Чунон бад ки як рӯз бо тоҷу ганҷ
چنان بد که یک روز با تاج و گنج
Ҳаме дошт аз бӯдании дил ба ранҷ
همی داشت از بودنی دل به رنج
зи тираи шаби андари гузаштаи се пос
ز تیره شب اندر گذشته سه پاس
Бифармуд то шуд ситораи шинос
بفرمود تا شد ستارهشناس
Бпрсидш аз тахти шоҳаншаҳӣ
بپرسیدش از تخت شاهنشهی
Ҳам аз ранҷи вази рӯзгор баӣ
هم از رنج وز روزگار بهی
Мунаҷҷим биоварад слоб ро
منجم بیاورد صلاب را
Биндохти оромишу хоб ро
بینداخت آرامش و خواب را
Нигаҳ кард равшан ба қалби асад
نگه کرد روشن به قلب اسد
Ки ҳаст ӯ намояндаи фатҳу ҷад
که هست او نماینده فتح و جد
Бидон то расад подшоро бадӣ
بدان تا رسد پادشا را بدی
Фазояд бадви фараи эзадӣ
فزاید بدو فره ایزدی
Чу диданд гуфтандаш эй подшо
چو دیدند گفتندش ای پادشا
Ҷаҳонгиру равшани дилу порсо
جهانگیر و روشندل و پارسا
Яке кор пешаст бо ранҷу дард
یکی کار پیش است با رنج و درد
Наёрад каси он бар тўбр ёд кард
نیارد کس آن بر توبر یاد کرد
Чунин дод шопӯри посухи бадавӣ
چنین داد شاپور پاسخ بدوی
Ки эй марди донандау роҳи ҷӯй
که ای مرد داننده و راهجوی
Чаҳ чораст то ин з ман бугзарад
چه چارست تا این ز من بگذرد
Танами ахтари бад ба пай насупурд
تنم اختر بد به پی نسپرد
Ситора шимур гуфт к-эии шаҳриёр
ستارهشمر گفت کای شهریار
Азин гардиши чархи нопойдор
ازین گردش چرخ ناپایدار
Ба мардӣ ва дониш наёбӣ гузар
به مردی و دانش نیابی گذر
Хирадмандгар марди прхошхр
خردمند گر مرد پرخاشخر
Ббошди ҳама бӯданӣ бе гумон
بباشد همه بودنی بیگمان
Нтобем бо гардиши осмон
نتابیم با گردش آسمان
Чунин дод посухи гиронмояи шоҳ
چنین داد پاسخ گرانمایه شاه
Ки додар бошад з ҳар бади нигоҳ
که دادار باشد ز هر بد نگاه
Ки гардони баланди осмони офарид
که گردان بلند آسمان آفرید
Тавоноӣу нотавони офарид
توانایی و ناتوان آفرید
Бгстрд бар подшоҳяш дод
بگسترد بر پادشاهیش داد
Ҳаме буд як чанд беранҷу шод
همی بود یک چند بیرنج و شاد
Чу обод шуд зу ҳамаи марзу бум
چو آباد شد زو همه مرز و بوم
Чунон орзӯ кард коед ба рӯм
چنان آرزو کرد کاید به روم
Бибинад ки қайсар сазовор ҳаст
ببیند که قیصر سزاوار هست
Абои лашкару ганҷу неруии даст
ابا لشکر و گنج و نیروی دست
Ҳамон роз бикшод бо кадхудоӣ
همان راز بگشاد با کدخدای
Як паҳлавони гирд бо доду рой
یکی پهلوان گرد با داد و رای
Ҳамаи розу андеша бо ӯ бигуфт
همه راز و اندیشه با او بگفت
Ҳаме дошт аз ҳаркас андар наҳуфт
همی داشت از هرکس اندر نهفت
Чунин гуфт кин подшоҳӣ ба дод
چنین گفت کاین پادشاهی به داد
Бидоред кздод бошед шод
بدارید کزداد باشید شاد
Шутури хости пурмояи даҳ корвон
شتر خواست پرمایه ده کاروان
Ба ҳар корвон бар яке сорўон
به هر کاروان بر یکی ساروان
зи динори вази гавҳарон бор кард
ز دینار وز گوهران بار کرد
Азон сӣ шутури бор динор кард
ازان سی شتر بار دینار کرد
Биёмад пурандешаи зи ободбўм
بیامد پراندیشه ز آبادبوم
Ҳаме рафт зини сони сӯии марзи рӯм
همی رفت زین سان سوی مرز روم
Яке рӯсто буд наздики шаҳр
یکی روستا بود نزدیک شهر
Ки деҳқону шаҳрии бадв буд баҳр
که دهقان و شهری بدو بود بهر
Биёмад ба хони яке кадхудоӣ
بیامد به خان یکی کدخدای
Бипурсед коед маро ҳаст ҷой
بپرسید کایدر مرا هست جای
Бирав офарин кард меҳтари басӣ
برو آفرین کرد مهتر بسی
Ки чун ту наёбем меҳмон касе
که چون تو نیابیم مهمان کسی
Ббўди он шаб ва хӯрд ва бахшед чиз
ببود آن شب و خورد و بخشید چیز
зи деҳқони басӣ офарин ёфт низ
ز دهقان بسی آفرین یافت نیز
Сипедаи баромад буна барниҳод
سپیده برآمد بنه برنهاد
Сӯии хона қайсар омад чу бод
سوی خانهٔ قیصر آمد چو باد
Биёмад ба наздики солори бор
بیامد به نزدیک سالار بار
Бирав офарин карду барадаши нисор
برو آفرین کرد و بردش نثار
Бипурсед ва гуфташ чаҳ мардӣ бигӯӣ
بپرسید و گفتش چه مردی بگوی
Ки ҳам шоҳи шохӣ ва ҳам шоҳ рӯй
که هم شاهشاخی و هم شاهروی
Чунин дод посух ки эй подшо
چنین داد پاسخ که ای پادشا
Яке порсии мардуму порсо
یکی پارسی مردم و پارسا
Ба бозоргонӣ бирафтам зи ҷуз
به بازارگانی برفتم ز جز
Яке корвон дорам аз хазу буз
یکی کاروان دارم از خز و بز
Кунун омдстми бад-ӣни боргоҳ
کنون آمدستم بدین بارگاه
Магар назд қайсари гушояндаи роҳ
مگر نزد قیصر گشاینده راه
Азин бори чизеи каш андар хураст
ازین بار چیزی کش اندر خورست
Ҳамаи гавҳар ва олат лашкараст
همه گوهر و آلت لشکرست
Пазирад сипорад ба ганҷури ганҷ
پذیرد سپارد به گنجور گنج
Бидон шод бошам надорам ба ранҷ
بدان شاد باشم ندارم به رنج
Дигарро фурушам ба зар ва ба сим
دگر را فروشم به زر و به سیم
Ба қайсар паноҳам напечам зи бим
به قیصر پناهم نپیچم ز بیم
Бихарами ҳрончм бибояд зи рӯм
بخرم هرانچم بباید ز روم
Рӯми сӯии Эрони зи ободи бум
روم سوی ایران ز آباد بوم
з даргоҳ бархест марди куҳан
ز درگاه برخاست مرد کهن
Бар қайсар омад бигуфт ин сухан
بر قیصر آمد بگفت این سخن
Бифармуд то парда бардоштанд
بفرمود تا پرده برداشتند
з дар сӯии қайсараши бгзоштнд
ز در سوی قیصرش بگذاشتند
Чу шопӯри наздик қайсар расед
چو شاپور نزدیک قیصر رسید
Бикради офарӣнии чунон чун сзид
بکرد آفرینی چنان چون سزید
Нигаҳ кард қайсар ба шопӯри гирд
نگه کرد قیصر به شاپور گرد
зи хӯбии дилу дида ӯро супурд
ز خوبی دل و دیده او را سپرد
Бифармуд то хон ва ме сохтанд
بفرمود تا خوان و می ساختند
зи бегона айвон бипардохтанд
ز بیگانه ایوان بپرداختند
ҶФодидаҳи Эронеи бад ба рӯм
جفادیده ایرانیی بد به روم
Чнончўн буд марди бедод ва шавам
چنانچون بود مرد بیداد و شوم
Ба қайсар чунин гуфт к-эии сарфароз
به قیصر چنین گفت کای سرفراز
Яке нав сухан бишинав аз ман ба роз
یکی نو سخن بشنو از من به راز
Ки ин номвари марди бозоргон
که این نامور مرد بازارگان
Ки дебои фурушад ба диноргон
که دیبا فروشد به دینارگان
Шаҳаншоҳ шопӯр гӯям ки ҳаст
شهنشاه شاپور گویم که هست
Ба гуфтору дидору фар ва нишаст
به گفتار و دیدار و فر و نشست
Чу бишунид қайсари сухан тира шуд
چو بشنید قیصر سخن تیره شد
Ҳамеи чашмаш аз рӯй ӯ хира шуд
همی چشمش از روی او خیره شد
Нигаҳбонаши бркрд ва бо кас нагуфт
نگهبانش برکرد و با کس نگفت
Ҳаме дошт он розро дар наҳуфт
همی داشت آن راز را در نهفت
Чу шуд маст бархест шопӯри шоҳ
چو شد مست برخاست شاپور شاه
Ҳаме дошт қайсари мар ӯро нигоҳ
همی داشت قیصر مر او را نگاه
Биёмад нигаҳбон ва ӯро гирифт
بیامد نگهبان و او را گرفت
Ки шопӯр нарисӣ тӯй эй шигифт
که شاپور نرسی توی ای شگفت
Ба ҷои занони барад ва дасташ бибаст
به جای زنان برد و دستش ببست
Ба мардии зи доми бало кас наҷуст
به مردی ز دام بلا کس نجست
Чу зини бора дониш наёяд ба бар
چو زین باره دانش نیاید به بر
Чаҳ бояд шумори ситораи шимур
چه باید شمار ستارهشمر
Бар масти шамъӣ ҳаме сӯхтанд
بر مست شمعی همی سوختند
Ба зоряш дар чарм хар дӯхтанд
به زاریش در چرم خر دوختند
Ҳаме гуфт ҳаркас ки ин шӯрбахт
همی گفت هرکس که این شوربخت
Ҳамеи пӯсти хари ҷусту бгзошти тахт
همی پوست خر جست و بگذاشت تخت
Яке хонае буд торику танг
یکی خانهای بود تاریک و تنگ
Ббрднди бадбахтро бе диранг
ببردند بدبخت را بیدرنگ
Бидон ҷои танг андар андохтанд
بدان جای تنگ اندر انداختند
Дар хонаро қуфл бар сохтанд
در خانه را قفل بر ساختند
Калидаш ба кадбонуӣ хона дод
کلیدش به کدبانوی خانه داد
Танишро бидон чарм бегона дод
تنش را بدان چرم بیگانه داد
Ба зан гуфт чандон диҳиши нону об
به زن گفت چندان دهش نان و آب
Ки аз доштан зу нагирад шитоб
که از داشتن زو نگیرد شتاب
Агар зинда монад ба як чандгоҳ
اگر زنده ماند به یک چندگاه
Бидонади магари арҷи тахту кулоҳ
بداند مگر ارج تخت و کلاه
Ҳамон тахт қайсар наёядаш ёд
همان تخت قیصر نیایدش یاد
Касеро куҷо нест қайсари нажод
کسی را کجا نیست قیصر نژاد
Зани қайсари он хонаро дар бибаст
زن قیصر آن خانه را در ببست
Ба айвон дигар ҷой будаш нишаст
به ایوان دگر جای بودش نشست
Яке моҳи рух буд ганҷури ӯй
یکی ماهرخ بود گنجور اوی
Гузида ба ҳар кори дастури ӯй
گزیده به هر کار دستور اوی
Ки з эрониён доштӣ ӯ нажод
که ز ایرانیان داشتی او نژاد
Падар бар падар бар ҳаме дошт ёд
پدر بر پدر بر همی داشت یاد
Калид дар хона ӯро супурд
کلید در خانه او را سپرد
Ба чарми андаруни бастаи шопӯри гирд
به چرم اندرون بسته شاپور گرد
Ҳамон рӯз азон марз лашкар баранд
همان روز ازان مرز لشکر براند
Варои баста дар пӯст онҷо бимонад
ورا بسته در پوست آنجا بماند
Чу қайсар ба наздик Эрон расед
چو قیصر به نزدیک ایران رسید
Сипаҳи як ба як теғ кин баркашид
سپه یک به یک تیغ کین برکشید
Аз Эрони ҳамеи баради рӯмии асир
از ایران همی برد رومی اسیر
Набӯд он ялонро касе дастгир
نبود آن یلان را کسی دستگیر
Ба Эрони зану мард ва кӯдак намонад
به ایران زن و مرد و کودک نماند
Ҳамон чиз бисёр ва андак намонад
همان چیز بسیار و اندک نماند
Набӯд огаҳӣ дар миёни сипоҳ
نبود آگهی در میان سپاه
На мурда на зиндаи зи шопӯри шоҳ
نه مرده نه زنده ز شاپور شاه
Гурезони ҳамаи шаҳри Эрони зи рӯм
گریزان همه شهر ایران ز روم
зи мардум тиҳӣ шуд ҳамаи марзу бум
ز مردم تهی شد همه مرز و بوم
Аз Эрон беандоза тарсо шуданд
از ایران بیاندازه ترسا شدند
Ҳамаи марзи пеш скўбо шуданд
همه مرز پیش سکوبا شدند