Чу як пос бигузашт аз тираи шаб

چو یک پاس بگذشت از تیره شب

Чунон чун касе роз гуяд ба таб

چنان چون کسی راز گوید به تب

Хурӯшии баромади зи афросйоб

خروشی برآمد ز افراسیاب

Билразед бар ҷои орому хоб

بلرزید بر جای آرام و خواب

Парастандагони тези бархестанд

پرستندگان تیز برخاستند

Хурӯшидан ва ғулғул оростанд

خروشیدن و غلغل آراستند

Чу омад ба грсиўзи он огаҳӣ

چو آمد به گرسیوز آن آگهی

Ки шуд тира дияем шоҳаншаҳӣ

که شد تیره دیهیم شاهنشهی

Ба тезӣ биёмад ба наздики шоҳ

به تیزی بیامد به نزدیک شاه

Варо дид бар хоки хуфта ба роҳ

ورا دید بر خاک خفته به راه

Ба бар дар гирифташ бипурсед зуӣ

به بر در گرفتش بپرسید زوی

Ки ин достон бо бародар бигӯӣ

که این داستان با برادر بگوی

Чунин дод посух ки пурсиш макун

چنین داد پاسخ که پرسش مکن

Магӯ ин замони инч бо ман сухан

مگو این زمان ایچ با من سخن

Бимон то хирад бозёбам яке

بمان تا خرد بازیابم یکی

Ба бар гир ва сахтам бидор андакӣ

به بر گیر و سختم بدار اندکی

Замонии баромад чу омад ба ҳуш

زمانی برآمد چو آمد به هوش

Ҷаҳони дида бо нола ва бо хурӯш

جهان دیده با ناله و با خروش

Ниҳоданд шамъу баромад ба тахт

نهادند شمع و برآمد به تخت

Ҳаме буд ларзони басони дарахт

همی بود لرزان بسان درخت

Бипурсед грсиўзи номҷўӣ

بپرسید گرسیوز نامجوی

Ки бигушоӣ лаби зин шигифтӣ бигӯӣ

که بگشای لب زین شگفتی بگوی

Чунин гуфт пурмояи афросйоб

چنین گفت پرمایه افراسیاب

Ки ҳаргиз касе ин набинад ба хоб

که هرگز کسی این نبیند به خواب

Куҷо чун шаби тираи ман дида ам

کجا چون شب تیره من دیده‌ام

зи перу ҷавон низ нашунида ам

ز پیر و جوان نیز نشنیده‌ام

Биёбони пар аз мор дидам ба хоб

بیابان پر از مار دیدم به خواب

Ҷаҳони пари зи гирди осмони пари уқоб

جهان پر ز گرد آسمان پر عقاب

Замини хушки шхӣ ки гуфтӣ сипеҳр

زمین خشک شخی که گفتی سپهر

Бадв то ҷаҳон буд нанамуд чеҳр

بدو تا جهان بود ننمود چهر

Саропарда ман зада бар карон

سراپردهٔ من زده بر کران

Ба гардиши сипоҳии зи кндоўрон

به گردش سپاهی ز کندآوران

Яке бод бархестӣ пари зи гирд

یکی باد برخاستی پر ز گرد

Дирафши марои сар нигунсор кард

درفش مرا سر نگونسار کرد

Бирафтӣ з ҳар сӯи яке ҷӯии хӯн

برفتی ز هر سو یکی جوی خون

Саропардау хаймаи гаштии нигун

سراپرده و خیمه گشتی نگون

Вазони лашкари ман фузун аз ҳазор

وزان لشکر من فزون از هزار

Бурӣдаи сарон ва тан афганда хор

بریده سران و تن افگنده خوار

Сипоҳии зи Эрон чу боди дмон

سپاهی ز ایران چو باد دمان

Чаҳ найза ба даст ва чаҳ тиру камон

چه نیزه به دست و چه تیر و کمان

Ҳама низҳошон сар оварда бор

همه نیزهاشان سر آورده بار

Вазон ҳар савории сиррӣ дар канор

وزان هر سواری سری در کنار

Бар тахти ман тохтндии савор

بر تخت من تاختندی سوار

Сияҳи пӯшу найзаи варони сад ҳазор

سیه پوش و نیزه‌وران صد هزار

Бронгихтндии з ҷой нишаст

برانگیختندی ز جای نشست

Марои тохтндии ҳамеи бастаи даст

مرا تاختندی همی بسته دست

Нигаҳ кардамӣ нек ҳар сӯи басӣ

نگه کردمی نیک هر سو بسی

зи пайваста пешам набӯдӣ касе

ز پیوسته پیشم نبودی کسی

Марои пеши Ковӯси барадии давон

مرا پیش کاووس بردی دوان

Яке бодисири номвари паҳлавон

یکی بادسر نامور پهلوان

Яке тахт будӣ чу тобандаи моҳ

یکی تخت بودی چو تابنده ماه

Нишаста бирав пӯри Ковӯси шоҳ

نشسته برو پور کاووس شاه

Ду ҳафта набӯдӣ варои сол беш

دو هفته نبودی ورا سال بیش

Чу дидӣ марои баста дар пеши хеш

چو دیدی مرا بسته در پیش خویش

Дамидӣ ба кирдори ғуррандаи меғ

دمیدی به کردار غرنده میغ

Миёнами бадв ним кардӣ ба теғ

میانم بدو نیم کردی به تیغ

Хрўшидмии ман фаровони зи дард

خروشیدمی من فراوان ز درد

Марои нолау дард бедор кард

مرا ناله و درد بیدار کرد

Бадв гуфт грсиўзи ин хоби шоҳ

بدو گفت گرسیوز این خواب شاه

Набошад ҷуз аз комаи неки хоҳ

نباشد جز از کامهٔ نیک خواه

Ҳамаи ком дил бошаду тоҷу тахт

همه کام دل باشد و تاج و تخت

Нигун гашта бар бадсиголи ту бахт

نگون گشته بر بدسگال تو بخت

Гзорндаҳи хоб бояд касе

گزارندهٔ خواب باید کسی

Ки аз дониш андоза дорад басӣ

که از دانش اندازه دارد بسی

Бихонем бедори дили мӯбадон

بخوانیم بیدار دل موبدان

Аз ахтаршиносон ва аз бхрдон

از اخترشناسان و از بخردان

Ҳар онкаси казин дониши огаҳ буд

هر آنکس کزین دانش آگه بود

Парогандагар бар дар шаҳ буд

پراگنده گر بر در شه بود

Шуданд анҷуман бар дар шаҳриёр

شدند انجمن بر در شهریار

Бидон то чаро кардашон хостор

بدان تا چرا کردشان خواستار

Бихонад ва сазовор бинишонад пеш

بخواند و سزاوار بنشاند پیش

Сухан ронад бо ҳар як аз кам ва беш

سخن راند با هر یک از کم و بیش

Чунин гуфт бо номвари мӯбадон

چنین گفت با نامور موبدان

Ки эй поки дили неки паии бхрдон

که‌ای پاک‌دل نیک‌پی بخردان

Гар ин хобу гуфтори ман дар ҷаҳон

گر این خواب و گفتار من در جهان

з кас бишинавам ошкору ниҳон

ز کس بشنوم آشکار و نهان

Якеро нмонми сару тан ба ҳам

یکی را نمانم سر و تن به هم

Агар зини сухан бар лаби оранди дам

اگر زین سخن بر لب آرند دم

Ббхшидшони бекарони зару сим

ببخشیدشان بیکران زر و سیم

Бидон то набошад касе зу ббим

بدان تا نباشد کسی زو ببیم

Азон пас бигуфт онч дар хоб дид

ازان پس بگفت آنچ در خواب دید

Чу мӯбади зи шоҳи он суханҳо шунид

چو موبد ز شاه آن سخنها شنید

Битарседу зи шоҳи зинҳори хост

بترسید و ز شاه زنهار خواست

Ки ин хобро кӣ тавон гуфт рост

که این خواب را کی توان گفت راست

Магари шоҳ бо банда паймон кунад

مگر شاه با بنده پیمان کند

Забонро ба посух гаравгон кунад

زبان را به پاسخ گروگان کند

Казин дар сухан ҳарч дорем ёд

کزین در سخن هرچ داریم یاد

Гушойем бар шоҳ ва ёбем дод

گشاییم بر شاه و یابیم داد

Ба зинҳор додан забон дод шоҳ

به زنهار دادن زبان داد شاه

Казон бад азишон набинад гуноҳ

کزان بد ازیشان نبیند گناه

Забоноварӣ буд бисёр мағз

زبان آوری بود بسیار مغز

Куҷо баргушодӣ суханҳои нағз

کجا برگشادی سخنهای نغز

Чунин гуфт каз хоби шоҳи ҷаҳон

چنین گفت کز خواب شاه جهان

Ба бидроӣ омад сипоҳии гарон

به بیداری آمد سپاهی گران

Яке шоҳзода ба пеши андарун

یکی شاهزاده به پیش اندرون

Ҷаҳони дида бо ваии басии раҳнамӯн

جهان دیده با وی بسی رهنمون

Барон толеъ ӯро гасӣ кард шоҳ

بران طالع او را گسی کرد شاه

Ки ин бум гардад бмо бар табоҳ

که این بوم گردد بما بر تباه

Агар бо Сиёвуш кунад шоҳи ҷанг

اگر با سیاوش کند شاه جنگ

Чу дибаҳ шавад рӯй гетӣ ба ранг

چو دیبه شود روی گیتی به رنگ

з таркон намонад касе порсо

ز ترکان نماند کسی پارسا

Ғамӣ гардад аз ҷанг ӯ подшо

غمی گردد از جنگ او پادشا

Вагар ӯ шавад кушта бар дасти шоҳ

وگر او شود کشته بر دست شاه

Ба турон намонад сару тоҷу гоҳ

به توران نماند سر و تاج و گاه

Саросари пар ошӯб гардад замин

سراسر پر آشوب گردد زمین

зи баҳр Сиёвуш баҷанг ва ба кин

ز بهر سیاوش بجنگ و به کین

Бидонгоҳ ёд оядат ростӣ

بدانگاه یاد آیدت راستی

Ки вайрон шавад кишвар аз костӣ

که ویران شود کشور از کاستی

Ҷаҳондоргар мурғ гардад биппар

جهاندار گر مرغ گردد بپر

Барин чархи гардони наёбади гузар

برین چرخ گردان نیابد گذر

Барин сон гузар кард хоҳад сипеҳр

برین سان گذر کرد خواهد سپهر

Гуҳии пари зи хашму гуҳии пари зи меҳр

گهی پر ز خشم و گهی پر ز مهر

Ғамӣ шуд чу бишунид афросйоб

غمی شد چو بشنید افراسیاب

Накард инч бар ҷанг ҷустани шитоб

نکرد ایچ بر جنگ جستن شتاب

Ба грсиўзи он розҳо баргушод

به گرسیوز آن رازها برگشاد

Наҳуфтаи суханҳо басӣ кард ёд

نهفته سخنها بسی کرد یاد

Кигар ман ба ҷанги Сиёвуши сипоҳ

که گر من به جنگ سیاوش سپاه

Наронам наёяд касе кӣнаи хоҳ

نرانم نیاید کسی کینه خواه

На ӯ кушта ояд ба ҷанг ва на ман

نه او کشته آید به جنگ و نه من

Бросоид аз гуфту гӯии анҷуман

برآساید از گفت و گوی انجمن

На Ковӯс хоҳад зи ман низ кин

نه کاووس خواهد ز من نیز کین

На ошӯб гирад саросари замин

نه آشوب گیرد سراسر زمین

Биҷои ҷаҳон ҷустану корзор

بجای جهان جستن و کارزار

Мабодам ба ҷузи оштии ҳеҷ кор

مبادم به جز آشتی هیچ کار

Фиристам ба наздик ӯ симу зар

فرستم به نزدیک او سیم و زر

Ҳамон тоҷу тахту фаровони гуҳар

همان تاج و تخت و فراوان گهر

Магар кин балоҳо з ман бугзарад

مگر کاین بلاها ز من بگذرد

Ки тарсами равонами фурӯи пжмрд

که ترسم روانم فرو پژمرد

Чу чашм замона бидӯзам ба ганҷ

چو چشم زمانه بدوزم به گنج

Сазадгар сипеҳрам нахоҳад ба ранҷ

سزد گر سپهرم نخواهد به رنج

Нахоҳам замонаи ҷузи он ков навишт

نخواهم زمانه جز آن کاو نوشت

Чунон зист бояд ки яздони сиришт

چنان زیست باید که یزدان سرشت

Чу бигузашт нимӣ зи гардони сипеҳр

چو بگذشت نیمی ز گردان سپهر

Дарахшнда хуршед бинмуд чеҳр

درخشنده خورشید بنمود چهر

Бузургони бадаргоҳ шоҳ омаданд

بزرگان بدرگاه شاه آمدند

Парастанда ва бо кулоҳ омаданд

پرستنده و با کلاه آمدند

Яке анҷумани сохт бо бхрдон

یکی انجمن ساخت با بخردان

Ҳшиўору корозмудаи радон

هشیوار و کارآزموده ردان

Бадишон чунин гуфт каз рӯзгор

بدیشان چنین گفت کز روزگار

Набинам ҳамеи баҳраи ҷузи корзор

نبینم همی بهره جز کارزار

Басои номдорон ки бар дасти ман

بسا نامداران که بر دست من

Таба шуд ба ҷанги андарин анҷуман

تبه شد به جنگ اندرین انجمن

Басии шористони гашти бемористон

بسی شارستان گشت بیمارستان

Басии бӯстон низ шуд хорстон

بسی بوستان نیز شد خارستان

Басои боғи кон размгоҳ манаст

بسا باغ کان رزمگاه منست

Ба ҳар сӯи нишон сипоҳ манаст

به هر سو نشان سپاه منست

зи бедодии шаҳриёри ҷаҳон

ز بیدادی شهریار جهان

Ҳама некӯӣ бошад андари ниҳон

همه نیکوی باشد اندر نهان

Назояд ба ҳангом дар дашти гӯр

نزاید به هنگام در دشت گور

Шавад бачаи бозро дидаи кӯр

شود بچهٔ باز را دیده کور

Напарад зи пистони нахчири шер

نپرد ز پستان نخچیر شیر

Шавад об дар чашмаи хеши қӣр

شود آب در چشمهٔ خویش قیر

Шавад дар ҷаҳони чашмаи оби хушк

شود در جهان چشمهٔ آب خشک

Нагирад ба нофаи даруни буии машк

نگیرد به نافه درون بوی مشک

зи кажӣ гурезон шавад ростӣ

ز کژی گریزان شود راستی

Падед ояд аз ҳар сӯии костӣ

پدید آید از هر سوی کاستی

Кунун дониш ва дод ёди оварем

کنون دانش و داد یاد آوریم

Биҷои ғам ва ранҷ дод оварем

بجای غم و رنج داد آوریم

Бросоид аз мо замонии ҷаҳон

برآساید از ما زمانی جهان

Набояд ки марг ояд аз ногаҳон

نباید که مرگ آید از ناگهان

Ду баҳр аз ҷаҳони зер пой манаст

دو بهر از جهان زیر پای منست

Ба Эрону турон сарой манаст

به ایران و توران سرای منست

Нигаҳ кун ки чандини зи кндоўрон

نگه کن که چندین ز کندآوران

Биоранд ҳар соли божи гарон

بیارند هر سال باژ گران

Гар аидўнк бошед ҳамдостон

گر ایدونک باشید همداستان

Ба рустам фиристам яке достон

به رستم فرستم یکی داستان

Дар оштӣ бо Сиёвуш низ

در آشتی با سیاووش نیز

Биҷӯем фиристам бе андозаи чиз

بجویم فرستم بی‌اندازه چیز

Сарони як ба як посух оростанд

سران یک به یک پاسخ آراستند

Ҳамеи хӯбӣ ва ростӣ хостанд

همی خوبی و راستی خواستند

Ки ту шаҳриёрӣ ва мо чун раҳе

که تو شهریاری و ما چون رهی

Барон дили ниҳода ки фармони диҳӣ

بران دل نهاده که فرمان دهی

Ҳама бозгаштанд сари пар з дод

همه بازگشتند سر پر ز داد

Наомад касеро ғаму ранҷи ёд

نیامد کسی را غم و رنج یاد

Ба грсиўз онгаҳ чунин гуфт шоҳ

به گرسیوز آنگه چنین گفت شاه

Ки ббсиҷи кор ва бипаймоӣ роҳ

که ببسیج کار و بپیمای راه

Ба зӯдӣ бисозу суханро маи ист

به زودی بساز و سخن را مه‌ایست

з лашгар гузин кун савории дивист

ز لشگر گزین کن سواری دویست

Ба назд Сиёвуш бархуоста

به نزد سیاووش برخواسته

з ҳар чиз ганҷӣ биёроста

ز هر چیز گنجی بیاراسته

Аз аспони тозӣ ба заррини стом

از اسپان تازی به زرین ستام

зи шамшери ҳиндӣ ба заррини ниёам

ز شمشیر هندی به زرین نیام

Яке тоҷи пургавҳари шоҳвор

یکی تاج پرگوهر شاهوار

з густурданӣ сад штрўори бор

ز گستردنی صد شتروار بار

Ғулому канизак ба бар ҳам дивист

غلام و کنیزک به بر هم دویست

Бигӯяш ки бо ту маро ҷанг нест

بگویش که با تو مرا جنگ نیست

Бипурсаш фаровон ва ӯро бигӯӣ

بپرسش فراوان و او را بگوی

Ки мо сӯй Эрон накардем рӯй

که ما سوی ایران نکردیم روی

Замин то лаб равад Ҷайҳун марост

زمین تا لب رود جیحون مراست

Ба суғдем ва ин подшоҳӣ ҷудост

به سغدیم و این پادشاهی جداست

Ҳамонаст каз тӯру силами далер

همانست کز تور و سلم دلیر

Зибр шуд ҷаҳони он куҷо буд зер

زبر شد جهان آن کجا بود زیر

Аз Эраҷ ки бар бигнаҳ кушта шуд

از ایرج که بر بیگنه کشته شد

зи мағзи бузургон хирад гашта шуд

ز مغز بزرگان خرد گشته شد

зи турон ба Эрон ҷудоӣ набӯд

ز توران به ایران جدایی نبود

Ки бокину ҷанг ошноӣ набӯд

که باکین و جنگ آشنایی نبود

з яздон барон гӯна дорам умед

ز یزدان بران گونه دارم امید

Ки ояд дуруду хирому навид

که آید درود و خرام و نوید

Барангехт аз шаҳри Эрони туро

برانگیخت از شهر ایران ترا

Ки бар меҳр дид аз далерони туро

که بر مهر دید از دلیران ترا

Ба бахти ту ором гирад ҷаҳон

به بخت تو آرام گیرد جهان

Шавад ҷангу нохӯбии андари ниҳон

شود جنگ و ناخوبی اندر نهان

Чу грсиўз ояд ба наздики ту

چو گرسیوز آید به نزدیک تو

Ба бор ояд он рои торики ту

به باز آید آن رای تاریک تو

Чунон чун ба гоҳи Фаридуни гирд

چنان چون به گاه فریدون گرد

Ки гетӣ бубахшаш ба гардони супурд

که گیتی ببخشش به گردان سپرد

Бубахшем ва он рои бозоўрим

ببخشیم و آن رای بازآوریم

зи ҷангу зи кини пои бозоўрим

ز جنگ و ز کین پای بازآوریم

Ту шоҳӣ ва бо шоҳ Эрон бигӯӣ

تو شاهی و با شاه ایران بگوی

Магар нарм гардад сари ҷангҷӯӣ

مگر نرم گردد سر جنگجوی

Суханҳо ҳамеи гӯй бо пилтан

سخنها همی گوی با پیلتن

Ба чарбии басӣ достонҳо бизан

به چربی بسی داستانها بزن

Барин ҳам нишон назд рустами паём

برین هم نشان نزد رستم پیام

Парастандау аспу заррини стом

پرستنده و اسپ و زرین ستام

Ба наздик ӯ ҳам чунин хоста

به نزدیک او هم چنین خواسته

Бабр то шавад кори пероста

ببر تا شود کار پیراسته

Ҷуз аз тахти заррин ки ӯ шоҳ нест

جز از تخت زرین که او شاه نیست

Тани паҳлавон аз дар гоҳ нест

تن پهلوان از در گاه نیست