Зўи алнўни мисрӣ - раҳмаи аллоҳи алайҳ - гуяд : « алсўФии إзои нутқи أбони нутқаи ман алҳқоӣқ ,у إни скти нутқати анҳу алҷўорҳи бқтъи алълоӣқ . »

ذو النّون مصری -رحمة اللّه علیه- گوید: «الصُّوفيُّ إذا نَطَقَ أبانَ نُطقُه مِنَ الحَقائقِ، و إنْ سَکَتَ نَطَقَتْ عَنْه الجوارحُ بِقَطْعِ العَلائقِ.»

Сӯфии он буд ки чун бигӯед баёни нутқаши ҳақоиқи ҳоли вай буд ; яъне чизе нагӯяд ки ӯ он набошад ва чун хомӯш бошад , мъомлтши маъбари ҳол вай бошад ва ба қатъи алойиқи ҳоли вай нотиқ шавад ; яъне гуфтораши ҳама бар асл саҳеҳ бошаду кирдораши бҷмлаҳи таҷреди сарф . Чун мегуяд , қавлаши ҳамаи ҳақ буд ва чун хомӯш бошад , феълаши ҳамаи фақр .

صوفی آن بود که چون بگوید بیان نطقش حقایق حال وی بود؛ یعنی چیزی نگوید که او آن نباشد و چون خاموش باشد، معاملتش مُعبّر حال وی باشد و به قطع علایق حال وی ناطق شود؛ یعنی گفتارش همه بر اصل صحیح باشد و کردارش بجمله تجرید صرف. چون می‌گوید، قولش همه حق بود و چون خاموش باشد، فعلش همه فقر.

Ҷунайд гуяд , раҳмаи аллоҳи алайҳ : « алтсўФи наъти أқими алъбди фӣа . » қил : « наъти ллъбд , أми наъти ллҳқ ? » Фқол : « наът алҳақ ҳқиқаҳу наъти алъбд расман . » : « тасаввуф наътӣаст ки иқомати банда дар онаст . » гуфтанд : « наът ҳақаст ё наъти халқ ? » гуфт : « ҳақиқаташи наът ҳақасту расмаши наъти халқ . » яъне ҳақиқаташи фанои сифати банда тақозо кунаду фанои сифати банда ба бақои сифати ҳақ буд ва ин наъти ҳақ буду расмаши давоми муҷоҳидати банда иқтизо кунаду давоми муҷоҳидати сифати банда буд .

جنید گوید، رحمة اللّه علیه: «التصوّف نعتٌ أُقیمَ العبدُ فیه.» قیلَ: «نعتٌ لِلْعَبدِ، أم نعتٌ للحقِّ؟» فقال: «نعتُ الحقِّ حقیقةً و نعتُ العَبْدِ رَسْماً.» :«تصوّف نعتی است که اقامت بنده در آن است.» گفتند: «نعت حق است یا نعت خلق؟» گفت:«حقیقتش نعت حق است و رسمش نعت خلق.» یعنی حقیقتش فنای صفت بنده تقاضا کند و فنای صفت بنده به بقای صفت حق بود و این نعت حق بود و رسمش دوام مجاهدت بنده اقتضا کند و دوام مجاهدت صفت بنده بود.

Ва чун ба маънии дигари ронии чунон буд ки андари ҳақиқати тавҳид , бандаро ҳеҷ наът дуруст наёяд ; аз он чаҳ нъўти халқи мари эшонро доим несту наъти халқ ба ҷуз расм нест ; ки наъти вай боқӣ набӯду малику феъл ҳақ бошад . Пас ба ҳақиқат аз он ҳақ бошаду маънии он , ин буд ки худованди ъзу ҷли бандаро фармуд ки : « рӯзаи дор » . Ва ба рӯзаи доштани банда , исми соӣмии бандаро доданд ва аз рӯй расм , он савми бандаро бошад ;у боз аз рӯй ҳақиқат аз он худованд ; чунон ки худованд гуфту расӯл хабар дод - алайҳи ассалом - : « алсўми лии вأнои аҷзӣ ба . » рӯза аз он манаст ; аз он чаҳ мафъӯлоти ваии ҷумлаи малик вайаст ,у нисбату азоФти ҳамаи халқи мар ҳар чизеро ба худ , расму муҷоз буд на ҳақиқат .

و چون به معنی دیگر رانی چنان بود که اندر حقیقت توحید، بنده را هیچ نعت درست نیاید؛ از آن‌چه نعوت خلق مر ایشان را دائم نیست و نعت خلق به‌جز رسم نیست؛ که نعت وی باقی نبود و مُلک و فعل حق باشد. پس به‌حقیقت از آنِ حق باشد و معنی آن، این بود که خداوند عزّ و جلّ بنده را فرمود که: «روزه‌ دار». و به روزه داشتن بنده، اسم صائمی بنده را دادند و از روی رسم، آن صوم بنده را باشد؛ و باز از روی حقیقت از آنِ خداوند؛ چنان‌که خداوند گفت و رسول خبر داد -علیه السّلام- :«الصَّومُ لي وَأَنَا اُجْزي بِهِ.» روزه از آنِ من است؛ از آن‌چه مفعولات وی جمله ملک وی است، و نسبت و اضافت همه خلق مر هر چیزی را به خود، رسم و مجاز بود نه حقیقت.

Абулҳасани нурии раҳмаи аллоҳ алайҳ гуяд : « алтсўФи тарки кули ҳаззи алнФс . »

ابوالحسن نوری رحمة اللّه علیه گوید: «التصوّف تَرْکُ کُلِّ حَظِّ النَّفْسِ.»

Тасаввуфи дасти бдоштни ҷумлаи ҳзўзи нафсонӣ буд ва ин бар ду гӯна бошад : яке расму дигари ҳақиқат . Ва ин он буд ки агар ваии торак ҳаззаст , тарки ҳаззи ҳам ҳаззӣ буд ва ин расм бошад ва агар ҳазз , торак вайаст , ин фанои ҳазз буду таъаллуқи ин ба ҳақиқати мшоҳдт буд . Пас тарки ҳазз , феъли банда буду фанои ҳазз , феъли худоӣ - ҷли ҷалола - . Феъли бандаи расму муҷоз буду феъли ҳақ , ҳақиқат . Ва бад-ӣни қавл , мубин шуд қавли ҷунайд - раҳмаи аллоҳ - ки пеш аз ин қавласт .

تصوّف دست بداشتن جمله حظوظ نفسانی بود و این بر دو گونه باشد: یکی رسم و دیگر حقیقت. و این آن بود که اگر وی تارک حظّ است، ترک حظ هم حظّی بود و این رسم باشد و اگر حظ، تارک وی است، این فنای حظ بود و تعلّق این به حقیقت مشاهدت بود. پس ترک حظ، فعل بنده بود و فنای حظ، فعل خدای -جلَّ جلالُه-. فعل بنده رسم و مجاز بود و فعل حق، حقیقت. و بدین قول، مبیَّن شد قول جنید -رَحِمَهُ اللّهُ- که پیش از این قول است.

Ва ҳам Абулҳасани нур - раҳмаи аллоҳи алайҳ - гуяд : « алсўФиаҳи ҳам аллазӣнаи сифати أрўоҳҳм , Фсорўои фии алсФи алأўли байни ядӣ алҳақ . »

و هم ابوالحسن نور -رحمة اللّه علیه- گوید: «الصّوفیّةُ هُمُ الّذینَ صَفَتْ أرواحُهُم، فصاروا في الصّفِّ الأوّلِ بَیْنَ یَدَيِ الْحَقِّ.»

Суфиён ононанд ки ҷонҳои эшон аз кудурати башарият озод гаштааст ва аз офати нафаси софӣ шуда ва аз ҳўӣ халос ёфта то андари сафи аввалу дараҷаи аъло бо ҳақ бёромидаҳанд ва аз ғайри ваии андари рамида .

صوفیان آنان‌اند که جانهای ایشان از کدورت بشریت آزاد گشته است و از آفت نفس صافی شده و از هوی خلاص یافته تا اندر صف اول و درجهٔ اعلی با حق بیارامیده‌اند و از غیر وی اندر رمیده.

Ва ҳамӯ гуяд , раҳмаи аллоҳи алайҳ : « алсўФии алзии лоимлки влоимлк . »

و همو گوید، رحمة اللّه علیه: «الصّوفیّ الّذی لایُمْلِکُ ولایُمْلَکُ.»

Сӯфии он буд ки ҳеҷ чизи андари банд вай ноед ,у ваии андари банди ҳеҷ чиз нашавад ва ин иборат аз айни фано буд ; ки фонии сифат , молик набӯду мамлук на ; аз он чаҳ сиҳҳати малик бар мавҷӯдот дуруст уфтаду мурод аз ин онаст ки сӯфии ҳеҷ чизро , аз матоъи дунёу зинати уқбо , малик накунад ва худ андари таҳти ҳукму малики нафас худ наёяд . Султони иродати худро аз ғайри бугсалад то ғайри тамаъи бандагӣ аз ваии бугсалад . Ва ин қавл латифаст мари он гуруҳро ки ба фаноӣ куллӣ гӯйанд , ва мо ғалатгоҳи эшон дар ин китоб биорем то туро маълум шавад , إни шоءи аллоҳ , ъзу ҷл .

صوفی آن بود که هیچ چیز اندر بند وی ناید، و وی اندر بند هیچ چیز نشود و این عبارت از عین فنا بود؛ که فانی صفت، مالک نبود و مملوک نه؛ از آن‌چه صحّت ملک بر موجودات درست افتد و مراد از این آن است که صوفی هیچ چیز را، از متاع دنیا و زینت عقبی، ملک نکند و خود اندر تحت حکم و ملک نفس خود نیاید. سلطان ارادت خود را از غیر بگسلد تا غیر طمع بندگی از وی بگسلد. و این قول لطیف است مر آن گروه را که به فنای کلّی گویند، و ما غلطگاه ایشان در این کتاب بیاریم تا تو را معلوم شود، إن شاء اللّه، عَزَّ و جَلَّ.

Ибни алҷлоء - раҳмаи аллоҳи алайҳ - гуяд : « алтсўФи ҳқиқаҳи лои расми ?ла . »

ابن الجلاء -رحمة اللّه علیه- گوید: «التّصوّفُ حقیقةٌ لا رسمَ له.»

Тасаввуф ҳақиқатӣаст ки вайро расм нест , ва он чаҳ расмаст насиб халқ бошад андари муомилот ,у ҳақиқати хоссаи ҳақ буд . Чун тасаввуф аз халқи эъроз кардан буд , ломҳолаҳи мар ӯро расм набӯд .

تصوّف حقیقتی است که وی را رسم نیست، و آن‌چه رسم است نصیب خلق باشد اندر معاملات، و حقیقت خاصهٔ حق بود. چون تصوّف از خلق اعراض کردن بود، لامحاله مر او را رسم نبود.

АбуАмри димишқӣ - раҳмаи аллоҳи алайҳ - гуяд : « алтсўФи рؤиаҳи алкўни бъини алнқс , бали ғзи алтрФи ани алкўн . »

ابوعمرو دمشقی -رحمة اللّه علیه- گوید: «التّصوّفُ رؤیَةُ الکَوْنِ بِعَیْنِ النَّقْصِ، بل غَضُّ الطَّرْفِ عَنِ الْکَوْنِ.»

Тасаввуфи он буд ки андар кун нанигарӣ ҷуз ба айни нақс , ва ин далели бақои сифат буд , бал ки чашм фароз кунӣ аз кун ва ин далели фанои сифат буд ; аз он чаҳ назар аз кун бошад чун кун намонад , назар ҳам намонаду ғзи тараф аз куни бақои басирати раббонӣ буд ; яъне ҳар ки ба худ нобӣно шавад , ба ҳақ бино гардад ; аз он чаҳ куни толиб , ҳам толиб буду кори вай аз вай ба вай бошад , вайро аз худ берун роҳӣ набошад . Пас яке худро бинад валикин ноқис бинад ва яке чашм аз худ Фрокнд ва набинад ва он ки мебинад , агарчӣ ноқис бинад , дидаи вай ҳиҷобаст ва он ки менабинад , бенаӣ ҳиҷоб наёяд . Ва ин аслӣ қавӣаст андари тариқи тасаввуфу арбоби маъонӣ , аммо ин , ҷойгоҳи шарҳ ин нест .

تصوّف آن بود که اندر کون ننگری جز به عین نقص، و این دلیل بقای صفت بود، بل که چشم فراز کنی از کون و این دلیل فنای صفت بود؛ از آن‌چه نظر از کون باشد چون کون نماند، نظر هم نماند و غضِّ طرف از کون بقای بصیرت ربّانی بود؛ یعنی هر که به خود نابینا شود، به حق بینا گردد؛ از آن‌چه کون طالب، هم طالب بود و کار وی از وی به وی باشد، وی را از خود بیرون راهی نباشد. پس یکی خود را بیند ولیکن ناقص بیند و یکی چشم از خود فراکند و نبیند و آن که می‌بیند، اگرچه ناقص بیند، دیدهٔ وی حجاب است و آن که می‌نبیند، بینایی حجاب نیاید. و این اصلی قوی است اندر طریق تصوّف و ارباب معانی، امّا این، جایگاه شرح این نیست.

Абубакри шблии раҳмаи аллоҳ алайҳ гуяд : « алтсўФи ширк , лонаи сёнаҳи алқлби ани рؤиаҳи алғири влоғир . »

ابوبکر شبلی رحمة اللّه علیه گوید: «التصوّف شِرکٌ، لانَّهُ صِیانةُ الْقَلْبِ عَنْ رُؤْیَةِ الغیرِ ولاغیرَ.»

Тасаввуф ширкаст ; аз он чаҳ он сиёнати дил буд аз руяти ғайр , ва худ ғайр нест ; яъне андари исботи тавҳиди руяти ғайр ширк бошад ва чун андари дил ғайр набӯд сиёнат кардани мар ӯро аз зикри ғайр маҳол бошад .

تصوّف شرک است؛ از آن‌چه آن صیانت دل بود از رؤیت غیر، و خود غیر نیست؛ یعنی اندر اثبات توحید رؤیت غیر شرک باشد و چون اندر دل غیر نبود صیانت کردن مر او را از ذکر غیر محال باشد.

Ҳасрии раҳмаи аллоҳ алайҳ гуяд : « алтсўФи сФоءи алсри ман кдўроти алмхолФот . »

حُصری رحمة اللّه علیه گوید: «التصوّف صَفاءُ السِّرِّ من کُدورات المُخالفاتِ.»

Тасаввуфи сафои сар буд аз кдўроти мухолифату маънии ин он буд ки сарро аз мухолифати ҳақ нигоҳ дорад ; аз он чаҳ дӯстии мувофиқат буду мувофиқати зид мухолифат бошад . Ва дӯстро андари ҳамаи олам ба ҷузи ҳифзи фармон дӯст набошад , ва чун мурод яке бошад , холоват аз куҷо сӯрат гирад ?

تصوّف صفای سر بود از کدورات مخالفت و معنی این آن بود که سر را از مخالفت حق نگاه دارد؛ از آن‌چه دوستی موافقت بود و موافقت ضد مخالفت باشد. و دوست را اندر همه عالم به‌جز حفظ فرمان دوست نباشد، و چون مراد یکی باشد، خالفت از کجا صورت گیرد؟

Мҳмдбни алии бен алҳусайн бен алии бен абии толиби разии аллоҳ анҳу гуяд : « алтсўФи халқ , ман зоди алейк фии алхлқ , зоди алейк фии алтсўФ . »

محمدبن علی بن الحسین بن علی بن ابی طالب رضی اللّه عنه گوید: «التصوّف خُلُقٌ، مَن زادَ علیکَ فی الخُلُقِ، زادَ علیک فِی التصوّف.»

Тасаввуф никўхўиӣ бошад , ҳар ки некӯи хутар , ваии сӯфитар . Ва хуии некӯ бар ду гӯна бошад : яке бо халқу дигар бо ҳақ . Никўхўиӣ бо ҳақ ризо бошад ба қазои вайу никўхўиӣ бо халқи ҳамли сиқли суҳбати эшон барои ҳақ ва ин ҳар ду худ ба толиби он боз гардад . Ҳақро таъолӣ сифат истиғност аз ризои толибу схти толиб ва ин ҳар ду сифати андари назораи ваҳдонияти вай бастааст .

تصوّف نیکوخویی باشد، هر که نیکو خوتر، وی صوفی‌تر. و خوی نیکو بر دو گونه باشد: یکی با خلق و دیگر با حق. نیکوخویی با حق رضا باشد به قضای وی و نیکوخویی با خلق حمل ثقل صحبت ایشان برای حق و این هر دو خود به طالب آن باز گردد. حق را تعالی صفت استغناست از رضای طالب و سخط طالب و این هر دو صفت اندر نظارهٔ وحدانیت وی بسته است.

Муртаиши рҳмҳоллаҳ алайҳ гуяд : « алсўФии лоисбқи ҳамтаҳи хтўтаҳ албата . »

مرتعش رحمةاللّه علیه گوید: «اَلصّوفیُّ لایَسبِقُ هِمَّتُه خُطْوَتَه البتّة.»

Сӯфии он буд ки андешаи вай бо қадами ваии баробар буд албата . эй ҷумлаи ҳозир буд дили он ҷо ки тан ,у тани он ҷо ки дил , қавли он ҷо ки қадам , қадами он ҷо ки қавл . Ва ин нишони ҳузурӣ буд беғайбат бар хилофи он ки гӯйанд : « аз худ ғоиб ба ҳақи ҳозир . » ло , бал ки « ба ҳақи ҳозир ва ба худ ҳозир . » ва ин , иборат аз ҷамъ алҷмъ бошад ; аз он чаҳ то руят набӯд ба худ , ғайбат набӯд аз худ ва чун руят бархест ҳузурӣ беғайбатаст . Ва таъаллуқи ин маънӣ ба қавл шблӣаст , раҳмаи аллоҳи алайҳ : « алсўФии лоирии фии алдорини маъаи аллоҳи ғайри аллоҳ . » сӯфии он буд ки андари ду ҷаҳон ҳеҷ набинад ба ҷузи худои ъзу ҷл . Ва дар ҷумла ҳастӣ бандаи ғайр буд ва чун ғайр набинад худро набинад . Ва аз худ бакулят фориғ шавад андари ҳоли нафйу исботи худ .

صوفی آن بود که اندیشهٔ وی با قدم وی برابر بود البته. ای جمله حاضر بود دل آن‌جا که تن، و تن آن‌جا که دل، قول آن‌جا که قدم، قدم آن‌جا که قول. و این نشان حضوری بود بی غیبت بر خلاف آن که گویند: «از خود غایب به حق حاضر.» لا، بل که «به حق حاضر و به خود حاضر.» و این، عبارت از جمع الجمع باشد؛ از آن‌چه تا رؤیت نبود به خود، غیبت نبود از خود و چون رؤیت برخاست حضوری بی غیبت است. و تعلق این معنی به قول شبلی است، رحمة اللّه علیه: «اَلصّوفیُّ لایَری فی الدّارینِ مَعَ اللّهِ غَیْرَ اللّهِ.» صوفی آن بود که اندر دو جهان هیچ نبیند به‌جز خدای عزّ و جلّ. و در جمله هستی بنده غیر بود و چون غیر نبیند خود را نبیند. و از خود بکلیت فارغ شود اندر حال نفی و اثبات خود.

Ҷунайди рҳмҳоллаҳ алайҳ гуяд : « алтсўФи мабнии алии смони хисол : алсхоء ,у алрзоء ,у алсбру алإшораҳу алғрбаҳ ,у лбси алсўФу алсёҳаҳу алФқр . Аммо алсхоءи Флоброҳим ва аммо алрзоءи Флоءи сҳқу амоолсбри Флأиўб , ва аммо алإшораҳи Флзкрё ва аммо алғрбаҳи Флиҳиӣ , ва аммо лбси алсўФи Флмўсӣ , ва аммо алсёҳаҳи Флъисӣ ва аммо алФқри Флҳмд , салавоти аллоҳи алайҳими аҷмъин . »

جنید رحمةاللّه علیه گوید: «اَلتصوّف مبنیٌّ علی ثمانِ خصالٍ: السَّخاءِ، و الرِّضاءِ، و الصّبرِ و الإشارةِ و الغربةِ، و لُبْسِ الصُّوفِ و السّیاحةِ و الفقرِ. امّا السّخاءُ فلاِبراهیمَ و امّا الرّضاءُ فَلاِء سحقَ و امّاالصّبر فلأیّوبَ، و اما الإشارةِ فلِزَکریّا و اما الغربةِ فَلِیحیی، و امّا لُبسُ الصّوف فلِموسی، و امّا السّیاحةُ فلِعیسی و امّا الفقرُ فَلِحمّدٍ، صلواتُ اللّهِ علیهم اجمعینَ.»

Гуфт : баннои тасаввуф бар ҳашт хислатаст иқтидо ба ҳашт пайғамбар , алайҳими ассалом : ба саховат ба иброҳӣм , ва он чандон буд ки писар фидо кард ; ва ба ризо ба исҳоқ ки ваии сар фидо кард ва ба тарки ҷони азиз худ бигуфт ; ва ба сабр ба Айюб ки андари балои Кирмон сабр кард ; ва ба ишорат ба закариё ки худованд гуфт : « азнодии рабаи ндоءи хФё ( ۳/мрим ) » ; ва ба ғурбат ба яҳё ки андари ватани худ ғариби бўдўи андари миёни хуишон аз эшон бегона ; ва ба саёҳат ба исо ки андари саёҳати худ чунон муҷаррад буд ки ҷузи косаеу шона Эй надошт чун бидид ки касе ба ду мушт об мехӯрд косаи биндохт ва чун бидид ки ба ангуштон тхлил мекард шонаи биндохт ; ва ба лбси суф ба Мӯсо ки ҳамаи ҷомаҳои ваии пашмин буд ; ва ба фақр ба Муҳамади алайҳими ассалом ки худои ъзу ҷли калиди ҳамаи ганҷҳои рӯй замин бадв фиристод ва гуфт : « меҳнат брхўд манеҳ ва аз ин ганҷҳо худро таҷаммули соз . » гуфт : : « нахоҳам . Борхдоё , марои як рӯзи сайрдор ва як рӯзи гурусна . » ва ин усӯланд рмъомлт сахт некӯаст .

گفت: بنای تصوّف بر هشت خصلت است اقتدا به هشت پیغمبر، علیهم السّلام: به سخاوت به ابراهیم، و آن چندان بود که پسر فدا کرد؛ و به رضا به اسحاق که وی سر فدا کرد و به ترک جان عزیز خود بگفت؛ و به صبر به ایوب که اندر بلای کرمان صبر کرد؛ و به اشارت به زکریا که خداوند گفت: «اذنادی ربَّهُ نداءً خفیّاً(۳/مریم)»؛ و به غربت به یحیی که اندر وطن خود غریب بودو اندر میان خویشان از ایشان بیگانه؛ و به سیاحت به عیسی که اندر سیاحت خود چنان مجرد بود که جز کاسه‌ای و شانه‌ای نداشت چون بدید که کسی به دو مشت آب می‌خورد کاسه بینداخت و چون بدید که به انگشتان تخلیل می‌کرد شانه بینداخت؛ و به لُبس صوف به موسی که همه جامه‌های وی پشمین بود؛ و به فقر به محمد علیهم السّلام که خدای عزّ و جلّ کلید همه گنجهای روی زمین بدو فرستاد و گفت: «محنت برخود منه و از این گنج‌ها خود را تجمل ساز.» گفت:: «نخواهم. بارخدایا، مرا یک روز سیردار و یک روز گرسنه.»و این اصول اند رمعاملت سخت نیکوست.

Ҳасрӣ гуяд , раҳмаи аллоҳи алайҳ : « алсўФии лои иўҷди баъди адамаи влоиъдми баъди вуҷӯда . »

حصری گوید، رحمة اللّه علیه: «الصّوفیُّ لا یوجَدُ بعدَ عَدَمِه ولایُعْدَمُ بعدَ وُجودِه.»

Сӯфии он буд ки ҳастӣ вайро нестӣ набошаду нестии вайро ҳастӣ на ; яъне он чаҳ биёбад мари онро ҳаргиз гум накунад ва он чаҳ гум кунад мари онро ҳаргизи наёбад . Ва дигари мъниши он буд ки ёфташро ҳаргиз ноёфт набошаду ноёФтшро ҳаргиз ёфт на . ё исботӣ буд бенафй ва ё нафйӣ буд беисбот . Ва мурод аз ҷумлаи ин иборот онаст ки то ҳоли башарият аз касе соқит шаваду шавоҳиди ҷисмон аз ҳақи вай Фоит гардаду нисбаташ аз кул мунқатиъ гардад ва ё сари башарияти андари ҳақ касе зоҳир шавад то тФориқи ваии андари айни худ ҷамъ гардад , аз худ ба худ қиём ёбад всўрти ин андари ду пайғомбари ъалиҳумо ассаломи зоҳир тавон кард : яке Мӯсои салавоти аллоҳи алайҳ ки андари вуҷӯдаш адам набӯд , то гуфт : « раби ашрҳи лии садрӣу исрлии амре ( ۲۵ўи ۲۶/таҳ ) » ,у дигари расӯли мо слии аллоҳи алайҳ ки андари адамаш вуҷӯд набӯд , то гуфтанд : « أлм нашарҳ лаки сдрк ( ۱/олإншроҳ ) . » яке ороиши хосту зинат талаб карду дигарро биёростанду вайро худ хост на .

صوفی آن بود که هستی وی را نیستی نباشد و نیستی وی را هستی نه؛ یعنی آن‌چه بیابد مر آن را هرگز گم نکند و آن‌چه گم کند مر آن را هرگز نیابد. و دیگر معنیش آن بود که یافتش را هرگز نایافت نباشد و نایافتش را هرگز یافت نه. یا اثباتی بود بی نفی و یا نفیی بود بی اثبات. و مراد از جملهٔ این عبارات آن است که تا حال بشریت از کسی ساقط شود و شواهد جسمان از حق وی فایت گردد و نسبتش از کل منقطع گردد و یا سر بشریت اندر حق کسی ظاهر شود تا تفاریق وی اندر عین خود جمع گردد، از خود به خود قیام یابد وصورت این اندر دو پیغامبر علیهما السّلام ظاهر توان کرد: یکی موسی صلوات اللّه علیه که اندر وجودش عدم نبود، تا گفت: «ربِّ اشرَحْ لی صَدْری و یَسِّرْلی امری (۲۵و ۲۶/طه)»، و دیگر رسول ما صلّی اللّه علیه که اندر عدمش وجود نبود، تا گفتند: «ألَمْ نَشْرَحْ لَکَ صَدْرَکَ (۱/الإنشراح).» یکی آرایش خواست و زینت طلب کرد و دیگر را بیاراستند و وی را خود خواست نه.

Алии бен бендори алсирФӣ алнисобўрӣ гуяд , раҳмаи аллоҳи алайҳ : « алтсўФи إсқоти алрؤиаҳи ллҳқ зоҳирану ботно . »

علی بن بُندار الصیرفی النّیسابوری گوید، رحمة اللّه علیه: «التصوّف إسقاطُ الرُّؤیَةِ لِلْحَقِّ ظاهراً و باطناً.»

Тасаввуфи он буд ки соҳиби он , зоҳирану ботно , худро набинаду ҷумлаи ҳақро бинад ; аз он чаҳ агар ба зоҳрнгрӣ бар зоҳири нишони тавфиқи ёбӣ чун нигоҳ кунӣ мъомлти зоҳири андари ҷанби тавфиқи ҳақи таъолӣ ба пари пашша Эй насинҷид ба тарки руят зоҳир бигӯе ; ва агар ба ботиннигарӣ бар ботини нишони таъӣди ёбӣ чун нигоҳ кунӣ мъомлти ботини андари ҷанби таъӣди ҳақ ба зарра Эй насинҷид ба тарк ботин бигӯе , ҷумлаи мари ҳақро бинӣ . Пас ҳамаи ҳақро бинӣ , худро ҳеҷ набинӣ .

تصوّف آن بود که صاحب آن، ظاهراً و باطناً، خود را نبیند و جمله حق را بیند؛ از آن‌چه اگر به ظاهرنگری بر ظاهر نشان توفیق یابی چون نگاه کنی معاملت ظاهر اندر جنب توفیق حق تعالی به پر پشه‌ای نسنجد به ترک رؤیت ظاهر بگویی؛ و اگر به باطن نگری بر باطن نشان تأیید یابی چون نگاه کنی معاملت باطن اندر جنب تأیید حق به ذره‌ای نسنجد به ترک باطن بگویی، جمله مر حق را بینی. پس همه حق را بینی، خود را هیچ نبینی.

Мҳмдбни Аҳмади алмқрии рҳмҳоллаҳ алайҳ гуяд : « алтсўФи астқомаҳи алأҳўоли маъа алҳақ . »

محمدبن احمد المُقری رحمةاللّه علیه گوید: «اَلتصوّف اسْتِقامَةُ الأحوال مَعَ الحقِّ.»

Тасаввуфи истиқомат аҳволаст бо ҳақ ; яъне аҳволи мари сари сӯфиро аз ҳол нигараданд ва ба эъвиҷоҷи андари ниФкнд ; аз он чаҳ касеро ки дили сайди муҳаввал аҳвол бошад аҳвол ӯро аз дараҷаи истиқомати бниФкнд ва аз ҳақи таъолии бозндорд .

تصوّف استقامت احوال است با حق؛ یعنی احوال مر سر صوفی را از حال نگرداند و به اعوجاج اندر نیفکند؛ از آن‌چه کسی را که دل صید محول احوال باشد احوال او را از درجهٔ استقامت بنیفکند و از حق تعالی بازندارد.