри ту зод

مرا نیز مادر ز بهر تو زاد

Азин кор бар дил макун ҳеҷ ёд

ازین کار بر دل مکن هیچ یاد

Ки ман бигмонм ки афросйоб

که من بیگمانم که افراسیاب

Бияёд дмон то лаб равад об

بیاید دمان تا لب رود آب

Маро баркашад зинда бар дори хор

مرا برکشد زنده بر دار خوار

Фарангисро бо ту эй шаҳриёр

فرنگیس را با تو ای شهریار

Ба об афганд моҳён тон хуранд

به آب افگند ماهیان‌تان خورند

Вагар зери наъл андарун биспуранд

وگر زیر نعل اندرون بسپرند

Бадв гуфт Кайхусрав инасту бас

بدو گفت کیخسرو اینست و بس

Паноҳам ба яздони фарёдрас

پناهم به یزدان فریادرس

Фурӯд омад аз бораи роҳи ҷӯй

فرود آمد از بارهٔ راه‌جوی

Бимолид ва биниҳод бар хок рӯй

بمالید و بنهاد بر خاک روی

Ҳаме гуфт пушту паноҳами тӯй

همی گفت پشت و پناهم توی

Намояндаи ройу роҳами тӯй

نمایندهٔ رای و راهم توی

Дурустӣу пастии марои фари тест

درستی و پستی مرا فرّ تست

Равону хиради сояи пари тест

روان و خرد سایهٔ پرّ تست

Ба оби андаруни длФзоими тӯй

به آب اندرون دلفزایم توی

Ба хушкӣ ҳамон раҳнамоем тӯй

به خشکی همان رهنمایم توی

Ба об андар афганд хусрави сиёҳ

به آب اندر افگند خسرو سیاه

Чу киштӣ ҳаме ронад то божгоаҳ

چو کشتی همی راند تا باژگاه

Пас ӯ фарангису Геви далер

پس او فرنگیس و گیو دلیر

Натарсад зи Ҷайҳун ва зон оби шер

نترسد ز جیحون و زان آب شیر

Бидон сӯ гузаштанд ҳар се дуруст

بدان سو گذشتند هر سه درست

Ҷаҳонҷӯии хусрави сар ва тан бишуст

جهانجوی خسرو سر و تن بشست

Бидон Нитсаатон дар ниёйиш гирифт

بدان نیستان در نیایش گرفت

Ҷаҳони офаринро ситоиш гирифт

جهان آفرین را ستایش گرفت

Чу аз равад карданд ҳар се гузар

چو از رود کردند هر سه گذر

Нигаҳбон киштӣ шуд осемаи сар

نگهبان کشتی شد آسیمه سر

Ба ёрон чунин гуфт кинат шигифт

به یاران چنین گفت کاینت شگفت

Казин бартар андеша натавон гирифт

کزین برتر اندیشه نتوان گرفت

Баҳорону Ҷайҳуну оби равон

بهاران و جیحون و آب روان

Се ҷўшнўру аспу бргстўон

سه جوشنور و اسپ و برگستوان

Бад-ӣни жарфи дарё чунин бугзарад

بدین ژرف دریا چنین بگذرد

Хирадмандаш аз мардумон нашимурд

خردمندش از مردمان نشمرد

Пушаймон шуд аз кору гуфтори хеш

پشیمان شد از کار و گفتار خویش

Таба дид азон кори бозори хеш

تبه دید ازان کار بازار خویش

Биёрост киштӣ ба чизе ки дошт

بیاراست کشتی به چیزی که داشت

зи боди ҳавои бодбони бргзошт

ز باد هوا بادبان برگذاشت

Ба пӯзиш бирафт аз пас шаҳриёр

به پوزش برفت از پس شهریار

Чу омад ба наздикии рӯдбор

چو آمد به نزدیکی رودبار

Ҳамаи ҳадяҳо назд шоҳ оваред

همه هدیه ها نزد شاه آورید

Камону каманд ва кулоҳ оваред

کمان و کمند و کلاه آورید

Бадв гуфт Гев эй саг бе хирад

بدو گفت گیو ای سگ بی‌خرد

ТўгФтӣ ки ин об мардум хӯрд

توگفتی که این آب مردم خورد

Чунин мояи вари пурҳунари шаҳриёр

چنین مایه ور پرهنر شهریار

Ҳаме аз ту киштӣ кунад хостор

همی از تو کشتی کند خواستار

Надодӣ кунун ҳадя ту мабод

ندادی کنون هدیهٔ تو مباد

Буд рӯз кин рӯзат ояд ба ёд

بود روز کاین روزت آید به یاد

Чунон хори баргашт зу рўдбон

چنان خوار برگشت زو رودبان

Ки ҷонро ҳаме гуфт падрӯдмон

که جان را همی گفت پدرودمان

Чу омад ба наздикии божгоаҳ

چو آمد به نزدیکی باژگاه

Ҳам онгаҳ з турон биёмад сипоҳ

هم آنگه ز توران بیامد سپاه

Чу наздик равад омад афросйоб

چو نزدیک رود آمد افراسیاب

Надид инчи мардум на киштии броб

ندید ایچ مردم نه کشتی برآب

Яке бонг зад тунд бар божхўоаҳ

یکی بانگ زد تند بر باژخواه

Ки чун ёфт ин дев бар оби роҳ

که چون یافت این دیو بر آب راه

Чунин дод посух ки эй шаҳриёр

چنین داد پاسخ که‌ای شهریار

Падари божбон буд ва ман бождор

پدر باژبان بود و من باژدار

Надидам на ҳаргиз шунидам чунин

ندیدم نه هرگز شنیدم چنین

Ки кардӣ касе зи оби Ҷайҳуни замин

که کردی کسی ز آب جیحون زمین

Баҳорон ва ин об бо мавҷи тез

بهاران و این آب با موج تیز

Чу андар шӯй нест роҳи гурез

چو اندر شوی نیست راه گریز

Чунон бргзштнд ҳар се савор

چنان برگذشتند هر سه سوار

Ту гуфтӣ ҳаво дошт шани барканор

تو گفتی هوا داشت شان برکنار

Азон пас бифармуд афросйоб

ازان پس بفرمود افراسیاب

Ки башитобу киштии броФгн ба об

که بشتاب و کشتی برافگن به آب

Бадв гуфт ҳумон ки эй шаҳриёр

بدو گفت هومان که ای شهریار

Брондиш ва оташ макун дар канор

براندیش و آتش مکن در کنار

Ту бо ин саворон ба Эрони шӯй

تو با این سواران به ایران شوی

Ҳаме дар дами гоўшидони шӯй

همی در دم گاوشیدان شوی

Чу Гӯдарз ва чун рустами пилтан

چو گودرز و چون رستم پیلتن

Чу Тӯс ва чу гургин ва он анҷуман

چو طوس و چو گرگین و آن انجمن

Ҳамоно ки аз гоҳ сайр омадӣ

همانا که از گاه سیر آمدی

Ки эдар ба чангол шер омадӣ

که ایدر به چنگال شیر آمدی

Азин рӯй то чин ва Мочӣн турост

ازین روی تا چین و ماچین تراست

Хуру моҳу кайвон ва парвин турост

خور و ماه و کیوان و پروین تراست

Ту турони нигаҳи дору тахти баланд

تو توران نگه‌دار و تخت بلند

зи Эрон кунун нест бими газанд

ز ایران کنون نیست بیم گزند

Пар аз хӯни дил аз равад гаштанди боз

پر از خون دل از رود گشتند باز

Баромади барин рӯзгори дароз

برآمد برین روزگار دراز